• Nếu bằng hữu muốn bàn thảo chung vui với các cao thủ trong Cốc th́ bằng hữu cần đăng kư danh tánh (bấm vào ḍng "đăng kư danh tánh" để bắt đầu ghi tên gia nhập.

Thông báo

Collapse
No announcement yet.

Tôn Thọ Tường

Collapse
X
  • Filter
  • Time
  • Show
Clear All
new posts

  • Tôn Thọ Tường

    Tôn Thọ Tường (1825 - 1877)




    Vài nét về tác giả:

    Tôn Thọ Tường là một danh sĩ thời nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam. Do ông cộng tác với thực dân Pháp nên bị các trí thức người Việt lúc bấy giờ chỉ trích mạnh mẽ.

    Tôn Thọ Tường là người huyện B́nh Dương, phủ Tân B́nh, tỉnh Gia Định (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh).

    Ông vốn xuất thân trong một gia đ́nh khoa hoạn, thân phụ là Tôn Thọ Đức đỗ cử nhân, làm quan dưới triều Thiệu Trị, Tự Đức. Ngay từ thời trẻ, Tôn Thọ Tường học ở Huế, nổi tiếng văn hay chữ tốt. Năm 1840, thân phụ qua đời, nên việc học ông bị dở dang, đến năm 30 tuổi vẫn chưa đỗ đạt ǵ.

    Năm 1855, Tôn Thọ Tường được tập ấm làm quan, nhưng chỉ được giao một chức quan vơ, không hợp với khả năng nên ông từ chối. V́ túng thiếu, ông phải đi làm bài thi mướn để lấy tiền. Việc bại lộ, ông bị bắt giải về Kinh đô Huế. Vua Tự Đức xét đến công lao của cha ông và nhận thấy ông cũng là người có tài nên gia ơn tha tội.

    Ông trở về Nam, khi đi qua tỉnh B́nh Thuận, các viên quan ở đây v́ mến tài, muốn bổ ông chức thông phán, nhưng bộ Lại không chấp nhận. Việc này càng làm cho Tôn Thọ Tường bất măn triều đ́nh Huế.

    Đến Gia Định, ông lập lại Bạch Mai thi xă, để cùng các bạn xướng vịnh. Năm 1862, Pháp chiếm ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ, ông được chính quyền mới mời ra nhận chức tri phủ Tân B́nh, nên được người đời gọi là Phủ Ba Tường. Đô đốc Bonard muốn dùng ông dùng uy tín của ḿnh để dụ hàng Trương Định, nhưng không thành công. Năm 1863, ông được cử làm kư lục trong phái bộ của Phan Thanh Giản sang Pháp và Tây Ban Nha.

    Năm 1867, ông được nhà cầm quyền Pháp phái về Ba Tri (Bến Tre) để dụ hàng nhà thơ Nguyễn Đ́nh Chiểu cùng hai người con Phan Thanh Giản là Phan Tôn và Phan Liêm, nhưng thất bại.

    Năm 1871, ông được thăng đốc phủ sứ.

    Tháng 2 năm 1872, viên chủ quận Vũng Liêm tên Thực bị nghĩa quân ở nơi đó giết chết, ông được cử đến thay. Sau, v́ không ổn định được t́nh h́nh nơi ông cai quản[4], nhà cầm quyền Pháp rút ông về dạy Hán văn ở trường Hậu Bổ (Collège des Stagiaires) Nam Kỳ.

    Năm 1873, ông được tham dự phái đoàn của Pháp sang Trung Quốc hai tháng. Năm 1875, Tôn Thọ Tường làm việc dưới quyền của Tổng Lănh sự Pháp De Kergaradec ở Bắc Kỳ.

    Năm 1877, trong một lần theo viên lănh sự này đi quan sát miền thượng du Bắc Kỳ, ông mắc bệnh sốt rét ác tính rồi mất.


    Theo Thành ngữ điển tích danh nhân từ điển (1966) của Giáo sư Trịnh Vân Thanh nhận xét về ông:

    Với một tâm trạng đau khổ, luôn bị dằn dặt của Tôn Thọ Tường, chúng ta thấy ông không phải là người đánh mất cả lương tri. Việc vận động với người Pháp để xin ân xá cho Bùi Hữu Nghĩa, nhẫn nhục nhận lấy những lời thóa mạ, nguyền rủa của Phan Văn Trị, Huỳnh Mẫn Đạt, Lê Quang Chiểu...mà không t́m cách trả thù hay ám hại, chứng tỏ Tường vẫn c̣n biết trọng nho phong, sĩ khí...



    Nguồn internet
    Vạn Xuân

  • #2
    ĐĨ GIÀ ĐI TU [1]


    Chầy ḱnh[2] chợt tỉnh giấc Vu San[3] ,

    Mái tóc kim sinh[4] nửa trắng vàng.

    Đài kính[5] biếng soi mầu phấn nhạt,

    Cửa không đành gửi cái xuân tàn.

    Chạnh niềm hoa liễu vài câu kệ,

    An giấc tang du[6] một chữ nhàn.

    Ngoảnh lại lầu xanh [7] thương những kẻ,

    Trầm luân [8] chưa khỏi kiếp [9] hồng nhan.




    Tôn Thọ Tường

    ----------------

    1. Đĩ: ở đây chỉ người đàn bà làm nghề mại dâm.
    2. Chày kinh: vồ đánh chuông chùa.
    3. Vu San tức Vu Sơn: tên một dăy núi phía Đông Nam huyện Vu Sơn tỉnh Tứ Xuyên (Trung Quốc). Tương truyền, vua Sở Hoài Vương nằm chiêm bao thấy người con gái ở Vu Sơn xin vào chầu trong cung, tự xưng ḿnh có tài tối làm mây sớm là mưa. Do vậy, người ta thường dùng hai chữ “vân vũ” hay “cuộc mây mưa” để nói đến cuộc ái ân của đôi trai gái.
    4. Kim sinh: đời sống ngày nay.
    5. Đài kính hay kiếng tức đài gương: bàn có giá gương soi.
    6. Tang du: cây tang du, ư nói cảnh trời chiều khi mặt trời sắp lặn, bóng gác trên ngọn tang du. Ở đây dùng chỉ tuổi già.
    7. Có bản ghi là "trần gian".
    8. Trầm luân: Ch́m đắm trong cảnh khổ.
    9. Có bản ghi là "hết sự"
    Vạn Xuân

    Comment


    • #3
      Từ Thứ quy Tào [1]



      Hiếu [2] đâu dám sánh kẻ cày voi [3]

      Muối xát ḷng ai, nấy mặn ṃi.

      Ở Hán[4] c̣n nhiều rường cột vững [5],

      Về Tào chi sá một cây c̣i.

      Mảng nghe[6] nhớ mẹ khôn nâng chén,

      Chạnh tưởng[7] trông vua biếng giở roi.

      Chẳng đặng khôn Lưu[8] đành dại Ngụy[9],

      Thân này xin gác ngoại ṿng thoi.



      Tôn Thọ Tường

      ----------------

      1.Từ Thứ, một nhân vật đời Tam Quốc, làm quân sư cho Lưu Bị trước khi ông này gặp Khổng Minh. Từ Thứ bị mắc kế của Tŕnh Dục, đành v́ chữ hiếu trở về đầu Tào Tháo, rồi giới thiệu Khổng Minh với Lưu Bị. Tào: chỉ Tào Tháo.
      2. Có bản ghi là "Thảo"
      3. Kẻ cày voi: chỉ vua Thuấn (Trung Quốc).
      4. Hán: nước Thục Hán.
      5. Có bản ghi là "cả"
      6. Có bản ghi là "bâng khuâng"
      7. Có bản ghi là "bịn rịn"
      8. Lưu: chỉ Lưu Bị.
      9. Ngụy: tức nước Tào Ngụy, do Tào Tháo xây dựng tiền đề để sau này con là Tào Phi lập nên.


      Tương truyền, bài này được Phan Văn Trị họa lại với cái tên là Vịnh hát bội. sẽ cập nhật sau
      Vạn Xuân

      Comment


      • #4
        Tôn phu nhân quy Thục [1]



        Cật ngựa thanh gươm vẹn chữ ṭng,

        Ngàn thu rạng tiết gái Giang Đông.

        Ĺa Ngô[2]bịn rịn cḥm mây bạc;

        về Hán[3] trao tria mảnh má hồng.

        Son phấn thà cam dày gió bụi;

        Đá vàng chi để thẹn non sông?

        Ai về nhắn với Chu Công Cẩn[4]:

        Thà mất ḷng anh, đặng bụng chồng.




        Tôn Thọ Tường

        ----------------

        1. Tôn phu nhân: em gái Tôn Quyền, vua nhà Đông Ngô thời Tam quốc ở Trung Quốc. Thục: nhà Thục Hán (Trung Quốc).
        2. Ngô: nhà Đông Ngô (Trung Quốc).
        3. Hán: nhà Thục Hán (Trung Quốc).
        4. Chu Công Cẩn: Chu Du, một tướng giỏi của Tôn Quyền.
        Vạn Xuân

        Comment


        • #5
          10 bài thơ liên hoàn " Giang san ba tỉnh"

          10 bài thơ trên có sách ghi tựa là: "Tự thuật". Bên xướng Tôn Thọ Tường; Bên họa xem mục Phan Văn Trị.

          I


          Giang san ba tỉnh hăy c̣n đây,

          Trời đất xui chi đến nỗi này?

          Chớp nhoáng thẳng bom dây thép kéo,

          Mây tuôn đen kịt khói tàu bay.

          Xăn văn thầm tính, thương đ̣i chổ,

          Khấp khởi riêng lo, biết những ngày.

          Miệng cọp hàm rồng, chưa dễ chọc,

          Khuyên đàn con trẻ chớ thày lay!



          Tôn Thọ Tường
          Vạn Xuân

          Comment


          • #6
            10 bài thơ liên hoàn " Giang san ba tỉnh"


            10 bài thơ trên có sách ghi tựa là: "Tự thuật". Bên xướng Tôn Thọ Tường; Bên họa xem mục Phan Văn Trị. Thể liên hoàn: một số chữ sau của bài thơ trên là bắt đầu của bài thơ dưới.


            II


            Thày lay lại chuốc lấy danh nhơ,

            Ai mượn ḿnh lo chuyện bá vơ?

            Trẻ dại, giếng sâu, ḷng chẳng nỡ,

            Đường xa, ngày tối, tuổi không chờ.

            Áo xiêm chán thấy xăn tay thợ,

            Xe ngựa nào toan gỡ nước cờ.

            Rủi rủi may may đâu đă chắc ,

            Miệng lằn lưỡi mối hăy tai ngơ!



            Tôn Thọ Tường
            Vạn Xuân

            Comment


            • #7
              10 bài thơ liên hoàn " Giang san ba tỉnh"


              10 bài thơ trên có sách ghi tựa là: "Tự thuật". Bên xướng Tôn Thọ Tường; Bên họa xem mục Phan Văn Trị. Thể liên hoàn: một số chữ sau của bài thơ trên là bắt đầu của bài thơ dưới.


              III


              Tai ngơ mắt lấp buổi tan tành,

              Nghĩ việc đời thêm hổ việc ḿnh.

              Nghi ngút tro tàn nhà đạo nghĩa,

              Lờ mờ bụi đóng cửa trâm anh

              Hai bên vai gánh ba giềng nặng,

              Trăm tạ chuông treo một sợi mành.

              Trâu ngựa dầu kêu, kêu cũng chịu,

              Thân c̣n chẳng kể, kể chi danh!




              Tôn Thọ Tường
              Vạn Xuân

              Comment


              • #8
                10 bài thơ liên hoàn " Giang san ba tỉnh"


                10 bài thơ trên có sách ghi tựa là: "Tự thuật". Bên xướng Tôn Thọ Tường; Bên họa xem mục Phan Văn Trị. Thể liên hoàn: một số chữ sau của bài thơ trên là bắt đầu của bài thơ dưới.


                IV


                Kể chi danh phận lúc tan hoang,

                Biển rộng trời cao nghĩ lại càng.

                Lên núi bắt hùm chưa dể láo,

                Vào sông đánh cá, há rằng oan.

                Người giương mắt ngạo đôi tṛng bạc,

                Kẻ ứa gan trung bảy lá vàng.

                Chiu chít thương bầy gà mất mẹ,

                Cũng là gắng gỏi, dám khoe khoang!




                Tôn Thọ Tường
                Vạn Xuân

                Comment


                • #9
                  10 bài thơ liên hoàn " Giang san ba tỉnh"


                  10 bài thơ trên có sách ghi tựa là: "Tự thuật". Bên xướng Tôn Thọ Tường; Bên họa xem mục Phan Văn Trị. Thể liên hoàn: một số chữ sau của bài thơ trên là bắt đầu của bài thơ dưới.


                  V


                  Khoe khoang sức giỏi cậy tài khôn.

                  Múa mép khua môi cũng một phồn.

                  Tơ vấn cánh ruồi kinh trí nhện,

                  Gió đưa hơi cọp khiếp oai chồn.

                  Siêng lo há đợi cơm kề miệng,

                  Chậm tính nào ngờ nước đến trôn.

                  Hay dở chuyện đời c̣n lắm lối,

                  Múa men xin hăy chớ bôn chôn.




                  Tôn Thọ Tường
                  Vạn Xuân

                  Comment


                  • #10
                    10 bài thơ liên hoàn " Giang san ba tỉnh"


                    10 bài thơ trên có sách ghi tựa là: "Tự thuật". Bên xướng Tôn Thọ Tường; Bên họa xem mục Phan Văn Trị. Thể liên hoàn: một số chữ sau của bài thơ trên là bắt đầu của bài thơ dưới.


                    VI



                    Hăy chớ bôn chôn việc cửa nhà,

                    Sau này c̣n ngại nỗi đàng xa.

                    Ma duồng cơn ngặt lung hai trẻ,

                    Trời mỏn ḷng thương xót một già.

                    Lái đă vững vàng cơn sóng lượn,

                    Thoi toan đan dệt lúc mưa sa.

                    Ở đời há dễ quên đời được,

                    T́nh thiệt so hơn cũng gọi là ...




                    Tôn Thọ Tường
                    Vạn Xuân

                    Comment


                    • #11
                      10 bài thơ liên hoàn " Giang san ba tỉnh"


                      10 bài thơ trên có sách ghi tựa là: "Tự thuật". Bên xướng Tôn Thọ Tường; Bên họa xem mục Phan Văn Trị. Thể liên hoàn: một số chữ sau của bài thơ trên là bắt đầu của bài thơ dưới.


                      VII



                      Cũng gọi là người ắt phải lo,

                      Có hay chịu khó mới nên tṛ.

                      Bạc mông mênh biển cầu toan bắc,

                      Xanh mịt mù trời thước rắp đo.

                      Nước ngược chống lên thuyền một mái,

                      Gác cao bó lại sách trăm pho.

                      Ḷng này dầu hỏi mà không hổ,

                      Lặng xét thầm soi cũng biết cho.




                      Tôn Thọ Tường
                      Vạn Xuân

                      Comment


                      • #12
                        10 bài thơ liên hoàn " Giang san ba tỉnh"


                        10 bài thơ trên có sách ghi tựa là: "Tự thuật". Bên xướng Tôn Thọ Tường; Bên họa xem mục Phan Văn Trị. Thể liên hoàn: một số chữ sau của bài thơ trên là bắt đầu của bài thơ dưới.


                        VIII



                        Đă biết cho chưa, hỡi những người,

                        Xin đừng tiếc hận, chớ chê cười !

                        Ví dầu, vật ấy c̣n roi dấu,

                        Bao quản thân này chịu dể ngươi.

                        Trăng giữa ba thu mây cũng tỏ,

                        Hoa trong chín hạ nắng càng tươi.

                        Khó ḷng ḿnh biết ḷng ḿnh khó.

                        Ḷn lỏi công tŕnh kể mấy mươi.



                        Tôn Thọ Tường
                        Vạn Xuân

                        Comment


                        • #13
                          10 bài thơ liên hoàn " Giang san ba tỉnh"


                          10 bài thơ trên có sách ghi tựa là: "Tự thuật". Bên xướng Tôn Thọ Tường; Bên họa xem mục Phan Văn Trị. Thể liên hoàn: một số chữ sau của bài thơ trên là bắt đầu của bài thơ dưới.


                          IX



                          Kể mấy mươi năm nước lễ văn,

                          Rắn dài, beo lớn, thế khôn ngăn;

                          Bốn đời, chung đội ơn nuôi dạy, ,

                          Ba tỉnh, riêng lo việc ở ăn.

                          Hết sức người theo trời chẳng kịp,

                          Hoài công chim lấp biển không bằng.

                          Phải sao chịu vậy thôi th́ chớ,

                          Nhắm mắt đưa chân lỗi đạo hằng.




                          Tôn Thọ Tường
                          Vạn Xuân

                          Comment


                          • #14
                            10 bài thơ liên hoàn " Giang san ba tỉnh"


                            10 bài thơ trên có sách ghi tựa là: "Tự thuật". Bên xướng Tôn Thọ Tường; Bên họa xem mục Phan Văn Trị. Thể liên hoàn: một số chữ sau của bài thơ trên là bắt đầu của bài thơ dưới.


                            X



                            Đạo hằng chi trước thảo cùng ngay,

                            Lỗi đạo sao cho đáng mặt thầy.

                            Đất quét đă đành bia lỗ miệng,

                            Chén tràn e nỗi trở bàn tay.

                            Nghĩa đen dạy trẻ tranh c̣n lấp,

                            Mặt trắng xem trời cánh khó bay.

                            Chí muốn ngày nào cho được toại?

                            Giang san ba tỉnh hăy c̣n đây! *



                            Tôn Thọ Tường


                            * Câu cuối bài này là câu đầu tiên của bài I
                            Vạn Xuân

                            Comment


                            • #15
                              Vịnh chùa Cây Mai



                              Cám cảnh cây mai cách dưới đèo,

                              Mười phần trong sạch phận cheo leo.

                              Sương in tuyết đóng cành thưa thớt,

                              Xuân tới thu về săi quạnh hiu.

                              Lặng lẽ chuông quen con bóng xế,

                              Ṭ le kèn lạ mặt trời chiều.

                              Những tay rượu thánh thơ thần cũ,

                              Trông cảnh bao nhiêu, tiếc bấy nhiêu!




                              Tôn Thọ Tường

                              Chùa Cây Mai c̣n có tên là Mai Sơn tự hay Mai Khâu tự, xưa tọa lạc trên g̣ Mai, thuộc Gia Định cũ. Cảnh chùa này là đề tài xướng họa của nhiều thi nhân buổi ấy
                              Vạn Xuân

                              Comment


                              • #16
                                Vịnh Thuư Kiều



                                Mười mấy năm trời nhục rửa xong,

                                Sông Tiền Đường đục hoá ra trong.

                                Mảnh duyên b́nh lăng c̣n nong nả,

                                Chút phận tang thương lắm ngại ngùng.

                                Chữ hiếu ít nhiều: trời đất biết,

                                Gánh t́nh nặng nhẹ chị em chung.

                                Soi gương kim cổ thương mà trách,

                                Chẳng trách chi Kiều, trách hoá công.



                                Tôn Thọ Tường
                                Vạn Xuân

                                Comment


                                • #17
                                  Vọng phu thạch



                                  H́nh đá ai đem đặt biển đông,

                                  Giống h́nh nhi nữ dạng ngồi trông.

                                  Da dồi phấn tuyết phơi màu trắng,

                                  Tóc gội dầu mưa giũ bụi hồng.

                                  Ngày ngắm gương ô soi đáy nước,

                                  Đêm cài lược thỏ chải trên không.

                                  Đến nay phỏng đá bao nhiêu tuổi,

                                  Trạc trạc bền gan chẳng lấy chồng




                                  Tôn Thọ Tường
                                  Vạn Xuân

                                  Comment


                                  • #18
                                    Đáp Huỳnh Mẫn Đạt *



                                    T́nh cờ gặp gỡ bạn tiền liêu, [1]

                                    Thi phú ngâm nga hứng gió chiều.

                                    Thế cục đổi dời càng lắm lắm,

                                    Thiên cơ mầu nhiệm hăy nhiều nhiều.

                                    Nước non dường ấy, t́nh dường ấy,

                                    Xe ngựa bao nhiêu, bụi bấy nhiêu!

                                    Hăng hái nhạc Tây, hơi thổi mạnh,

                                    Nghe qua ngùi nhớ giọng tiêu thiều. [2]




                                    Tôn Thọ Tường

                                    -----------------

                                    *:Xem chú thích hoàn cảnh ra đời của bài thơ ở trang Huỳnh Mẫn Đạt
                                    1. Tiên thiều: bạn làm quen lúc trước
                                    2. Tiên thiều: sáo nhạc du dương
                                    Last edited by Ngao_0p; 10-31-2011, 08:51 PM.
                                    Vạn Xuân

                                    Comment


                                    • #19
                                      Thà gặp cọp chẳng thà gặp bạn[*]




                                      Kết lũ năm ba bạn cặp kè,

                                      Duyên đâu giải cấu [1] khéo thè be.

                                      Đă bưng bít mặt cùng trời đất

                                      Sao hổ hang ḷng với ngựa xe.

                                      Trẻ lẩn thẩn dạo qua đàng liễu

                                      Già bơ vơ ở dưới cội hè

                                      Núp nom cũng hổ, chào thêm hổ

                                      Hùm giữ non cao cũng chẳng thè. [2]





                                      Tôn Thọ Tường


                                      -------------------------


                                      *: Bài thơ này theo giai thoại là sau cuộc gặp mặt đấu khẩu thơ giữa Tôn và cụ Huỳnh Mẫn Đạt ở Sài G̣n, Tôn đă làm bài này. Nhiều người nhận xét đọc bài này thật đau ḷng cho Tôn. Xem thêm bài Giễu Tôn Thọ Tường, bài 2 của cụ Huỳnh Mẫn Đạt
                                      1. Giải cấu: Gặp gỡ
                                      2. Chẳng thè: E dè, chẳng nở làm thái quá
                                      Vạn Xuân

                                      Comment

                                      Working...
                                      X