+ Hoàn thủ
trang 1/3 1 2 3 cuốicuối
Results 1 to 40 of 106

Đề tài: Phong Tục Tập Quán của người Việt Nam

  1. #1
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Talking Phong Tục Tập Quán của người Việt Nam

    LỜI NÓI ĐẦU

    "Phong" là nền nếp đă lan truyền rộng răi, 'Tục" là thói quen lâu đời. Nội dung phong tục bao hàm mọi mặt sinh hoạt xă hội....

    Phong tục có thứ trở thành luật tục, ăn sâu, bén rễ trong nhân dân rất bền chặt, có sức mạnh hơn cả những đạo luật. Trong truyền thống văn hoá của dân tộc ta, có nhiều thuần phong mỹ tục cần cho đạo lư làm người, kỷ cương xă hội.

    Một cuộc cách mạng có thể thay đổi chính thể nhanh chóng, tiếp theo sau hàng loạt hệ thống pháp luật được thay đổi. Phong tục cũng không ngừng biến đổi theo trào lưu biến đổi văn hoá xă hội, nhưng dai dẳng hơn và có quy luật riêng của nó, không dễ ǵ một sớm một chiều đă được mọi người, mọi nhà, mọi tầng lớp tuân theo. V́ tục hay th́ nhiều người bắt chước nhau làm, tục dở nhiều người cũng sẽ bắt chước nhau bỏ dần.

    Bản thân các phong tục cũng nằm trong cuộc đấu tranh xă hội đă, đang và sẽ tiếp diễn măi giữa cái cũ và cái mới. Ngay như quan niệm về thẩm mỹ cũng luôn biến đổi.

    Ví dụ: Cái búi tóc của nam giới rơ ràng là lạc hậu song cũng phải qua quá tŕnh đấu tranh lâu dài mới mất đi, nhưng bộ răng đen của nữ giới ngày xưa được ca tụng là đẹp, là duyên dáng, mấy năm sau Cách mạng Tháng Tám chẳng ai bắt buộc g̣ ép mà tựnhiên biến mất nhường chỗ cho hàm răng trắng.

    Phong trào xây dựng nếp sống văn hoá mới hiện nay, không phải chỉ đơn thuần dựa vào ư nghĩ chủ quan mà phải biết vận dụng thuần phong mỹ tục vào nếp sống, nếp suy nghĩ, hành động, cách đối nhân xử thế, hợp với trào lưu tiến hoá. Có những phong tục cổ truyền xuất xứ từ kinh nghiệm thực tiễn trong cuộc sống thời xưa, đến nay không hợp thời nữa, trở thành đồi phong bại tục, ta cũng cần nghiên cứu để biết nguyên do, từ đó mới vận dụng cho thích hợp với hiện tại và tương lai, hoặc t́m những phong tục hay để bổ kết mà loại trừ dần những cái dở.

    Tất nhiên, bản chất mỗi cá nhân cũng phải sống, giao tiếp, hoà nhập với cộng đồng xă hội, những kiểu cách rởm, trái với phong tục, bản sắc dân tộc, trái với con mắt của đông đảo quần chúng sẽ tự đào thải và bị loại trừ dần. Suy rộng ra phong tục cũng vậy, phục hồi và phát huy thuần phong mỹ tục, chắc chắn sẽ được mọi tầng lớp nhân dân ủng hộ, hoan nghênh; phục hồi làm sống lại. Những đồi phong bại tục sẽ bị xă hội lên án.

    Những nội dung tŕnh bày dưới dạng hỏi đáp trong cuốn sách này chỉ nhằm giải đáp phần nào xuất xứ của các phong tục đă tồn tại ở nước ta, để các bạn tham khảo, tự phân tích, cái nào hay nên theo, cái nào dở nên bỏ, cái nào c̣n hạn chế những xét thấy chưa thể bỏ ngay th́ tuỳ hoàn cảnh cụ thể mà châm chước vận dụng cho thích hợp...

    Bản thân tác giả cũng mong góp được một phần nhỏ trong cuộc đấu tranh nói trên. Rất mong nhận được sự thông cảm, ủng hộ cũng như sự góp ư chân t́nh của đông đảo bạn đọc gần xa.

    Tấn Việt
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  2. #2
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb Mục I: Cưới hỏi

    Cưới hỏi


    Nam nữ thụ thụ bất thân nghĩa là ǵ?


    Đây là câu nói cửa miệng, quen dùng chỉ mối quan hệ nam nữ theo quan niệm của nhà nho.

    Người đàn ông và người đàn bà ngày xưa trao cho nhau cái ǵ, nhận của nhau cái ǵ, đều không trực tiếp tận tay, sợ bấm nháy, ra hiệu ǵ với nhau chăng? (Hai chữ "thụ thụ" trái ngược nghĩa: một chữ "thụ" là trao cho, một chữ "thụ" là nhận).

    Hai người muốn mời nhau ăn trầu, th́ người chủ têm trầu, xếp vào cơi trầu, đặt giữa bàn, khách tự nhặt lấy mà ăn. Lễ giáo phong kiến thật khắt khe, việc tỏ t́nh yêu trực tiếp khó mà thực hiện được, họa chăng chỉ c̣n đôi mắt thầm lén nh́n nhau!

    Người châu Âu từ nhỏ đến già, theo phép lịch sự bắt tay nhau, nhảy với nhau là chuyện thường. Nhưng, người Việt Nam và người á Đông nói chung, nam nữ vô ư chạm vào da của người khác giới th́ coi như có cử chỉ không đứng đắn.

    Người đàn ông có thái độ suồng să sẽ bị đàn bà xa lánh, nhưng không đáng lo bằng người con gái lẳng lơ, bị xă hội dèm pha th́ khó mà lấy được tấm chồng cho đáng tấm chồng. V́ vậy các nhà quyền quư thường "cấm cung" con gái. Ngay từ tuổi thơ đă sớm h́nh thành sự ngăn cách giới tính. Thời phong kiến xưa, chỉ những người có tư tưởng tân tiến mới cho con gái đi học, và có đi học th́ con trai ngồi riêng con gái ngồi riêng. Trai gái đi cùng nhau, vui chơi cùng nhau bị bạn bè cùng lứa chế nhạo. Có hội hè đ́nh đám cũng phải phân biệt đàn ông đứng bên trái, đàn bà đứng bên phải.

    ở thành thị, vợ chồng nằm ngủ với nhau một giường là chuyện b́nh thường, nhưng xin các bạn lưu ư, ở nông thôn đàn bà nằm nhà trong, đàn ông nhà ngoài đă trở thành nếp rồi. Ngày xưa, phổ biến mọi nơi đều thế, ngày nay lệ đó vẫn c̣n ở nhiều vùng, nhiều nhà. Nếu các bạn có dịp về thăm bà con họ hàng ở quê th́ tốt nhất hai vợ chồng nên tránh nằm chung giường kẻo các cụ c̣n cảm thấy chướng mà phật ư.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  3. #3
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Mối lái là ǵ?


    Trong xă hội phong kiến xưa "Nam nữ thụ thụ bất thân" nên hôn nhân cần phải người môi giới. Nếu yêu nhau, cưới hỏi không cần mối lái sẽ bị chê trách là "Phải ḷng nhau" "Mắc phải bùa yêu". Nguyễn Du đă vạch đường cho Kim Trọng. Thuư Kiều cứ yêu nhau rồi sẽ "Liệu bài mối manh" nên các cụ nhà nho mới kịch liệt phản đối khuyên con cháu rằng:

    "Đàn ông th́ chớ Phan Trần, Đàn bà th́ chớ Thuư Vân, Thuư Kiều"

    Chu Mạnh Trinh vịnh Kiều c̣n nói: "Chỉ v́ một tội mối manh chưa có, thề thốt đă nhiều; trăng gió mắc vào, phồn hoa dính măi"...Nếu không có "Nhà băng đưa mối" th́ nhà trai làm sao biết được người thục nữ trong cửa các pḥng khuê.

    Trong xă hội cũ, có những người chuyên làm nghề mối lái, nếu đẹp đôi vừa lứa th́ bà mối sẽ trở thành ân nhân suốt đời. lễ tơ hồng xong, tạ bà mối một nửa mâm xôi, nửa con gà kèm theo chiếc áo lụa. Chẵn tháng con đầu ḷng thế nào cũng cố mời bà mối đến dự, để tỏ nghĩa tri ân. Nhưng cũng có nhiều tai hoạ do những bà mối có động cơ bất chính gây nên, để đôi trẻ suốt đời mang mối hận v́ phận hẩm duyên hiu:..."Hoặc là bởi "Mẹ thầy lộn quưt", quên những thói mơ tôm mảng cá, qua lại ít nhiều ngọt miệng, ép uổng duyên cô nông nỗi thế, nặng tiền tài mà nhẹ gánh t́nh chung. Hay v́ chưng "Mối lái đèo ḅng", chẳng nhằm khi vào lộng ra khơi, nói phô mật ngọt rót vào tai, dỗ dành phận gái ngẩn ngơ t́nh, già nhân sự để non quyền tạo hoá"...(Trích "Văn tế sống người con gái" - Một bài văn tế khuyết danh được truyền tụng ở Hà Tĩnh vào đầu TKXX).

    ở xă hội mới cũng cần có bà mối, bà mối thời nay là người cố vấn, người đỡ đầu cho đôi trẻ xây dựng hạnh phúc lâu dài. trong tương lai, có lẽ vai tṛ của bà mối là những phương tiện thông tin đại chúng (như quảng cáo trên Đài truyền thanh truyền h́nh, báo chí, chụp ảnh) và những công ty du lịch, câu lạc bộ những người độc thân...
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  4. #4
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Lễ vấn danh có ư nghĩa ǵ?

    "Lễ vấn danh" là lễ nhà trai đến nhà gái để hỏi tên tuổi cô gái, ngày nay gọi là lễ "Chạm ngơ" hay là lễ "Dạm" (có nơi kiêm cả lễ dạm và hỏi cùng một lúc gọi là lễ dạm hỏi). Truyện Kiều có câu "Tiện đưa canh thiếp trước cầm làm ghi". "Canh thiếp" là giấy ghi họ tên, tuổi, quê quán, con ai.

    Trước Cách mạng Tháng Tám 1945, ở nhiều vùng nông thôn, con gái từ khi sinh đến khi lấy chồng vẫn chưa đặt tên, nếu như gia đ́nh không cho con gái đi học. Con gái không cần vào sổ họ, sổ làng, không đi học nên cũng không cần dặt tên vội. ở trong nhà con gái mới sinh ra được gọi là con Hĩm, con Mực, con Chắt em...Trong nhà gọi tên ǵ th́ xóm giềng gọi theo tên đó. Đến làm lễ vấn danh, ông bác hoặc bố mới đặt cho cái tên để ghi trong giấy hôn thú, có khi chính người mang tên cũng không biết ḿnh mang tên ǵ trong giấy hôn thú, v́ khi về nhà chồng lại gọi theo tên chồng, khi có con gọi theo tên con, có cháu đích tôn gọi theo tên cháu. Lễ vấn danh không phải để hỏi tên mà chủ yếu là hỏi tuổi, để hai họ quyết định đôi nam nữ hợp tuổi nhau th́ lấy được nhau, tuổi xung khắc th́ thôi.

    Trong hôn nhân xưa chỉ chú trọng có môn đăng hộ đối hay không, có hợp tuổi hay không, gia đ́nh nào thận trọng mới t́m hiểu kỹ "Công, dung, ngôn, hạnh" (thường là các gia đ́nh gia giáo). Chẳng những các chàng trai, trước khi cưới chưa biết mặt vợ, mà có những ông bố chồng là người chủ động đi hỏi dâu cũng không biết mặt con dâu, do đó trong gia đ́nh sau này mới xảy ra nhiều chuyện oái oăm:

    -"Cảm ơn ông bà thương đến, tôi xin đồng ư gả, nhưng xin thưa chuyện trước: con tôi mồm mép chẳng bằng ai!"

    Tưởng như vậy là ḿnh t́m được con dâu hiền hậu, không đanh đá chua ngoa, ai ngờ cưới về mới biết con dâu sứt môi!. Nhưng đă nhỡ việc, biết tính sao?

    Lại có trường hợp đánh tráo: Khi đi hỏi th́ cho thằng em nhanh nhẹn và "sạch mặt" hơn đóng vai chàng rể, đến khi cưới th́ lại cưới cho thằng anh đần độn, xấu xí. "Miếng trầu để dâu nhà người", biết tính sao đây? Dầu sao cũng mang tiếng một đời chồng.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  5. #5
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Lấy vợ kén tông, lấy chồng kén giống có đúng không? có cần thiết không?

    Đối với các cụ th́ câu hỏi này thừa, v́ "Ṇi nào giống ấy","Cây nào quả ấy","Giỏ nhà ai quai nhà ấy","Con nhà công chẳng giống lông cũng giống cánh", "T́m nơi có đức gửi thân", ai chẳng muốn có trai hiền gái đảm, rể thảo dâu hiền. Thời nay, một số bạn trẻ coi thường cho là phong kiến lạc hậu. Có những đôi trai gái mới chỉ gặp nhau trên một đoạn đường, đă vội đính ước, tính chuyện vuông tṛn, thậm chí họ đă biết rơ cả "Ngọn nguồn lạch sông "!!!Đành rằng cũng có trường hợp "Một ngày nên nghĩa, chuyến đ̣ nên duyên", song thành công là cá biệt, thất bại là phổ biến.

    "T́m tông, t́m họ" không có nghĩa là t́m chốn sang giàu, khinh người nghèo khó, mà chủ yếu là t́m nơi có gia giáo, có đức độ.

    "Cha mẹ hiền lành để đức cho con", "Đời cha ăn mặn, đời con khát nước". Con người sinh ra lớn lên do nhiều yếu tố xă hội chi phối, nhưng nam nữ thanh niên mới lớn lên, trường đời chưa từng trải, giáo dục gia đ́nh là yếu tố quan trọng và chủ đạo. Hôn nhân là việc hệ trọng, tác động cả đời, mà con người rất dễ mù quáng trong t́nh yêu. Qua tuần trăng mật không phải mọi việc trong quan hệ vợ chồng đều suôn sẻ. Khi có những việc khó khăn, trục trặc trong cuộc sống, ai cũng muốn t́m điều hay lẽ phải để giải quyết cho thoả đáng. Lúc đó cần dựa vào "Tông", vào họ hàng, t́m những t́nh cảm chân thành và tri thức đúng đắn.

    "Môn đăng hộ đối", tức là t́m nơi hai gia đ́nh, hai bên thân thuộc, có những mặt cân đối phù hợp với nhau, chứ đâu phải bắc bậc leo thang, kẻ khinh người trọng. Ngoài ra c̣n một yếu tố nữa: Tính đến gien di truyền.

    Ngày xưa trong một vài hoàn cảnh đặc biệt có ông chồng thoả thuận ngầm với vợ đi "Xin ṇi". Xin lưu ư: những người đàn bà đó không thuộc loại lẳng lơ đâu - ta cũng chỉ cần biết nói nhỏ với nhau thôi và nhấn mạnh "Hoàn cảnh đặc biệt"!
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  6. #6
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Người trong cùng họ có lấy nhau được không?

    ở các nước Âu Mỹ, anh chị em con chú bác ruột vẫn có quyền lấy nhau, qua tác phẩm "Ơgiêni Grăngđê" ta thấy mối t́nh giữa hai anh em con chú bác ruột Grăngđe và Ơgiêni sở dĩ trắc trở là do thói keo kiệt biển lẩn của lăo Grăngđê, chứ tác giả không đả động đến vấn đề chung huyết thống.

    Trung Quốc là một nước chịu ảnh hưởng của văn hoá phong kiến nặng hơn ta nhiều, nhưng anh chị em con cô, cậu ruột, con d́ ruột vẫn được lấy nhau. Xem Bảo Thoa, Bảo Ngọc... trong "Hồng Lâu Mộng" yêu nhau, lấy nhau là chuyện b́nh thường.

    ở nước ta, dưới triều Trần, con cháu nhà vua chỉ được lấy người trong Hoàng tộc (lấy sang họ khác sợ bị nạn ngoại thích cướp ngôi). Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn lấy Thiên Thành công chúa, tức là cô ruột của ḿnh. Vua Trần Thánh Tông lấy Thiên Cảm Hoàng hậu, tức chị con bác ruột. Vua Trần Minh Tông lấy Lệ Thánh Hoàng hậu, tức con chú ruột, đều là cháu nội vua Trần Nhân Tông vv...

    C̣n trong dân gian từ triều Lê về sau, nếu trong họ nội thân cùng quê mà lấy nhau gọi là hôn thú, họ hàng không chấp nhận. Nếu cùng họ nhưng đă xa đời, thuộc chi khác nhau hay đă xa quê (gọi là biệt tổ ly tông) th́ vẫn lấy nhau được. Thời xưa, do trọng nam khinh nữ, hoặc thiếu hiểu biết về gien di truyền, nên anh chị em con cô, cậu ruột coi như khác họ vẫn có quyền làm thông gia với nhau. Ca dao tục ngữ trong dân gian c̣n ca ngợi trường hợp cháu cậu mà lấy cháu cô, coi như "Thóc lúa trong bồ, giống má nhà ta".

    Nhưng di truyền học đă khẳng định rằng người có chung huyết thống mà có con với nhau th́ qua nhiều đời ḍng giống bị thoái hoá, có trường hợp bị quái thai, v́ vậy anh em họ lấy nhau, kể cả họ nội hay họ ngoại đều không có lợi.

    Luật pháp nước ta qui định cùng chung huyết thống ba đời, kể cả bên bố hay bên mẹ, đều không được lấy nhau
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  7. #7
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Sự tích tơ hồng

    "Tơ hồng Nguyệt lăo thiên tiên" dựa theo tích Vi Cố gặp ông lăo trong một đêm trăng, ngồi kiểm sách hướng về phía mặt trăng, sau lưng có cái túi đựng đầy dây đỏ. Ông lăo bảo cho biết đây là những văn thư kết hôn của toàn thiên hạ. C̣n những dây đỏ để buộc chân những đôi trai gái sẽ thành vợ thành chồng. Một hôm, Vi Cố vào chợ gặp một bà già chột mắt ẵm đứa bé đi qua. Bỗng ông già lại hiện lên cho biết đứa bé kia sẽ là vợ anh. Vi Cố giận, bảo đày tớ t́m giết đứa bé ấy đi. Người đầy tớ lẻn đâm đứa bé giữa đám đông rồi bỏ trốn. Mười bốn năm sau, quan Thứ Sử Trương Châu là Vương Thái gả con gái cho Vi Cố. Người con gái dung nhan tươi đẹp, giữa lông mày có đính một bông hoa vàng. Vi Cố gạn hỏi, vợ mới bảo: Thuở c̣n bé, một bà vú họ Trần bế vào chợ bị một tên cuồng tặc đâm phải. Vi Cố hỏi: Có phải bà vú đó chột mắt không? người vợ bảo: Đúng thế! Vi Cố kể lại chuyện trước, hai vợ chồng càng quư trọng nhau cho là duyên trời định sẵn.

    Mẩu chuyện vui: T́nh yêu làm cho con người lú lẫn....

    "Tâu Thượng đế, theo hạ thần th́ thượng đế không cần đ̣i lại trí khôn của con người. làm như thế không khỏi mang tiếng là trời nhỏ nhen. Điều mà thượng đế nên làm là hạn chế trí khôn của con người."

    -"Bằng cách nào"?

    -"Chỉ có t́nh yêu - không có ǵ làm con người lú lẫn đi như trong t́nh yêu. Trời chỉ cần phái một vị thần mang ṿng dây xuống trần, cứ đôi trai gái nào ở gần nhau th́ quăng cho một ṿng. Người nào càng thông minh th́ cần quăng thêm cho nhiều ṿng. Con người chỉ luẩn quẩn trong những ṿng ấy mà chẳng bao giờ nghĩ tới chuyện lên quấy nhiễu nhà trời nữa".

    Trời khen "Thật là diệu kế"!, bèn truyền cho ông tiên già mang những chiếc ṿng của trời xuống trần gian.

    Từ ngày bị ông tiên già khoác vào người ḿnh những ṿng dây t́nh ái, con người chỉ luẩn quẩn với nhau, không c̣n nghĩ tới chuyện đánh nhau với trời nữa. Ông tiên già ấy được gọi là ông "Tơ".
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  8. #8
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Tục thách cưới hay dở ra sao ?

    Đă "Thách" là dở hoặc dở nhiều mà hay ít. Thời nay tôn trọng tự do luyến ái hôn nhân, luật hôn nhân trong chế độ mới đă giải phóng cho nam nữ thanh niên, nhưng luật tục c̣n g̣ bó, trói buộc. thách cưới cũng là một lệ tục lạc hậu rơi rớt lại, trói buộc cả nhà trai lẫn nhà gái, có khi làm cho chàng rể phải bỏ cuộc mà nỗi thiệt tḥi nhất lại rơi vào thân phận người con gái, dẫu sao cũng mang tiếng một đời chồng, dẫu sao cũng làm cho những chàng trai khác phải ngại, xui nên phận hẩm duyên hiu. Ngay thời trước cũng đă có câu: "Giá thú bất luận tài". Đáng lẽ nên vợ nên chồng, thành gia thành thất, là mừng cho cả hai gia đ́nh, nhưng gặp phải một vài bà cô, ông bác bên nhà gái khó tính, thách cưới nào quần áo, nón dép, nào rượu bánh cau trầu, che thuốc, nào nếp tẻ, lợn gà, nào nhẫn xuyến, hoa tai, tiền mặt, lại c̣n tính đủ cỗ dâu cỗ cưới bao nhiêu mâm, nên nhà trai phải bỏ cuộc. Cũng có đám nhà trai phải chạy ngược chay xuôi, lo xong việc rồi kéo cày trả nợ; song, ngay từ buổi thành hôn, nghĩa vợ chồng, t́nh thông gia đă bị sứt mẻ, đó là mầm mống gây nhiều bất trắc về sau.

    Cũng có trường hợp, nhà gái túng thiếu không đủ tự lực cung cấp cho đủ cái lệ làng "Trả nợ miệng", đ̣i hỏi nhà trai phải lo chu toàn. Cũng có trường hợp, bố mẹ cô dâu c̣n phải xuất ra gấp năm gấp mười lần và sau khi thành thân c̣n cho con gái, con rể nhiều thứ, nhưng cũng thách cưới cao để tránh tiếng x́ xào, đàm tiếu, cho rằng con ḿnh dở duyên rồi, nên phải cho không.

    "Hay ít" là để dành cho những gia đ́nh có học thức, không thách tiền, thách của mà thách chữ nghĩa văn chương với ư đồ chọn rể con nhà gia thế, với hy vọng tương lai con ḿnh c̣n được "Lọng anh đi trước vơng nàng theo sau" chứ không đến nỗi phải rơi vào những anh chàng "Vai u thịt bắp" nơi "Nước mặn đồng chua".
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  9. #9
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Bánh su sê hay bánh phu thê?

    Trong lễ cưới có nhiều lễ vật, nhưng không thể thiếu bánh "Su sê", nguyên xưa là bánh "Phu thê", một số địa phương nói chệch thành bánh "Su sê".

    Bánh su sê làm bằng bột đường trắng, dừa, đậu xanh và các thứ hương ngũ vị, nặn h́nh tṛn, bọc bằng hai khuôn h́nh vuông úp lại với nhau vừa khít, khuôn làm bằng lá dừa, lá cau hoặc lá dứa, vỏ để nguyên không luộc để giữ màu xanh thắm.

    Sở dĩ gọi là bánh phu thê (chồng vợ) v́ đó là biểu tượng của đôi vợ chồng phận đẹp duyên ưa: vuông tṛn, trong trắng mềm dẻo, ngọt ngào, thơm tho, xanh thắm, đồng thời cũng là biểu tượng của đất trời (trời tṛn, đất vuông) có âm dương ngũ hành: Ruột trắng, nhân vàng, hai vỏ xanh úp lại buộc bằng sợi dây hồng.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  10. #10
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Tiền nạp theo (hay treo) là ǵ?


    Tiền "cheo" là khoản tiền nhà trai nạp cho làng xă bên nhà gái. Trai gái cùng làng xă lấy nhau cũng phải nạp cheo song có giảm bớt. Xuất xứ của lệ "Nạp cheo" là tục "Lan nhai" tức là tục chăng dây ở dọc đường hoặc ở cổng làng.

    Đầu tiên th́ người ta tổ chức đón mừng hôn lễ, người ta chúc tụng, có nơi c̣n đốt pháo mừng. Để đáp lễ, đoàn đưa dâu cũng đưa trầu cau ra mời, đưa quà, đưa tiền biếu tặng.

    Dần dần có những người làm ăn bất chính, lợi dụng cơ hội cũng chăng dây, ṿi tiền, sách nhiễu, trở thành tục lệ xấu. V́ thói xấu lan dần, gây nhiều cản trở, triều đ́nh phải ra lệnh băi bỏ. Thay thế vào đó, cho phép làng xă được thu tiền cheo.

    Khi đă nạp cheo cho làng, tức là đám cưới được làng công nhận có giấy biên nhận hẳn hoi. Ngày xưa, chưa có thủ tục đăng kư kết hôn, th́ tờ nạp cheo coi như tờ hôn thú.

    Nạp cheo so với chăng dây là tiến bộ. Khoản tiền cheo này nhiều địa phương dùng vào việc công ích như đào giếng, đắp đường, lát gạch, xây cổng làng...Nhưng nhiều nơi chỉ cung đốn cho lư hương chè chén. Đă hơn nửa thế kỷ, lệ này bị băi bỏ rồi. Thanh niên ngày nay chỉ c̣n thấy bóng dáng của tiền cheo qua ca dao- tục ngữ.

    - Nuôi lợn th́ phải vớt bèo

    Lấy vợ th́ phải nộp cheo cho làng.

    - Cưới vợ không cheo như tiền gieo xuống suối.

    - Ông xă đánh trống th́nh th́nh

    Quan viên mũ áo ra đ́nh ăn cheo.

    - Lấy chồng anh sẽ giúp cho

    Giúp em...

    Giúp em quan tám tiền cheo

    Quan năm tiền cưới lại đèo buồng cau.

    Thật quá cường điệu, Chứ tiền cheo không thể vượt quá tiền cưới.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  11. #11
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Mặc định (default)

    Những cách gỡ bí cho bạn trẻ khi lo đám cưới

    Đáng lẽ mừng đám cưới như tục lệ trói buộc thành ra lo đám cưới. Tục cũ đă truyền nhiễm lâu không dễ một mai đổi ngay được. Vậy phải làm thế nào?

    Để giúp các gia đ́nh cưới dâu, một số gia vùng nông thôn có tục góp lễ cưới: đầu năm gia đ́nh báo cho họ hàng xóm giềng biết dự định cưới dâu vào tháng nào, thông thường vào sau vụ thu hoạch. Lần lượt các gia đ́nh đóng góp các khoản gạo nếp, gạo tẻ, đậu xanh, rượu hoặc tiền theo định lượng. C̣n lợn gà th́ gia đ́nh nào tự liệu cho gia đ́nh ấy. Tục góp cưới cũng giống như hội tương tế tương trợ, hội cày cấy, hội lợp nhà... luân phiên các gia đ́nh. Đây là một tục hay, cùng nhau lo dần đến lượt ḿnh đỡ phải lo những khoản lớn. Tiền, quà cưới của khách, bạn đưa tới thực chất cũng là h́nh thức góp lễ cưới, nhưng không chủ động được kế hoạch, thứ có không cần, thứ cần không có, thành ra tốn kém. Lệ chơi họ ngày nay, chung vốn để kinh doanh buôn bán cũng là xuất phát từ h́nh thức góp tiền nhau để làm nhà cưới vợ, tậu trâu ḅ ở nông thôn. V́ xuất phát từ họ hàng giúp nhau nên mới gọi là chơi họ. Nếu Đoàn Thanh niên địa phương nào vững mạnh, cán bộ đoàn công tâm liêm khiết tháo vát, tổ chức "Hội chơi họ cưới vợ" có kế hoạch quản lư kinh doanh sử dụng phân phối chặt chẽ, ắt được nhiều bạn thanh niên hưởng ứng, tham gia...Bước đầu cũng đă có một số địa phương tổ chức "Dịch vụ đám cưới" như mua sắm cho thuê quần áo cưới, bát đĩa, ấm chén bàn ghế, phông màn, tổ chức trang trí, chụp ảnh, ca nhạc...vừa kinh doanh gây quỹ, vừa phục vụ thuận tiện, có chế độ ưu đăi với người góp cổ phần,với Đoàn viên.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  12. #12
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Cô dâu trước khi về nhà chồng phải có những thủ tục, động tác ǵ ?

    Khi nhà trai bắt đầu đến đón dâu th́ cô dâu cùng với chú rể đến trước bàn thờ gia tiên, khấu đầu làm lễ, tự khấn niệm xin tổ tiên chấp nhận kể từ nay nên vợ nên chồng, phù hộ cho trăm năm duyên ưa phận đẹp, cầm sắt giao hoà. Cũng có thể nhờ gia trưởng khấn hộ cho có bài bản hẳn hoi.

    Lễ xong, hai người đưa hộp trầu, bao thuốc, đi mời chào thân nhân, khách, bạn khắp một lượt, người nhà sau, những đám cưới có tổ chức thường đă có sự sắp xếp vị trí sẵn. Trong khi chào mời, cô dâu phải giới thiệu cho chàng rể biết mối quan hệ để biết cách xưng hô.

    Sau cùng, trước khi bước ra cửa để về nhà chồng là lễ tạ cha mẹ: Cha mẹ ngồi sẵn một phía ở cửa chính, nếu ông bà nội ngoại c̣n thượng tại có đến dự th́ ông bà cũng ngồi chung một phía, nhưng ở ghế cao hơn.

    Thời xưa cả đôi tân hôn phải lạy hai lạy, ngày nay châm chước, cúi đầu cung kính "Xin phép ông bà, cha mẹ con về nhà chồng", "Xin phép ông bà, cha mẹ con xin đón em X về". Lúc đó, cha mẹ ban phát cho con gái, con rể một vật ǵ đó làm kỉ niệm, có thể là nột cái bút, một gương soi nho nhỏ, một cuốn sách hoặc một chiếc khăn, chiếc quạt....

    Nhà giầu c̣n cho thêm hoa tai, nhẫn cưới hoặc quan tiền... (Chú ư, những thứ này nhà trai đă đưa đến hôm lễ nạp tài. Trong gói quà của bà mẹ cho con gái có cái châm cài tóc, hoặc bảy chiếc kim đính tóc hoặc kim khâu gói trong khăn vuông).

    Đối với ông bà cũng có những động tác tương tự.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  13. #13
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Lễ xin dâu có những ư nghĩa ǵ? và thủ tục tiến hành.

    Lễ này rất đơn giản: Trước giờ đón dâu, nhà trai cử một hai người, thường là bà bác, bà cô, bà chị của chú rể đưa một cơi trầu, một be rượu đến xin dâu, báo trước giờ đoàn đón dâu sẽ đến, để nhà gái sẵn sàng đón tiếp.

    Phong tục này có nhiều ư nghĩa hay:

    Mặc dù hai gia đ́nh đă quy ước với nhau từ trước về ngày giờ và thành phần đưa đón rồi, nhưng để đề pḥng mọi sự bất trắc, mọi tin thất thiệt, nên mới định ra lễ này, biểu hiện sự cẩn trọng trong hôn lễ.

    Thời gian này chú rể và cha mẹ chú rể rất bận rộn không thể sang nhà gái, nên nhờ người đại diện sang báo trước như bộ phận "Tiền trạm".

    Để trong trường hợp vạn nhất hoặc do thời tiết, hoặc do trở ngại giao thông, gần qua giờ quy ước mà đoàn đón dâu chưa đến, nhà gái biết để chủ động làm lễ gia tiên hoặc phái người sang nhà trai thăm ḍ.

    Trường hợp hai gia đ́nh cách nhau quá xa hoặc quá gần, hai gia đ́nh có thể thoả thuận với nhau miễn là bớt lễ này, hoặc nhập lễ xin dâu và đón dâu làm một.

    Cách nhập lễ xin dâu và đón dâu tiến hành như sau:

    Khi đoàn đón dâu đến ngơ nhà gái, đoàn c̣n chỉnh đốn tư trang, sắp xếp lại ai đi trước, ai đi sau, trong khi đó một cụ già đi đầu họ cùng với một người đội lễ (một mâm quả trong đựng trầu cau, rượu... )vào trước,đặt lên bàn thờ, thắp hương vái rồi trở ra dẫn toàn đoàn vào làm lễ chính thức đón dâu. Lễ này phải tiến hành rất nhanh. Thông thường nhà gái vái chào xong, chủ động xin miễn lễ rồi một vị huynh trưởng cùng ra luôn để đón đoàn nhà trai vào.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  14. #14
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Mẹ chồng làm ǵ khi con dâu bắt đầu về nhà?


    Phong tục ở mỗi địa phương một khác, trái ngược nhau nhưng đều có ư nghĩa hay:

    Ngày xưa ở nhiều địa phương Nghệ An, Hà Tĩnh có lệ tục mẹ chồng ra cất nón cho con dâu:

    Nhà trai đặt sẵn trước ngơ một cái nồi đồng, một cái gáo, trong nồi đặt sẵn một quan tiền đồng và đựng đầy nước trong. Cô dâu vào đến cổng dùng gáo múc nước rửa mặt mũi, chân tay, mẹ chồng bước ra cất nón cho con dâu. Con dâu, một tay cầm lấy quan tiền, một tay vẫn cầm quạt che mặt. Mẹ chồng dắt con dâu vào nhà đặt quan tiền và cái quạt lên bàn thờ, cúi đầu lễ gia tiên (bốn lạy ba vái theo tư thế của nữ). Sau đó mẹ chồng dắt cô dâu cầm cả tiền và quạt vào buồng.

    Trong buồng đă chuẩn bị sẵn trầu nước hoa quả, giường chiếu mới. Đôi chiếu trải úp vào nhau, do một người thân trong họ có tuổi tác, vợ chồng song toàn, con cháu đông, làm ăn nên nổi, được gia đ́nh mời đến trải chiếu; nếu mẹ chồng có đủ tiêu chuẩn trên th́ mẹ chồng trực tiếp dọn giường trải chiếu, nhưng bố chồng th́ không được. Khi con dâu nghỉ ngơi xong, khăn yếm chỉnh tề mới bưng hộp trầu ra chào họ. Trường hợp mẹ chồng đă mất th́ một bà cô hay bà d́ thay thế.

    Phong tục này có nhiều ư nghĩa:

    - Thời xưa, con dâu trước khi về làm dâu, c̣n hoàn toàn xa lạ, bỡ ngỡ, chưa biết đâu là buồng đâu là bếp, ai là bố mẹ chồng. Trừ trường hợp xóm giềng quen biết nhau từ trước không tính, là thân phận con gái chưa cưới đă về nhà trai th́ bị dư luận gièm pha là con nhà hư đốn. Có người chồng lại rụt rè e lệ, có trường hợp trước lễ cưới chưa hề tỏ mặt nhau, vậy nên mẹ chồng niềm nở ra đón dâu, dắt dâu vào nhà là hay, là phải lẽ. Mới bước về nhà chồng đă được tổ tiên, ông bà, cha mẹ chồng ban phước lộc, dồi dào như nước quan tiền là biểu tượng vốn liếng của riêng mà mẹ chồng trao cho.

    Nhiều địa phương lại có tục khác: Khi con dâu vừa vào đến nhà th́ mẹ chồng cầm chiếc b́nh vôi tạm lánh sang hàng xóm ít phút.

    Tục đó cũng có ư nghĩa hay: Tức là mẹ chồng đă xác định vai tṛ, trách nhiệm con dâu sẽ về làm chủ, mẹ chồng sẵn sàng trao quyền công việc trong nhà trong cửa cho con dâu, nhưng không phải trao toàn quyền đẩy hết trách nhiệm mà bà vẫn là người nắm quyền điều hành, v́ b́nh vôi là vật tượng trưng cho bà Chúa trong nhà.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  15. #15
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Tại sao mẹ cô dâu kiêng không đi đưa dâu?


    Trong chế độ phong kiến cũ, hôn nhân cưỡng ép, thường là cha mẹ đặt đâu, con ngồi đấy. Thực ra, trong nhiều gia đ́nh, người cha quyết định mọi việc, người mẹ chỉ biết tuân theo. V́ thế đă xảy ra một số trường hợp oái oăm: Ngày con gái vu quy đáng lẽ là ngày vui nhất trong đời nhưng người th́ khóc lóc buồn tủi v́ bị ép buộc, người th́ lo sợ cảnh làm dâu, làm vợ, từ tấm bé chưa rời mẹ, nay tự nhiên mẹ con xa nhau; mẹ thương con c̣n thơ dại, cũng mủi ḷng sụt sùi khóc.

    Thế là, trong khi hai họ đang vui mừng yến ẩm ở nhà ngoài th́ hai mẹ con lủi thủi, cắp nón ra về. Tan tiệc, nhà trai chẳng t́m thấy cô dâu đâu nữa. Qua một vài đám đại loại như vậy người ta rút kinh nghiệm không nên để mẹ cô dâu đi đưa dâu, dần dần bắt chước nhau, trở thành tục lệ.

    Một vài địa phương, cả bố cô dâu cũng không đi đưa dâu với lư do con ḿnh đă gả bán cho người. Tuy rằng trong văn sách có ghi "Giá thú bất luận tài" nghĩa là không bàn đến tiền tài trong việc cưới hỏi, nhưng không hiểu v́ sao trong ngôn ngữ Việt Nam lại kết hợp "Gả bán" liền nhau.

    Thời nay hôn nhân tự do, trai gái t́m hiểu, yêu nhau kết hôn trên cơ sở t́nh yêu đôi lứa, cha mẹ chỉ tham gia góp ư, hướng dẫn, vậy th́ cha mẹ có nên đến dự lễ vui của hai con không? Đă có nhiều đám cưới ngày nay bỏ tục kiêng này.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  16. #16
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Tại sao mẹ cô dâu kiêng không đi đưa dâu?


    Trong chế độ phong kiến cũ, hôn nhân cưỡng ép, thường là cha mẹ đặt đâu, con ngồi đấy. Thực ra, trong nhiều gia đ́nh, người cha quyết định mọi việc, người mẹ chỉ biết tuân theo. V́ thế đă xảy ra một số trường hợp oái oăm: Ngày con gái vu quy đáng lẽ là ngày vui nhất trong đời nhưng người th́ khóc lóc buồn tủi v́ bị ép buộc, người th́ lo sợ cảnh làm dâu, làm vợ, từ tấm bé chưa rời mẹ, nay tự nhiên mẹ con xa nhau; mẹ thương con c̣n thơ dại, cũng mủi ḷng sụt sùi khóc.

    Thế là, trong khi hai họ đang vui mừng yến ẩm ở nhà ngoài th́ hai mẹ con lủi thủi, cắp nón ra về. Tan tiệc, nhà trai chẳng t́m thấy cô dâu đâu nữa. Qua một vài đám đại loại như vậy người ta rút kinh nghiệm không nên để mẹ cô dâu đi đưa dâu, dần dần bắt chước nhau, trở thành tục lệ.

    Một vài địa phương, cả bố cô dâu cũng không đi đưa dâu với lư do con ḿnh đă gả bán cho người. Tuy rằng trong văn sách có ghi "Giá thú bất luận tài" nghĩa là không bàn đến tiền tài trong việc cưới hỏi, nhưng không hiểu v́ sao trong ngôn ngữ Việt Nam lại kết hợp "Gả bán" liền nhau.

    Thời nay hôn nhân tự do, trai gái t́m hiểu, yêu nhau kết hôn trên cơ sở t́nh yêu đôi lứa, cha mẹ chỉ tham gia góp ư, hướng dẫn, vậy th́ cha mẹ có nên đến dự lễ vui của hai con không? Đă có nhiều đám cưới ngày nay bỏ tục kiêng này.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  17. #17
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Tại sao trong gói quà mẹ cho con gái trước giờ vu quy có một chiếc trâm hay bảy chiếc kim?

    Chúng tôi chưa được biết một tài liệu thành văn nào nói về tục này, có lẽ v́ các cụ nhà nho ngày xưa đă cầm bút là phải viết những lời thanh nhă. Tục này chỉ là một thứ bí truyền do người mẹ thủ thỉ "tâm sự" ngầm với con gái vào buổi trước khi về nhà chồng.

    Thời trước, cô dâu quấn khăn nhiễu trên đầu, có đính mấy chiếc kim trên khăn là đủ hiểu rồi. V́ không có tài liệu thành văn, v́ có những trường hợp mẹ mất sớm hoặc đám cưới xa quê vắng mẹ, nên nhiều bà mẹ thời nay (vốn là cô dâu ngày trước) không biết để truyền tiếp cho con gái. Xuất sứ của tục này là đề pḥng tai biến "Phạm pḥng". "Phạm pḥng"là ǵ?

    Nói thô tục là chết ngay trên bụng vợ ngay khi quan hệ vợ chồng. Ca dao tục ngữ có câu "nhất phạm pḥng, nh́ ḷng lợn" có nghĩa là: Được ăn ḷng lợn ngon miệng, dẫu chết cũng sướng.

    Chàng rể qua mấy ngày đêm lo lắng, chạy ngược chạy xuôi, bận rộn, vất vả, đêm tân hôn là đêm xao xuyến, rạo rực nhất, lại thêm mấy chén rượu ngà ngà say, đến một thời điểm cảm xúc quá đà, nếu người có thể chất và tâm thần suy tổn nhiều th́ lúc xuất tinh, thần kinh từ trạng thái hưng phấn quá độ chuyển thành ức chế quá độ, dễ bị phạm pḥng, nếu người vợ không biết xử lư kịp thời có thể người chồng chết trên bụng vợ. Hầu như không có trường hợp người phụ nữ bị phạm pḥng.

    Trong lúc giao hợp, cửa buồng đóng kín, thân thể loă lồ, lại thêm tâm lư e thẹn xấu hổ, sợ hăi, nếu người vợ thả người chồng ra, để dương vật thoát ra ngoài, mất sự điều hoà khí âm khí dương th́ khó ḷng cứu chữa.

    Lúc đó, sẵn có cái trâm cài trên đầu hoặc mấy chiếc kim đính ở vành khăn, người đàn bà một tay vẫn ôm riết lấy phía dưới lưng chồng một tay lấy chiếc trâm hoặc kim chích vào phía dưới hố xương chậu, phía trên hậu môn, kích thích đến lúc nào người chồng tỉnh lại. Người con trai nào có lông ở đít th́ giật lông.

    Nếu chưa tỉnh th́ tiếp tục châm kim, lấy mùi xoa trắng hoặc lấy giấy bản chấm thử, hễ thấy có máu chảy là chữa được. Trong pḥng đôi tân hôn nên để ngọn đèn con nhằm tạo thêm khoái cảm, mặt khác cũng v́ mục đích đó nữa, nhưng vẫn chú ư phải ôm riết chồng trên bụng. Chúng tôi không đi sâu vào lĩnh vực y dược, song có phương thuốc được lưu truyền trong dân gian: Cứt chuột và lá hẹ giă nhỏ, người đàn bà ngậm rồi trúm vào miệng chồng, v́ lúc đó người chồng đang nằm sấp rất khó đổ thuốc.

    Trường hợp nhẹ, người đàn ông vẫn c̣n tỉnh nhưng cơ thể liệt nhược sau khi giao hợp, gọi là pḥng thất, phải uống thuốc bổ dương một thời gian sau mới hồi phục sức khoẻ.

    C̣n tại sao lại 7 chiếc kim: Theo quan niệm cổ truyền " Nam thất nữ cửu" (đàn ông 7 vía, đàn bà 9 vía). V́ để pḥng xa , dùng cho con rể nên bà mẹ vợ chỉ đưa 7 chiếc kim - chứ không phải dùng cho con gái v́ con gái không bị phạm pḥng.

    Trong hàng vạn trường hợp mới có một trường hợp là phạm pḥng, nhưng các bạn trẻ cũng nên biết trước để khi ngộ sự biết chủ động xử lư. Điều cần thiết là phải cùng nhau hiểu biết, thông cảm mà pḥng ngừa, nhất là trong tuần trăng mật hoặc vợ chồng cách xa nhau lâu ngày về gặp nhau. Các bạn gái v́ e thẹn xấu hổ nhất thời mà mang lại mối ân hận suốt đời.

    Giới thiệu thêm phương thuật chữa tai biến phạm pḥng:

    Khi nam nữ giao hợp với nhau, khoái cảm lên đến cực độ, tinh khí xuất quá nhiều, có thể chết (chết trên bụng vợ).

    Khi xảy ra như thế, nhất thiết không được đẩy rời nhau ra (dù là xấu hổ cũng phải để nguyên như tư thế đang giao hợp). Nếu đàn ông xuất tinh quá nhiều bị thoát, th́ người đàn bà phải chúm miệng thổi hơi nóng của ḿnh vào miệng chồng, nếu đàn bà bị thoát hết khí, th́ đàn ông cũng làm như vậy, để tống hơi nóng của ḿnh vào miệng vợ. Tống hơi nóng như vậy mấy chục lần, dương khí sẽ dần trở lại.

    Trong khoảnh khắc cấp bách giành giật giữa cái sống và cái chết như vậy, để bảo vệ điều hoà hai khí âm dương, chẳng những không được hoảng hốt rời khỏi giường, mà không để cho dương vật thoát ra khỏi âm hộ, nên phải ôm chặt lấy phần nửa ḿnh phía dưới, Người đă ngất lịm rồi không biết ǵ nữa, hoàn toàn phải do người sống chủ động ôm riết lấy, để cho khí không tuyệt hẳn, phải tống khí liên tục cho đến khi sinh khí của người kia tỉnh lại mới thôi. Cách tống khí: Phải chúm miệng lại, đưa được khí từ hạ đan điền(1) lên, truyền qua miệng tống khí vào đến yết hầu người kia theo nhịp thở. Cách này cả trai và gái đều nên biết. Sau khi dương khí đă hồi phục phải dùng bài "Nhân sâm phụ tử thang"(2). Nếu nhà nghèo không có nhân sâm, th́ cấp tốc dùng 4 lạng hoàng kỳ, 2 lạng đương quy, 5 đồng cân phụ tử, sắc uống cũng có thể cứu sống được.

    Trường hợp người đàn ông xuất tinh quá nhiều khí hết, mà đă nhỡ đẩy ra rồi, th́ phải cấp tốc vực ngồi dậy ôm choàng lấy mà tống khí vào miệng, nếu khí qua miệng khó vào th́ dùng ống thông hơi hai đầu đút vào miệng mà thổi, miễn sao hơi vào được qua cuống họng. Có thể mượn người đàn bà, con gái mạnh khoẻ khác hà hơi, không nhất thiết phải là người vợ hoặc người đàn bà vừa giao hợp. Đó là cách lấy người để chữa người, khả năng sắp chết vẫn cứu sống được.

    (1) Hạ đan điền: vùng bụng dưới rốn.

    (2) Nhân sâm phụ tử nhang: Phụ tử: 1 đồng cân. Phục

    linh: 7,5 phân. Nhân sâm: 1 đồng cân. Bạch truật: 1 đồng cân. Bạch thược: 1,5 đồng cân
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  18. #18
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Tại sao phải có phù dâu.

    Tục lệ xưa cần có phù dâu v́ hôn ngân cưỡng ép, do cha mẹ định đoạt, nhiều nơi lại có nạn tảo hôn, thông thường th́ "Nữ thập tam nam thập lục", con giá mười ba tuổi về nhà chồng đă biết ǵ đâu! do đó cô dâu phải có người dẫn dắt. Người dắt cô dâu gọi là phù dâu.

    Ngày xưa phù dâu phải là người cô, người d́ hay chị em thân thiết của cô dâu, có khả năng thuyết phục, bày vẽ cho cô dâu, được cô dâu kính nể, mến phục, được bố mẹ cô dâu ủy thác. Người phù dâu phải là người may mắn, tốt phúc, duyên ưa, phận đẹp, con gái lành mạnh ngoan ngoăn, gia đ́nh êm ấm, đề huề có thể truyền kinh nghiệm làm dâu, làm mẹ, làm vợ cho em, cho cháu ḿnh. Phù dâu nhiều khi c̣n phải ở lại năm bảy ngày sau để cho cô dâu đỡ buồn và để chỉ bảo kinh nghiệm. Thông thường phù dâu cũng trở lại với dâu rể trong lễ lại mặt.

    Đám cưới ngày xưa phải có phù đâu, không định lệ, và cũng không có danh từ "Phù rể". Đám cưới ngày nay, nhiều nơi có cả phù dâu, phù rể, có đám mời đến năm sáu đôi phù đâu phù rể toàn là trai thanh, gái lịch, chưa vợ chưa chồng.

    Có lẽ chủ yếu để cô dâu thêm bạn, chú rể thêm bầu. Hay phải chăng ngày nay chàng rể bẽn lẽn e thẹn hơn xưa, nên phải có người dẫn dắt.

    Hay đám cưới trước thường sinh ra nhiều đám cưới sau nên phải chăm lo đào tạo những cô dâu, chú rể tương lai.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  19. #19
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Lễ lại mặt có ư nghĩa ǵ?

    Lễ thành hôn, tơ hồng, hợp cẩn xong xuôi, hai vợ chồng tân hôn trở về nhà gái mang theo lễ vật để tạ gia tiên ông bà cha mẹ, đi chào họ hàng thân nhân bên nhà gái sau đó đón bố mẹ và vài thân nhân sang nhà chú rể. Kể từ buổi đó, mẹ cô dâu mới chính thức tới nhà chú rể và nhà thông gia, v́ trong lễ cưới, mẹ cô dâu (có nơi cả bố) không đi đưa dâu. Lễ lại mặt thường tiến hành vào ngày thứ hai hoặc thứ tư sau ngày cưới (gọi là nhị hỷ hoặc tứ hỷ) tuỳ theo khoảng cách xa gần và hoàn cảnh cụ thể mà định ngày. Thành phần chủ khách rất hẹp, chỉ gói gọn trong phạm vi gia đ́nh.

    Phỏng theo tục cổ Trung Quốc: nếu trong lễ lại mặt, có cái thủ lợn cắt lỗ tai tức là ngầm báo với nhà gái rằng nhà trai trả lại, v́ con gái ông bà đă mất trinh (Đêm tân hôn có lót giấy bản, gọi là giấy thám trinh, để xem người con gái c̣n trinh tiết hay không. Nếu c̣n trinh th́ trên giấy bản sẽ có mấy giọt máu. Mă Giám Sinh sau khi cưỡng ép phá trinh nàng Kiều xong dùng "Nước vỏ Lựu", "Máu mào gà" ḥng lường gạt làng chơi tưởng nhầm là Kiều vẫn c̣n trinh).

    Trường hợp hai nhà xa xôi cách trở, ông già bà lăo th́ nên miễn cho nhau, cô dâu chú rể nếu bận ông tác cũng nên được miễn thứ. Nếu điều kiện cho phép th́ nên duy tŕ, v́ lễ này mang nhiều ư nghĩa tốt đẹp:

    - Nhắc nhủ con đạo hiếu, biết tạ ơn sinh thành, coi bố mẹ vợ cũng như bố mẹ ḿnh.

    - Thắt chặt và mở rộng mối quan hệ thông gia, họ hàng ngay từ buổi đầu, t́nh cảm được nhân đôi.

    - Hai gia đ́nh cùng trao đổi rút kinh nghiệm về việc tổ chức hôn lễ và bàn bạc về trách nhiệm của hai bên bố mẹ trong việc tác thành cuộc sống cho đôi trẻ trong tương lai.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  20. #20
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Trả lời câu hỏi không rơ câu hỏi


    Tại sao kỳ quặc thế? V́ các bạn trẻ muốn hỏi nhưng ngại không đặt thành câu hỏi, hoặc không biết để mà hỏi v́ những vấn đề này thời trước chỉ do người mẹ thầm với con gái, người đàn ông chỉ thầm hiểu mà không bao giờ nói tới. Đó là những bí mật trong pḥng giữa đôi trai gái.

    Chúng tôi cũng chỉ xin nói thầm với các bạn trẻ, xin chớ hiểu lầm là chuyện khiêu dâm, thiết nghĩ v́ hạnh phúc đôi lứa, v́ tương lai ṇi giống, trước khi thành hôn cần có những kiến thức sơ đẳng:

    Tuổi dậy th́ từ lứa tuổi nào? Có những biểu hiện ǵ về tâm sinh lư? " Nữ thập tam nam thập lục". Theo đánh giá của các cụ ngày xưa, gái mười ba trai mười sáu đúng tuổi dậy th́. Trong tuổi phát dục đó, cơ thể lớn nhanh như thổi, chỉ đầu năm đến cuối năm đă biến đổi rất nhiều: má hồng, ngực nở, mông phát triển, nhú âm mao, nam mọc ria mép, một số th́ mặt nổi trứng cá, nữ đă hành kinh, có tâm lư e thẹn khi tiếp xúc với người khác giới, ánh mắt tế nhị kín đáo, kể cả tiếp xúc với người thân trong gia đ́nh nhưng khác giới đă bắt đầu có sự ngăn cách. Cả nam và nữ ở tuổi này đă ham làm dáng.

    Có trường hợp tuổi dậy th́ đến sớm hơn hoặc muộn hơn vài năm.

    Thời xưa, tảo hôn, có cô gái mười ba tuổi đă bắt đầu sinh nở. Nên chú ư, mặc dù con gái đă có dục tính nhưng giao hợp sớm cơ thể sẽ suy nhược nhanh chóng dẫn tới hậu quả làm cho ṇi giống bị suy thoái.

    Trai gái giao hợp là thuận theo quy luật điều hoà âm dương nhưng chỉ nên khi nào cả hai bên đều có khoái cảm mạnh. Người đàn bà thường khoái cảm chậm hơn đàn ông, các bạn trai nên chú ư kiên tŕ chờ đợi, kích dục nhẹ nhàng, đừng để xảy ra tâm lư lo sợ. Một đặc điểm nữa là khoái cảm đàn bà đến chậm hơn nhưng lâu hơn vậy nên có trường hợp người đàn bà chán nản v́ người đàn ông không đáp ứng được yêu cầu sinh lư, có khi dẫn tới ngoại t́nh hoặc ly hôn.

    V́ hạnh phúc lâu dài, nhiều khi người đàn ông biết tự kiềm chế. Ví dụ trường hợp vợ chồng xa vắng lâu ngày gặp nhau, gặp phải thời kỳ hành kinh của vợ, có khi người vợ nể chồng phải chiều theo ư chồng nhưng rất có hại đến vệ sinh phụ nữ. Trong trường hợp mới sinh nở cũng vậy.

    Người đàn bà có thai gần tới kỳ sinh nở th́ chẳng những đàn ông mà đàn bà cũng vậy, phải tự kiềm chế dục cảm, tốt nhất là nên tạm thời dừng lại để bảo vệ cho sản phụ và thai nhi:

    Nam nữ thanh niên chưa lấy vợ lấy chồng, hoặc t́nh duyên không măn nguyện thường có thói thủ dâm để đạt khoái cảm nhất thời nhưng rất hại cho sức khoẻ lâu dài về sau. Nến biết trước để tránh hậu quả không hay, nhất là đối với nam giới.

    Trước lúc động pḥng, cả nam và nữ đều phải sạch sẽ, tâm hồn thư thái, kiêng kỵ lúc mới lao động nặng nhọc hoặc mới đi xa về chưa kịp nghỉ ngơi.

    Coi việc hiểu biết về những kiến thức vệ sinh giao hợp là cần thiết, vợ, chồng nên nhỏ nhẹ tâm t́nh, chớ coi đó là chuyện dâm ô.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  21. #21
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Khi người đàn bà tái giá cần có những thủ tục ǵ?


    Đàn ông lấy vợ gọi là thú, đàn bà lấy chồng gọi là giá. Có nhiều trường hợp đàn bà phái tái giá: Một là duyên không ưa, phận không đẹp phái ly hôn; hai là nửa đường đứt gánh, goá bụa khi tuổi c̣n xoan...

    ở đây chúng tôi không nói đến sự khác biệt giữa luật hôn nhân thời xưa và thời nay, và những quy định bất công về phụ nữ thời phong kiến mà chỉ nói về phong tục, trong đó một số phong tục c̣n duy tŕ tới nay:

    - Cha mẹ chỉ gả bán một lần, lần sau không tham gia cưới hỏi.

    - Đàn bà goá, tục gọi là "Nạ ḍng" ít có trường hợp lấy được trai tân, phần lớn làm vợ kế hay vợ lẽ, nói chung là chắp nối tơ duyên, "Rổ rá cạp lại", nên lễ cưới hỏi chỉ bó hẹp trong phạm vi thân nhân gia đ́nh và vài bà con xóm giềng.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  22. #22
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Quan hệ vợ cả vợ lẽ ra sao?

    Ngoại trừ chế độ mẫu hệ, c̣n như trong chế độ phụ hệ người đàn bà chẳng mấy khi có chồng cả, chồng lẽ; ngược lại đàn ông năm thê bảy thiếp là chuyện thường, càng quyền quí cao sang càng lắm vợ: Minh Mạng có 142 con, "Nhất dạ ngũ giao, tam hữu dựng" (trong một đêm ngủ với năm bà th́ ba bà có thai) c̣n bao nhiêu vợ th́ không thể thống kê được. Nguyễn Công Trứ 73 tuổi, lấy vợ lẽ thứ 10, đêm tân hôn cảm tác:

    "Tân nhân dục vấn: Lang niên kỷ? - Ngũ thập niên tiền nhị thập tam"

    (Dịch nghĩa: Nàng muốn hỏi anh: chàng mấy tuổi - Năm mươi năm trước mới hăm ba)

    Đạo Thiên chúa chỉ cho phép con chiên một vợ một chồng.

    Thông thường vợ cả lấy trước, vợ lẽ lấy sau. Nhưng có trường hợp người con trai làm ăn xa nhà, tự ư lấy vợ, chưa được cha mẹ và họ hàng chấp nhận, ở quê nhà cha mẹ đă dạm hỏi sẵn cho một cô vợ khác bắt về cưới.

    Người vợ do cha mẹ cưới hỏi, dẫu rằng lấy sau vẫn là vợ cả. Người vợ tự ư chọn, nếu sau này được cha mẹ chấp thuận, mặc dù con gái con trai đều đă lớn, vẫn phải chịu phận làm em. Con vợ bé dẫu nhiều tuổi hơn vẫn phải chào đứa con bà cả đang ăm ngửa bằng anh bằng chị. Trường hợp vợ cả chết sớm, không có con trai th́ con trai vợ kế đẻ sau vẫn là trưởng nam, là đích tôn thừa trọng chứ con trai vợ lẽ v́ phận thiếp không môn đăng hộ đối , không phải do ông bà trực tiếp cưới hỏi nên không đủ quyền kế vị.

    Muốn cho gia đ́nh êm thấm, người chồng phải khéo đối xử để vợ cả đi hỏi vợ lẽ cho chồng, th́ người vợ lẽ và bố mẹ cô ta mới yên tâm.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  23. #23
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Nên nh́n nhận vấn đề ly hôn như thế nào?

    Nhiều cụ cao tuổi thường phàn nàn: Thời này bọn trẻ yêu nhau quá dễ dàng nên bỏ nhau cũng dễ. Ngược lại lớp trẻ lại cho rằng: Ngày xưa các cụ chẳng biết yêu đương là ǵ, lấy vợ lấy chồng th́ sinh con đẻ cháu, chứ mấy ai được hưởng hạnh phúc. Họ không bỏ nhau chẳng qua do lễ giáo và phong tục xă hội trói buộc. Trai làm nên năm thê, bảy thiếp, gái chính chuyên chức tiết một chồng. Chỉ có người đàn bà phải cam chịu thiệt tḥi bị giam lỏng chứ đàn ông không ưng vợ này th́ lâư thêm vợ khác, chẳng cần phải ly hôn với vợ cũ.

    Tất nhiên trong chế độ cũ cũng như mới, không ai khuyến khích việc ly hôn. Có những trường hợp quan hệ vợ chồng gặp nhiều trắc trở, nhưng v́ nghĩ đến tương lai của con cháu hoặc v́ nguyên cớ này, lư do nọ, họ đành chấp nhận nỗi thiệt tḥi chung sống v́ phận sự, mà thiếu t́nh yêu. Không phải mọi trường hợp ly hôn đều đáng chê trách.

    Ngược lại có những vụ án sử ly hôn được coi như trận thắng giải phóng cho cả hai bên. Ly hôn lại trở thành cơ sở tái tạo hạnh phúc. Vậy ta không nên có thái độ nh́n nhận quá khắt khe đối với mọi trường hợp ly hôn.

    Tuy nhiên, ngày xưa các cụ thường có một câu "Một ngày là nghĩa", thời nay quan hệ xă hội mới càng thêm tươi đẹp, vậy nên đôi vợ chồng sau khi chia tay chớ nên coi nhau như thù địch, cho dù duyên không ưa, phận không đẹp, và nên coi nhau như bạn bè. Bạn bè có thân mà có sơ, vậy nên nhắn những ai sau này là đối tượng của người vợ hay người chồng đă ly hôn chớ có ghen bóng ghen gió.

    C̣n con cái, do t́nh trạng ly hôn, tái thú, tái giá, nên trong một gia đ́nh có cả con anh, con tôi, con chúng ta. Chúng nó đối xử với nhau hoà thuận là hiếm, mâu thuẫn với nhau là phổ biến. Điều đó đ̣i hỏi người làm cha làm mẹ, làm d́ ghẻ, bố dượng phải thu xếp sao cho công minh, êm thấm mọi bề.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  24. #24
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb MỤC 2 :SINH DƯỠNG

    Dạy con từ thủa bào thai

    Tục ngữ Việt Nam có câu: "Dạy con từ thủa c̣n thơ - Dạy vợ từ thủa bơ vơ mới về".

    ở đây chúng tôi muốn nêu: Không những dạy con từ thủa c̣n thơ mà phải dạy con ngay từ khi c̣n nằm trong bụng mẹ. Bởi v́ cuộc sống vật chất lẫn tinh thần của người phụ nữ mang thai ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ và tinh thần của đứa trẻ sau này.

    Người xưa thường nói: "Đàn bà hiền dịu, th́ dễ có con. Thai sản là lẽ tự nhiên của trời, đất. Người không bệnh th́ không cần phải uống thuốc".

    Theo y học cổ truyền "...Tâm khí kinh sợ th́ con bị điên, thận khí không đủ th́ con hở thóp, t́ khí không hoà th́ con gầy c̣m, tâm khí hư kém th́ con nhút nhát. Con là theo khí mẹ, mẹ không cẩn thận sao được! Mẹ chớ uống nhiều thứ thuốc, uống nhiều rượu, chớ châm cứu xằng xiên, chớ đi đại, tiểu tiện vào chỗ không thường đi, chớ trèo cao xông pha hiểm trở, chớ gánh vác nặng nhọc, chớ giao cấu phóng túng, chớ nằm ngủ nhiều, chớ mặc áo quần quá ấm, chớ ăn cơm quá no. Tinh thần phải chấn tĩnh, không phạm đến thất t́nh ( mừng quá, giận quá, đau thương quá, ghen ghét quá, yêu quá, ham muốn quá v.v...). Muốn con sau này sinh ra thẳng thắn nghiêm trang th́ người mẹ nên miệng nói lời ngay thẳng, làm việc ngay thẳng. Đàn bà rắp tâm làm việc ác th́ không sinh đẻ được, người ta cứ tưởng là tại trời ghét bỏ, biết đâu rằng: Đó chính là do tự ḿnh gây ra. V́ khí ở gan ruột bị uất kết, ba bộ mạch: tâm, t́, thận đều bị uất nên khó sinh..." (Theo "Phụ đạo sán nhiên" của Hải Thượng lăn ông).

    V́ lẽ đó dân gian có câu: "Cây khô không có lộc, người độc không có con".

    Cần phải giáo dục con từ trong bụng mẹ mà thuật ngữ khoa học gọi là "Thai giáo". Ngày xưa các bậc tiền bối đă răn dạy người mẹ tương lai (sản phụ) không được giận dữ, hoảng hốt, không được nghĩ điều xấu, làm việc xấu, nghe chuyện dở, nh́n cảnh tang thương, cần nói năng, đi đứng khoan thai...

    Có mối liên hệ khăng khít giữa thai nhi với sức khoẻ và tâm trạng người mẹ, giữa thai nhi với thế giới bên ngoài, có những phản ứng "Tiếp nhận" hoặc "Chối bỏ" của thai nhi trước các tác động của ngoại cảnh.

    Theo tài liệu nghiên cứu khoa học: Nhân cách con người được h́nh thành rất sớm, ngay từ trước khi ra đời. ư nghĩ, cảm xúc và những nỗi buồn vui của người mẹ truyền vào đứa con. Nhiều phụ nữ có thai đă biết giữ ǵn t́nh cảm cân bằng do đó giữ được sức khoẻ cho đứa con. Những nỗi đau của người mẹ phải chịu đựng trong thời gian thai nghén ảnh hưởng mạnh tới đứa trẻ sơ sinh. Ḷng thiết tha đối với đứa trẻ chưa ra đời là một biện pháp giữ ǵn sức khoẻ cho đứa trẻ tốt nhất, và có ảnh hưởng quyết định tới quan hệ mẹ con sau này"...
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  25. #25
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Tại sao có tục xin quần áo cũ cho trẻ sơ sinh?


    Cách trả lời đơn giản nhất là xin để lấy "khước" (lấy may). Người mẹ từ khi mới thụ thai đă chú ư xem trong bà con, họ hàng, làng xóm nhà ai có con cái bụ bẫm, hay ăn chóng lớn, ít khóc ít quấy, ao ước sắp tới con ḿnh đẻ ra cũng được như thế th́ xin một cái áo, hay cái quần, cái tă cũ của đứa bé về sửa sang lại để dùng cho con ḿnh.

    Xuất xứ là do một vài người làm, rồi bắt trước nhau, dần dần là truyền ra thành phong tục. Nguyên ngày xưa, ta chưa có những thứ vải mỏng mịn bán rộng răi trong dân gian, thị trường toàn những vải thô bố lại nhuộm nâu, thô cứng, trẻ sơ sinh da c̣n non mặc dễ bị xây xát, hài nhi càng mặc đồ mới càng đau yếu. Nhà nghèo không sẵn tiền mua đă đành, nhà giàu cũng xin áo cũ cho trẻ sơ sinh là v́ lẽ ấy.

    Trẻ th́ chóng lớn, quần áo th́ lâu mới rách, chỉ vài tháng sau đă quá cỡ, người ta không nỡ phá đi dùng vào việc khác nên cất giữ lại, dành cho em út. V́ vậy, người cho áo cũng cảm thấy vinh dự được người khác quư mến con ḿnh và coi đứa bé sắp ra đời cũng có phần hơi hướng của ḿnh
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  26. #26
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Con so về nhà mạ, con rạ về nhà chồng tại sao?


    Con so là con sinh đầu ḷng, con rạ là những đứa con sinh sau. Nếu nuôi được cả th́ con so là trưởng, con rạ là thứ. Phong tục này phổ biến ở B́nh Trị Thiên và một số địa phương ngoài Bắc, c̣n ở Nghệ An, Hà Tĩnh th́ trừ trường hợp ở rể, nói chung con gái không được sinh đẻ ở nhà cha mẹ ḿnh.

    Con gái mới lớn lên, mới sinh lần đầu tiên, trẻ người non dạ, chưa biết đi đứng, ăn uống, tắm giặt, kiêng khem ra sao, hơn nữa trong người yếu khoẻ ra sao muốn nhờ vả mẹ chồng hoặc chị em nhà chồng cũng ngần ngại, khó nói hơn với mẹ đẻ và em út ḿnh. C̣n những lần sinh sau đă có kinh nghiệm, có thể tự ḿnh giải quyết được nhiều việc.

    Phong tục, "Con so về nhà mạ" là một phong tục hay nhưng muốn giải quyết được êm đẹp cũng phải có thu xếp:

    Gần ngày ở cữ, mẹ chồng hoặc chàng rể sang quê ngoại thưa chuyện trước, nếu có khó khăn về kinh tế hoặc đường xá xa xôi cách trở cũng cần thảo luận với nhau về trách nhiệm cho thoả đáng, sau khi mẹ tṛn con vuông, cháu cứng cáp, chàng rể cũng cần sắm một số lễ vật, nhằm ngày tốt sang tạ ơn gia tiên bên ngoại và ông bà ngoại để xin đón vợ con về. Ông bà ngoại c̣n cẩn thận đánh dấu vôi hoặc nhọ nồi ở trán cho cháu và các thứ bùa phép khác để các thứ tà ma ác quỷ không dám đến quấy rối cháu dọc đường.

    ở Nghệ Tĩnh lại có phong tục ngược lại: Cho là sinh dữ tử lành, ngoài con dâu ra, không ai được quyền sinh trong nhà. Con gái về nhà mạ, nếu nhỡ đến kỳ động thai, trở dạ, không kịp trở về nhà chồng, sợ sinh nở dọc đường th́ bố mẹ phải dựng tạm chiếc lều ở góc vườn, hoặc nếu không kịp, th́ ra chuồng trâu mà đẻ.

    Thiết nghĩ không cần phân tích, bạn đọc cũng thấy được phong tục nào hợp t́nh lư hơn.

    Trường hợp đă mồ côi mạ, về nhà mạ thiếu người chăm nom th́ con so cũng về nhà chồng
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  27. #27
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Tại sao khi mới đẻ chưa đặt tên chính?


    Theo phong tục, một người từ sinh ra đế khi chết mang rất nhiều tên gọi: Mới lọt ḷng th́ thằng Cu, thằng C̣, con Hĩm, thằng Mực, con Cún, thằng Chắt em, con Chắt ả... thường là đặt tên xấu cho dễ nuôi, đến khi lớn lên th́ anh Hai, anh Ba, chị Bảy... lấy vợ lấy chồng th́ anh Nhiêu, anh Đồ, chị Xă... Có con gọi theo tên con, có cháu đích tôn gọi theo tên cháu, đến khi chết th́ đặt tên hèm gọi là hiệu để cúng, người có học th́ tự đặt tên tự, người có chức tước th́ đặt tên thuỵ, người có chức tước học vị cao sang thường được xưng tôn theo họ, hay tên địa phương: Cụ án Mai, Cụ Tam Nguyên Yên Đổ, ông Trạng Tŕnh, ông Tú Vĩ Xuyên, Quan Thám Nam Sơn...

    Đó là theo phong tục xưng hô của Trung Quốc. Trong nhiều tên gọi nhưng chỉ có tên huư là chính: Tên huư là tên đặt khi vào sổ họ, khi vào làng ghi trong sổ hộ, khi đi học đặt khi vào sổ họ, khi vào làng ghi trong sổ hộ, khi đi học.

    Tại sao mới đẻ chưa đặt tên chính (tên huư)?

    Ngày nay đẻ ra la khai sinh, có thủ tục quản lư hộ tịch chặt chẽ. Ngày trước mỗi làng xă cúng có hương hộ lo sổ sách sinh tử, giá thú nhưng không quản lư chặt chẽ, Nhà nước chỉ quan tâm đến sổ đinh (từ 18 tuổi), sổ điền để thu thuế và bắt lính, bắt phu, v́ vậy vào sổ làng càng muộn càng hay, lớn lên đỡ được vài năm thuế thân, phu phen tạp dịch.

    Trong xă hội cũ, t́nh trạng hữu sinh vô dưỡng khá phổ biến, ít có gia đ́nh sinh năm đẻ bảy được vuông tṛn, v́ vậy qua các tuần cữ mới tạm yên tâm, khi đó mới đặt tên huư.

    Các họ mỗi năm tế tổ một lần. Trong dịp tế tổ, các gia đ́nh có con cháu mới sinh sắm sửa cơi trầu, chai rượu, hương hoa, lễ vật đến nhà thờ họ yết cáo tiên tổ và vào sổ họ cho các con trai trước lễ yết cáo, ngày đó mới có tên huư chính thức, được họ hàng công nhận. Trong khi vào sổ họ phải đối chiếu gia phả để xem có trùng tên các vị tiên tổ hoặc ông bà chú bác trong nội thân hay không. Nếu có tức là phạm huư th́ phải đổi tên. Không những phải tránh phạm huư tổ tiên bên nội mà c̣n phải tránh phạm huư can cụ ông bà ngoại mặc dầu khác họ, tránh phạm huư hiệu của thành hoàng, thánh mẫu, linh thần từng địa phương. ở nông thôn, các vị có uy vọng trong làng, trong họ thường được dân chúng biếu trầu rượu và nhờ đặt tên cho con. Người đặt tên được gia đ́nh đó nhớ ơn suốt đời.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  28. #28
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Tại sao tuổi trong khai sinh, trong văn bằng không đúng với tuổi thật?

    Điều này cũng gây khá nhiều rắc rối, phức tạp cho các nhà khảo cứu sử học, biên soạn gia phả. Đă có trường hợp anh em cùng cha cùng mẹ sinh ra mà em nhiều tuổi hơn anh. Chỉ có lá số tử vi là chính xác nhất, chính xác đến từng giờ, nhưng ít người c̣n giữ được lá số tử vi, phần lớn ông bố bà mẹ chỉ nhớ được con ḿnh câm tinh con ǵ, qua đó mà tính ra tuổi thực (tuổi mụ).

    Như trên đă nói, có ba lư do khai bớt tuổi:

    - Để chậm được vài năm khỏi phải đóng thuế thân và đi phu, đi lính.

    - Dưới thời Pháp thuộc, để tránh hạn định quá tuổi không được đi học, không được thi.

    - Do việc vào sổ họ chậm gần một năm c̣n việc vào sổ làng, hàng phe, hàng giáp, có khi chậm đến năm sáu năm.

    Trường hợp nâng tuổi lên cũng có ba lư do nhưng không phổ biến lắm:

    - Để nhanh đến tuổi lấy vợ (theo lệ "nữ thập tam, nam thập lục"). Nhiều gia đ́nh muốn cưới con dâu về sớm để có kẻ ăn người làm và để sớm có cháu nối dơi tông đường.
    - Dưới thời Pháp thuộc, các công sở không tuyển người dưới 18 tuổi nên phải khai tăng tuổi.

    - Một số địa phương, có lệ làng cho tăng thêm tuổi để chóng đến tuổi lên lăo mừng thọ.

    Mẩu chuyện vui: Sêcuture với Hồ Chí Minh: Sêcuturê, Tổng thống Ghi Nê sang thăm Việt Nam theo lời mời với tư cách là khách của Hồ Chủ Tịch. Trong buổi mít tinh tiễn đưa tại Quảng trường Ba Đ́nh Hà Nội, Sêcuturê hết lời ca ngợi và khâm phục Hồ Chủ Tịch.

    Ông phát biểu đại ư: Vợ tôi sắp sinh, nếu sinh con trai, tôi sẽ đặt tên con là Hồ Chí Minh.

    Tôi được dự buổi lễ đó, thầm nghĩ: Ông này quả thật rất chân thành và rất cảm phục Hồ Chí Minh nhưng ông ta chưa hiểu câu "nhập gia vấn huư" của phong tục nước ta, câu đó có ǵ khác chửi người ta.

    Liền đó Hồ Chủ Tịch trả lời lại rất khôn khéo, tài t́nh "Bác không có vợ nên không có con, vậy Bác đề nghị các cháu thanh niên, nếu sắp tới, cháu nào có con trai th́ đặt tên cháu là Sêcuturê!"

    Mọi người dự lễ đều vui cười thoải mái, phục tài đối đáp của Bác, vừa được ḷng khách nước ngoài, vừa phù hợp với phong tục nước ta trong hoàn cảnh đó.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  29. #29
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Làm lễ yết cáo tổ tiên xin đặt tên cho con vào sổ họ như thế nào?


    Vấn đề này đă có lệ từ xưa, chẳng có ǵ mới mẻ. "Họ nào đă có nề nếp sẵn th́ cứ theo lệ cũ tiến hành".

    Đối với những họ mới phục hồi lại việc họ, chưa vào nền nếp, chúng tôi xin mách một vài kinh nghiệm:

    1Yết cáo tổ tiên: Theo lệ cũ chỉ sau khi đối chiếu gia phả, kiêng kị các trường hợp phạm huư (đặt tên trùng với tên huư của tổ tiên và thân nhân gần gũi nhất, kể cả nội ngoại) mới chính thức đặt tên huư cho trẻ sơ sinh, yết cáo tổ tiên và xin vào sổ họ. Ngày nay phải làm thủ tục khai sinh kịp thời, trường hợp ở xa quê, không kịp về đối chiếu gia phả, nhỡ trùng tên huư tổ tiên trực hệ, th́ t́m cách đổi, hoặc tránh gọi thường xuyên trong nhà. Lễ yếu cáo tổ tiên rất đơn giản, nén hương, cơi trầu, chén rượu cũng xong, thường kết hợp lễ tế tổ hàng năm mà yết cáo chung tất cả con cháu trong họ sinh trong năm cùng một lượt. Lễ vào số họ cũng đơn giản, cốt sao cho gia đ́nh nghèo nhất trong họ cũng không gặp phải điều ǵ phiền phức.

    2. Vào sổ họ: Thứ tự sổ họ ghi theo năm sinh, ai sinh trước ghi trước, sinh sau ghi sau. Trường hợp nhiều năm bị phế khoáng nay mới lập lại sổ họ, th́ phải thống kê theo đơn vị hộ gia đ́nh hoàn chỉnh cả họ, sau đó mới lập số tiếp đối với những trẻ sơ sinh.

    Mẫu số: Họ Tên (Tên Huư. Tên thường gọi) con ông bà, thuộc đời thứ mấy, chi thứ mấy? Con trưởng hay con thứ mấy? Ngày tháng, năm, sinh, ngày vào sổ họ.

    3. Con gái vào sổ họ: Bất cứ trai hay gái, sau khi sinh đều có yết cáo tổ tiên, đă được tổ tiên phù tŕ phù hộ, nhưng nhiều họ ngày xưa không vào sổ họ đối với con gái, cho rằng "Nữ nhân ngoại tộc", con gái là con người ta, lớn lên đi làm dâu lo cơ nghiệp nhà chồng v́ thế không công nhận con gái vào họ. Tuy vậy, ngay trước CM T8-1945 một số họ đă xoá bỏ điều bất công đó, con gái cũng có mọi quyền lợi nghĩa vụ như con trai.

    Ngày nay, trong phong trào khôi phục việc họ, xin kiến nghị các họ đặc biệt quan tâm đến con gái và nàng dâu của họ, họ nào coi trọng vai tṛ phụ nữ, và coi trọng vai tṛ người mẹ, người vợ, người cô, người chị, th́ họ đó mới vững mạnh. Cả nước đang ra sức vận động kế hoạch hoá gia đ́nh, con gái cũng như con trai, vậy nên vận dụng phong tục cũng phải phù hợp với tư duy thời đại.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  30. #30
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Có mấy loại con nuôi?


    Có ba loại con nuôi: Con nuôi chính thức, con nuôi danh nghĩa và con nuôi giả vờ.

    Con nuôi chính thức: Có hai loại :

    - Con lập tự : Gia đ́nh không có con trai, nuôi con anh em ruột hoặc con anh em chú bác ruột. Có thể nuôi từ bé, hoặc lớn rồi mới nuôi, thậm chí có người đă thành gia thất, có con rồi mới nhận làm con nuôi. Người con nuôi lập tự đó chịu trách nhiệm săn sóc, nuôi dưỡng cha mẹ nuôi lúc tuổi già và hương khói tang tế sau khi mất, nên khi được hưởng quyền thừa kế gia tài hơn cả những người con gái do chính cha mẹ sinh ra, v́ con gái là "con người ta", sau khi gả chồng lo cơ nghiệp nhà chồng. Con nuôi lập tự được hưởng ruộng hương hoả nếu cha nuôi là tộc trưởng, được họ hàng chấp nhận là cùng huyết thống nội thân. Nếu người con nuôi lập tự là con thứ của ông em th́ con người con trưởng của ông em vẫn phải gọi người con nuôi lập tự đó bằng bác (đáng lẽ gọi là chú).

    Khi cha mẹ nuôi chết, tang chế của vợ chồng người lập tự cũng ba năm như cha mẹ đẻ. Trường hợp cha mẹ chết trước, phải xin phép cha mẹ nuôi mới được về chịu tang, nhưng không được phép mặc áo khâu gấu, khăn ngang không được để hai giải bằng nhau. Khi cha mẹ nuôi đă sinh con trai th́ thôi quyền lập tự nhưng vẫn là con nuôi được hưởng quyền thừa kế như các người con khác.

    - Con nuôi hạ phóng tử: Có mấy trường hợp:

    + Con hoang thai nuôi từ lúc mới sinh. Có nhà hiếm hoi dặn từ trước, khi sinh nở th́ đón về, sản phụ được bồi dướng một ít tiền và sau đó không được quyền nhận hay thăm con.

    + Con mồ côi hay con nhà nghèo khó, đem về nuôi là phúc, mặc dầu không hiếm hoi. Nếu nuôi thực sự từ lúc c̣n nhỏ cũng được hưởng mọi quyền lợi trong gia đ́nh. Cha mẹ nuôi cũng có trách nhiệm dựng vợ gả chồng, sống nuôi chết chôn, cũng được cha mẹ nuôi chia cho một phần gia tài khi ra ở riêng. Trường hợp cha mẹ nuôi không có con trai cũng có thể lập người con này làm thừa tự, song không được can dự vào phần hương hoả, tự điền cũng như việc họ, bởi lẽ khác ḍng máu, không được họ chấp nhận. Tang chế đối với cha mẹ nuôi cũng ba năm như cha mẹ đẻ, đối với anh em nuôi cũng một năm như anh em ruột, nhưng đối với họ hàng bên bố mẹ nuôi th́ không tang. Trừ một trường hợp con nuôi đă mang họ của bố nuôi, không biết bố đẻ (hoang thai) và đă được họ hàng chấp nhận th́ mọi lễ nghi hiếu hỷ, tang chế đều như người trong họ, song vẫn không được hưởng hương hoả, tự điền. Nếu bố nuôi là tộc trưởng vẫn không được kế thế tộc trưởng mà vai tṛ tộc trưởng thuộc con trai trưởng của chú em.

    Theo phong tục một số địa phương "vô nam dụng nữ" th́ người con rể cũng có quyền lợi và nghĩa vụ như con nuôi hạ phóng tử nói trên, nhưng chỉ để tang bố mẹ vợ một năm, anh em ruột của vợ chín tháng, ngoài ra không để tang cho ai bên nhà vợ. Lập tự chỉ lập tự cho cháu ngoại, không lập tự cho con rể. Cháu ngoại cũng không được làm tộc trưởng (như trên).

    Con nuôi danh nghĩa: Có mấy trường hợp:

    + Nhà hiếm con qua mâư lần tảo sa, tảo lạc, hữu sinh, vô dưỡng, hoặc theo số tử vi lỗi giờ sinh, xung khắc với cha mẹ nên phải bán làm con nuôi cho dễ nuôi. Khi sinh nở xong bố đẻ sẵn một chai rượu, cơi trầu đến nhà bố nuôi, làm lễ gia tiên bên bố nuôi xin cho ghé cửa nương nhờ, sau đó mời bố mẹ nuôi đến nhà xem mặt đứa trẻ và nhường quyền cho bố nuôi đặt tên cho đứa bé. Sau này khi lớn lên th́ mồng 5 (đoang ngọ) ngày Tết dắt đứa bé đến tết nhà bố mẹ nuôi. Đứa bé cũng xếp theo vị trí anh em ruột một nhà theo quan hệ lứa tuổi. Sau này lớn lên, trong huyết thống ba đời anh em cháu cháu không được quyền lấy nhau. Nếu vi phạm cũng coi như mắc tội loại luân. Chọn Bố mẹ nuôi th́ chọn gia đ́nh phúc hậu, lắm con nhiều cháu, làm ăn thịnh vượng.

    + Do cảm ân đức, nghĩa t́nh nhận làm con nuôi.

    + Anh em kết nghĩa với nhau thân t́nh, nhận bố mẹ của anh em cũng như bố mẹ của ḿnh và ngược lại bố mẹ cũng nhận người anh em kết nghĩa với con ḿnh như con cái trong nhà.

    Trong những trường hợp đó, người Việt th́ gọi chung là con nuôi, bố mẹ nuôi nhưng âm Hán gọi là "nghĩa phụ nghia tử" khác với "nghĩa phụ tử", tang chế không quy định cho trường hợp "dưỡng phụ dưỡng tử", nếu có gả con cho nhau th́ càng tốt đẹp "thân thượng gia thân".

    Con nuôi giả vờ: V́ con khó nuôi, sợ ma ta quấy nhiễu người mẹ đem con bỏ đường bỏ chợ, nhưng dặn trước người trực sẵn đưa về nuôi, sau vài giờ hoặc vài ngày đến chuộc nhận làm con nuôi. Đây là cách đánh tráo con đẻ thành con nuôi, con nuôi là con đẻ để lừa ma. Trường hợp này đành rằng phải thông cảm y ước trước, nhưng cũng phải chọn người mắn đẻ, con không sài đẹn, nuôi súc vật mát tay...

    Ngoài ba loại con nuôi dương trần nói trên, c̣n có tục "bán khoán" con cho thần linh như bán con cho Đức Thánh Trần, Đức thánh Mẫu... Đă là con thần thánh, có tấu, có sớ, có bùa, có dấu ấn hẳn hỏi th́ mà quỷ không dám bén mảng đến đă đành mà bố mẹ nuôi con cũng phải đặc biệt chú ư:

    Không cho con ăn uống những thứ uế tạp, phải mặc đồ sạch sẽ, không được vá chằng vá đụp, không để con ḅ lê la, không được chửi rủa xỉ vả con, sợ ngài gọi về trời. Con chỉ được gọi cha đẻ bằng thầy, bằng cậu... Gọi mẹ bằng mợ, bằng chị, bằng u, bằng đẻ. Hai từ "Cha, mẹ" chỉ được tôn xưng với thần thánh. Bán cho Đức Thánh Trần chỉ được xưng họ Trần khi khấn vái, bán cho phật phải xưng Mầu, nhưng bán cho đức thánh mẫu là Liễu Hạnh không phải đổi họ. Sở dĩ gọi là "bán khoán" v́ chỉ bán thời gian c̣n nhỏ để dễ nuôi. Đến tuổi 13 tuổi tức hết tuổi đồng ấu, đến tuổi vào sổ làng xă th́ làm lễ xin chuộc về.

    Chính thể mới hiện nay công nhận con nuôi cũng có quyền lợi và nghĩa vụ ngang con đẻ, đó là con nuôi thực sự được chính quyền địa phương công nhận trên cơ sở thoả thuận giữa người nuôi và người đẻ hoặc giữa người nuôi và thân nhân đỡ đầu trong trường hợp bố mẹ đẻ không c̣n.

    Đứa bé đếm tuổi thiếu niên cũng được quyền tự nguyện xin làm con nuôi, chọn bố mẹ nuôi. Bố mẹ nuôi có thể nuôi nhiều con tuỳ theo khả năng, nhưng không thể nhận làm con nuôi của nhiều gia đ́nh. Tuổi bố mẹ nuôi phải cao hơn tuổi con nuôi ít nhất 20 tuổi.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  31. #31
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb MỤC 3 :GIAO THIỆP

    Xưng hô thế nào cho đúng?


    Vấn đề này thuộc lĩnh vực ngôn ngữ học, giáo dục học, nhưng dính dáng nhiều đến phong tục cổ truyền. Mới nghe tưởng đơn giản quá, đứa bé lên ba cũng biết. Quả vậy, trẻ con vừa học nói đă được cha mẹ, anh chị bày cho cách xưng hô, thế nhưng đến lớn đến già vẫn c̣n sai sót. Nhiều khi chỉ v́ một sai sót nhỏ trong các xưng hô mà gây nên thành kiến nặng nề.

    Đối với các nước khác châu á, đại từ nhân xưng có 3 ngôi: Người nói, người nghe và người, vật, sự việc được đề cập đến trong câu nói. Chỉ có sáu từ cơ bản nếu dịch mộc mạc ra tiếng Việt là: tao, mày, nó, chúng nó, chúng tao, chúng mày.

    Ví dụ: "Bố mẹ cháu bảo cháu đưa ba cháu sang thăm hai cụ". Câu này nếu dịch từ đối ra tiếng nước ngoài th́ như sau: "Chúng nó bảo tao đưa nó sang gặp chúng mày".

    ở Việt Nam ta đă quen từ nhỏ, đáng tuổi ông th́ gọi là ông, đáng tuổi bác th́ gọi là bác không đươc "mày tao chí tớ", "cá mè một lứa". Chúng ta nên thông cảm với người nước ngoài học tiếng Việt. Đại từ nhân xưng tiếng Việt rất đa dạng phong phú nhưng cũng rất phúc tạp, điều khó khăn phức tạp nhất là, ngay trong đại từ nhân xưng của ta đă mang sắc thái t́nh cảm, thể hiện sự yêu thương tức giận, kính trọng, khinh ghét, khách sáo, thân mật...

    Trong cách xưng hô của ta có phân biệt tôn ti trật tự rơ ràng. Cháu bé hỏi rằng: Tại sao ông bảo cháu thưa bẩm, thế mà cháu gọi ông ông lại không thưa bẩm cháu. Cháu cũng không hiểu sao cha mẹ gọi con th́ gọi thằng Giáp con ất được c̣n con gọi tên cha mẹ th́ không được. Tại sao ông chú già rồi lại c̣n gọi là "ông trẻ".

    Cách dùng từ để xưng hô của ta c̣n tuỳ thuộc vào mức độ thân sơ giữa người nói và người nghe. Ví dụ, thật thân t́nh bạn bè gọi nhau bằng mày tao, hắn th́ quí; gọi nhau bằng thưa quí anh hoặc bằng ông th́ coi như giễu cợt kích bác nhau. Ngược lại, mới quen biết sơ sơ mà mày tao th́ coi như bất lịch sự, đôi khi nghe bực ḿnh bỏ đi không thèm trả lời. Cụ già và Lăo già đồng nghĩa nhưng khi nói "Tôi hỏi cụ già" th́ rất khác "Tôi hỏi lăo già". Cũng có trường hợp "lăo" chưa hẳn đă già, mà là cách gọi thân mật.

    Nếu có quan hệ họ nội, họ ngoại th́ gọi theo quan hệ thân thuộc gắn bó t́nh thân thiết hơn; mặc dầu ít tuổi hơn ḿnh nhưng ngang hàng cha mẹ ḿnh th́ gọi bằng chú, bác, cô, d́ theo đúng vai vế trong họ. Ngược lại, đối với người đă lớn tuổi mặc dầu là bậc cháu nhưng để cho khỏi "chướng" nên gọi bằng anh, ông, bác ông... Coi như gọi thay con, cháu ḿnh, như vậy thanh nhă và lịch sự hơn.

    Thuần tuư quan hệ xă hội, không có quan hệ họ hàng nhưng theo phép xă giao "trưởng nhất tuế vi huynh, trưởng thập tuế vi phụ" (hơn một tuổi làm anh, hơn mười tuổi làm cha), tức là tôn lên ngang bằng với cha mà gọi chú, bác.

    Đây là phép tôn xưng.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  32. #32
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    chồng xưng hô với nhau thế nào?


    Người Việt Nam ta từ nhỏ đến lớn, đến già nói chuyện với nhau đă quen tai nhưng nếu diễn giải cho người nước ngoài biểu đạt được đầy đủ sắc thái ngôn ngữ kể thật lư thú.

    Ví dụ: "Nhà tôi" dịch ra tiếng Pháp là "Ma maison" th́ người Pháp làm sao hiểu nổi.

    Thời nay vợ chổng trẻ xưng hô với nhau "anh anh em em" âu yếm thân thiết biết bao! Dẫu chồng ít hơn dăm ba tuổi vẫn là anh. Lùi lại bốn mươi năm trước, những gia đ́nh ít nhiều được Âu hoá, vợ chồng gọi nhau bằng "ḿnh" cũng thể hiện được t́nh cảm đậm đà, gọi nhau bằng "cậu, mợ" cũng thanh nhă, nhưng những từ đó c̣n xa lạ với nông thôn, một số tân tiến muốn gọi nhưng vẫn c̣n ngượng ngùng với hàng xóm, chỉ thầm kín tỏ t́nh với nhau trong buồng, thỏ thẻ chỉ đủ hai người nghe với nhau. Cách gọi nhau bằng tên "trống không"cũng là một bước cải tiến lớn, chứ các cụ ngày xưa, thời trẻ chỉ gọi nhau bằng "bố thằng cu", "u nó", "mẹ hĩm"... Người mới lấy nhau chưa có con, chồng chẳng có chức vị ǵ mà gọi th́ làm sao? Bí quá, có cô mới về làm dâu, muốn gọi chồng đang chơi bên nhà hàng xóm về, chẳng biết xưng hô ra sao bèn ra ngơ gọi thật to "ai ơi! Về nhà ăn cơm". Từ "ai" ở đây không phải là đại từ nghi vấn, hay đại từ phiếm chỉ mà có nghĩa là "chồng tôi ơi".

    C̣n khi nói chuyện với người khác th́ giới thiệu vợ ḿnh hay chồng ḿnh là "nhà tôi". Từ "nhà tôi" thật là đậm đà gắn bó, "ḿnh " và "tôi" tuy hai nhưng một. "Nhà tôi" tức là "chồng tôi" hay "vợ tôi" chứ không thể nói "vợ anh", "chồng nó" là "nhà anh nhà nó".

    Vợ chồng nói chuyện với nhau thường hay nói trống không "Này! Ra tôi bảo!" hoặc "nào ai bảo ḿnh"...
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  33. #33
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Cách xưng hô trong họ

    Có xem sơ đồ gia phả toàn họ mới biết được: Ḿnh thuộc đời thứ mấy, đời trên ḿnh là những ai, ḿnh thuộc chi nào, nhánh nào, bằng vai với ḿnh trong họ là những ai? Có sơ đồ gia phải mới phân biệt được thế thứ trong họ mỗi người tự xác định được quan hệ trong nội tộc mà xưng hô cho đúng, chú ra chú, bác ra bác, anh ra anh, em ra em v.v.... Xưng hô trong nội tộc khác với xưng hô ngoài xă hội, để khỏi mang tiếng "Cá mè một lứa". Ngoài xă hội dựa theo tuổi tác và chức vụ địa vị, trong gia tộc dựa theo thế thứ, nhưng khi giao thiệp với từng cá nhân cụ thể lại phải kết hợp theo cách xưng hô ngoài xă hội theo quan hệ tuổi tác.

    Có thể đúng theo huyết thống th́ anh A phải gọi tôi bằng ông chú, nhưng tôi cũng gọi anh A bằng bác, v́ anh A đă là người tuổi cao, gọi bằng cháu bất tiện và bất lịch sự. Tôi gọi anh A bằng bác đó là gọi thay cho cháu chắt tôi, mặc dầu tôi ít tuổi hơn anh nhưng về thế thứ ngang với ông nội anh A. Tuy nhiên nếu ít tuổi quá mà gọi bằng ông cũng bất tiện, có khi phải hạ xuống một bậc mà gọi bằng chú mới thân mật.

    Trong khi chúng tôi biên soạn gia phả có người bà con trong họ thắc mắc: Gia phả có nhầm lẫn ǵ giữa các chi trong họ ta hay không? Tại sao anh X. C̣n ít tuổi hơn cháu nội tôi, mà tôi lại phải gọi anh X. bằng ông.

    Xin trả lời: đó là hiện tượng phổ biến không có ǵ đặc biệt. Ngay trong một gia đ́nh anh cả đă có con, mà chú út chưa ra đời: hiện tượng "Em bú chị dâu, cháu bú bà" là chuyện b́nh thường trong xă hội cũ, chỉ mới qua hai đời đă có sự chênh lệch 1 đời, vậy th́ trong họ hàng qua nhiều đời, chênh lệch dăm ba đời không có ǵ là lạ.

    ở nông thôn c̣n mối quan hệ giây mơ rễ má chằng chịt qua giữa thông gia, giữa bà con nội ngoại, nên cách xưng hô lại càng phức tạp, thông thường th́ vợ chồng thống nhất cách xưng hô với ông chú bà bác bên nội bên ngoại như nhau, nhưng cũng có trường hợp do quan hệ huyết thống thân sơ khác nhau chồng gọi bằng em, vợ gọi bằng bác hay ngược lại. Nhưng dầu sao "Máu thoảng c̣n hơn nước lă", gọi nhau theo quan hệ gia tộc vẫn thân mật hơn gọi theo quan hệ xă hội.
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  34. #34
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Phải chăng " lời chào cao hơn mâm cỗ "?

    Trong tiếng Việt từ "chào" thường đi đôi với từ "hỏi" và từ "mời", cách chào hỏi, chào mời, chào thưa ở mỗi địa phương có một phong tục khác, lại c̣n lệ thuộc vào đối tượng được chào và phong cách người chào.

    Đối với các cụ già, khúm núm kính cẩn đứng lại "bẩm cụ ạ" th́ cụ có cảm t́nh ngay nhưng đối với người lớp trung niên tân tiến mà làm như vậy th́ người ta tưởng chế giễu "Đi qua nghiêng nón không chào" không phải v́ ghét nhau hờ hững với nhau mà v́ quá yêu nhau bằng lời nói mà c̣n bằng khoé mắt nụ cười, có trường hợp mắt nói rơ hơn miệng.

    Chào hỏi đi đôi với nhau, hỏi để chào: "ông khoẻ không?" "ông đi đâu đấy?" Nhiều khi hỏi bâng quơ, hỏi không cần trả lời, nhưng nếu không chào hỏi th́ ra điều lạnh nhạt khinh người.

    Chào mời đi đôi với nhau: Cần phân biệt mời thực sự hay mời để thay lời chào. Nực cười! Hành khách trên hai chiếc thuyền đi dọc sông, ngược chiều nhau cũng mời nhau ăn cơm lời mời thuần tuư thay lời chào chứ có ai nhảy sang thuyền kia mà ăn đâu! lời chào có thức sự cao hơn mâm cỗ không. Có khi không có mâm cỗ, chỉ chào xuông, e không ổn, nhưng quả thực, mâm cao cỗ đầy mà lời chào nhạt nhẽo, khinh khi, kiêu kỳ th́ mâm cỗ cũng bỏ đi.

    Lời chào biểu hiện phong cách con người, biểu hiện nề nếp của gia đ́nh, thuần phong mỹ tục của điạ phương và của cả dân tộc ta. Song, ở mỗi nơi một khác, mỗi thời một khác. Ngày xưa chào bằng cách vái lạy; ngày nay chào bằng cách bắt tay. Chúng tôi sẽ trở lại vấn đề này trong câu hỏi "Ai vái lạy ai".
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  35. #35
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Nhập gia vấn húy là ǵ ?

    Theo phép xă giao, trước khi đến thăm một gia đ́nh cần t́m hiểu tên Huư của ông bà cha mẹ và bản thân tên người ḿnh định đến thăm, để tránh trong khi nói chuyện hoặc xướng hoạ thơ từ động đến tên huư gia tiên người ta "Huư" đồng nghĩa với "kỵ" (tức là kiêng kỵ). Ngày giỗ tức là huư nhật hay kỵ nhật. Tên huư là tên chính nhưng lại là tên kiêng nói đến, khi giận nhau người ta đè tên huư ra mà chửi. Ông bà, cha mẹ, chú bác có thể gọi con cháu bằng thằng nọ con kia theo tên huư, kể cả những người cao tuổi trong làng xóm. Trong ngôn ngữ thông thường có trùng âm cũng phải nói tránh đi, nếu không sẽ bị coi là hỗn.

    Thời nay, giao thiệp rộng răi, trong quan hệ bạn bề đồng chí gọi tên nhau là chuyện b́nh thường. Song về các vùng nông thôn phải tuỳ theo phong tục từng vùng mà xưng hô, nếu cứ theo họ tên ghi trong địa chỉ thư tín và giấy tờ hành chính mà gọi th́ chưa chắc hẳn các vị cao tuổi đă vui ḷng. Trừ những người đă thoát ly, công tác, c̣n thông thường người ta vẫn hay gọi nhau bằng tên con trưởng hoặc tên cháu đích tôn.

    ở miền nam nước ta hay gọi tên theo thứ tự sinh ra trong gia đ́nh, nếu đă ra ngoài xă hội th́ thường gắn tên huư. Ví dị : Ông Bảy Lửa, chị Ba Tịch ...
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  36. #36
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Ai vái lạy ai?

    Vái lạy là phép xă giao thời xưa, không chỉ dùng khi cúng tế mà người sống cũng lạy nhau..."Đời xưa vua đối với bày tôi, bố vợ đối với chàng rể, người tôn trưởng với kẻ ti ấu đều phải lạy đáp lễ... Đến đời nhà Tần mới đặt ra lễ "tôn quân ti thần", nên thiên tử không đáp lạy bày tôi nữa...

    Ngaứy xưa từ quan khanh sĩ trở xuống đều theo cổ lễ mà đáp lễ kẻ ti ấu, nếu kẻ ti ấu (bề dưới) chối từ, mới dùng lễ túc bái đáp lại. C̣n vái là nghi thức lúc đă lễ xong....Nước ta xưa kia có chốn công đường có lễ tông kiến, kẻ hạ quan cũng vái bậc trưởng quan... Gần đây những kẻ hiếu sự không biết xét đến cổ ủieồn lại cho là lễ của tôn trưởng đối với kẻ ti ấu, c̣n kẻ ti ấu đối với tôn trưởng không được vái, chỉ lạy xong là cứ đứng thẳng và lùi ra..."(Trích Vũ trung tuỳ bút của Phạm Đ́nh Hổ trang 174).

    Xem đoạn văn trích dẫn trên ta thấy vái lạy là một phép xă giao, không chỉ vái lạy người trên mà người trên cũng vái lạy đáp lễ. Từ lạy nhau chuyền sang vái nhau trong buổi tương kiến, đến nay ta tiếp thu văn hoá Âu Tây vẫn giữ được phép tôn ti (tôn trưởng ti ấu).

    Theo phong tục lễ giáo của ta, bề dưới phải chủ động chào bề trên trước, trẻ chào già trước, tṛ chào thầy trước . Nếu bề trên không chào lại người dưới, thầy không chào lại tṛ, tức là không đáp lễ, th́ cũng bất lịch sự chẳng khác ǵ từ chối người khác, làm cho người đưa tay trước ngượng ngùng và bất b́nh. Không biết vái, chào lại người khác là đă tự làm mất đi phong cách lịch duyệt của chính ḿnh.

    Chúng tôi xin trích kể lại câu chuyện "Tam nguyên Tổng đốc lạy ông Nhiêu".

    Ông Nhiêu Chuồi người cùng làm ăn mừng lên thọ 80 Cụ Tam Nguyên cũng tới mừng. Khi làm lễ chúc thọ, cụ Tam cũng như mọi người lễ ông Nhiêu hai lễ rất kính cẩn. "Ai đời cụ Tam Nguyên Tổng Đốc lại lạy một người dân thường. Ông Nhiêu vội vàng sụp xuống lạy tạ. Cụ Tam đỡ ông Nhiêu dậy, ôn tồn nói: Ta lễ là lễ cái thiên tước của ông Nhiêu đấy..."

    (Trích Nguyễn khuyến và giai thoại _ Bùi. V. Cường biên soạn_Hội VHNT Hà Nam Ninh xuất bản- tr 123).
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  37. #37
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Đạo thầy tṛ.

    Quan hệ thầy tṛ nói riêng về mặt phong tục cũng cần có một tập sách rêng. Để trả lời cho những câu hỏi về đạo thầy tṛ, chúng tôi thiết nghĩ mấy ḍng sơ lược th́ chưa thể nào nói cho hết được.

    Dân tộc ta vốn tôn sư trọng đạo, dưới chính thể nào cũng vậy. Vai tṛ thầy giáo luôn luôn tiêu biểu cho tầng lớp trí thức, tiên tiến được toàn thể xă hội công nhận. Nghề giáo vốn là nghề cao quí nhất. Nền giáo dục thời phong kiến cũng như thời dân chủ đều thống nhất một phương châm "tiên học lễ hậu học văn" "nhà trường gắn liền với gia đ́nh và xă hội"... Nhân tài phục vụ xă hội, điều hành bộ máy Nhà nước đều được "ông thầy", tức là khuôn mẫu, đào tạo nên, "không thầy đố mày làm nên". Tiêu chuẩn đánh giá kiến thức đều thống nhất dựa vào chế độ thi cử, có học vị, cấp bậc rơ ràng.

    V́ tất cả những lẽ trên, có người đặt vấn đề: Vậy đặt thầy cao hơn cha có quá đáng không?

    Cha mẹ sinh ra, nuôi dưỡng ḿnh, thầy giáo là người truyền thụ kiến thức cho ḿnh. Sở dĩ hiển đạt, thi thô được tài năng với đời đều nhờ thầy. Ngày xưa, từ nhỏ đến khi đi thi đậu cử nhân, tiên sĩ thường cũng chỉ học một thầy cùng lắm là vài ba thầy, chứ không như ngày nay mỗi năm một lớp rồi mỗi môn một thầy. Ngày xưa có nhiều trường hợp thầy tṛ cùng lều chóng đi thi nhưng học tài thi phận , tṛ đậu thầy hỏng. Có những ông thầy đào tạo được nhiều ông Nghè, ông Cống nhưng bản thân ông thầỳ lại chẳng đậu đạt ǵ, chẳng nhận quan tước ǵ, có người thi đậu cũng không ra làm quan mà chỉ tiếp tục dạy học. Có những thầy giáo đạo cao đức trọng được môn sinh nể trọng hơn cha. Thầy Chu Văn An là người thầy tiêu biểu nhất được liệt thờ ở Văn Miếu.

    Ngày xưa, thầy đồ dạy đỗ được một số học sinh đậu đạt cử nhân, tiến sĩ th́ tự nhiên vai vế trong xă hội được nâng lên rơ rệt, quan tỉnh quan huyện cũng phải kính nể, chẳng những đối với thầy giáo mà cả gia đ́nh thầy. Quang Trung ba lần mời Nguyễn Thiếp (La Sơn Phu Tử) ra làm quân sư, chính là để thu phục nhân sĩ Bắc Hà, v́ Nguyễn Thiếp là thầy giáo của nhiều triều thần Lê Trịnh đương thời.

    Ngành giáo dục tuy có chế độ thi hương, thi hội, thi đ́nh rất nghiêm rất chặt, song rất ít giáo chức rất ít trường công, ở cấp huyện , cấp phủ chỉ có một vài huấn đạo giáo thụ ăn lương nhà nước, hầu hết là các lớp tư thục. Một nhà khá giả trong vùng nuôi thầy cho con ăn học , xóm làng chung quanh gửi ôn đến thụ giáo không phải nộp học phí, chỉ đến ngày mồng 5 tháng 5 ngày Tết... cha mẹ học tṛ mới đưa lễ tết đến tết thầy tuỳ tâm. Giàu có th́ thúng gạo nếp, bộ quần áo...Nghèo th́ một cơi trầu một be rượu cũng xong.

    Môn sinh của một thầy thường tổ chức nhau lại gọi là Hội đồng môn, có trưởng tràng, giám tràng và một số cán tràng giúp việc trưởng tràng. Con thầy mặc dầu ít tuổi hơn cũng được gọi là thế huynh. Thầy nào có tiếng dạy giỏi, dạy nghiêm th́ được nhiều sĩ tử đến theo học , Hội đồng môn vận động các gia đ́nh môn sinh đóng góp tiền của tạo ruộng, tạo trâu ḅ rồi phân công cày cấy, đến mùa màng gặt tự gánh về gia đ́nh nhà thầy để gia đ́nh thầy chi dụng. Khi thầy mất lại dùng rụông đó lo tang ma cho thầy, cho vợ thầy và giỗ tết tế tự về sau.

    Học tṛ để tang thầy cũng ba năm như tang cha mẹ, nhưng không mặc tang phục, gọi là tâm tang tức là để tang trong ḷng.

    Cụ Thượng Niên về lễ tang vợ thầy:

    Nguyễn Khắc Niên (1889-1954) người Sơn Hoà, Hương Sơn, Hà Tĩnh đậu Đệ nhị giáp Tiến sĩ (tức Hoàng Giáp) khoa Đinh Mùi 1907 làm Thượng thư bộ Cải lương hương chính triều Bảo Đại. Nguyễn Khắc Niên là học tṛ cụ Nguyễn Duy Dư người Sơn Tiến, một người nổi tiếng hay chữ ở huyện Hương Sơn, đă được hội Tư văn hàng huyện tôn xưng là "Hương Sơn tứ hổ". Nguyễn Khăc Niên thụ giáo cụ Dư ở cách nhà ḿnh trên 4 km. Đến kỳ thi Hương hai thầy tṛ cùng lều chơng đi thi, học tṛ đậu cử nhân, được vào Huế thi Hội đậu luôn Hoàng giáp, thầy chỉ đậu Tú tài. Theo chế độ thi cử thời trước: Cử nhân mới được dự thi Hội, c̣n Tú tài th́ phải 3 khoa Tú tài mới được thi. Ba năm mới có một khoa, thầy Tú chưa kịp chờ để thi lại khoa sau th́ đă từ trần- 1909. Hơn 30 năm sau, bà Tú Dư mất, lúc đó Nguyễn Khăc Niên đă lên đến chức Thượng thu trong triều. Nghe tin vợ thầy học cũ mất, ông đánh xe từ Huế về Hà Tĩnh để phúng viếng. Nhà cách sông và đường quốc lộ, Tri huyện tiếp điện đă lệnh cho Tổng lư địa phương đem kiệu và vơng lọng ra tận bờ sông đón rước cụ thượng về quê lễ vợ thầy. Nhà ông bà Tú trên đỉnh đồi Sơn Trại, người trai tráng leo lên cũng cảm thấy mệt, hơn nữa sỏi đá lởm chởm.

    Nhưng để tỏ ḷng cung kính nhớ ơn thầy, cụ thương Niên đă xuống cáng, đi chân đất có hai người lính hầu d́u hai bên, lên tận nhà thầy gần đổnh đồi. Tất nhiên cụ Thượng thư đă đi chân đất th́ từ tuần phủ tri huyện đến tổng lư cũng phải tháo hia hài cắp nách mà leo lên. Người con trưởng cụ Tú và một số gia nân khăn áo chỉnh tề đă xếp hàng đứng ở cổng. Mặc dầu chỉ là dân thường ít hơn một vài tuổi, nhưng con trai cụ Tú cũng được Cụ Thượng Niên vái chào rất cung kính (v́ được coi là thế huynh).

    Học tṛ cũ mà thầy lại mất từ lâu, nay về lễ tang vợ thầy, đây là chuyện thực mắt thấy tai nghe, kể lại dẫu có lỗi thời, nhưng cũng hy vọng các bạn đọc chắt lọc được trong phong tục xưa chút hương vị ngọt ngào chăng ?
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  38. #38
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Miếng trầu là đầu câu chuyện.


    Theo phong tục Việt Nam, miếng trầu tuy rẻ tiền nhưng chứa đựng nhiều t́nh cảm ư nghĩa, giàu nghèo ai cũng có thể có, vùng nào cũng có. Miếng trầu đi đôi với lời chào, người lịch sự không ăn trầu cách mặt nghĩa là đă tiếp th́ tiếp cho khắp:

    Tiện đây ăn một miếng trầu

    Hỏi rằng quê quán ở đâu chăng là

    "Đầu tṛ tiếp khách" là trầu, ngày xưa ai mà chẳng có, hoạ chăng riêng Tú Xương mới "Bác đến chơi nhà ta với ta"

    Quí nhau mời trầu, ghét nhau theo phép lịch sự cũng mời nhau ăn trầu nhưng "cau sáu ra thành mười".

    Đặc biệt "trầu là đầu câu chuyện" giao duyên giữa đôi trai gái:

    "Lân la điếu thuốc miếng trầu, đường ăn ở dễ chiều ḷng bạn lứa".

    - Trầu vàng nhá lẫn trầu xanh

    - Duyên em sánh với t́nh anh tuyệt vời.

    Mời trầu không ăn th́ trách móc nhau:

    - Đi đâu cho đổ mồ hôI

    Chiếu trải không ngồi trầu để không ăn.

    - Thưa rằng bác mẹ tôi răn

    Làm thân con gái chớ ăn trầu người.

    Khi đă quen hơi bén tiếng, trai gái cũng mượn miếng trầu để tỏ t́nh, nhất là các chàng trai nhờ miếng trầu mà tán tỉnh:

    Từ ngày ăn phải miếng trầu

    Miệng ăn môi đỏ dạ sầu đăm chiêu

    Một thương, hai nhớ, ba sầu

    Cơm ăn chẳng được, ăn trầu cầm hơi.

    "Có trầu, có vỏ, không vôi" th́ môi không thể nào đỏ được, chẳng khác ǵ "có chăn, có chiếu không người năm chung".

    - Cho anh một miếng trầu vàng
    Mai sau anh trả cho nàng đôi mâm.
    - Yêu nhau chẳng lấy được nhau
    Con lợn bỏ đói, buồng cau bỏ già.

    Miếng trầu không đắt đỏ ǵ "ba đồng một mớ trầu cay" nhưng "miếng trầu nên dâu nhà người".

    Ngày nay để răng trắng nhiều người không biết ăn trầu nữa, nhất là ở thành phố, nhưng theo tục lệ nhà ai có con gái gả chồng, sau khi ăn hỏi xong cũng đem cau trầu cau biếu hàng xóm và bà con nội ngoại. V́ miếng trầu là tục lệ, là t́nh cảm nên ăn được hay không cũng chẳng ai chối từ Thời xưa, ăn trầu c̣n sợ bị bỏ "bùa mê", "bùa yêu" nên người ta có thói quen:

    Ăn trầu th́ mở trầu

    Một là thuốc độc hai là mặn vôi.

    Các cụ càng già càng nghiện trầu, nhưng không c̣n răng nên "đi đâu chỉ những cối cùng chày" (Nguyễn Khuyến). Cối chày giă trầu làm bằng đồng, chỉ bỏ vừa miếng cau, miếng trầu, miếng vỏ nhưng trạm trổ rất công phu, ngày nay không c̣n thấy có trên thị trường nên các cụ quá phải nhở con cháu nhá hộ.

    V́ trầu cau là "đầu tṛ tiếp khách" lại là biểu tượng cho sự tôn kính, phổ biến dùng trong các lễ tế thần, tế gia tiên, lễ tang, lễ cưới, lễ thọ, lễ mừng... Nên têm trầu cũng đ̣i hỏi phải có mỹ thuật, nhất là lễ cưới có trầu têm cánh phượng có cau vỏ trổ hoa, "cau già dao sắc" th́ ngon. Bày trầu trên đĩa, hạt cau phải sóng hàng, trầu vào giữa, đĩa trầu bày 5 miếng hoặc 10 miếng, khi đưa mời khách phải bưng hai tay. Tế gia tiên th́ trầu têm, c̣n tế lễ thiên thần th́ phải 3 là trầu phết một tí vôi trên ngọn lá và 3 quả cau để nguyên .
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  39. #39
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Xuất xứ của tục nhuộm răng và cách nhuộm răng


    Tục nhuộm răng là tục cổ xưa của dân tộc Việt, có từ thời các vua Hùng với tục ăn trầu. Sứ thần của nước Văn Lang (giao chỉ) trả lời vua nhà Chu (Trung Quốc) vè tục ăn trầu "Chúng tôi có tục ăn trầu để khử mùi ô uế và nhuộm cho răng đen...".

    Khiếu thẩm mỹ của con người cũng tuỳ thuộc theo đặc điểm dân tộc và tuỳ thuộc theo thời đại mà thay đổi. Đối với các dân tộc ở châu Phi hay ấn Độ th́ da càng đen càng đẹp. Nước ta ngày nay, chẳng ai nhuộm răng đen nữa, nhưng ngày xưa "bơ công trang điểm má hồng răng đen". Đến như Phan Kế Bính là một nhà trí thức tiến bộ đầu thế kỷ, chủ trương cải tạo phong tục c̣n có nhận xét: "Đàn ông răng trắng th́ chẳng sao, chớ đàn bà nhà tử tế bây giờ mà răng trắng th́ coi khí ngộ một đôi chút. Nhưng lâu dần cũng phải quen mắt, có lẽ quen mắt rồi th́ trắng lại đẹp hơn đen nhiều".

    Năm quan mua lấy miệng cười

    Mười quan chẳng tiếc, tiếc người răng đen.

    Tục nhuộm răng đă lỗi thời, nhưng xin giới thiệu cách nhuộm răng cổ truyền của dân tộc ta, để các bạn trẻ được biết: (có thể vận dụng trong ngành mỹ nghệ, kẻ vẽ, nhuộm các chế phẩm bằng xương bằng ngà voi và nhựa).

    Trước hết dùng các cánh kiến tán nhỏ, vắt nước chanh để kín 7 ngày, chờ tối đi ngủ phết thuốc ấy vào hai mảnh lá dừa hoặc mo cau rồi ấp vào hai hàm răng. Trong khi nhuộm răng th́ phải kiêng nhai. Nhuộm như thế 5, 7 ngày cho răng đỏ già ra màu cánh gián thi bôi thuốc răng đen. Thuốc răng đen làm bằng phen đen trộn với cánh kiến, nhuộm 1, 2 miếng là đen kịt lại, đoạn lấy cái sọ dừa để con dao mà đốt cho chảy nhựa ra, lấy nhựa ấy phết vào răng cho không phải ra được nữa.

    (Trích Phong tục VN của Phan Kế Bính, tr 351).
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

  40. #40
    Co Kiem Hung's Avatar Vĩnh bất phân ly
    : 5

    Nhập hội
    Feb 2004
    Gia trang
    Đa T́nh Cốc
    Số chiêu thức
    1,156

    Lightbulb

    Tại sao gọi là tóc thề?


    Các cô gái cô mái tóc thề trông thêm duyên dáng.
    Tóc thề vốn là một vài sợi tóc ngắn phất phơ hai bên trán và vành tai. Có những bạn trai nghe nói các cô gái có mái tóc thề, tưởng là các cô đă có người yêu, nhưng thực tế nào các cô đă thề thốt cùng ai?

    Nguyên xưa, các đôi trai gái yêu nhau hoặc có những đôi đă nên vợ nên chồng, đang mặn nồng đằm thắm bỗng v́ một lư do ǵ đó làm cho t́nh duyên dang dở, đôi lứa xa nhau. Họ quyết một ḷng, dẫu cho sông cạn đá ṃn, năm tháng chờ đợi vẫn một ḷng thuỷ chung. Trước khi lưu luyến chia tay, họ cắt trao cho nhau một mớ tóc để ầm tin và luôn giữ trong ḿnh như kỷ vật. Mớ tóc đó gọi là tóc thề. Chỗ tóc bị cắt đó dần mọc lại và dài dần, mái tóc mới mọc đó gọi là tóc thề. Trong chuyện Kiều có câu:

    Tóc thề đă chấm ngang vai

    Nào lời non nước, nào lời sắc son.

    Có nghĩa là dăm ba năm sau, chỗ tóc bị cắt cụt đă mọc dài chấm ngang vai rồi vẫn chưa thấy bóng dáng người yêu. Nên nhớ, thời xưa con trai cũng để tóc dài, cũng búi tóc, và v́ vậy cũng có tóc thề
    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

+ Hoàn thủ

Thread Information

Users Browsing this Thread

There are currently 1 users browsing this thread. (0 members and 1 guests)

     

Luật giang hồ

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts