Thông báo

Thông báo Module
Collapse
No announcement yet.

Bạch Cư Dị

Page Title Module
Move Remove Collapse
X
Conversation Detail Module
Collapse
  • Filter
  • Time
  • Show
Clear All
new posts

  • Bạch Cư Dị

    BẠCH CƯ DỊ
    (772-846 )


    Tên chữ là Lạc Thiên, hiệu là Hương Sơn cư sĩ, người Hạ Thành Thiểm Tây, đỗ tiến sĩ năm Trinh Nguyên (28 tuổi), được bổ làm quan trong triều, giữ chức Tả Thập Di. Bởi mâu thuẫn với tể tướng Lư Lâm Phủ, ông chuyển sang làm Hộ Tào Tham Quân ở Kinh Triệu rồi lại được triệu về kinh lo răn dạy Thái Tử.

    Năm Nguyên Ḥa thứ 10 (Đường Hiến Tông ), do hạch tội việc tể tướng Vũ Nguyên Hành bị hành thích và ngự sử Bùi Độ bị hành hung, đám quyền thần cho là ông vượt qua quyền hạn, đày làm Tư Mă Giang Châu.

    Ông chủ trương đổi mới thơ ca. Cùng với Nguyên Chẩn, Trương Tịch, Vương Kiến, ông chủ trương thơ phải gắn bó với đời sống, phản ánh được hiện thực xă hội, chống lại thứ văn chương h́nh thức.

    Ông nói : " Làm văn phải v́ thời thế mà làm... Làm thơ phải v́ thực tại mà viết ", mục đích của văn chương là phải xem xét chính trị mà bổ khuyết, diễn đạt cho được t́nh cảm của nhân dân.
    Thơ ông mang đậm tính hiện thực, lại hàm ư châm biếm nhẹ nhàng kín đáo. Trường hận ca để nói mối t́nh đẹp của Đường Minh Hoàng và Dương Quư Phi, nhưng đọc kỹ th́ những ư châm biếm, mỉa mai kín đáo đều có. Ông cùng Nguyên Chẩn đề xướng phong trào Tân Nhạc Phủ, nên trong thơ, ông luôn công kích đời sống xa hoa dâm dật của bọn quư tộc, bóc trần sự bóc lột của bọn quan lại, thông cảm với nỗi thống khổ của dân chúng (Tần Trung Ngâm, Tân Nhạc Phủ ).

    Thơ ông thấm nhuần tư tưởng nhân đạo, nhân văn. Ông ḥa đồng cùng dân chúng, không coi việc làm quan của ḿnh là ǵ, mà thấy ḿnh cũng bị cuộc đời làm cho bảy nổi ba ch́m chẳng khác ǵ người đời ( Tỳ bà hành ). Ông thông cảm với những thân gái chịu bao tập tục hủ bại và cảnh nghèo túng mặc dù sắc đẹp th́ chẳng thua ai (Nghị hôn ).

    Khi ông bị đi đày từ Tràng An đến Tây Giang, ba bốn ngàn dặm, dọc đường thấy trường học, chùa chiền, quán trọ.... đều có đề thơ của ḿnh, nên càng tự tin ở chủ trương của ḿnh hơn

    Riêng hai bài Tỳ Bà Hành và Trường Hận Ca đă đủ tỏ tài thơ của Bạch Cư Dị. Bằng lối kể chuyện miêu tả, với chủ đề khác nhau, hai bài thơ dài của ông, bài th́ bay bướm, h́nh ảnh đẹp, lời b́nh trầm lắng, ư ngoài lời, ca tụng, mỉa mai đều kín đáo ; bài th́ hoà đồng vào cảnh ngộ cùng nhân vật, viết lên những tâm trạng gửi gắm của cả hai, người đàn và người nghe, vào tiếng đàn trên bến Tầm Dương, bài thơ da diết, buồn thấm thía mà nỗi đời th́ vời vợi mênh mang.

    Ngoài ra ông c̣n làm một số bài thơ về thiên nhiên, nhàn tản. Lối nói u hoài, vương một nỗi buồn riêng kín đáo. Ông thích đàm đạo về thiền, về Lăo Trang, cũng như là biểu hiện trốn đời, sau khi đă quá ngán về nhân t́nh thế thái.

    Ông để lại hàng ngàn bài thơ.

    Các Bài Thơ :


    *** Bạch Vân Tuyền

    *** Hậu Cung Từ

    *** Lâm Giang Tống Hạ Chiêm

    *** Phú Đắc Cổ Nguyên Thảo Tống Biệt

    *** Triệu Thôn Hồng Hạnh

    *** Trung Thu Nguyệt

    *** Tỳ Bà Hành

    *** Vấn Lưu Thập Cửu
    Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
    Phiến vân thiên thượng khứ du du
    Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
    Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

  • #2
    TỲ BÀ HÀNH

    Tầm dương giang đầu dạ tống khách
    Phong diệp dịch hoa thu sắt sắt
    Chủ nhân há mă khách tại thuyền
    Cử tửu dục ẩm vô quản huyền

    Túy bất thành hoan, thảm tương biệt
    Biệt thời mang mang giang tẩm nguyệt
    Hốt văn thủy thượng tỳ bà thanh
    Chủ nhân vong qui, khách bất phát

    Tầm thanh ám vấn đàn giả thùy ?
    Tỳ bà thanh đ́nh dục ngữ tŕ
    Di thuyền tương cận yêu tương kiến
    Thiêm tửu hồi đăng trùng khai yến

    Thiên hô vạn hoán thủy xuất lai
    Do băo tỳ bà bán già diện
    Chuyển trục bát huyền tam lưỡng thanh
    Vị thành khúc điệu, tiên hữu t́nh

    Huyền huyền yểm ức, thanh thanh tứ
    Tự tố b́nh sinh bất đắc chí
    Đê mi tín thủ tục tục đàn
    Thuyết tận tâm trung vô hạn sự
    Khinh lung mạn nhiên mạt phục khiêu

    Sơ vi " Nghê thường" hậu "Lục yêu"
    Đại huyền tào tào như cấp vũ
    Tiểu huyền thiết thiết như tư ngữ
    Tao tao thiết thiết thác tạp đàn

    Đại châu tiểu châu lạc ngọc bàn
    Gian quan oanh ngữ hoa để hoạt
    U yết tuyền lưu thủy hạ than
    Thủy tuyền lănh sáp huyền ngưng tuyệt

    Ngưng tuyệt bất thông thanh tạm yết
    Biệt hữu u sầu ám hận sinh
    Thử thời vô thanh thắng hữu thanh
    Ngân b́nh sạ phá thủy tương bỉnh

    Thiết kỵ đột xuất đao thương minh
    Khúc chung thu bát đương tâm hoạch
    Tứ huyền nhất thanh như liệt bạch
    Đông thuyền tây phảng tiễu vô ngôn
    Duy kiến giang tâm thu nguyệt bạch

    Trầm ngâm phóng bát sáp huyền trung
    Chỉnh đốn y thường khởi liễm dung
    Tự ngôn: " Bản thị kinh thành nữ ,
    Gia tại Hà mô lăng hạ trú
    Thập tam học đắc tỳ bà thành
    Danh thuộc giáo phường đệ nhất bộ
    Khúc băi tằng giao Thiện tài phục
    Trang thành mỗi bị Thu nương đố
    Ngũ Lăng niên thiếu tranh triền đầu
    Nhất khúc hồng tiêu bất tri số
    Điền đầu ngân t́ kích tiết toái
    Huyết sắc la quần phiên tửu ố
    Kim niên hoan tiếu phục minh niên
    Thu nguyệt xuân phong đẳng nhàn độ
    Đệ tẩu ṭng quân, a di tử
    Mộ khứ triêu lai nhan sắc cố
    Môn tiền lănh lạc xa mă hi
    Lăo đại giá tác thương nhân phụ
    Thương nhân trọng lợi, khinh biệt ly
    Tiền nguyệt Phù Lương măi trà khứ
    Khứ lại giang khẩu thủ không thuyền
    Nhiễu thuyền nguyệt minh giang thủy hàn
    Dạ thâm hốt mộng thiếu niên sự
    Mộng đề trang lệ hồng lan can "

    Ngă văn tỳ bà dĩ thán tức
    Hựu văn thử ngữ trùng tức tức
    Đồng thị thiên nhai luân lạc nhân
    Tương phùng hà tất tằng tương thức

    "Ngă ṭng khứ niên từ đế kinh
    Trích cư ngọa bệnh Tầm Dương thành
    Tầm dương địa tịch vô âm nhạc
    Chung tuế bất văn ty trúc thanh
    Trú cận Bồn giang địa đê thấp
    Hoàng lô khổ trúc nhiễu trạch sinh
    Kỳ gian đán mộ văn hà vật
    Đỗ quyên đề huyết viên ai minh
    Xuân giang hoa triêu thu nguyệt dạ
    Văng văng thủ tửu hoàn độc khuynh
    Khởi vô sơn ca dữ thôn địch
    Ẩu á trào triết nan vi thính
    Kim dạ văn quân Tỳ bà ngữ
    Như thính tiên nhạc nhĩ tạm minh
    Mạc từ cánh tọa đàn nhất khúc
    Vị quân phiên tác tỳ bà hành"

    Cảm ngă thử ngôn lương cửu lập
    Khước tọa xúc huyền huyền chuyển cấp
    Thê thê bất tự hướng tiền thanh
    Măn tọa trùng văn giai yểm khấp
    Tọa trung khấp hạ thùy tối đa ?
    Giang châu tư mă thanh sam thấp !


    Dịch nghĩa :

    Bến Tầm Dương ban đêm tiễn khách
    Lá phong ,hoa lau hơi thu xào xạc
    Chủ nhân xuống ngựa , khách ở trong thuyền
    Nâng chén định uống trong cảnh không đàn , không sáo
    (Nhưng ) say mà không thành cuộc vui , lại buồn sắp phải từ biệt
    Lúc từ biệt trăng dầm trong ḷng sông mênh mang
    Chợt nghe có tiếng tỳ bà văng vẳng trên mặt nước
    Chủ nhân quên về , khách không rời bến
    Lần đến nơi có tiếng đàn sẽ hỏi : "ai đàn tá ? "
    Tiếng đàn ngừng lại , ư muốn thưa , nhưng lại tần ngần
    Dời thuyền đến gần , mời cho được gặp mặt
    Rót thêm rượu , giong lại đèn , tiệc vui mở tiếp
    Hết lời mời mọc mới chịu bước ra
    C̣n ôm cây tỳ bà che khuất nửa mặt
    Vặn trục lên dây , dạo qua đôi ba tiếng
    Tuy chưa thành khúc điệu nhưng nghe đă có t́nh
    Mỗi dây ngân lên là những lời ấm ức , mỗi tiếng thoát ra bao nhiêu t́nh tứ
    Nhường như kẻ hết nỗi bất b́nh trong đời ḿnh
    Nhẹ cúi đôi mày , thuận tay đều đều gẩy
    Nỗi niềm tâm sự , giăi hết nguồn cơn
    Nắn nhe , bắt khoan vê rồi lại dạo
    Hết khúa Nghê Thường đến khúc Lục Yêu
    Dây to rào rạt như mưa sầm sập tới
    dây nhỏ tỉ tê như kể lể niềm riêng
    Rào rạt , tỉ tê , gẩy xen thành nhịp
    Như bao hạt châu lớn nhỏ rắc xuống mâm ngọc
    Ca oanh trơn giọng , líu lo trong hoa
    Nhịp suối ngập ngừng , nước dội xuống thác
    Suối bỗng rét đọng lại , dây đàn ngừng bặt
    Dây ngừng bặt , tiếng tạm im
    Lại hiện ra vẻ sầu hận thầm kín khác
    Lúc này lặng lẽ lại t́nh tứ hơn lúc có tiếng đàn
    Bỗng như b́nh bạc vỡ tan , nước tuôn tung tóe
    Đoàn thiết kỵ xung đột , gươm đao đang gầm
    Khúc vừa xong , giữa mặt đàn , phẩy một nhát mạnh
    Cả bốn dây như một tiếng xé lụa vang lên
    Thuyền mảng đông tây , im lặng phăng phắt
    Chỉ thấy vầng trăng thu trắng xóa giữa ḍng sông
    Lặng lẽ gài chiếc que gẩy vào dây đàn
    Xốc áo khép nép đứng dậy
    Kể lể : " Em vốn là người kinh thành
    Nhà ở dưới làng Hà Mô
    Mười ba tuổi đă học thạo ngón t́ bà
    Tên đứng vào hàng nhất trong phường hát
    Sau mỗi khúc đàn , thường bọn thiện tài phải phục
    Trang điểm xong từng bị ả Thu phát ghen
    Bọn thiếu niên ở Ngũ Lăng tranh nhau tặng thưởng
    Một khúc đàn , điếm không xuể những tấm lụa đào
    Vành lược bạc , cành hoa vàng găy tan nhịp gơ
    Bức quần rượu hồng , hoen ố những vết rượu rơi
    Cuộc truy hoan qua năm này sang năm khác
    Trăng thu trong , gió xuân mát , thờ ơ trôi qua
    Bỗng đứa em trai phải ṭng quân , d́ lại chết
    Sớm lại , chiều qua , nhan sắc kém sút
    Trước cửa vắng tanh , xe ngựa thưa
    Trở về già gá nghĩa cùng một người lái buôn
    Người lái buôn chỉ tham lợi , coi thường biệt ly
    Bỏ đi Phù Lương buôn chè từ tháng trước
    Từ đấy , một ḿnh với chiếc thuyền không
    Trăng rọi quanh thuyền , nước sông lạnh ngắt
    Đêm khuya bỗng mơ lại cuộc đời lúc tuổi xuân
    Lệ hồng trong mơ ngổn ngang trên má phấn "
    Ta nghe tiếng tỳ bà đă ngậm ngùi thay
    Lại nghe câu chuyện càng thêm nức nở :
    " Cùng là khách lưu lạc nơi chân trời
    Gặp nhau đây , cừ ǵ phải là quen biết sẵn ?
    Ta từ năm ngoái từ giă kinh đô
    Bị giáng trích ốm nằm ở thành Tầm Dương
    Tầm Dương là nơi hẻo lánh , làm ǵ có âm nhạc
    Suốt năm không hề được nghe tiếng sáo , tiếng đàn
    Nhà lại ở gần sông Bồn , nơi ẩm trũng
    Lau úm , trúc gầy mọc quanh nhà
    Ở đấy nghe thấy ǵ lúa sớm tối ?
    Quyên kêu khắc khoải , vượn hót nỉ non
    Trước những cảnh sông xuân hoa sớm , đêm thu trăng tṛn
    Thường thường chỉ một ḿnh dốc chén
    Há phải không có tiếng hát núi , tiếng sáo đồng
    Khốn nỗi líu lo , líu lường , nghe thêm khó chịu
    Đêm nay mới được nghe tiếng tỳ bà của nàng
    Chẳng khác được nghe nhạc tiên , tai bỗng khoan khoái
    Hăy vui ḷng ngồi lại đàn chơi khúc nữa
    Ta sẽ v́ nàng chuyển thành một thiên Tỳ Bà Hành !
    Cảm lời ta nàng tần ngân đứng lặng
    Rồi ngồi xuống lên dây , tiếng dây nhộn nhịp
    Rầu rầu khác hẳn tiếng đàn vừa qua
    Khiến cả đám tiệc đều bưng mặc khóc
    Trong đó ai khóc nhiều hơn ?
    Quan Tư Mă Giang Châu vạt áo xanh ướt đẫm

    Dịch thơ :

    Bến Tầm Dương canh khuya đưa khách
    Quạnh hơi thu , lau lách đ́u hiu
    Người xuống ngựa, khách dừng chèo
    Chén quỳnh mong cạn, nhớ chiều trúc ti

    Say những luống ngại khi chia rẽ
    Nước mênh mông đượm vẻ gương trong
    Đàn ai nghe vẳng bên sông
    Chủ khuây khỏa lại, khách dùng dằng xuôi

    T́m tiếng sẽ hỏi ai đàn tá ?
    Dừng dây tơ nấn nà làm thinh
    Đời thuyền ghé lại thăm t́nh
    Chong đèn, thêm rượu, c̣n dành tiệc vui

    Mời mọc măi, thấy người bỡ ngỡ
    Tay ôm đàn che nửa mặt hoa
    Vặn đàn mấy tiếng dạo qua
    Dẫu chưa nên khúc t́nh đà thoảng hay

    Nghe năo ruột mấy dây buồn bực
    Dường than niềm tấm tức bấy lâu
    Mày chau tay gẩy khúc sầu
    Giải bày hết nỗi trước sau muôn vàn

    Ngón buông, bắt khoan khoan d́u dặt
    Trước Nghê Thường, sau thoắt Lục Yêu
    Dây to nhường đổ mưa rào
    Nỉ non dây nhỏ khác nào chuyện riêng

    Tiếng cao thấp lựa chen lần gẩy
    Mâm ngọc đâu bỗng nẩy hạt châu
    Trong hoa oanh ríu rít nhau
    Nước tuôn róc rách chảy mau xuống ghềnh

    Nước suối lạnh, dây mành ngừng đứt
    Ngừng đứt nên phút bật tiếng tơ
    Ôm sầu, mang giận ngẩn ngơ
    Tiếng tơ lặng ngắt bây giờ càng hay

    B́nh bạc vỡ tuôn đầy ḍng nước
    Ngựa sắt giong, xô xát tiếng đao
    Cung đàn trọn khúc thanh tao
    Tiếng buông xé lụa , lựa vào bốn dây

    Thuyền mấy lá đông tây lặng ngắt
    Một vầng trăng trong vắt ḷng sông
    Ngậm ngùi đàn bát xếp xong
    Áo xiêm khép nép hầu mong giăi lời

    Rằng "xưa vốn là người kẻ chợ
    Cồn Hà Mô trú ở lân la
    Học đàn từ thuở mười ba
    Giáo phường đệ nhất sổ đà chép tên

    Gă Thiện tài sợ phen dừng khúc
    Ả Thu nương ghen lúc điểm tô
    Ngũ Lăng chàng trẻ ganh đua
    Biết bao the thắm chuốc mua tiếng đàn

    Vành lược bạc găy tan nhịp gơ
    Bức quần hồng hoen ố rượu oi
    Năm năm lần lữa vui cười
    Mải trăng hoa chẳng đoái hoài xuân thu

    Buồn em trảy lại lo d́ thác
    Sầu hôm mai đổi khác h́nh dung
    Cửa ngoài xe ngựa vắng không
    Thân già mới kết duyên cùng khách thương

    Khách trọng lợi, khinh đường ly cách
    Mải buôn chè sớm tếch nguồn khơi
    Thuyền không, đậu bến mặc ai
    Quanh thuyền trăng dăi, nước trôi lạnh lùng

    Đêm khua, sực nhớ ṿng tuổi trẻ
    Chợt mơ màng ḍng lệ đỏ hoen
    Nghe đàn ta đă chạnh buồn
    Lại rầu nghe nỗi nỉ non mấy lời

    Cùng một lứa bên trời lận đận
    Gặp gỡ nhau lọ sẵn quen nhau
    Từ xa Kinh khuyết bấy lâu
    Tầm dương đất trích gối sầu hôm mai

    Chốn cùng tịch lấy ai vui thích
    Tai chẳng nghe đàn địch cả năm
    Sông Bồn gần chốn cát lầm
    Lau vàng, trúc vơ, âm thầm quanh hiên

    Tiếng chi đó nghe liền sớm tối
    Cuốc kêu sầu, vượn hót véo von
    Hoa xuân nở, nguyệt thu tṛn
    Lần lần tay chuốc chén son ngập ngừng

    Há chẳng có ca rừng, địch nội ?
    Giọng líu lo, buồn nỗi khó nghe
    Tỳ bà nghe dạo canh khuya
    Dường như tiên nhạc gần kề bên tai

    Hăy ngồi lại gẩy chơi khúc nữa
    Sẽ v́ nàng soạn sửa bài ca "
    Đứng lâu dường cảm lời ta
    Lại ngồi lựa phím đàn đà kíp dây

    Nghe năo ruột khác tay đàn trước
    Khắp tiệc hoa sướt mướt lệ rơi
    Lệ ai chan chứa hơn người ?
    Giang Châu tư mă đượm mùi áo xanh


    Phan Huy Vịnh dịch
    Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
    Phiến vân thiên thượng khứ du du
    Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
    Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

    Comment


    • #3
      HẬU CUNG TỪ

      Lệ thấp la cân mộng bất thành
      Dạ thâm tiền điện án ca thanh
      Hồng nhan vị lăo ân tiên đoạn
      Tà ỷ huân lung tọa đáo minh


      Dịch nghĩa :

      Nước mắt thấm khăn là , mộng không thành nữa rồi
      Đêm về khuya trước cung điện nghe có tiếng ca
      Hông nhan chưa đến tuổi già mà ân sủng của vua đă từ nay đoạn tuyệt
      Dựa vào ḷ hương ngồi chờ đến sáng

      Dịch thơ :

      Lệ ướt đầm khăn mộng chẳng thành
      Điện ngoài ca hát rộn đêm thanh
      Hồng nhan chưa tắt ân t́nh hết
      Ngồi tựa ḷ hương đến sáng tinh


      (khuyết danh )
      Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
      Phiến vân thiên thượng khứ du du
      Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
      Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

      Comment


      • #4
        PHÚ ĐẮC CỔ NGUYÊN THẢO TỐNG BIỆT

        Ly ly nguyên thượng thảo
        Nhất tuế nhất khô vinh
        Dă hỏa thiêu bất tận
        Xuân phong xuy hựu sinh
        Viễn phương xâm cổ đạo
        T́nh thúy tiếp hoang thành
        Hựu tống vương tôn khứ
        Thê thê măn biệt t́nh


        Dịch nghĩa :

        Rậm ŕ cỏ trên đồng bằng
        Mỗi năm lại mỗi lần khô héo rồi tươi tốt
        Lửa đồng thiêu không hết
        Gió xuân thổi lại sinh sản ra
        Mơn mởn từ xa xa, lấn ra mặt đường cũ xưa
        Màu xanh mướt liền với bức thành hoang
        Lại tiễn đưa khách quư đi
        Xanh tươi chan chứa cả mối t́nh ly biệt

        Dịch thơ :

        Đồng cao cỏ mọc như chen
        Khô tươi thay đổi hai phen năm tṛn
        Lửa đồng thiêu cháy vẫn c̣n
        Gió xuân thổi tới mầm non vẫn trồi
        Xa xa thơm ngát dặm dài
        Thành hoang láng biếc khi trời tạnh mưa
        Vương tôn đi lại tiễn đưa
        Biết bao t́nh biệt đầm đ́a lướt theo


        (khuyết danh )
        Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
        Phiến vân thiên thượng khứ du du
        Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
        Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

        Comment


        • #5
          VẤN LƯU THẬP CỬU

          Lục nghị tân phôi tửu
          Hồng nê tiểu hỏa lô
          Văn lai thiên dục tuyết
          Năng ẩm nhất bôi vô


          Dịch nghĩa :

          Rượu Lục Nghị mới chế cất
          Cái ḷ nhỏ làm bằng gạch đỏ
          Tối tới nơi trời muốn xuống tuyết
          Uống một ly rượu chăng

          Dịch thơ :

          Rượu ngon mới cất một ṿ
          Đất nung màu đỏ hỏa ḷ sẵn kia
          Tối ngày tuyết xuống bất kỳ
          Uống chơi đă vậy chén th́ có đâu


          Trần Trọng Kim
          Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
          Phiến vân thiên thượng khứ du du
          Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
          Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

          Comment


          • #6
            TRUNG THU NGUYỆT

            Vạn lư thanh quang bất khả ti (tư )
            Thiêm sầu ích hận nhiễu thiên nhi (nhai)
            Thùy nhân lũng ngoại cửu chinh thú
            Hà xứ đ́nh tiền tân biệt ly
            Thất sủng cố ky quy viện dạ
            Một phiên lăo tướng thượng lâu th́
            Chiếu tha kỷ hử nhân trường đoạn
            Ngọc thỏ ngân thiềm viễn bất tri


            Dịch thơ :

            Trăng Trung thu

            Muôn dặm trăng soi sáng tuyệt vời
            Sầu khơi thêm hận tận chân trời
            Nào ai biên ải bao năm đóng
            Đâu kẻ ra đi bước mới rời
            Thất sủng cung tần chong bóng lẻ
            Mất thành lăo tướng vịn cḥi coi
            Trăng soi bao cơi ḷng đau đớn
            Ngọc thỏ vời xa có thấu đời ?


            Đông A dịch
            Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
            Phiến vân thiên thượng khứ du du
            Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
            Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

            Comment


            • #7
              BẠCH VÂN TUYỀN

              Thiên B́nh Sơn thượng Bạch Vân tuyền
              Vân tự vô tâm thủy tự nhàn
              Hà tất bôn xung sơn hạ khứ ?
              Cánh thiêm ba lăng hướng nhân gian


              Dịch nghĩa :

              Trên núi Thiên B́nh có suối Bạch Vân
              Mây vốn vô tâm , nước vốn nhàn hạ
              Bôn ba xuống núi làm chi gấp ?
              Tạo nên sóng gió nơi nhân gian

              Dịch thơ :

              SUỐI BẠCH VÂN

              Trên núi Thiên B́nh ,suối Bạch Vân
              Mây vốn hờ hững ,nước vốn nhàn
              Bôn ba chi gấp mà xuống núi
              Gây nên sóng gió chốn nhân gian


              BVP
              ********************

              Bạch Vân tên suối tận Thiên B́nh
              Mây vốn thảnh thơi, nước vắng t́nh
              Vội vả v́ đâu mau xuống núi
              Sóng gió làm ai phải điêu linh


              (Hoa Vô Khuyết dịch )
              Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
              Phiến vân thiên thượng khứ du du
              Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
              Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

              Comment


              • #8
                Lâm giang tống Hạ Chiêm

                Bi quân lăo biệt lệ chiêm cân
                Thất thập vô gia vạn lư thân
                Sầu kiến chu hành phong hựu khởi
                Bạch đầu lăng lư bạch đầu nhân


                Dịch thơ :

                Tới sông tiễn Hạ Chiêm

                Muôn dặm thương anh, lệ biệt sầu
                Bảy mươi tuổi tác cửa nhà đâu ?
                Buồn trông trận gió theo thuyền nổi
                Sóng bạc đầu quanh khách bạc đầu


                Tản Đà dịch
                Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                Phiến vân thiên thượng khứ du du
                Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                Comment


                • #9
                  Triệu Thôn Hồng Hạnh


                  Triệu thôn hồng hạnh mỗi niên khai ,
                  Thập ngũ niên trung khán kỷ hồi .
                  Thất thập tam nhân nan tái đáo ,
                  Kim niên lai thị biệt hoa lai .

                  Bạch Cư Dị

                  Dịch nghĩa :
                  Hoa Hạnh Đỏ Xóm Triệu

                  Hoa hạnh đỏ xóm Triệu năm nào cũng nở . Trong mười lăm năm , đă ngắm bao lần . Năm bảy mươi ba tuổi khó có thể lại đến đây . Năm nay đến đây , là để từ biệt hoa .


                  Dịch thơ:

                  Hoa Hạnh Đỏ Xóm Triệu

                  Triệu thôn hạnh đỏ nở năm năm ,
                  Hơn chục năm nay ngắm mấy lần .
                  Ông lăo bảy ba khôn trở lại ,
                  Nay cùng hoa biệt đến đây thăm .


                  Bản dịch Trần Trọng San
                  Vạn Xuân

                  Comment


                  • #10
                    THU GIANG TỐNG KHÁCH

                    Thu hồng thứ đệ quá
                    Ai viên triêu tịch văn
                    Thị nhật cô chu khách
                    Thử địa diệc ly quần
                    Mông mông nhuận y vũ
                    Mịch mịch mạo phàm vân
                    Bất túy Tầm Dương tửu
                    Yên ba sầu sát nhân


                    Dịch nghĩa:

                    Mùa thu chim hồng lần lượt bay qua
                    Vượn hôm mai kêu thảm thiết
                    Ngày ấy, khách trên thuyền trơ trọi
                    Nơi đây cũng là nơi chia đàn
                    Mưa ướt ác thấm vào áo
                    Mây man mác chắn cánh buồm
                    Rượu Tầm Dương chẳng thấy say
                    Khói sóng buồn chết người

                    Dịch thơ:

                    SÔNG THU TIỄN KHÁCH

                    Nhạn thu lần lượt bay qua
                    Thảm thương tiếng vượn hôm đà lại mai
                    Ngày nào một chiếc thuyền ai
                    Nước non này cũng chia phôi cách đàn
                    Mưa dầm vạt áo như chan
                    Buồn ai man mác mây ngàn đón ngang
                    Chẳng say chén rượu Tầm Dương
                    Khỏi sao sóng khói sầu thương chết người


                    Tản Đà dịch
                    Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                    Phiến vân thiên thượng khứ du du
                    Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                    Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                    Comment


                    • #11
                      CHU TRUNG DẠ VŨ

                      Giang vân ám du du
                      Giang phong lănh tu tu
                      Dạ vũ trích thuyền bối
                      Dạ lăng đả thuyền đầu
                      Thuyền trung hữu bệnh khách
                      Tả giáng hướng Giang Châu


                      Dịch nghĩa :

                      Mây trên sông đen ngh́n nghịt
                      Gió trên sông lạnh ngăn ngắt
                      Mưa đêm nhỏ giọt trên mui thuyền
                      Sóng đêm vỗ mạnh vào mui thuyền
                      Trong thuyền có người khách đang ốm
                      Bị giáng chức đổi đi Giang Châu

                      Dịch thơ:

                      TRONG THUYỀN ĐÊM MƯA

                      Mây sông kéo đến đùn đùn
                      Gió sông thổi lạnh ghê hồn khách ông
                      Mưa đêm nhỏ xuống nan bồng
                      Sóng đêm dồn vỗ long đong mạn thuyền
                      Trong thuyền có khách ốm rên
                      Giáng quan thẳng lối ra miền Giang Châu


                      Tản Đà dịch
                      Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                      Phiến vân thiên thượng khứ du du
                      Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                      Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                      Comment


                      • #12
                        TẢO THU ĐỘC DẠ

                        Tỉnh ngô lương diệp động
                        Lân chử thu thanh phát
                        Độc hướng thiềm hạ miên
                        Giác lai bán sàng nguyệt


                        Dịch nghĩa:

                        Lá cây ngô đồng trên bờ giếng lạnh lùng lay động
                        Chày bên hàng xóm vang lên tiếng thu
                        Một ḿnh ngủ dưới mái hiên
                        Tỉnh dậy trăng rọi sáng nửa giường

                        Dịch thơ:

                        ĐẦU THU , ĐÊM NGỦ MỘT M̀NH

                        Giếng vàng lay động lá ngô
                        Mỏ chày hàng xóm tiếng thu đă truyền
                        Một ḿnh ngủ dưới mái hiên
                        Tỉnh ra trăng sáng nửa bên giường nằm


                        Tản Đà dịch
                        Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                        Phiến vân thiên thượng khứ du du
                        Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                        Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                        Comment


                        • #13
                          HẮC ĐÀM LONG

                          Hắc đàm thủy thâm sắc như mặc
                          Truyền hữu thần long nhân bất thức
                          Đàm thượng giá ốc , quan lập từ
                          Long bất năng thần, nhân thần chi
                          Tai hung, thủy hạn, dữ tật dịch
                          Hương lư giai ngôn long sở vi
                          Gia gia dưỡng đồn, lộc thanh tửu
                          Triêu kỳ mộ trại, y vu khẩu
                          Thần chi lai hề, phong phiêu phiêu
                          Chỉ tiền động hề, cẩm tản dao
                          Thần chi khứ hề, phong diệc tĩnh
                          Hương hỏa diệt hề, bôi bàn lănh
                          Nhục đôi đàm ngạn thạch
                          Tửu bát miếu tiền thảo
                          Bất tri long thần hưởng kỷ đa
                          Lâm thử, sơn hồ trường túy băo !
                          Hồ hà hạnh ! Đồn hà cô !
                          Niên niên sát đồn tương ôi hồ
                          Hồ giả long thần thực đồn tận
                          Cửu trùng tuyền để long tri vô ?


                          Dịch nghĩa :

                          Nước đầm Đen sâu như mực
                          Đồn rằng có rồng thiêng, không ai trông thấy
                          Quan sai cất ngôi nhà trên đầm để làm đền thờ
                          Rồng không thiêng nhưng người ta làm cho ra thiêng
                          Thiên tai, mất mùa, ngập lụt, hạn hán hay tật dịch
                          Dân làng đều bảo do rồng làm ra cả
                          Nhà nào cũng nuôi lợn, lọc rượu
                          Nghe mồm đồng cốt, sớm lễ tối cầu
                          Thần giáng chừ ! gió hiu hiu !
                          Tiền giấy bay chừ, tàn gấm rung rinh
                          Thần thăng chừ, gió im lặng
                          Đèn hương tặt chừ, cỗ bàn nguội lạnh
                          Thịt vứt đống trên phiến đá bờ đầm .
                          Rượu hắt ướt cả đám cỏ trước miếu
                          Chẳng hay thần rồng hưởng bao nhiêu
                          Chuột rừng, cáo núi no say măi
                          Cáo sao may thế ? Lợn tội t́nh ǵ ?
                          Năm, năm giết lợn để khao cáo
                          Cáo mượn oai rồng ăn hết lợn
                          Dưới đáy đầm sâu, rồng có biết hay không ?



                          Dịch thơ:

                          CON RỒNG ĐẦM ĐEN

                          Đầm Đen, nước như mực đen kịt
                          Đồn có rồng thiêng chẳng ai biết
                          Trên đầm quan cất ngôi đền thờ
                          Rồng thiêng bởi miệng người thêu dệt
                          Mất mùa, hạn úng hay ốm đau
                          Làng xóm bảo rồng gây ra hết
                          Nghe lời thầy bói sớm lại chiều
                          Lợn béo, rượu ngon cúng la liệt
                          Ngài đă về hưởng đấy !
                          Làn gió đang hây hẩy!
                          Tiền giấy cứ bay bay
                          Tán gấm cũng động đậy
                          Ngài hưởng rồi ngài đi
                          Trời im không chút gió
                          Đèn hương cũng tắt dần
                          Mâm bát nguội lạnh bỏ
                          Bờ đầm đống đá thịt vứt đầy
                          Trước miếu rượu lan đầm đ́a cỏ
                          Chẳng hay rồng thiêng hưởng bao nhiêu ?
                          Cáo núi, chuột rừng chén thả cửa
                          Cáo sao may ? Lợn sao khổ ?
                          Năm, năm giết lợn khao cáo nọ
                          Cáo mượn oai rồng xơi lợn hoài
                          Thăm thẳm đáy đầm, rồng có rơ ?


                          Hoàng Tạo dịch
                          Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                          Phiến vân thiên thượng khứ du du
                          Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                          Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                          Comment


                          • #14
                            Ca vũ

                            Ca vũ

                            Tần Trung tuế văn mộ
                            Đại tuyết măn Hoàng châu
                            Tuyết trung thoái triều giả
                            Chu tử tận công hầu
                            Quư hữu phong tuyết hứng
                            Phú vô cơ hàn ưu
                            Sở doanh duy đệ trạch
                            Sở vụ tại truy du
                            Chu môn xa mă khách
                            Hồng chúc ca vũ lâu
                            Hoan hàm xúc mật tọa
                            Túy noăn thoát trùng cừu
                            Thu quan vi chủ nhân
                            Đ́nh úy cư thượng đầu
                            Nhật trung vi lạc ẩm
                            Dạ bán bất năng hưu
                            Khởi tri Văn Hương ngục
                            Trung hữu đống tử tù.

                            Dịch Nghĩa:

                            Đất Tần Trung năm hầu hết
                            Khắp Kinh đô mưa tuyết lớn
                            Trong đám tuyết, những người tan chầu về
                            Áo đỏ áo tía toàn là các vị công hầu
                            Đối với người sang, càng có gió tuyết càng có hứng
                            Đối với người giàu, họ có lo ǵ phải đói rét
                            Họ chỉ mưu toan xây dựng lâu đài
                            Chỉ chăm lo đua đ̣i giong chơi
                            (Thế rồi) nơi cửa son khách đến đầy ngựa xe
                            Ánh đuốc đỏ rực lầu ca múa
                            Vui đùa, say sưa ngồi sát bên nhau
                            Hơi men nực, cởi liền mấy lớp áo cừu
                            Cụ Thu quan(1) làm chủ tọa
                            Quan Đ́nh úy(2) ngồi ghế trên
                            Cuộc vui bắt đầu từ giữa trưa
                            Đến tận nửa đêm vẫn chưa tan
                            Há biết rằng trong ngục Văn Hương(3)
                            Có những người tù đang chết rét!


                            Chú thích:
                            (1) Thu quan: quan bộ H́nh
                            (2) Đ́nh úy: chức quan coi h́nh ngục
                            (3) Nhà tù ở huyện Văn Hương, nay thuộc tỉnh Hà Nam


                            Dịch Thơ:

                            Ca múa

                            Đất Tần hồi này năm đă cuối,
                            Giữa chốn Hoàng đô tuyết như giội.
                            Đang cơn mưa tuyết, tan chầu về,
                            Các cụ đại thần áo đỏ chói!
                            Sang gặp gió, tuyết, hứng càng cao,
                            Giàu chẳng lo ǵ rét hay đói.
                            Có lo là lo xây lâu đài,
                            Có nghĩ là nghĩ lúc rong ruổi.
                            Cửa son xe ngựa khách dập d́u,
                            Lầu hồng múa hát đèn chói lọi.
                            Vui, nồng xúm xít ngồi cạnh nhau,
                            Mấy lớp áo cừu, rượu nực, cởi.
                            Ai là chủ tiệc? Cụ thượng H́nh.
                            Ai ngồi đầu trên? Ngài Đ́nh úy.
                            Cuộc vui bắt đầu từ giữa trưa,
                            Kéo đến nửa đêm vẫn đang mải.
                            Biết đâu trong ngục Văn Hương kia,
                            Thân tù rét cóng, chết vô khối!

                            Hoàng Tạo
                            Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                            Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                            Comment


                            • #15
                              Cảm cố Trương bộc dịch chư kỹ

                              Cảm cố Trương bộc dịch chư kỹ

                              Hoàng kim bất tích măi nga mi
                              Giản đắc như hoa tam tứ chi
                              Ca vũ giáo thành tâm lực tận
                              Nhất triêu thân khứ bất tương tuỳ !


                              Dịch Nghĩa:

                              Cảm nghĩ về các kỹ nữ của ông Trương bộc dịch đă mất
                              Không tiếc vàng,bỏ ra mua gái mày ngài,
                              Chọn được ba bốn cô nàng đẹp như hoa.
                              Dạy cho họ biết hát múa,hơi sức ông kiệt quệ,
                              Một sớm đem thân ra đi,chẳng cô nào theo!



                              Dịch Thơ:

                              Mua gái mày xanh chẳng tiếc vàng,
                              Như hoa khéo chọn mấy cô nàng.
                              Dạy cho múa hát bao công sức,
                              Một sớm về âm chẳng kẻ màng!

                              Lê Nguyễn Lưu


                              Quản ǵ mua gái đắt bao nhiêu!
                              Ba bốn nhành hoa thật mỹ miều.
                              Múa hát dạy cho bao khó nhọc,
                              Lúc về âm phủ chẳng ai theo.

                              Hoàng Tạo
                              Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                              Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                              Comment


                              • #16
                                Độc Lăo tử

                                Độc Lăo tử

                                Ngôn giả bất tri, tri giả mặc
                                Thử ngữ ngô văn vu Lăo quân
                                Nhược đạo Lăo quân thị tri giả
                                Duyên hà tự nhược ngũ thiên văn.

                                Dịch Nghĩa:

                                Người nói ra th́ không biết, mà người biết th́ im lặng
                                Lời đó ta nghe được của Lăo quân
                                Nếu nói rằng Lăo quân là người biết (đạo)
                                Th́ v́ sao c̣n viết ra những năm ngh́n chữ?
                                Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                Comment


                                • #17
                                  Cảm kính

                                  Cảm kính

                                  Mỹ nhân dữ ngă biệt
                                  Lưu kính tại hạp trung
                                  Tự ṭng hoa nhan khứ
                                  Thu thuỷ vô phù dung
                                  Kinh niên bất khai pháp
                                  Hồng ai phú thanh đồng
                                  Kim triêu nhất phất phức
                                  Tự cố tiều tuỵ dung
                                  Chiếu băi trùng trù trướng
                                  Bối hữu song bàn long

                                  Dịch Nghĩa:

                                  Cảm xúc khi soi gương

                                  Người đẹp cách biệt ta
                                  Để lại tấm gương soi trong hộp
                                  Từ khi mặt hoa xa cách
                                  Làn nước mùa thu không c̣n hoa sen nữa
                                  Suốt năm không mở ra xem
                                  Bụi hồng đă phủ mờ đồng xanh
                                  Sáng nay mang ra lau chùi
                                  Thấy ḿnh h́nh dung tiều tuỵ
                                  Xem xong lại càng ngậm ngùi
                                  Sau gương có đôi rồng cuộn
                                  Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                  Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                  Comment


                                  • #18
                                    Đại măi tân nữ tặng chư kỹ

                                    Đại măi tân nữ tặng chư kỹ

                                    Loạn bồng vi mấn,bố vi cân
                                    Hiểu đạp Hàn sơn tự phụ tân
                                    Nhất chủng Tiền Đường giang bạn nữ
                                    Trước hồng kỵ mă thị hà nhân ?

                                    Dịch Nghĩa:


                                    Thay lời gái bán củi tặng kỹ nữ

                                    Tóc như cỏ bồng rối bù,khăn bằng vải thô
                                    Sáng sớm dẫm chân trên núi Hàn gánh củi
                                    Một loại gái ở bên bờ sông Tiền Đường
                                    Mặc áo đỏ cỡi ngựa,ấy là loại người ǵ ?


                                    Dịch Thơ:


                                    Đầu bù như rạ quấn khăn thô
                                    Sớm dẫm non Hàn gánh củi khô
                                    Gái bến Tiền Đường ai đó nhỉ?
                                    Quần hồng cỡi ngựa biết bao cô!

                                    Lê Nguyễn Lưu
                                    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                    Comment


                                    • #19
                                      Chiêu Quân từ

                                      Chiêu Quân từ

                                      Hán sứ khước hồi bằng kư ngữ
                                      Hoàng kim hà nhật thục nga mi?
                                      Quân vương nhược vấn thiếp nhan sắc
                                      Mạc đạo bất như cung lư th́!


                                      Dịch Thơ:

                                      Bài hát Chiêu Quân

                                      Sứ về xin nhắn đôi lời
                                      Bạc vàng đổi lại mặt người bao lâu
                                      Quân Vương hỏi thiếp thế nào ?
                                      Thưa hương sắc thuở cung sâu vẫn c̣n

                                      Vơ thị Xuân Đào
                                      Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                      Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                      Comment


                                      • #20
                                        Đại lân tẩu ngôn hoài

                                        Đại lân tẩu ngôn hoài

                                        Nhân sinh hà sự tâm vô định
                                        Túc tích như kim ư bất đồng
                                        Túc tích sầu thân bất đắc lăo
                                        Như kim hận tác bạch đầu ông!


                                        Dịch Nghĩa:

                                        Thay ông hàng xóm nói tâm sự
                                        Người ta ở đời, tại sao tâm trí không nhất định?
                                        Ngày trước với bây giờ ư nghĩ khác nhau
                                        Ngày trước th́ buồn ḿnh không được lên cụ
                                        Bây giờ lại bực ḿnh phải làm ông lăo bạc đầu!



                                        Dịch Thơ:

                                        Người đời sao nghĩ vẩn vơ?
                                        Tấm ḷng khi trước bây giờ khác nhau.
                                        Trước buồn chẳng được sống lâu,
                                        Nay làm ông lăo bạc đầu lại chê!

                                        Hoàng Tạo
                                        Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                        Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                        Comment


                                        • #21
                                          Du Tiểu Động Đ́nh

                                          Du Tiểu Động Đ́nh

                                          Hồ thượng sơn đầu biệt hữu hồ
                                          Kỵ hà hương khí chiếm tiên đo
                                          Dạ hàm tinh đẩu phân càn tượng
                                          Hiểu ánh vân lôi tác hoạ đồ
                                          Phong động lục tần thiên thượng lăng
                                          Điểu thê hàn chiếu nguyệt trung ô
                                          Nhược phi linh vật đa linh tích
                                          Tranh đắc trường niên đông bất khô

                                          Dịch Nghĩa:


                                          Chơi hồ Động Đ́nh nhỏ

                                          Đầu núi trên hồ lại có riêng một hồ
                                          Mùi thơm sen ấu ngào ngạt cơi tiên
                                          Đêm đầy sao phân chia các vùng trời
                                          Sáng sớm,mây chớp vẽ nên bức tranh
                                          Gió xao động cơi tần biếc như sóng trên trời
                                          Chim đậu trong ánh sáng lạnh như quạ trong trăng
                                          Nếu không có vật thiêng,sao nhiều vết thiêng ?
                                          Suốt năm dài đến mùa đông cũng không khô cạn.



                                          Dịch Thơ:

                                          Đỉnh núi trên hồ lại một hồ
                                          ấu sen thơm nức cơi tiên đô
                                          Sao đầy đêm tối chia càn tượng
                                          Chớp loé ban mai vẽ hoạ đồ
                                          Sóng giữa trời xanh,tần gió gợn
                                          Quạ trong trăng sáng ánh chim nhô
                                          Vật thiêng để dấu thiêng đầy khắp
                                          Dằng dặc quanh năm nước chẳng khô

                                          Lê Nguyễn Lưu
                                          Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                          Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                          Comment


                                          • #22
                                            Đại Lâm tự đào hoa

                                            Đại Lâm tự đào hoa

                                            Nhân gian tứ nguyệt phương phi tận
                                            Sơn tự đào hoa thủy thịnh khai
                                            Trường hận xuân quy vô mịch xứ
                                            Bất tri chuyển nhập thử trung lai.

                                            Dịch Nghĩa:

                                            Trong cơi nhân gian, tháng tư hương thơm đă tan hết
                                            Nhưng hoa đào ở ngôi chùa trên núi mới bắt đầu nở rộ
                                            Ta cứ giận mùa xuân bỏ đi không để lại tung tích
                                            Mà không biết rằng (mùa xuân) chỉ chuyển về đây thôi.


                                            Dịch Thơ:

                                            Hoa đào chùa Đại Lâm

                                            Tháng tư hoa đă hết mùa,
                                            Hoa đào rực rỡ cảnh chùa mới nay.
                                            Xuân về kín chốn ai hay,
                                            Biết đâu lẩn khuất trong này núi non.

                                            Tản Đà
                                            Last edited by Co Kiem Hung; 03-29-2004, 05:19 AM.
                                            Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                            Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                            Comment


                                            • #23
                                              Sinh ly biệt

                                              Sinh ly biệt

                                              Thực bá bất dị thực mai nan
                                              Bá năng khổ hề mai năng toan
                                              Vị như sinh biệt chi vi nan
                                              Khổ tại tâm hề toan tại can!
                                              Thần kê tái minh tàn nguyệt một
                                              Chinh mă liên tê hành nhân xuất
                                              Hồi khan cốt nhục khốc nhất thanh
                                              Mai toan bá khổ cam như mật
                                              Hoàng hà thủy bạch hoàng vân thu
                                              Hành nhân hà biên tương đối sầu
                                              Thiên hàn dă khoáng hà xứ túc
                                              Đường lê diệp chiến phong sưu sưu
                                              Sinh ly biệt! Sinh ly biệt!
                                              Ưu tùng trung lai vô đoạn tuyệt
                                              Ưu cực tâm lao huyết khí suy
                                              Vị niên tam thập sinh bạch phát.


                                              Dịch Nghĩa:


                                              Ăn quả bá(1) không dễ, ăn mơ khó
                                              Sung th́ chát mà mơ th́ chua
                                              Nhưng chưa khó bằng cảnh sinh ly
                                              Chát ở trong tim, chua ở trong gan
                                              Gà gáy sớm lần thứ hai, trăng tà đang lặn
                                              Ngựa trẩy hí ran, người ra đi lên đường.
                                              Ngoảnh lại, nghe tiếng khóc của người ruột thịt,
                                              Th́ vị chát của sung, chua của mơ , so c̣n ngọt như mật
                                              Nước sông Hoàng hà trắng phau , mây vàng nhuốm vẻ thu
                                              Khách ra đi ở bên sông nh́n nhau buồn bă
                                              Trời rét đồng không, nơi nao yên nghỉ
                                              Lá đường lê(2) chạm nhau trước gió rào rào
                                              Cảnh sinh ly! Cảnh sinh ly!
                                              Nỗi lo âu tự đáy ḷng không bao giờ dứt
                                              Lo âu đến tột cùng, ḷng mệt mỏi, khí huyết hao ṃn
                                              Tuổi chưa ba mươi, tóc đă nhuốm bạc.

                                              Dịch Thơ:

                                              Biệt ly trong lúc sống

                                              Sung, mơ ăn khó, ai ơi!
                                              Sung ăn thời chát, mơ thời chua sao!
                                              Chưa bằng sống biệt ly nhau,
                                              Ruột gan chua chát lại đau bội phần.
                                              Lần trăng gà gáy hai lần,
                                              Hét luôn tiếng ngựa giục dần khách ra.
                                              Trông nhau một tiếng khóc ̣a,
                                              Mơ chua, sung chát như là mật ngon.
                                              Nước sông trắng, mây vàng tuôn,
                                              Kẻ đi người ở cơn buồn bên sông.
                                              Ngủ đâu? Trời lạnh đồng không !
                                              Đ́u hiu ngọn gió loạn rung lá đường!
                                              Biệt ly lúc ấy lạ nhường!
                                              Mối lo chẳng dứt từ phương hướng nào?
                                              Quá lo, huyết khí tiêu hao,
                                              Chưa ba mươi tuổi tóc sao trắng rồi?

                                              Tản Đa

                                              ------------------

                                              Khôn ngậm bồ ḥn, khó nuốt mơ,
                                              Bồ ḥn th́ đắng, mơ th́ chua.
                                              Chưa gay bằng sống mà ly biệt,
                                              Chua đắng trong ḷng nói chẳng ra!
                                              Trở giục canh gà, trăng xế khuất,
                                              Hí rân ngựa chiến, người xa tếch.
                                              Quay nh́n ruột thịt, khóc ̣a lên,
                                              Đắng ấy chua kia ngọt như mật.
                                              Trắng sông nước, vàng mây thu.
                                              Người đi sông bến ngó nhau sầu.
                                              Đường xa trời lạnh nơi nao nghỉ?
                                              Cành lê lá đập gió vi vu.
                                              Sống ly biệt!
                                              Sống ly biệt!
                                              Lo từ đâu đến xua không hết?
                                              Ḷng nhọc lo hoàn khí huyết suy,
                                              Chưa ba mươi tuổi đầu pha tuyết.

                                              Khương Hữu Dụng


                                              Chú thích:
                                              (1) Bá: loại cây vỏ có chất vàng, có thể dùng làm thuốc nhuộm, quả ăn có vị đắng
                                              (2) Đường lê: Loại cây giống cây lê, hoa trắng, quả nhỏ như quả xoan, ăn được
                                              Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                              Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                              Comment


                                              • #24
                                                Trùng Dương tịch thượng phú bạch cúc

                                                Trùng Dương tịch thượng phú bạch cúc

                                                Măn viên hoa cúc uất kim hoàng,
                                                Trung hữu cô tùng sắc tự sương.
                                                Hoàn tự kim triêu ca tửu tịch,
                                                Bạch đầu ông nhập thiếu niên trường.

                                                Dịch Nghĩa:


                                                Trên bàn tiệc ngày Trùng Dương,vịnh hoa cúc trắng
                                                Đầy vườn cúc nở hoa vàng màu nghệ,
                                                Trong đó có một cḥm lẻ loi trắng như sương.
                                                Cũng giống như sáng nay trên bàn tiệc hát và rượu
                                                Ông già tóc bạc chen vào đám tuổi trẻ.


                                                Dịch Thơ:


                                                Cúc nở đầy vườn tựa nghệ pha,
                                                Trắng như sương sớm một cḥm hoa
                                                Khác ǵ buổi sáng trên bàn tiệc,
                                                Giữa đám thanh niên một lăo già !

                                                Người dịch Lê Nguyễn Lưu
                                                Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                                Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                                Comment


                                                • #25
                                                  Trường An chính nguyệt thập ngũ nhật

                                                  Trường An chính nguyệt thập ngũ nhật

                                                  Huyên huyên xa kỵ đế vương châu
                                                  Ky bệnh vô tâm trục thắng du
                                                  Minh nguyệt thanh phong tam ngũ dạ
                                                  Vạn nhân hành lạc nhất nhân sầu.


                                                  Dịch Nghĩa:


                                                  Rằm tháng giêng ở Trường An
                                                  Chốn kinh đô xe ngựa rầm rầm
                                                  Ốm nơi đất khách không c̣n ḷng nào nghĩ đến việc đi ngoạn cảnh nữa
                                                  Đêm rằm này trăng thanh gió mát
                                                  Muôn nguời vui vẻ, riêng một người sầu



                                                  Dịch Thơ:


                                                  Xe ngựa rầm rầm chốn đế châu,
                                                  Quê người đau ốm thiết ǵ đâu!
                                                  Đêm rằm gió mát trăng thanh đó,
                                                  Muôn kẻ mua vui, một kẻ sầu!

                                                  Hoàng Tạo
                                                  Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                                  Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                                  Comment


                                                  • #26
                                                    Trường hận ca

                                                    Trường hận ca

                                                    Hán hoàng vị sắc tư khuynh quốc
                                                    Ngự vũ đa niên cầu bất đắc
                                                    Dương gia hữu nữ sơ trưởng thành
                                                    Dưỡng tại thâm khuê nhân vị thức
                                                    Thiên sinh lệ chất nan tự khí
                                                    Nhất chiêu tuyển tại quân vương trắc
                                                    Hồi đầu nhất tiếu bách mị sinh
                                                    Lục cung phấn đại vô nhan sắc
                                                    Xuân hàn tứ dục Thanh Hoa tŕ
                                                    Ôn tuyền thủy hoạt tẩy ngưng chi
                                                    Thị nhi phù khởi kiều vô lực
                                                    Thủy thị tân thừa ân trạch th́
                                                    Vân mấn hoa nhan kim bộ dao
                                                    Phù dung trướng noăn độ xuân tiêu
                                                    Xuân tiêu khổ đoản nhật cao khởi
                                                    Ṭng thử quân vương bất tảo triều
                                                    Thừa hoan thị yến vô nhàn hạ
                                                    Xuân ṭng xuân du dạ chuyển dạ
                                                    Hậu cung giai lệ tam thiên nhân
                                                    Tam thiên sủng ái tại nhất nhân
                                                    Kim ốc trang thành kiều thị dạ
                                                    Ngọc lâu yến băi túy ḥa xuân
                                                    Tỷ muội huynh đệ giai liệt thổ
                                                    Khả liên quang thái sinh môn hộ
                                                    Toại linh thiên hạ phụ mẫu tâm
                                                    Bất trọng sinh nam trọng sinh nữ
                                                    Ly cung cao xứ nhập thanh vân
                                                    Tiên nhạc phong phiêu xứ xứ văn
                                                    Hoăn ca mạn vũ ngưng ty trúc
                                                    Tận nhật quân vương khan bất túc
                                                    Ngư Dương bề cổ động địa lai
                                                    Kinh phá Nghê thường vũ y khúc
                                                    Cửu trùng thành khuyết yên trần sinh
                                                    Thiên thặng vạn kỵ tây nam hành
                                                    Thúy hoa dao dao hành phục chỉ
                                                    Tây xuất đô môn bách dư lư
                                                    Lục quân bất phát vô nại hà
                                                    Uyển chuyển nga mi mă tiền tử
                                                    Hoa điền ủy địa vô nhân thu
                                                    Thúy kiều, kim tước, ngọc tao đầu
                                                    Quân vương yểm diện cứu bất đắc
                                                    Hồi khan huyết lệ tương ḥa lưu
                                                    Hoàng ai tản mạn phong tiêu tác
                                                    Vân sạn oanh vu đăng Kiếm Các
                                                    Nga My sơn hạ thiểu nhân hành
                                                    Tinh kỳ vô quang nhật sắc bạc
                                                    Thục giang thủy bích Thục sơn thanh
                                                    Thánh chủ trieu triêu mộ mộ t́nh
                                                    Hành cung kiến nguyệt thương tâm sắc
                                                    Dạ vũ văn linh trường đoạn thanh
                                                    Thiên tuyền địa chuyển hồi long ngự
                                                    Đáo thử trừ trừ bất nhẫn khứ
                                                    Mă Ngôi pha hạ nê thổ trung
                                                    Bất kiến ngọc nhan không tử xứ
                                                    Quân thần tương cố tận triêm y
                                                    Đông vọng đô môn tín mă quy
                                                    Quy lai tŕ uyển giai y cựu
                                                    Thái Dịch phù dung Vỵ Ương liễu;
                                                    Phù dung như diện liễu như mi
                                                    Đối thử như hà bất lệ thùy
                                                    Xuân phong đào lư hoa khai nhật
                                                    Thu vũ ngô đồng diệp lạc th́
                                                    Tây cung nam nội đa thu thảo
                                                    Lạc diệp măn giai hồng bất tảo
                                                    Lê viên đệ tử bạch phát tân
                                                    Tiêu pḥng a giám thanh nga lăo
                                                    Tịch điện huỳnh phi tứ tiễu nhiên
                                                    Cô đăng khiêu tận vị thành miên
                                                    Tŕ tŕ chung cổ sơ trường dạ
                                                    Cảnh cảnh tinh hà dục thự thiên
                                                    Uyên ương ngơa lănh sương hoa trọng
                                                    Phỉ thủy khâm hàn thùy dữ cộng
                                                    Du du sinh tử biệt kinh niên
                                                    Hồn phách bất tằng lai nhập mộng
                                                    Lâm Cùng đạo sĩ Hồng Đô khách
                                                    Năng dĩ tinh thành trí hồn phách
                                                    Vị cảm quân vương triển chuyển tư
                                                    Toại giao phương sĩ ân cần mịch
                                                    Bài không ngự khí bôn như điện
                                                    Thăng thiên nhập địa cầu chi biến
                                                    Thượng cùng bích lạc hạ hoàng tuyền
                                                    Lưỡng xứ mang mang giai bất kiến
                                                    Hốt văn hải thượng hữu tiên sơn
                                                    Sơn tại hư vô phiếu diểu gian
                                                    Lâu các linh lung ngũ vân khởi
                                                    Kỳ trung xước ước đa tiên tử
                                                    Trung hữu nhất nhân tự Thái Chân
                                                    Tuyết phu hoa mạo sâm si thị
                                                    Kim khuyết tây sương khấu ngọc quynh
                                                    Chuyển giao Tiểu Ngọc báo Song Thành
                                                    Văn đạo Hán gia thiên tử sứ
                                                    Cửu hoa trướng lư mộng hồn kinh
                                                    Lăm y thôi chẩm khởi bồi hồi
                                                    Châu bạc ngân b́nh di lư khai
                                                    Vân kết bán thiên tân thụy giác
                                                    Hoa quan bất chỉnh há đường lai
                                                    Phong xuy tiên duệ phiêu phiêu cử
                                                    Do tự Nghê Thường vũ y vũ
                                                    Ngọc dung tịch mịch lệ lan can
                                                    Lê hoa nhất chi xuân đới vũ
                                                    Hàm t́nh ngưng thế tạ quân vương
                                                    Nhất biệt tâm dung lưỡng diểu mang!
                                                    Chiêu Dương điện lư ân ái tuyệt
                                                    Bồng Lai cung trung nhật nguyệt trường
                                                    Hồi đầu hạ vọng nhân hoàn xứ
                                                    Bất kiến Trường An kiến trần vụ
                                                    Duy tương cựu vật biểu thâm t́nh
                                                    Điến hạp kim hoa kư tương khứ
                                                    Thoa lưu nhất cổ, hạp nhất phiến
                                                    Thoa tích hoàng kim hạp phân điến
                                                    Đăn giao tâm tự kim điến kiên
                                                    Thiên thượng nhân gian hội tương kiến
                                                    Lâm biệt ân cần trung kư từ
                                                    Từ trung hữu thệ lưỡng tâm tri:
                                                    Thất nguyệt thất nhật Trường Sinh điện
                                                    Dạ bán vô nhân tư ngữ th́
                                                    "Tại thiên nguyệt tác tỵ dực điểu
                                                    Tại địa nguyện vi liên lư chi"
                                                    Thiên trường địa cửu hữu th́ tận
                                                    Thử hận miên miên vô tuyệt kỳ

                                                    Dịch Nghĩa:


                                                    Vua Hán (1) trọng sắc đẹp, muốn có một người nghiêng nước nghiêng thành
                                                    Ở ngôi bao năm t́m kiếm không được
                                                    Họ Dương có cô gái mới lớn lên
                                                    Nuôi dạy ở nơi buồng the, người ngoài chưa ai biết
                                                    Vẻ đẹp trời sinh khó tự bỏ hoài,
                                                    Một sớm được tuyển vào bên vua
                                                    Mỗi lần ngoành mặt, nhoẻn cười lộ ra trăm vẻ đáng yêu
                                                    Sáu cung (2) son phấn không c̣n ai đáng gọi là có nhan sắc nữa
                                                    Tiết xuân lạnh, được tắm ở hồ Hoa Thanh (3)
                                                    Suối ấm, nước trơn dội trên da trắng mịn như mỡ đông
                                                    Thị tỳ nâng dậy, yếu mềm như không c̣n sức nữa
                                                    Ấy là lần đầu tiên được thấm nhuần ơn vua
                                                    Tóc mây, mặt hoa, những chuỗi ngọc trên đầu rung rinh
                                                    Trướng phù dung ấm trải qua đêm xuân
                                                    Bực nỗi đêm xuân ngắn ngủi, mặt trời lên cao rồi mới dậy
                                                    Từ đấy vua không ra coi chầu sớm nữa
                                                    Khi mua vui, khi hầu tiệc, chẳng lúc nào ngơi
                                                    Mùa xuân theo đi chơi xuân, đêm nào cũng là đêm riêng của nàng với vua
                                                    Gái đẹp nơi hậu cung hàng ba nǵn người,
                                                    T́nh yêu thương đối với ba nǵn người ấy nay trút cả vào ḿnh nàng
                                                    Nơi nhà vàng, trang hoàng xong, là chỗ của những đêm hầu hạ nũng nịu
                                                    Tiệc lầu ngọc, tan rồi là buổi say sưa với cả chiều xuân êm ái!
                                                    Chị em, anh em đều đước cắt đất phong quan
                                                    Thương thay! Một ḿnh làm vẻ vang cho cả nhà cả họ!!
                                                    Khiến cho ḷng những người làm cha mẹ trong thiên hạ
                                                    Quư sinh con gái hơn sinh trai
                                                    Cung điện trên núi Ly Sơn (4)cao vút mây xanh
                                                    Khúc nhạc tiên theo gió đưa đi, nơi nơi nghe tiếng
                                                    Giọng ca trầm trầm, điệu múa khoan ḥa với tiếng đàn tiếng sáo
                                                    Suốt ngày vua xem không xuể
                                                    Tiếng trống trận Ngư Dương (5) bỗng dậy đất kéo đến
                                                    Làm cho điệu múa " Nghê thường vũ y " (6) tan tác kinh hoàng
                                                    Chín lần thành khuyết, khói bụi mịt mù
                                                    Nǵn cỗ xe, muôn cỗ ngựa chạy về tây nam
                                                    Tàn thắm, cờ hoa ngả nghiêng dùng dằng
                                                    Đi ra phía tây, khỏi cổng thành được hơn trăm dặm
                                                    Bỗng sáu quân không chịu tiến, t́nh thế khó xong
                                                    Gái mày ngày phải quằn quại chết trước đầu ngựa
                                                    Bông hoa vàng, cành thúy kiều, h́nh kim tước và trâm ngọc cài đầu
                                                    Rơi rắc trên mặt đất chẳng c̣n ai nhặt
                                                    Cứu không nổi, vua đành bưng mặt
                                                    Khi nh́n lại , máu pha nước mắt đă chảy ṛng ṛng
                                                    Bụi vàng tản mát bay, gió hiu hắt thổi
                                                    Những đợt thang mây vẫn uốn khúc cheo leo tren núi Kiếm Các
                                                    Dưới chân núi Nga My ( ở tỉnh Tứ Xuyên ngày nay) thưa thớt người đi
                                                    Bóng cờ ủ rũ, ánh mặt trời bạc phếch
                                                    Sông đất Thục ( nay là tỉnh Tứ Xuyên) biếc, núi đất Thục xanh
                                                    T́nh vua nhớ nhung hết sớm lại chiều
                                                    Ánh trăng nơi hành cung, trông những đau ḷng
                                                    Tiếng kiểng lúc đêm mưa, nghe càng đứt ruột
                                                    Trời xoay đất chuyển, xe rồng ( xe của vua) lại trở về
                                                    Tới đó ( chỉ băi Mă Ngôi, nơi Dương Quí Phi chết ) dùng dằng không nỡ dời chân
                                                    Trong đống đất bùn, trên băi Mă Ngôi
                                                    Mặt ngọc nào thấy đâu, c̣n trơ chỗ thác uổng!
                                                    Vua tôi nh́n nhau, ai nấy lệ rơi thấm áo
                                                    Hướng về phương đông, phía cổng thành mặc cho vó ngựa quen đường lững thững bước về
                                                    Tới nơi, ao vườn vẫn nguyên như cũ
                                                    Sen hồ Thái Dịch, liễu cung Vị Ương,
                                                    Thấy hoa sen, nhớ đến mặt nàng, thấy lá liễu, nhớ lông mày nàng
                                                    Trước cảnh ấy, cầm sao được giọt lệ !
                                                    Những buổi gió xuân, đào lư nở hoa
                                                    Những lúc mưa thu, ngô đồng rụng lá
                                                    Đền Tây cung (7) điện Nam Nội (8) cỏ thu mọc đầy
                                                    Lá rụng tơi bời, đỏ thềm không ai quét
                                                    Bọn con em nơi lê viên tóc đà nhuốm bạc
                                                    Lũ thái giám, thị tỳ chốn Tiêu Pḥng cũng đă già rồi
                                                    Trước điện, buổi tối, cái đóm bay, cảnh t́nh lặng ngắt
                                                    Ngọn đèn ṿ vơ khêu đă hết bấc, giấc mộng vẫn chưa thành
                                                    Tiếng trống cầm canh chầm chậm của đêm mới bắt đầu dài
                                                    Ánh sao lấp lánh trên sông Ngân lúc trời sắp sáng
                                                    Lớp sương nặng phủ trên mái ngói uyên ương (10) giá ngắt
                                                    Tấm chăn cánh trả, lạnh như tiền, chung đắp cùng ai ?
                                                    Kẻ khuất người c̣n xa nhau đă hơn năm trời đằng đẵng
                                                    Hồn phách chưa từng gặp nhau trong giấc chiêm bao
                                                    Một đạo sĩ ở Lâm Cùng (11) , đến chơi Hồng đô (12 )
                                                    Có phép thuật tinh thành gọi được hồn phách người chết
                                                    V́ cảm nỗi ḷng vua nhớ nhung trằn trọc
                                                    Mới sai phương sĩ ( đạo sĩ) hết ḷng t́m kiếm :
                                                    Xé tầng mây, cưỡi làn gió, đi nhanh như chớp
                                                    Lên trời, xuống đất, t́m khắp mọi nơi
                                                    Trên từ mây biếc, dưới đến suối vàng
                                                    Cả hai nơi đều mênh mang không thấy
                                                    Chợt nghe ở ngoài bể cổ có ngọn núi tiên
                                                    Núi rập rờn trong khoảng hư vô huyền ảo
                                                    Lầu gác lộng lẫy, năm thức mây lồng
                                                    Có bao nàng tiên thướt tha yểu điệu
                                                    Trong đó, một nàng tên gọi Thái Chân
                                                    Da tuyết, mặt hoa na ná giống
                                                    Gơ cửa ngọc mái tây nơi kim khuyết
                                                    Nhờ Tiểu Ngọc, truyền bảo đến Song Thành ( tên hai tiên nữ)
                                                    Nghe có sứ vua Hán tới
                                                    Trong màn cửa hoa giật ḿnh tỉnh giấc
                                                    Khép áo, đẩy gối, bồi hồi trở dậy
                                                    Cánh rèm châu, bức mành bạc từ từ mở ra
                                                    Bối tóc mây hơi lệch, vẻ c̣n ngái ngủ
                                                    Mũ hoa đội chưa ngay, vội bước xuống thềm
                                                    Gió thổi, vạt áo nhẹ nhẹ bay
                                                    Hệt như lúc đang múa khúc " Nghê Thường Y Vũ "
                                                    Vẻ ngọc âm thầm, vắn dài hàng lệ,
                                                    Một cành hoa lệ đẫm hạt mưa xuân
                                                    Đăm đăm khoé mắt, nghẹn ngào " Đa tạ ḷng quân vương"
                                                    "Một lần từ biệt đôi ngả cách mặt khuất lời
                                                    "T́nh ân ái ở Chiêu Dương thế là đoạn tuyệt
                                                    "Ngày tháng trong cung Bồng Lai dài đằng đẵng
                                                    "Ngoảnh mặt nh́n xuống cơi đời
                                                    "Không ktháy Trường An, chỉ thấy bụi trần mù mịt
                                                    "Nay xin mượn vật cũ để tỏ chút t́nh thâm
                                                    "Chiếc hộp khảm, cành kim thoa, gửi mang về giúp
                                                    "Thoa để lại một nhành, hộp để lại một mảnh
                                                    Thoa bẻ nhánh vàng , hộp chia mảnh khảm
                                                    Chỉ nguyệt tấm ḷng bền như vàng như khảm
                                                    "Kẻ trên đời, người trần thế sẽ c̣n gặp nhau!
                                                    Lúc sắp từ biệt c̣n ân cần nhắc gửi mấy lời
                                                    Trong đó có lời thề riêng, chỉ hai tấm ḷng được biết
                                                    Đó là đêm mồng bảy tháng bày, tại điện Trường Sinh ( một điện trong cung Hoa Thanh đời Đường)
                                                    Nửa đêm , người vắng, thề riêng với nhau:
                                                    "Ở trên trời nguyện làm chim liền cánh,
                                                    "Ở dưới đất nguyện làm cây liền cành "
                                                    Trời đất dài lâu cũng có lúc hết
                                                    Hận này đằng dặc, không thủa nào cùng !


                                                    Dịch Thơ:


                                                    Trường hận ca

                                                    Đức vua Hán mến người khuynh quốc
                                                    Trải bao năm t́m chuốc công tai
                                                    Nhà Dương có gái mới choai
                                                    Buồn xuân khóa kín chưa ai bạn cùng
                                                    Lạ ǵ của tuyết đông ngọc đúc
                                                    Chốn ngai vàng phút chốc ngồi bên
                                                    Một cười trăm vẻ thiên nhiên
                                                    Sáu cung nhan sắc thua hờn phấn son
                                                    Trời xuân lạnh suối tuôn mạch ấm
                                                    Da mỡ đông kỳ tắm ao Hoa
                                                    Vua yêu bận ấy mới là
                                                    Con hầu nâng dậy coi đà mệt thay
                                                    Vàng nhẹ bước lung lay tóc mái
                                                    Màn phù dung êm ái đêm xuân
                                                    Đêm xuân vắn vủn có ngần
                                                    Ngai rồng từ đấy chậm phần vua ra
                                                    Suốt ngày tháng tiệc hoa vui măi
                                                    Đêm xuân tàn, xuân lại c̣n đêm
                                                    Ba nǵn xinh đẹp chị em
                                                    Ba nǵn yêu quí chất nêm một ḿnh
                                                    Nhà vàng đúc, đêm thanh ấm áp
                                                    Lầu ngọc cao, say ắp mầu xuân
                                                    Anh em sướng đủ mọi phần
                                                    Mà cho thiên hạ có lần rẻ trai
                                                    Vẳng tiên nhạc khắp nơi nghe biết
                                                    Làn gió đưa cao tít Ly cung
                                                    Suốt ngày múa hát thung dung
                                                    Tiếng tơ, tiếng trúc say ḷng quân vương
                                                    Ầm tiếng trống Ngư Dương kéo đến
                                                    Khúc Nghê Thường tan biến như không
                                                    Chín lần thành khuyết bị tung
                                                    Ngh́n xe, muôn ngựa qua vùng Tây Nam
                                                    Đi lại đứng hơn trăm dậm đất
                                                    Cờ thúy hoa bóng phất lung lay
                                                    Sáu quân rúng rắng làm rầy
                                                    Mày ngài trước ngựa lúc này thương ôi!
                                                    Ai người nhặt thoa rơi bỏ đất
                                                    Ôi! Thúy Kiều ngọc nát vàng phai
                                                    Quân vương bưng mặt cho rồi
                                                    Quay đầu trông lại, máu trôi lệ dàn
                                                    Gió tung bụi mê man tản mác
                                                    Đường thang mây Kiếm Các lần đi
                                                    Vắng tanh, dưới núi Nga My
                                                    Mặt trời nhạt thếch , tinh kỳ buồn tênh
                                                    Đát Ba Thục non xanh nước biếc
                                                    Ḷng vua cha thương tiếc hôm mai
                                                    Thấy trăng luống những đau người
                                                    Đêm mưa đứt ruột, canh dài tiếng chuông
                                                    Phút trời đất quay cuồng vận số
                                                    Bánh xe rồng đến chỗ ngày xưa
                                                    Đất bùn chỗ chết c̣n trơ
                                                    Thấy đâu mặt ngọc ! Bây giờ Mă Ngôi!
                                                    Đầm vạt áo, vua tôi giọt lệ
                                                    Gióng dây cương, ngựa tế về đông
                                                    Cảnh xua dương liễu, phù dung
                                                    Vị Ương, Thái Dịch hồ cung vẹn mười
                                                    Phù dung đó, mặt ai đâu tá ?
                                                    Mày liễu đâu ? Cho lá c̣n như
                                                    Càng trông hoa liễu năm xưa
                                                    Càng xui nước mắt như mưa ướt đầm
                                                    Xuân đào lư gió đêm huê nở
                                                    Thu khi mưa rụng lá ngô đồng
                                                    Ḱa Nam Uyển, nọ Tây Cung
                                                    Đầy thềm ai quét lá hồng thu rơi ?
                                                    Vườn lê cũ những ai con hát ?
                                                    Mái tóc coi trắng phớt lạ lùng
                                                    Những ai coi giữ tiêu pḥng ?
                                                    Mày xanh thuở ấy nay cùng già nhăn
                                                    Trước cung điện nh́n sân đêm tối
                                                    Đom đóm bay gợi mối u sầu
                                                    Ngọn đền khêu đă cạn dầu
                                                    Khó thay, giấc ngủ dễ hầu ngủ xong !
                                                    Tiếng canh tối tùng tùng điểm trống
                                                    Năm canh dài chẳng giống đêm xưa
                                                    Sông Ngân lấp lánh sao thưa
                                                    Trời như muốn sáng, sao chưa sáng trời ?
                                                    Tren mái ngói sương rơi ướt lạnh
                                                    Trong chăn nằm bên cạnh nào ai ?
                                                    Cách năm sống thác đôi nơi
                                                    Thấy đâu hồn phách văng lai giấc nồng ?
                                                    Khách đạo sĩ Lâm Cùng có gă
                                                    Chơi Hồng Đô phép lạ thần thông
                                                    Xót v́ vua chúa nhớ nhung
                                                    Mới sai phương sĩ hết ḷng ra tay
                                                    Cưỡi luồng gió như bay như biến
                                                    Tren trời xanh, dưới đến đất đen
                                                    Hai nơi bích lạc, hoàng tuyền
                                                    Dưới tren t́m khắp mơ huyền thấy chi !
                                                    Sực nghe nói t́m đi mé bể,
                                                    Có non tiên ngoài phía hư không
                                                    Rỡ ràng cugn điện linh lung
                                                    Xa trông năm sắc mây lồng đẹp sao!
                                                    Trong tha thướt biết bao tiên tử
                                                    Một nàng tiên tên chữ Ngọc Chân
                                                    Mặt hoa da tuyết trắng ngần
                                                    Dáng như người ấy có phần phải chăng ?
                                                    Mái tây gơ cửa vàng then ngọc
                                                    Cậy đưa tin Tiểu Ngọc, Song Thành
                                                    Nghe tin sứ giả Hán Đ́nh
                                                    Cửa hoa trong trướng giật ḿnh giấc mơ
                                                    Cầm áo dậy, thẩn thơ buồn bực,
                                                    Mở rèm châu, b́nh bạc lần ra
                                                    Bâng khoâng nửa mái mây tà
                                                    Thềm cao xuống chiếc mũ hoa lệch đầu
                                                    Phớt tay áo bay màu ngọn gió
                                                    Giống Nghê Thường khúc múa năm xưa
                                                    Lệ dàn mặt ngọc lưa thưa
                                                    Cành lê hoa trĩu hạt mưa xuân đầm
                                                    Ngừng nước mắt âm thầm buồn bă
                                                    Đội ơn ḷng, xin tạ quân vương
                                                    Từ ngày cách trở đôi phương
                                                    Vắng tanh tăm tiếng, mơ màng h́nh dong
                                                    Nơi đế điện dứt ṿng ân ái
                                                    Chốn tiên cugn thư thái hàng ngày
                                                    Cơi trần ngoảnh lại mà hay
                                                    Tràng An chẳng thấy, thấy đầy bụi nhơ!
                                                    Lấy chi tỏ t́nh xưa thăm thú ?
                                                    Gửi cành hoa vật cũ cầm xuôi
                                                    Thoa vàng hộp khảm phân đôi
                                                    Nửa xin để lại nửa thời đem đi
                                                    Chỉ xin nguyện ḷng ghi dạ tạc
                                                    Tựa hoa vàng bền chắc không phai
                                                    Thời cho cách trở đôi nơi
                                                    Nhân gian rồi với trên trời gặp nhau
                                                    Ân cần dặn mấy câu lâm biệt
                                                    Lời thề xưa ḷng biết với ḷng
                                                    Là đêm trùng thất ngồi chung
                                                    Trường Sinh sẵn điện vắng không bóng người
                                                    Xin kết nguyện chim trời liền cánh
                                                    Xin làm cây cành nhánh liền nhau
                                                    Thấm chi trời đất dài lâu
                                                    Giận này dặc dặc dễ hầu có nguôi ...

                                                    Tản Đà

                                                    ------------------------------


                                                    Vua Hán ước mơ người quốc sắc,
                                                    Bao năm t́m kiếm luống công toi.
                                                    Họ Dương có gái hoa đương nở,
                                                    Khóa kín buồng xuân, hận lẻ loi.
                                                    Sắc đẹp trời sinh khôn bỏ phí,
                                                    Ngai vàng một sớm được ngồi chung.
                                                    Một cười khêu gợi trăm mê luyến,
                                                    Xóa mất hồng nhan ở sáu cung.
                                                    Xuân lạnh, Hoa thanh hồ sẵn đó,
                                                    Suối tuôn ḍng ấm tắm hoa khôi,
                                                    Vua ban ân trạch, con hầu nịnh
                                                    Sáng dậy pḥ nâng ẻo lả ngồi.
                                                    Ngày dạo sen vàng bay tóc mượt,
                                                    Đêm xuân trướng ấm ủ hoa đào.
                                                    Mặt trời lên vội, đêm xuân ngắn,
                                                    Từ đấy nhà vua nhăng thị trào.
                                                    Yến ẩm vui vầy thôi chẳng ngớt;
                                                    Đêm đêm xuân tứ lại xuân t́nh.
                                                    Ba ngàn cung nữ, ba ngàn mối,
                                                    Sủng ái từ đây thanh hầu thánh chúa,
                                                    Anh em nhuần gội ơn mưa móc,
                                                    Nhà cửa hàn vi rạng rỡ lây.
                                                    Thiên hạ đem ḷng mơ phú quư,
                                                    Khinh trai trọng gái kể từ đây.
                                                    Ly Cung cao tít lồng mây biếc,
                                                    Tiên nhạc mê hồn vẳng bốn phương.
                                                    Sớm tối ca êm ḥa múa dịu
                                                    Năo nùng tơ trúc đắm quân vương.
                                                    Ầm ầm chiêng trống Ngư Dương dấy,
                                                    Khúc hát Nghê Thường hoảng vỡ tan.
                                                    Thành khuyết xôn xao mù khói bụi,
                                                    Xe rồng rong ruổi hướng tây nam.
                                                    Khi đi khi nghỉ, cờ phơ phất.
                                                    Trăm dặm đường Tây bước gập ghềnh.
                                                    Quân sĩ căm hờn, không chịu tiến:
                                                    Mày ngài trước ngựa phải hy sinh!
                                                    Hoa tai bỏ đất, không người nhặt,
                                                    Trăm ngọc thoa vàng lả tả rơi.
                                                    Đứt ruột quân vương đành giấu mặt.
                                                    Ngoảnh nh́n máu chảy lệ ràn trôi.
                                                    Bụi vàng tản mác đ́u hiu gió,
                                                    Kiếm Các cheo leo sạn đạo dài.
                                                    Chân núi Nga Mi buồn bă vắng;
                                                    tinh kỳ nhợt thếch, mặt trời phai.
                                                    Nước non Ba Thục xanh xanh biếc,
                                                    Sớm tối nhà vua trĩu nhớ nhung.
                                                    Quạnh quẽ hành cung, trăng gợi thảm,
                                                    Đêm mưa chuông vắng tiếng đau ḷng.
                                                    Trời xoay đất chuyển quày long ngự,
                                                    Chốn cũ ngừng thăm dạ ngẩn ngơ.
                                                    Mặt ngọc giờ đâu? trơ tử địa,
                                                    Mă ngôi ảm đảm đất bùn nhơ,
                                                    Vua tôi nhỏ lệ đầm bâu áo,
                                                    Kinh khuyết vời trông tế ngựa về,
                                                    Về tới, vườn ao như thuở trước.
                                                    Vị ương lá liễu giống mày ai,
                                                    Phù dung Thái dịch trông như mặt.
                                                    Cảnh cũ t́nh xưa giọt lệ rơi!
                                                    Đào lư nở hoa xuân gió thoảng,
                                                    Mưa thu đổ rụng lá ngô đồng.
                                                    Tây cung Nam nội đầy thu thảo,
                                                    Phủ kín thềm hoang lá úa hồng.
                                                    Con hát Lê viên sầu tóc bạc,
                                                    Tiêu pḥng thái giam hận răng long.
                                                    Tối nh́n đom đóm bay le lói.
                                                    Khêu cạn đèn khuya giấc chửa an.
                                                    Dằng dặc năm canh rền trống điểm,
                                                    Sông Ngân lấp lánh báo đêm tàn.
                                                    Mái lầu thánh thót rơi sương lạnh,
                                                    Đắp chiếc mền đơn, nhớ độ nào...
                                                    Sống thác bao năm đằng đẵng biệt,
                                                    Hương hồn sao chẳng hiển chiêm bao!
                                                    Lâm Cùng may có tay phương sĩ,
                                                    Một phép chiêu hồn dậy tiếng tăm,
                                                    Thương cảm quân vương trằn trọc nhớ,
                                                    Mới sai đạo sĩ cố truy tầm.
                                                    Cỡi mây lướt gió nhanh như chớp,
                                                    Lên tận trời cao xuống đất sâu.
                                                    Bích Lạ, Hoàng Thuyền đi khắp chỗ,
                                                    Mênh mông nào thấy bóng ai đâu!
                                                    Chợt nghe ngoài biển nơi không ảo,
                                                    Lơ lửng mơ hồ có núi tiên.
                                                    Cung điện chập chờn mây ngũ sắc.
                                                    Tiên nga tha thướt dạo trong đền,
                                                    Mặt hoa da tuyết riêng nàng nọ,
                                                    Phảng phất h́nh dung, tợ Thái Chân.
                                                    Gơ cửa hiên tây vàng rực rỡ,
                                                    Báo tin Tiểu Ngọc, nhắn Song Thành.
                                                    Nghe tin sứ giả đời vua Hán
                                                    Trướng gấm hồn mơ bỗng giựt ḿnh.
                                                    Dă dượi ngồi lên, thu vạt áo,
                                                    Rèm châu b́nh lạc, mở lần ra.
                                                    Tóc mây lệch nửa, nghiêng nghiêng mũ
                                                    Bước xuống thềm loan, dáng thẫn thờ.
                                                    Tay áo gió lay bay phất phới,
                                                    Tưởng như đang múa Nghê Thường xưa.
                                                    Âm thầm mặt ngọc lưa thưa lệ,
                                                    In một cành lê điểm điểm mưa.
                                                    Ngầm sầu ngưng lệ, tạ quân vương,
                                                    Từ thuở âm dương biệt mỗi phương.
                                                    Trong điện Chiêu Dương, ân ái tuyệt,
                                                    Bồng lai tiên cảnh, tháng năm trường.
                                                    Ngoảnh đầu trông xuống nơi trần thế,
                                                    Chẳng thấy Trường An, thấy bụi mù.
                                                    Gởi tỏ t́nh tâm trong vật cũ,
                                                    Thoa vàng hộp đá kính dâng vua.
                                                    Hộp đá thoa vàng đem bẻ nửa,
                                                    Nửa th́ giữ lại, nửa đưa trao,
                                                    Ḷng sao chỉ nguyện như vàng đá,
                                                    Hạ giới thiên đ́nh sẽ gặp nhau.
                                                    Lúc sắp lui về c̣n nhắn nhủ,
                                                    Nhắc lời thệ ước giữa đôi bên.
                                                    Năm xưa, trùng thất, Trường Sinh điện.
                                                    Vắng vẻ đêm khuya thủ thỉ truyền:
                                                    "Trên trời nguyện hóa chim liền cánh,
                                                    Dưới đất làm cây nhánh dính liền".
                                                    Trời đất lâu bền rồi sẽ tận,
                                                    Hận này muôn thuở vẫn miên miên.

                                                    Yă Hạc Trịnh Nguyên



                                                    Chú thích :
                                                    (1) Vua Hán : chỉ Đường Minh Hoàng
                                                    (2) Sáu cung: chỉ những nơi vợ vua ở
                                                    (3) Hồ Hoa Thanh: Một hồ trên núi Ly Sơn, có suối nước ấm . Đường Minh Hoàng sai xây cung điện ở đấy làm nơi nghỉ, chơi
                                                    (4)Núi Ly Sơn : tức núi Ly Nhung, ở tỉnh Thiểm Tây ngày nay
                                                    (5)Ngư Dương : nơi An Lộc Sơn trấn thủ, thuộc tỉnh Hà Bắc ngày nay
                                                    (6) Nghê Thường y vũ : Một điệu múa gốc từ Ấn Độ, truyền sang Trung Quốc, Đường Minh
                                                    Hoàng sửa đổi lại thành một điệu ca vũ trong hoàng cung
                                                    (7) Đền Tây Cung , (8) điện Nam nội : tên hai cung, Đường Minh Hoàng sau khi chạy loạn trở về truyền ngôi cho con, làm thái thượng hoàng và lần lượt ở hai cung này
                                                    (9) Tiêu Pḥng : tên một điện trong cung Vỵ Ương đời Hán, nơi vợ vua ở
                                                    (10) Ngói uyên ương : Thụy Văn Đế nằm mơ thấy hai phiến ngói rơi xuống đất, hóa
                                                    đôi uyên ương, về sau người ta gọi thứ ngói cứ ghép thành hai phiến một để lợp nhà là ngói uyên ương .
                                                    (11) Lâm Cùng :nay là huyện Cùng Lai, tỉnh Tứ Xuyên
                                                    (12) Hồng Đô :Nguyên là cửa một cung điện đời Hán ; nay dùng để chỉ nơi kinh đô
                                                    Last edited by Co Kiem Hung; 03-29-2004, 05:22 AM.
                                                    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                                    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                                    Comment


                                                    • #27
                                                      Hàm Đan đông chí dạ tư gia

                                                      Hàm Đan đông chí dạ tư gia

                                                      Hàm Đan dịch lư phùng đông chí
                                                      Băo tất đăng tiền ảnh bạn thân
                                                      Tưởng đắc gia trung thâm dạ tọa
                                                      Hoàn ưng thuyết trước viễn hành nhân

                                                      Dịch Nghĩa:


                                                      Đêm đông chí ở Hàm Đan nhớ nhà

                                                      Trong nhà trạm ở Hàm Đan,gặp tiết đông chí
                                                      Ôm gối trước đèn,bóng làm bạn với thân
                                                      Tưởng đến cả nhà ngồi trong đêm khuya
                                                      Ai nấy đang bàn tán nhắc nhở người đi xa.


                                                      Dịch Thơ:


                                                      Hàm Đan ở trạm ngày đông chí
                                                      Bó gối bên đèn bóng với ta.
                                                      Tưởng lúc đêm khuya nhà họp mặt
                                                      C̣n đang nhắc nhở người đi xa.

                                                      Lê Nguyễn Lưu
                                                      Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                                      Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                                      Comment


                                                      • #28
                                                        Dạ vũ

                                                        Dạ vũ

                                                        Tảo cung đề phục yết
                                                        Tàn đăng diệt hựu minh
                                                        Cách song tri dạ vũ
                                                        Ba tiêu tiên hữu thanh.


                                                        Dịch Nghĩa:


                                                        Con dế mèn buổi sớm hết kêu rồi lại ngừng
                                                        Ngọn đèn tàn lụi lại sáng
                                                        Cách cửa sổ biết đêm có mưa
                                                        V́ vừa mới nghe tiếng lộp độp trên tàu lá chuối.



                                                        Dịch Thơ:


                                                        Mưa đêm

                                                        Dế giun rên mỏi lại ngừng,
                                                        Đèn tàn muốn tắt lại bừng sáng ra.
                                                        Cách song đêm biết mưa sa,
                                                        Tiếng nghe lộp độp chăng là tàu tiêu.

                                                        Tản Đà
                                                        Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                                        Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                                        Comment


                                                        • #29
                                                          Hí đề tân tài tường vi

                                                          Hí đề tân tài tường vi

                                                          Di căn dịch địa mạc tiều tụy
                                                          Dă ngoại đ́nh tiền nhất chủng xuân
                                                          Thiếu phủ vô thê xuân tịch mịch
                                                          Hoa khai tương nhĩ đáng phu nhân.


                                                          Dịch Nghĩa:


                                                          Rễ dời, đất đổi, đừng nên tiều tụy
                                                          Ngoài đồng hay trước sân cũng là một thứ xuân thôi
                                                          Quan thiếu phủ không vợ, mùa xuân quạnh quẽ lắm
                                                          Hoa nở, sẽ lấy mi làm phu nhân.



                                                          Dịch Thơ:


                                                          Đề bỡn cây tường vi mới trồng

                                                          Chớ chi dời đổi mang sầu
                                                          Trước sân ngoài ruộng chung màu một xuân
                                                          Quan đây không vợ, buồn xuân
                                                          Tường vi hoa nở phu nhân là mày.

                                                          Tản Đà
                                                          Last edited by Co Kiem Hung; 03-29-2004, 05:23 AM.
                                                          Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                                          Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                                          Comment


                                                          • #30
                                                            Đông dạ văn trùng

                                                            Đông dạ văn trùng

                                                            Trùng thanh đông tứ khổ ư thu,
                                                            Bất giải sầu nhân văn diệc sầu.
                                                            Ngă thị lăo nhân thính bất uư,
                                                            Thiếu niên mạc thính bạch đầu quân.

                                                            Dịch Nghĩa:


                                                            Đêm đông nghe tiếng dế
                                                            Tiếng dế đêm đông ư tứ năo nùng hơn mùa thu
                                                            Kẻ không biết buồn nghe cũng phải buồn
                                                            Ta đă già rồi,nghe chẳng sợ ǵ
                                                            Tuổi trẻ đừng nghe v́ nghe th́ sẽ bạc đầu.


                                                            Dịch Thơ:


                                                            Tiếng trùng, đông năo hơn thu,
                                                            Người ngây thơ mấy, nghe ru cũng sầu.
                                                            Ta già nghe chẳng sao đâu,
                                                            Tuổi xanh nghe, khéo bạc đầu như chơi.

                                                            Hoàng Tạo
                                                            Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                                            Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                                            Comment


                                                            • #31
                                                              Xuân đề hồ thượng

                                                              Xuân đề hồ thượng

                                                              Hồ thượng xuân lai tự họa đồ
                                                              Loạn phong vi nhiễu thủy b́nh phô
                                                              Tùng bài sơn diện thiên trùng thúy
                                                              Nguyệt điểm ba tâm nhất khỏa châu
                                                              Bích thảm tuyết đầu trừu tảo đạo
                                                              Thanh la quần đái triển tân bồ
                                                              Vi năng phao đắc Hàng Châu khứ
                                                              Nhất bán câu lưu thị thử hồ


                                                              Dịch Nghĩa:


                                                              Xuân về, cảnh hồ như một bức tranh
                                                              Núi lô nhô vây quanh mặt nước phẳng lặng
                                                              Những hàng thông trên mặt núi trập trùng xanh ngắt
                                                              Ánh trăng rọi vào ḷng sóng thành hạt ngọc châu
                                                              Lúa sớm trổ bông, như những sợi trên tấm thảm biếc
                                                              Lá bồ mới nảy, như những dải quần lụa xanh
                                                              chưa bỏ Hàng Châu đi ngay được
                                                              Một nửa v́ bịn rịnh cảnh hồ này


                                                              Dịch Thơ:


                                                              Mùa xuân, đề thơ trên hồ

                                                              Xuân đến trên hồ tựa bức tranh,
                                                              Nước êm phăng phẳng núi ṿng quanh
                                                              Sườn non bích trải: tùng muôn cụm
                                                              Đáy nước châu gieo : nguyệt một vành
                                                              Lúa mới dập dờn vuông đệm biếc,
                                                              Bồ non phơ phất dải là xanh
                                                              Hàng Châu chưa bỏ đi cho dứt
                                                              Một nửa v́ đây vướng vít t́nh

                                                              Khương Hữu Dụng
                                                              Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                                              Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                                              Comment


                                                              • #32
                                                                Văn dạ châm

                                                                Văn dạ châm

                                                                Thuỳ gia tư phụ thu đảo bạch
                                                                Nguyệt khổ phong thê châm thử bi
                                                                Bát nguyệt cửu nguyệt chính trường dạ
                                                                Thiên thanh vạn thanh vô liễu th́
                                                                Ưng đáo thiên minh đầu tân bạch
                                                                Nhất thanh thiêm đắc nhất hành ti.

                                                                Dịch Thơ:


                                                                Thu đến nhớ chồng ai đập lụa
                                                                Gió trăng năo lắm đá chày ơi
                                                                Tháng tám tháng chín đêm dài bấy
                                                                Ngàn tiếng muôn tiếng không hề nguôi
                                                                Mỗi tiếng trắng thêm tơ một sợi
                                                                Sáng ra e bạc cả đầu ai.


                                                                Khương Hữu Dụng
                                                                Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                                                Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                                                Comment


                                                                • #33
                                                                  Vọng nguyệt hoài cảm

                                                                  Vọng nguyệt hoài cảm

                                                                  Thời nạn niên hoang, thế nghiệp không,
                                                                  Đệ huynh ky lữ các tây đông.
                                                                  Điền viên liêu lạc can qua hậu
                                                                  Cốt nhục lưu ly đạo lộ trung.
                                                                  Điếu ảnh phân vi thiên lư nhạn,
                                                                  Từ căn tán tác cửu thu bồng.
                                                                  Công khan minh nguyệt ưng thùy lệ,
                                                                  Nhất dạ hương tâm ngũ xứ đồng

                                                                  Dịch Thơ:


                                                                  Nỗi nhớ khi ngắm trăng

                                                                  Giặc, đói tràn lan, sản nghiệp không,
                                                                  Anh em trôi giạt nẻo tây đông.
                                                                  Ruộng vườn xơ xác sau cơn loạn,
                                                                  Ruột thịt ĺa tan giữa chặng đường.
                                                                  Ngh́n dặm lạc đàn thương bóng nhạn,
                                                                  Chín thu ĺa gốc thảm thân bồng.
                                                                  Nằm nơi lặng ngẩng nh́n trăng sáng,
                                                                  Một khối t́nh quê, lệ mấy ḍng!

                                                                  Phương Đ́nh
                                                                  Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                                                  Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                                                  Comment


                                                                  • #34
                                                                    Vấn hữu

                                                                    Vấn hữu

                                                                    Chủng lan bất chủng ngăi
                                                                    Lan sinh ngăi diệc sinh
                                                                    Căn cai tương giao trưởng
                                                                    Hành diệp tương phụ vinh
                                                                    Hương hành dữ xú diệp
                                                                    Nhật dạ câu trưởng đại
                                                                    Sừ ngăi khủng thương lan
                                                                    Khái lan chủng tư ngăi
                                                                    Lan diệc vị năng khái
                                                                    Ngăi diệc vị năng trừ
                                                                    Trầm ngâm ư bất quyết
                                                                    Vấn quân: "hợp hà như ?"

                                                                    Dịch Nghĩa:


                                                                    Hỏi bạn

                                                                    Trồng lan chứ không trồng ngăi
                                                                    Thế mà lan mọc,ngăi cũng mọc
                                                                    Rễ và mầm bám nhau lớn lên
                                                                    Gị và lá tựa vào nhau tươi tốt
                                                                    Gị thơm cùng lá hôi
                                                                    Ngày đêm đều nảy nở
                                                                    Dẫy ngăi đi th́ sợ lan chột
                                                                    Tưới cho lan th́ sợ ngăi tốt
                                                                    Thế rồi lan cũng chưa tưới được
                                                                    Mà ngăi cũng chưa dẫy đi
                                                                    Ngẫm nghĩ hoài không thể quyết định
                                                                    Hỏi bạn: "Nên làm thế nào cho phải ?"

                                                                    Dịch Thơ:


                                                                    Trồng lan chẳng trồng ngăi
                                                                    Lan lên,ngăi cũng lên
                                                                    Rễ mầm chằng chịt lớn
                                                                    Gị lá tốt tươi chen
                                                                    Gị thơm lẫn lá hôi
                                                                    Cùng lớn từng ngày một
                                                                    Dẫy lan sợ ngăi hư
                                                                    Tưới lan e ngăi tốt
                                                                    Lan kia chưa thể tưới
                                                                    Ngăi nọ cũng khôn đào
                                                                    Ngẫm nghĩ phân vân măi
                                                                    Hỏi anh: "Phải thế nào ?"

                                                                    Lê Nguyễn Lưu
                                                                    Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                                                    Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                                                    Comment


                                                                    • #35
                                                                      Hung trạch

                                                                      Hung trạch

                                                                      Trường An đa đại trạch
                                                                      Liệt tại nhai tây đông
                                                                      Văng văng chu môn nội
                                                                      Pḥng lang tương đối không
                                                                      Kiêu minh tùng quế thụ
                                                                      Hồ tàng lan cúc tùng
                                                                      Thương đài hoàng diệp địa
                                                                      Nhật mộ đa tuyền phong
                                                                      Tiền chủ vi tương tướng
                                                                      Đắc tội thoán Ba Dung
                                                                      Hậu chủ vi công khanh
                                                                      Tẩm tật một kỳ trung
                                                                      Liên diên tứ ngũ chủ
                                                                      Ương họa kế tương chung
                                                                      Tự ṭng thập niên lai
                                                                      Bất lợi chủ nhân ông
                                                                      Phong vũ hoại thiềm khích
                                                                      Xà thử xuyên tưởng dung
                                                                      Nhân nghi bất cảm măi
                                                                      Nhật hủy thổ mộc công
                                                                      Ta ta tục nhân tâm
                                                                      Thẫm hỹ kỳ ngu mông
                                                                      Đăn khủng tai tương chí
                                                                      Bất tư họa sở ṭng
                                                                      Ngă kim đề thử th́
                                                                      Dục mộ mê giả dung
                                                                      Phàm vi đại quan nhân
                                                                      Niên lộc đa cao sùng
                                                                      Quyền trọng tŕ nan cửu
                                                                      Vị cao thế dị cùng
                                                                      Kiêu giả vật chi doanh
                                                                      Lăo giả số chi chung
                                                                      Tứ giả như khấu đạo
                                                                      Nhật dạ lai tương công
                                                                      Giả sử cư cát thổ
                                                                      Thục năng bảo kỳ cung?
                                                                      Nhân tiểu dĩ minh đại
                                                                      Tá gia khả dụ bang
                                                                      Chu, Tần trạch Hào, Hàm
                                                                      Kỳ trạch phi bất đồng
                                                                      Nhất hưng bát bách niên
                                                                      Nhất tử Vọng Di cung
                                                                      Kư ngữ gia dữ quốc
                                                                      Nhân hung phi trạch hung.

                                                                      Dịch Nghĩa:


                                                                      Ngôi nhà xúi


                                                                      Ở Trường An có nhiều nhà lớn
                                                                      Từng dăy thẳng, đứng hai bên đường
                                                                      Thường thường bên trong cửa son
                                                                      Có những pḥng hiên đối nhau mà bỏ không
                                                                      Cú kêu trong cây tùng, cây quế
                                                                      Cáo ẩn nơi khóm cúc, khóm lan
                                                                      Mặt đất đầy rêu xanh, lá vàng rải rác
                                                                      Mỗi buổi chiều tà từng cơn gió lốc thổi
                                                                      Chủ trước làm quan tướng
                                                                      Phải tội đày đi Ba Dung
                                                                      Chủ sau là bậc công khanh
                                                                      Ốm lâu rồi cũng chết trong nhà ấy
                                                                      Liền liền đến bốn năm chủ
                                                                      Tai vạ cứ kế tiếp dồn
                                                                      Đă từ mười năm lại đây
                                                                      (Cái nhà này) không lợi chủ!
                                                                      Mưa gió làm hỏng hết mái hiên, khe cửa
                                                                      Chuột rắn đục khoét kẽ ngặt, chân tường
                                                                      Người ta nghi hoặc, chẳng ai dám mua
                                                                      Những vật xây dựng bằng gạch, gỗ, ngày một hư nát
                                                                      Than ôi! Bụng dạ người đời
                                                                      Sao mà ngu muội quá thế!
                                                                      Chỉ sợ tai vạ sẽ đến
                                                                      Không nghĩ xem nó từ đâu ra
                                                                      Nay ta viết bài thơ này
                                                                      mong thức tỉnh những người mê muội trong ḷng
                                                                      Phàm đă làm đến quan to
                                                                      Phần nhiều tuổi cao mà bổng hậu
                                                                      Quyền đă to th́ khó giữ được lâu
                                                                      Ngôi đă cao th́ thế dễ cùng
                                                                      Kiêu măn, theo lẽ của sự vật, tất sẽ tràn đổ
                                                                      Già là lúc số mệnh sắp hết
                                                                      Bốn điều ấy như trộm cướp
                                                                      Ngày đêm xúm lại tiến công ḿnh
                                                                      Ví bằng có được ở chỗ đất lành
                                                                      Dễ ai đă giữ được toàn thân?
                                                                      Suy việc nhỏ để rơ việc lớn
                                                                      Mượn việc nhà để ví việc nước:
                                                                      Nhà Chu (1), nhà Tần (2) cùng đóng đô ở Hào, Hàm (3) cả
                                                                      (Thế là) chỗ ở không phải không giống nhau
                                                                      (Vậy mà) một đằng th́ hưng thịnh đến tám trăm năm
                                                                      Một đằng th́ hết đời ở cung Vọng Di (4)
                                                                      Nhắn nhủ những ai có nhà, có nước
                                                                      Chỉ có người dữ, chứ không có nhà dữ!



                                                                      Dịch Thơ
                                                                      Trường An nhà lớn rất nhiều,
                                                                      Đông tây hai dăy dựng đều song song.
                                                                      Nhiều ngôi cửa rực son hồng,
                                                                      Pḥng, hiên cân đối mà bóng người.
                                                                      Quế, tùng cú vọ kêu hoài,
                                                                      Cḥm lan, khóm cúc, cáo cầy đào hang.
                                                                      Đết rêu rải rác lá vàng,
                                                                      Từng cơn lốc buổi tà dương thổi lồng.
                                                                      Chủ trước một vị tướng công,
                                                                      V́ mắc tội, đất Ba Dong đi đày.
                                                                      Chủ sau, cụ lớn chi đây,
                                                                      Ốm đau rồi cũng chết ngay trong nhà.
                                                                      Tiếp liền bốn, năm chủ qua,
                                                                      Tai ương, họa hoạn đều là không may.
                                                                      Tính ra từ chục năm nay,
                                                                      Bao nhiêu ông chủ nhà này đều nguy.
                                                                      Hiên tàn mưa gió đầm đ́a,
                                                                      Chân tường chuột rắn đi về hốc hang!
                                                                      Người mua sợ, chẳng dám màng,
                                                                      Viên gạch, tấm gỗ ngày càng hỏng đi.
                                                                      Thương thay! Ḷng kẻ tục kia,
                                                                      Thực là mê muội ngu si đến điều!
                                                                      Chỉ lo tai họa theo sau,
                                                                      Không suy tai họa từ đâu nó về!
                                                                      Ta nay có mấy câu đề,
                                                                      Mở ḷng giúp những người mê phần nào:
                                                                      Phàm các cụ lớn trong trào,
                                                                      Lộc cao, tuổi tác cũng cao là thường.
                                                                      Quyền cao th́ khó giữ giàng,
                                                                      Ngôi cao th́ thế lại càng dễ nguy.
                                                                      Kiêu là lẽ vật sắp suy,
                                                                      Già là số mệnh đến khi hầu cùng!
                                                                      Bốn cái đó là tứ hung,
                                                                      Ngày đêm xúm lại tiến công chẳng rời.
                                                                      Vậy dù nhà tốt mười mươi,
                                                                      Dễ ai giữ được trọn đời bền a?
                                                                      Lớn là tự nhỏ suy ra,
                                                                      Việc nước cũng lấy việc nhà xét xem:
                                                                      Chu, Tần đều đóng Hào, Hàm,
                                                                      Nào cung, nào điện nơi làm khác không?
                                                                      Nhà Chu tám trăm năm ṛng,
                                                                      Nhà Tần đến Vọng Di cung hết đời!
                                                                      Có nhà, có nước ai ơi!
                                                                      Nhà không xúi, xúi bởi người mà ra.

                                                                      Hoàng Tạo



                                                                      Chú thích:
                                                                      (1) Nhà Chu: 1122 TCN - 256 TCN
                                                                      (2) Nhà Tần: 221 TCN - 207 TCN
                                                                      (3) Núi Hào và Hàm Cốc, nơi nhà Chu, nhà Tần đóng đô
                                                                      (4) Tần Nhị Thế, vua thứ hai của nhà Tần, bị Triệu Cao giết ở cung Vọng Di
                                                                      Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                                                      Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                                                      Comment


                                                                      • #36
                                                                        Kư Tương Linh

                                                                        Kư Tương Linh

                                                                        Lệ nhăn lăng hàn đống bất lưu
                                                                        Mỗi kinh cao xứ tức hồi đầu
                                                                        Dao tri biệt hậu tây lâu thượng
                                                                        Ưng nhẫm lan can độc tự sầu.


                                                                        Dịch Thơ:


                                                                        Gửi Tương Linh

                                                                        Lạnh rơi nước mắt cóng không trôi
                                                                        Ngoảnh lại đ̣i khi bước núi đồi
                                                                        Xa biết lầu tây sau lúc biệt
                                                                        Lan can buồn tựa một ḿnh ai!

                                                                        Tản Đà
                                                                        Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                                                        Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                                                        Comment


                                                                        • #37
                                                                          Kư Vi Chi kỳ (1)

                                                                          Kư Vi Chi kỳ I

                                                                          Giang Châu vọng Thông Châu
                                                                          Thiên nhai dữ địa mạt
                                                                          Hữu sơn vạn trượng cao
                                                                          Hữu giang thiên lư khoát
                                                                          Gián chi dĩ vân vụ
                                                                          Phi điểu bất khả việt
                                                                          Thùy tri thiên cổ hiểm
                                                                          Vị ngă lưỡng nhân thiết?
                                                                          Thông Châu quân sơ đáo
                                                                          Uất uất sầu như kết
                                                                          Giang Châu ngă phương khứ
                                                                          Thiều thiều hành vị yết
                                                                          Đạo lộ nhật quai cách
                                                                          Âm tín nhật đoạn tuyệt
                                                                          Nhân phong dục kư ngữ
                                                                          Địa viễn thanh bất triết
                                                                          Sinh đương phục tương phùng
                                                                          Tử đương ṭng thử biệt!

                                                                          Dịch Nghĩa:


                                                                          Gửi Vi Chi
                                                                          ở Giang Châu ngóng sang Thông Châu (2)
                                                                          Một nơi chân trời, một nơi cuối đất
                                                                          Có núi cao muôn trượng
                                                                          Có sông rộng dài ngh́n dặm
                                                                          Xen vào đó là mây mù bao phủ
                                                                          Chim bay không thể vượt qua
                                                                          Ai ngờ nơi hiểm trở ngh́n đời ấy
                                                                          Lại là nơi xếp đặt cho hai chúng ta?
                                                                          Bác vừa đến Thông Châu
                                                                          Nỗi buồn như c̣n uất thắt
                                                                          Tôi đang đi đến Giang Châu
                                                                          Đường xa thăm thẳm, chưa hề nghỉ chân
                                                                          Ngả đường mỗi ngày một xa cách
                                                                          Tin tức mỗi ngày một vắng tanh
                                                                          Muốn mượn gió gửi lời
                                                                          Xa xôi tiếng không tới
                                                                          C̣n sống th́ c̣n gặp lại nhau
                                                                          Nếu chết th́ từ nay là vĩnh biệt!


                                                                          Dịch Thơ:


                                                                          Gửi Vi Chi

                                                                          Châu Giang mà ngóng châu Thông,
                                                                          Chân trời cuối đất mênh mông thấy nào?
                                                                          Núi đâu muôn trượng ḱa cao,
                                                                          Sông sâu ngàn dặm, rộng sao rộng mà!
                                                                          mây che mù tỏa bao la,
                                                                          Chim bay cũng chẳng vượt qua khỏi tầm.
                                                                          Hiểm xưa c̣n đó ngàn năm,
                                                                          Ai hay trời để chơi khăm đôi người.
                                                                          Châu Thông bác mới tới nơi,
                                                                          Mối sầu như thắt ngậm ngùi chiếc thân.
                                                                          Châu Giang tôi mới đi dần,
                                                                          Nẻo đi xa lắc chưa phần đă ngơi.
                                                                          Quan hà ngày một chia khơi,
                                                                          Tăm hơi ngày bẵng tăm hơi một ngày.
                                                                          Gió đưa muốn gửi câu này,
                                                                          Tiếng không suốt đến v́ mày đất xa!
                                                                          Sống c̣n gặp gỡ đôi ta,
                                                                          Ví chăng chết mất thôi là biệt nhau.

                                                                          Tản Đà

                                                                          ---------------------------

                                                                          Gửi Vi Chi

                                                                          Châu Giang ngóng châu Thông,
                                                                          Chân trời cùng cuối đất.
                                                                          Có núi cao muôn trùng,
                                                                          Có sông dài dằng dặc.
                                                                          Mây che cùng khói tỏa,
                                                                          Chim bay không thể vượt.
                                                                          Ai hay hiểm ngàn xưa,
                                                                          V́ đôi ta bày đặt?
                                                                          Châu Thông bạn mới đến,
                                                                          Uất ức sầu như thắt.
                                                                          Châu Giang đường tôi đi,
                                                                          Không ngưng, xa lắc đắc.
                                                                          Đường sá ngày một xa,
                                                                          Tăm hơi ngày một bặt.
                                                                          Cậy gió nhắn đưa lời,
                                                                          Đường xa lời chẳng đạt.
                                                                          Sống c̣n lại gặp nhau,
                                                                          Chết hẳn từ đây hết.

                                                                          Khương Hữu Dụng


                                                                          (1)Vi Chi: tên tự của Nguyên Chẩn, bạn thân của Bạch Cư Dị
                                                                          Giang Châu: ở vào khoảng giữa tỉnh Hồ Bắc và tỉnh Giang Tây ngày nay. Năm Nguyên Ḥa thứ 10 (815) Bạch Cư Dị bị giáng chức ra làm tư mă tại đó
                                                                          Thông Châu: thuộc tỉnh Tứ Xuyên ngày nay. Năm Nguyên Ḥa thứ 5 (810) Nguyên Chẩn bị giáng chức ra làm quan tại đó
                                                                          Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                                                          Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                                                          Comment


                                                                          • #38
                                                                            Khúc giang ức Nguyên Cửu

                                                                            Khúc giang ức Nguyên Cửu

                                                                            Xuân lai vô bạn nhàn du thiểu
                                                                            Hành lạc tam phân giảm nhị phân
                                                                            Hà huống kim triêu hạnh viên lư
                                                                            Nhàn nhân phùng tân bất phùng quân

                                                                            Dịch Nghĩa:


                                                                            Ở sông Khúc,nhớ Nguyên Cửu
                                                                            Xuân tới không bạn nên ít rong chơi
                                                                            Ba phần vui thú,bớt đi hai phần
                                                                            Huống chi sáng nay trong vườn hạnh
                                                                            Gặp đủ mọi người nhàn hạ mà chẳng gặp anh.


                                                                            Dịch Thơ:


                                                                            Xuân về vắng bạn ít dông dài
                                                                            Vui thú ba phần giảm mất hai.
                                                                            Huống nữa sớm nay trong vườn hạnh
                                                                            Bạn ḿnh chẳng gặp,gặp ai ai...

                                                                            Lê Nguyễn Lưu
                                                                            Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                                                            Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                                                            Comment


                                                                            • #39
                                                                              Khinh ph́

                                                                              Khinh ph́

                                                                              Ư khí kiêu măn lộ
                                                                              Yên mă quang chiếu trần
                                                                              Tá vấn hà vi giả?
                                                                              Nhân xưng thị nội thần
                                                                              Chu phất giai đại phu
                                                                              Tử thụ hoặc tướng quân
                                                                              Khoa phó quân trung yến
                                                                              Tẩu mă khứ như vân
                                                                              Tôn lôi dật cửu uấn
                                                                              Thủy lục la bát trân
                                                                              Quả phách Động Đ́nh quất
                                                                              Khoái thiết Triên Tŕ lân
                                                                              Thực băo tâm tự nhược
                                                                              Tửu hàm khí ích chân
                                                                              Thị tuế Giang Nam hạn.
                                                                              Cồ Châu nhân thực nhân.

                                                                              Dịch Nghĩa:


                                                                              Khinh ph́

                                                                              Áo cừu nhẹ, rượu béo
                                                                              Ư khí kiêu căng đầy ngoài đường
                                                                              Yên ngựa bóng loáng sáng chói cả đám bụi
                                                                              Ướm hỏi: là những ai đó?
                                                                              Người ta bảo: đó là các quan trong triều
                                                                              Những người đeo dây ấn đỏ là bậc đại phu
                                                                              Những người đeo dây thao tía có lẽ là hàng tướng quân
                                                                              Họ huênh hoang nói rằng đi dự tiệc trong quân
                                                                              Ruổi ngựa phi như mây cuốn
                                                                              B́nh chén đầy chín thứ rượu ngon
                                                                              Sơn hào hải vị bày la liệt đủ tám món quư
                                                                              Quả hái: là quưt Động Đ́nh
                                                                              Gỏi làm: là cá Thiên Tŕ
                                                                              Ăn no rồi, ḷng thỏa thuê khoan khoái
                                                                              Uống say rồi, khí thêm hăng
                                                                              Năm ấy đại hạn ở Giang Nam
                                                                              Ở Cồ Châu người đang ăn thịt người


                                                                              Dịch Thơ:


                                                                              Khinh ph́

                                                                              Đầy đường dáng bộ con cưng,
                                                                              Ngựa yên bóng nhoáng, sáng trưng bụi hồng.
                                                                              Hỏi: làm chi đó những ông?
                                                                              Người ta rằng: lũ quan trong đó mà.
                                                                              Dải điều đều đại phu ta,
                                                                              Mà đeo dải tía, hoặc là tướng quân.
                                                                              Khuênh khoang đi chén trong quân,
                                                                              Rộn ràng vó ngựa chạy vần như mây.
                                                                              Ṿ, ang chín thứ rượu đầy,
                                                                              Hải sơn tám bát cỗ bày linh tinh.
                                                                              Quả dâng, quưt hái Động Đ́nh,
                                                                              Cá Thiên Tŕ thái, đơm thành gỏi ngon.
                                                                              Ăn no, khoan khoái tâm hồn,
                                                                              Rượu say, ư khí hùng hồn càng thêm.
                                                                              Năm nay hạn hán Giang Nam,
                                                                              Cồ Châu người mổ người làm thức ăn.

                                                                              Tản Đà
                                                                              Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                                                              Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                                                              Comment


                                                                              • #40
                                                                                Tư phụ mi

                                                                                Tư phụ mi

                                                                                Xuân phong dao đăng tự đông lai
                                                                                Chiết tận anh đào trán tận mai
                                                                                Duy dư tư phụ sầu mi kết
                                                                                Vô hạn xuân phong xuy bất khai !

                                                                                Dịch Thơ:


                                                                                Hàng mi thiếu phụ u sầu

                                                                                Phương đông xao xuyến gió xuân
                                                                                Anh đào rụng cánh đón mừng hoàng mai
                                                                                Sầu riêng thiếu phụ cau mày
                                                                                Gió xuân thổi măi bao ngày chưa tan

                                                                                Vơ thị Xuân Đào
                                                                                Người cười ta cuồng ngông khờ khạo,
                                                                                Ta cười người điên đảo ngược xuôi.

                                                                                Comment

                                                                                Working...
                                                                                X