• Nếu bằng hữu muốn bàn thảo chung vui với các cao thủ trong Cốc th́ bằng hữu cần đăng kư danh tánh (bấm vào ḍng "đăng kư danh tánh" để bắt đầu ghi tên gia nhập.

Thông báo

Collapse
No announcement yet.

Bích Câu Kỳ Ngộ - [Vô Danh Thị]

Collapse
X
  • Filter
  • Time
  • Show
Clear All
new posts

  • Bích Câu Kỳ Ngộ - [Vô Danh Thị]



    Tiếng thưa như gió thoảng qua ...
    Tiếng mau xầm xập như trời đổ mưa ...

  • #2
    Cùng bạn đọc

    Viết mấy gịng này, chúng tôi không có ư đề tựa hay phê b́nh nhân vật, văn chương Bích Câu Kỳ Ngộ. Chỉ là tŕnh bày về công việc: đính chính và chú thích cổ văn Việt Nam.

    Khác với truyện Phan Trần, đính chính truyện Bích câu lần này, chúng tôi căn cứ vào bản truyện nôm (1) một phần lớn. V́ đă nhận thấy truyện quốc ngữ do mấy nhà xuất bản gần đây, phần nhiều lười sự xét đóan trong khi phiên âm, cứ chữ tác đánh chữ tộ, chữ ngộ đánh chữ quá. Âm đă dịch sai, nghĩ tất phải lạc, thành ra nhiều câu hối nghĩa, thậm chí vô nghĩ nữa. Đại khái như:

    Cơ duyên dịch là lầu duyên (câu thứ 3).
    Tiền sen dịch là tiền lên (câu 30).
    Ao tù dịch là ao nhàn (câu 50).
    Non ngọc dịch là non vương (câu 208) v.v.

    Với những câu như thế, lẽ cố nhiên phải đính chính theo nguyên văn - nguyên âm - Tựu trung cũng có câu mà có bản chép khác bản nôm - khác hẳn cả câu - như câu 497 và 499 chẳng hạn. Gặp trường hợp này, chúng tôi cũng phụ chú cả câu cho thêm rộng sự quan sát. C̣n về phần chú thích, cũng như truyện Phan Trần, chúng tôi vần theo đuổi mục đích: tích nào khảo cứu chưa được xác đáng, xin trân trọng hạ dấu hỏi để khuyết nghi,


    Viết tại Hà nội sau ngày kỷ niệm
    đức Hùng Vương quốc tổ
    năm nhâm th́n - 1952


    Thi Nham


    (1) Cảm ơn ông Vũ Duy Thanh đă t́m cho quyển "bích câu kỳ ngộ nôm". Tiếc rằng sách đă nhàu nát, ngay tờ nhan sách rách gần hết, chỉ c̣n nhận được mấy chữ " ... Văn đường tàng bản ..." không rơ của nhà nào và đă in từ bao giờ. Trong sách này cũng đă rách mất nhiều tờ và nhiều chữ đă bợt, nhận xét măi mới ra. Cũng v́ thế công việc đính chính chưa được đầy đủ, xin độc giả lượng xét.
    Tiếng thưa như gió thoảng qua ...
    Tiếng mau xầm xập như trời đổ mưa ...

    Comment


    • #3
      Toát Yếu

      "Bích Câu Kỳ Ngộ" là một truyện Việt nam, một truyện trong 6 truyện ngắn trong bộ "Tục truyền kỳ" hay là "Truyền kỳ tân phả" chép bằng chữ Hán của bà Đoàn thị Điểm. C̣n truyện diễn ca th́ chưa rơ ai là tác giả. Truyện này kể một sự tích ở nước ta, việc một người học tṛ tên là Trần Tú Uyên gặp một nàng tiên ở đất Bích Câu, bởi thế mới đặt tên truyện là "Bích câu kỳ ngộ" (sự gặp gỡ lạ lùng ở Bích Câu).

      Bích câu (nghĩa là ng̣i biếc), trước thuộc làng Yên Trạch, tổng Yên Ḥa, huyện Thọ xương, tỉnh Hà Nội. Khi Hà Nội làm thành phố th́ Bích câu ở lọt vào phố Cát linh có đền Tú Uyên, bên cạnh nhà Văn miếu (xin xem chú thích cảnh Bích câu ở sau) là cái di tích của câu chuyện hoang đường này.

      Truyện diễn ca gồm có 648 câu, có thể tóm tắt chia làm 6 hồi như sau:

      I. -- CHƠI CHÙA NGỌC-HỒ TÚ UYÊN GẶP TIÊN NỮ
      Trần Tú Uyên là một công tử, sau khi cha mẹ mất, cảnh nhà sa sút, tính chăm học, thường đi du ngoạn các nơi danh thắng, ngâm nga đề vịnh, nổi tiếng thi hào. Thấy Bích câu phong cảnh hữu t́nh, bèn dựng lều tranh làm nơi đọc sách. Một hôm đi xem hội làm chay ở chùa Ngọc Hồ (tức chùa bà Ngô ở phố Sinh-từ Hà Nội) t́nh cờ nhặt được tấm khăn điều đề một bài thơ có ư trêu ghẹo. Tú Uyên chưa kịp họa lại, th́ chợt thấy một thiếu nữ có mấy ả hoàn đi sau thoát qua ngoài cửa tam quan. Chàng rảo theo đến gốc cây đa. Đương khi trao đổi câu chuyện, thiếu nữ đă biến đi đâu mất. Chàng theo măi đến Quảng văn đ́nh (nay là chợ Cửa Nam Hà Nội) mới chịu về.

      II. -- TƯỞNG NHỚ TIÊN NỮ, TÚ UYÊN ỐM TƯƠNG TƯ
      Sau khi trở về, Tú Uyên tưởng nhớ tiên nữ phát bệnh tương tư. Bạn học là Hà Sinh đến thăm, hỏi rơ chân t́nh, liền nhắc lại câu chuyện Lê Thánh tông gặp tiên để khuyên giải bạn không nên tinh tưởng hăo. Tú Uyên bán tín bán nghi, đến đền Bạch Mă (nay ở phố Hàng Buồm) xin bói thẻ; về nằm mộng thấy thần bảo: sáng mai ra Cầu đông (nay ở phố Hàng Đường) sẽ gặp nhân duyên.

      III. -- TỐ NỮ TRONG TRANH HIỆN THÀNH NGƯỜI
      Ra Cầu đông đợi suốt một ngày, đến chiều mới thấy một người bán một bức tranh vẽ một tố nữ xinh đẹp tuyệt trần, Tú Uyên nhận ra, giống hệt như thiếu nữ đă gặp, liền mua về treo ở thư pḥng. Rồi cứ mỗi bữa ăn, lại dọn hai cái bát, hai đôi đũa, mời tố nữ cùng ăn. Thỉnh thoảng lại chuyện tṛ, đối đăi như người thực. Một hôm Tú Uyên ở trường học về, thấy mâm cơm đă dọn sẵn. Hôm sau chàng giả cách ra đi, nhưng lẻn về đứng ŕnh một chỗ. Quả thấy tố nữ trong tranh hiện ra người thực, đương khi trang điểm th́ chàng lẻn vào chào.

      IV. -- TÚ UYÊN CÙNG GIÁNG KIỀU KẾT DUYÊN
      Tố nữ xưng tên là Giáng Kiều, tiên nữ ở cung tiên, có tiền duyên với Tú Uyên, nay xuống cùng chàng kết nghĩa. Rồi nàng dùng phép tiên biến hóa ra tôi đ̣i, nhà cửa, mời các bạn tiên xuống ăn cưới.

      V. -- TÚ UYÊN MÊ RƯỢU ĐÁNH VỢ; GIÁNG KIỀU BỎ ĐI
      Chung sống với nhau được 3 năm, Tú Uyên quen tính chè rượu say sưa. Giáng Kiều can không nghe, c̣n bị đánh đập là khác. Nàng buồn bực bỏ đi. Khi tỉnh ra t́m vợ không thấy, Tú Uyên hối hận toan tự ải, Giáng Kiều ở đâu hiện về.

      VI. -- VỢ CHỒNG ĐOÀN TỤ RỒI CÙNG LÊN TIÊN
      Sau khi đoàn tụ, sinh được một trai là Chân Nhi. Rồi Giáng Kiều khuyên Tú Uyên học phép tu tiên. Bỗng một hôm, hai con hạc đến trước sân, đón hai ông bà bay về phương tây, sau khi đă dặn ḍ Chân Nhi ở lại cơi trần, thi thư nối nghiệp.

      *
      * *

      Tiếng thưa như gió thoảng qua ...
      Tiếng mau xầm xập như trời đổ mưa ...

      Comment


      • #4
        6 hồi trên đây, có thể chia ra làm 29 đoạn:
        1. Mở đầu
        2. Cảnh Bích Câu
        3. Trần công tử Tú Uyên
        4. Nỗi buồn của Tu Uyên sau khi cha mẹ mất
        5. Tú Uyên nổi tiếng thi hào
        6. Tú Uyên đi xem hội chùa
        7. Tú Uyên gặp mỹ nhân
        8. Tú Uyên đối thoại với mỹ nhân dưới cây đa
        9. Sự nghi hoặc của Tú Uyên sau khi mỹ nhân biến đi
        10. Tú Uyên trở về mang bệnh tương tư
        11. Hà sinh đến thăm bạn, Tú Uyên kể rơ sự t́nh
        12. Hà sinh nhắc lại truyện Lê Thánh tông gặp tiên
        13. Hà sinh khuyen bạn không nên mơ tưởng hăo
        14. Tú Uyên xem bói thẻ và nằm mộng
        15. Gặp người bán tranh, Tú Uyên mua về treo
        16. Tú Uyên với bức tranh tố nữ
        17. Tố nữ trong tranh hiện thành người thực
        18. Tú Uyên cùng Giáng Kiều tṛ chuyện
        19. Giáng Kiều dùng phép tiên biến hóa
        20. Tú Uyên cùng Giáng Kiều kết duyên
        21. Tú Uyên say sưa rượu chè, Giáng Kiều can không được
        22. Giáng Kiều bị ngược đăi, giận bực bỏ đi
        23. Sau khi tỉnh ra, Tú Uyên hối hận
        24. Hà sinh khuyên giải Tú Uyên
        25. Tú Uyên toan tự ải, Giáng Kiều bỗng hiện về
        26. Sau khi tái hợp, vợ chồng Tú Uyên sinh Chân Nhi
        27. Giáng Kiều khuyên Tú Uyên ṭng tiên
        28. Giáng Kiều thuyết về tiên đạo, Tú Uyên tỉnh ngộ dần
        29. Sau khi trao nhận tiên phù, hai người cùng cưỡi hạc lên tiên.

        Tiếng thưa như gió thoảng qua ...
        Tiếng mau xầm xập như trời đổ mưa ...

        Comment


        • #5
          1. Mở đầu


          Mấy trăm năm một chữ t́nh,
          Dưới trời ai kẻ lọt vành hoá nhi.
          Cơ duyên ngẫm lại mà suy,
          Trời Nam nào có xa ǵ cơi Tây.
          Tưởng duyên kỳ ngộ xưa nay,
          Trước kia Lưu, Nguyễn sau này Bùi, Trương.
          Ḱa ai mê giấc đài Dương,
          Mây mưa là truyện hoang đường biết đâu?


          Hóa: tạo hóa, trời. Nhi: trẻ con. Trời oái ăm như trẻ con, nên gọi là hóa nhi, cũng như trời khéo léo như tay thợ nên gọi là hóa công.

          Cơ duyên: nhân duyên khéo khuôn xếp như có then máy. Có bản chép là lầu duyên. V́ trong bản Nôm, chữ "cơ" có thể nhận lầm ra chữ "lâu" là lầu, nhưng lầu duyên là vô nghĩa; cũng có bản chép: "Có duyên ngẫm lại suy đi".

          Trời Nam bởi chữ Nam thiên, cơi Tây bởi chữ tây phương cực lạc thế giới, ư nói nước ta với cơi Phật chẳng xa xôi ǵ.

          Kỳ ngộ: gặp gỡ lạ lùng.

          Lưu: Lưu Thần; Nguyễn: Nguyễn Triệu người đời Hán bên Tàu, trong ngày tiết Đoan Ngọ vào núi Thiên Thai hái thuốc, gặp tiên nữ kết duyên, nửa năm trở về, đă có cháu đời thứ bảy.

          Bùi: Bùi Hàng người đời Đường bên Tàu, thi hỏng đi chơi phiếm, gặp tiên nữ bảo là có duyên với Vân Anh. Sau Bùi qua Lam kiều, quả nhiên gặp Vân Anh cưới làm vợ, rồi cùng lên cơi tiên. C̣n Trương chưa rơ là Trương nào?

          Đài Dương có lẽ là Dương đài, một quả núi ở phía nam huyện Hán xuyên, tỉnh Hồ bắc bên Tàu. V́ ở phương nam là h́nh núi như cái đài (đền) nên gọi Dương đài. Sở Tương Vương nằm mộng gặp người con gái tự xưng là thần nữ, sớm làm mây chiều làm mưa ở Dương đài. Thơ của Trần Đoàn có câu: Xử sĩ bất tri vu giáp mộng, không giao thần nữ há Dương đài tức là tích chuyện này.

          Hoang đường: viển vông, không đâu.
          Tiếng thưa như gió thoảng qua ...
          Tiếng mau xầm xập như trời đổ mưa ...

          Comment

          Working...
          X