Thông báo

Thông báo Module
Collapse
No announcement yet.

Thi Thánh _ Đỗ Phủ

Page Title Module
Move Remove Collapse
X
Conversation Detail Module
Collapse
  • Filter
  • Time
  • Show
Clear All
new posts

  • #2
    Tiểu Truyện Đỗ Phủ

    TIỂU TRUYỆN ĐỖ PHỦ
    (712-770)

    Đổ Phủ là cháu 13 đời của Đổ Dự, một danh tướng đời Tấn,người ở Đổ-Lăng, phủ Kinh-Triệu (tỉnh Thiểm-Tây). V́ thế người đời sau gọi ông là Đỗ Thiếu-Lăng; c̣n gọi là Đỗ Công bộ, v́ ông từng làm chức Công bộ vien-ngoại-lang.

    Tập thơ của Đỗ Phủ có tên là Đỗ Thiếu-Lăng tập, Đỗ Công bộ tập hay Thảo đường thi tập ( v́ ông có thảo đường tại Thành-Đô).

    Đỗ Phủ sinh vào năm Đường Huyền-tông lên ngôi vua (721), ở Dao-Loan, phía đông huyện Củng ( tỉnh Hà-Nam). Lúc đó thân phụ là Đỗ Nhàn đă 30 tuổi. Thân mẫu mất sau khi sinh ông được ít lâu. Tất cả các em trai, gái của ông đều là con của bà mẹ kế họ Lư.

    Đỗ Phủ có tự là Tử Mỹ. Lúc nhỏ từng đến ở nhà người cô ở Lạc-Dương, cách quê nhà 140 dặm. Thời đó Lạc-Dương là trung tâm chính-trị, king tế và văn hóa của Trung Quốc. Đỗ Phủ rất thông minh hoạt bát, c̣n nhỏ tuổi đă nổi tiếng về văn tài. Các danh sĩ Lạc-Dương đương thờinhư Thôi Phượng, Ngụy Tâm Khải khi đọc thơ ông đều khen là Ban Cố, Dương Hùng tái sinh, Đỗ Phủ có tài viết chữ : lên 9 tuổi đă viết được đại tự, theo bút pháp Ngu Thế Nam thời Sơ Đường.

    Năm 725 (Khai-Nguyên thứ 13). Đỗ Phủ mới 14 tuổi, đă được các nhà tinh thông âm luật yếu trọng, như Kỳ-vương Lư Phạm và Thôi Diều, sủng thần của Dương Huyền-tông. Tại nhà các vị này, Đỗ Phủ gặp danh ca Lư Qui Niên.

    Trong lúc thiếu thời, Đỗ Phủ thường đi chơi các vùng Ngô, Việt, Tề, Triệu. Năm 730 ( 19 tuổi), đi Hoàng hà, đến Tuân hà, sang Hoài-Âm, Dương châu rồi qua Trường giang, xuống Giang-Nam. Thăm mộ Ngô-vương Hạp Lư ở Cô-Tô, Kiếm tŕ ở núi Hổ-Khâu, rồi đến Trường châu uyển (đều ở huyện Ngô, tỉnh Giang-Tô). Sau đó vượt sông Tiền-Đường, đi đến Viêm-khê, đậu thuyền dưới núi Thiên-Mụ (ở huyện Tân-Xương, tỉnh Chiết-Giang). Ông có lưu lại Giang-Ninh( Kim-Lăng, tỉnh Giang –Tô) một thời gian, được biết cảnh hào hoa cũ của họ Vương, họ Tạ thời Lục Triều.

    Sau mấy năm ngao du tại Giang-Nam, Đỗ Phủ trở về quê (huyện Củng) để đi thi tiến-sĩ. Khoa thi năm ấy, trong số ba ngàn thí sinh, chỉ có 23 người đậu. Đỗ Phủ bị rớt. Ông lai đi man du đến vùng Sơn-Đông, Hà-Bắc. Lúc này thân phụ ông đang làm chức tư-mă ở huyện Dương châu (Sơn-Đông) .

    Sau mười năm phiêu lăng giang hồ, Đỗ Phủ về Lạc-Dương, làm nhà ở bên Thi Hương đ́nh, dưới núi Thủ-Dương, là nơi có phần mộ của tổ phụ là Đỗ Thẩm Ngôn và viêng tổ là Đỗ Dự. Năm ấy Đỗ Phủ vừa 30 tuổi. Kết hôn với con gái của Dương Di, làm chức Tư nông thiếu-khanh.

    Năm 744 ( 33 tuổi ), Đỗ Phủ quen biết Lư Bạch ( 44 tuổi ) ở Lạc Dương .
    Năm 745 , Đỗ phủ rời Lạc Dương , lên ở Đổ Khúc , phía đông Trường An sống thanh khổ nghèo nàn .
    Năm 751 ( Thiên Bảo thứ 10 ) , tháng Giêng , nhân dịp Đường huyền Tông làm lễ tế trời đất , tổ tiên . Đỗ Phủ dâng lên vua ba bài Đại lễ phú . Huyền tông khen ngợi , cho đến ở Tập hiền viện ; sai quan tể tướng thử tài văn chương . Sau khi dư. khảo thí xong , ông không nhận được tin tức ǵ ( v́ trong triều có người ám hại ). Trong khi sống cùng khổ tại kinh đô, ông nhận tin đứa con nhỏ gởi nuôi tại huyện Phụng Tiên ( tỉnh Thiểm Tây) bị chết đói . Nổi thương tâm ấy được tả trong bài “ Tự kinh phó Phụng Tiên huyện vịnh hoài “ gồm 500 chữ .

    Chứng kiến cảnh xa hoa hưởng lạc của Đường Minh Hoàng và Dương quí Phi khi th́ ở cung Hoa Thanh( trên núi Ly Sơn , huyện Lâm Đồng , tỉnh Thiểm Tây ), khi th́ ở Khúc Giang tŕ ( phía đông nam Trường An ) , Đỗ Phủ làm bài “ Lệ nhan hành “ .
    Năm 755 ( Thiên Bảo thứ 14 ) tháng 11 , Phạm Dương tiết độ sứ An Lộc Sơn làm phản , đem hơn 10 vạn quân từ U Châu ( Sơn Đông ) tiến về kinh, lấy danh là giết Dương Quốc Trung, Tháng 12 , quân An Lộc Sơn vượt sông Hoàng hà , vây hăm Đông Kinh ( Lạc Dương ) .

    Năm 756 , tháng Giêng , An Lộc Sơn tiếm hiệu tại Đông Kinh . Tháng 6 , tướng Ca Thư Hànbi5 đại bại tại Linh Bảo . Đồng Quan thất thủ . Đường Huyền Tông phải lánh sang quận Thục . Tháng 7 , thái tử lên ngôi tại Đông Vũ ( tỉnh Cam Túc ) lấy hiệu là Túc Tông .

    Lúc chiến sự sơ khởi , Đỗ Phủ đang ở Phụng Tiên ( cách Trường An 150 dặm ), bèn đem gia quyến đến ở nhờ nhà người cậu ở huyện Bách Thủy , rồi sau đến Phu châu (đều thuộc tỉnh Thiểm Tây ), Được tin Túc Tông lên ngôi, Đỗ Phủ t́m đến Linh Vũ . Trên đường đi, bị quân giặt bắt đem về Trường An .Làm các bài “ Dạ nguyệt “, “Nguyệt đại ức xá đệ “ và “ Ai giang đầu “ .
    Năm 757 ( năm đầu niên hiệu Chí Đức ), tháng Giêng, An Lộc Sơn bị con là An Khánh Tự giết chết , rồi tự lập làm vua. Tháng 2 , Túc Tông từ Bành Nguyên ( huyện Ninh , tỉnh Cam Túc ) rời sang huyện Phượng Tường ( tỉnh Thiểm Tây ), Đỗ Phủ trốn khỏi Trường An, đến yết kiến Túc Tông tại đây , rồi được phong làm chức tả thập di ( tháng 5 ) . Nhân việc Pḥng Quản thua trận , bị băi tướng . Đỗ Phủ hết sức can vua không nên bỏ người hiền . Túc Tông cả giận , sai tam tư điều tra. May nhờ tể tướng kế nhiệm là Trương Hạo tận lực cứu giúp ông mới được phục chức . Tháng 8 nhuận, Đỗ Phủ xin về thăm gia đ́nh tại Phu Châu . Ba bài “ Khương Thôn “Được làm trong dịp này .

    Tháng 9, Quảng B́nh vương Lư Xúc ( con trưởng của Túc Tông) cùng Quách Tử Nghi thâu phục được Tây kinh (Trường An ). Được tin này , Đỗ Phủ làm bài “ Văn quan quân thủ Hà nam , Hà Bắc “. Tháng 10 , thâu phục Đông kinh ( Lạc Dương ). Túc Tông từ Phượng Tường trở về Kinh đô . Tháng 11 , Đỗ Phủ đem gia quyến từ Phu châu về Trường An . Thượng Hoàng (Đường Minh Hoàng) cũng từ Thục trở về .

    Năm 758 , mùa xuân , Đỗ Phủ lại được làm chức thập tả di . Tháng 6 , đổi ra làm tư công tại Hoa châu ( huyện Hoa , tỉnh Thiểm Tây ). Ở đây được mấy tháng , ông về Lạc Dương ; năm sau lại sang đây .

    Năm 759 , tháng Giêng , Sử Tư Minh ở Ngụy Châu ( huyện Đại Dnh , tỉnh Hà Bắc ), tự xưng là Yên Vương . Tháng 3 . Sử Tử Minh giết chết An Khánh Tự . Quân Quách Tử Nghi đi đánh dẹp bị thua , phải trở về giữ Đông Kinh .

    Lúc này Đỗ Phủ đang ở trên đường đi từ Lạc Dương về Hoa châu . Làm các bài : Tân An Lại “, “ Thạch Hào Lại “, “Đồng quan Lại “ ( tam lại ) và “ Tân hôn biệt “ ,”Thùy Lăo biệt “, “ Vô gia biệt “( tam biệt ). Những bài này là tác phẩm tiêu biểu của Đỗ Phủ , như sau này ông viết :” Ức tại Đồng Quan thi hứng đa “ ( Nhớ trước Đồng Quan lắm hứng thơ ).

    Tháng 7 , Đỗ Phủ bỏ quan chức , đem gia quyến rời Hoa châu, sang ở nhờ nhà người cháu là Đỗ Hựu tại Tần Châu ( huyện Thiên Thủy , tỉnh Cam Túc ) . Sinh hoạt nghèo khốn , thân thể suy yếu , Đỗ Phủ làm 20 bài “ Tần châu tạp thi “ .

    Tháng 10 lại rời nhà đến huyện Đồng Cốc ( nay là huyện Thành , ở tỉnh Cam Túc ) , những tưởng ở đây việc mưu sinh dể dàng hơn , không ngờ cũng chẳng hơn ǵ lúc ở Tần Châu. Làm 7 bài ca “ Càn Nguyên Trung , ngụ cư Đồng Cốc huyện “ .

    Tháng 12 Đỗ Phủ vào đất Thục đến Thành Đô .
    Năm 760 ( 49 tuổi ), tại Thành Đô , Đỗ Phủ từng cư ngụ chùa Hoàn Hoa khê , giao du với nhà sư Phục Không . Su nhờ có sự giúp đỡ của bạn bè , ông dựng thảo đường trên hai mẫu đất hoang bên Hoàn Hoa khê , rồi làm thơ gởi đi các nơi xin các cây đào , lư , trúc , mai về trồng . “ Thành Đô thảo đường “ xây cất xong vào tháng 3 .

    Thành Đô thảo đường quay lưng về phía quách Thành Đô , ở ngoài đường Thạch Tuân , phường Bích Khuê , Thiếu Thành , phía bắc đầm Bách Hoa , phía tây cầu Vạn Lư , suối Hoăn Hoa , gần sông Cẩm Giang , phía Tây Bắ trông ra núi Tây lĩnh , có tuyết phủ quanh năm .

    Năm 761 , tháng 3 , Sử Tư Minh bị con là Sử Triều Nghĩa giết chết . Khoảngcuối năm , Nghiêm Vũ được phong làm Thành đô doăn.
    Năm 762 , tháng 4 , Huyền Tông mất . Ít lâu sau , Túc Tông cũng băng hà . Đại Tông lên ngôi . Tháng 7 , Nghiêm Vũ được triệu về triều . Đỗ Phủ đi Miên Châu , rồi Từ Châu . Mùa đông lại về Thành Đô , đón gia đ́nh đến Tử châu ( huyện Tam Đài , tỉnh Tứ xuyên ).
    Năm 763 ( Quăng Đức Nguyên Niên ), tháng 9 ,Đỗ Phủ đi tế Pḥng Quản tại Lăng Châu ( huyện Lăng Trung tỉnh Tứ Xuyên ). Trong năm này ông được bổ làm công tào tại Kinh Triệu , nhưng không đi nhận chức .

    Năm 764, mùa xuân , Đỗ Phủ dem gia đ́nh từ Tử Châu đến Lăng Châu . Hoàng môn thị lang Nghiêm Vũ lại ra làm tiết độ sứ ở đất Thục . Đỗ Phủ lại trở về Thành Đô . Tháng 6 , Nghiêm Vũ dâng biểu tiến cử Đỗ Phủ làm tiết độ tham mưu , kiêm hiệu Công bộ viên ngoại lang . Nguyên Đỗ Phủ là cố cựu của Nghiêm Dĩnh Chi , thân phụ của Nghiêm Vũ , nên khi Đỗ Phủ đến ở Thành Đô , Nghiêm Vũ thường đến thăm ông ở thảo đường .

    Năm 765 , tháng 1 , v́ không chịu được sự câu thúc , lại thấy đồng liêu đố kị , Đỗ Phủ từ chức ở Mạc phủ , trở về thảo đường . Bạn thân là Tán Kỵ thường thị Cao Thích mất . Tháng 4 , Nghiêm Vũ cũng từ trần . Tháng 5 , Đỗ Phủ rời Thành Đô đi xuống phía nam . Từ Nhung châu ( huyện Nghi Tân ) đi đến Du Châu ( huyện Ba ) .Tháng 6 , đến Trung châu ( huyện Trung), rồi đến huyện Vân An ( Vân Dương , đều thuộc tỉnh Tứ Xuyên ).

    Năm 766 (Đại lịch nguyên niên ) , mùa xuân , Đỗ Phủ từ Vân An đi xuống Qui Châu ( Phụng Tiết , Tứ Xuyên ), ở phía đông . Trong mùa thu , ngụ tại Tây Các phủ Qú .

    Qú Châu là nơi có nhiều cổ tích danh tiếng như Bạch Đế thành của Công Tôn Thuật , Bát trận đồ của Khổng Minh . V́ vậy thơ Đỗ Phủ làm trong thời ḱ này phần nhiều là vịnh hoài , như 8 bài " Thu hứng " , 5 bài " chư tướng", 5 bài " Vịnh hoài cổ tích "

    Năm 767 , mùa xuân , từ tây Các trở về Xích Giáp . Tháng 3 rồi sang Nhương Tây . Mùa thu , đến Đông Đồn rồi trở về lại Nhương Tây ( đều thuộc Qú châu ) .

    Năm 768 ( 57 tuổi )Đổ Phủ rời Qú châu , ra khỏi Giáp . Tháng 3 , đến Giang Lăng ( tỉnh Hồ Bắc ). Cuối năm đi sang Nhạc châu ( Nhạc Dương , tỉnh Hoài Nam ).
    Năm 769 , tháng Giêng , Đỗ Phủ rời Nhạc châu , theo ḍng sông Tương đi đến Đàm Châu ( Trường Sa tỉnh Hồ Nam ). Tại đây ông gặp danh ca Lư qui Niên , làm ra bài thơ nổi tiếng " Giang Nam phùng Lư Qui Niên " .

    Năm 770 ( Đại Lịch thứ 5 ) , tháng 4 , Hồ Nam binh mă sứ Tang Giới giết chết đoàn luyện sứ Thôi Quán . Để tránh loạn này . Đỗ Phủ xuống thuyền cùng vợ con đi Hành Châu ( Hành Dương , tỉnh Hồ Nam ). Làm bài thơ gồm 36 vần : Phong tật , chu trung phục phục chẩm thư hoài " ( Lúc gió thổi nhah nằm trong thuyền ôm gối , viết mối hoài cảm ). Sau đó đi Sâm châu , rồi Lỗi Dương ( đều thuộc tỉnh Hồ Nam ) . Đỗ Phủ mất tại Lỗi Dương , thọ 59 tuổi .
    Sau khi Đỗ Phủ tạ thế , gia nhân v́ nghèo túng quá , đành phái tám đặt linh cữu thi sĩ tại Nhạc Châu ( Nhạc Dương , Hoài Nam ). Đến đời cháu là Đỗ Tự Nghiệp , mới đến Nhạc Châu , đem linh thần về táng tại chân núi Thủ Dương , ở Lạc Dương ( Hà Nam) , gần mộ Đỗ Dự và Đỗ Thẩm Ngôn .

    Khi Đỗ Tự Nghiệp đưa linh thần Đỗ Phủ qua kinh châu , có gặp thi sĩ Nguyên Chẩn trên đường đi . Nguyên Chẩn viết một bài minh đề trên mộ Đỗ Phủ , nói rằng : " Từ khi có thi nhân đến giờ , không có ai vĩ đại bằng Tử Mỹ !" .

    Đỗ Phủ có hai con trai là Tông Văn , Tông Vũ , Tự Nghiệp là con của Tông Vũ .
    ( Theo Thơ Đường của Trần Trọng San)

    Phần tham khảo :
    Thơ Đường
    Vạn Xuân

    Comment


    • #3
      BÁT TRẬN ĐỒ

      BÁT TRẬN ĐỒ

      Công cái tam phân quốc
      Danh thành Bát trận đồ
      Giang lưu thạch bất chuyển
      Di hận thất thôn Ngô


      Dịch nghĩa :

      Công lớn trùm khắp, nước chia làm ba
      Nổi danh trận đồ Bát quái
      Nước sông cứ chảy đá không lay chuyển
      Để lại hận đă thất kế thôn tính Ngô

      Dịch thơ

      Vơ công trùm lợp thời Tam Quốc
      Danh tiếng làm nên Bát trận đồ
      Đá vẫn nằm trơ gịng nước chảy
      Hận c̣n để măi lỡ thôn Ngô

      Trần Trọng San

      Tam phân quốc công cao tột bực
      Bát trận đồ danh nức muôn đời
      Nước trôi đá vẫn không dời
      Ngậm ngùi nỗi chẳng nghe lời đánh Ngô


      Trần Trọng Kim

      -Bát trận đồ: do Khổng Minh thời Tam quốc dựng thành, ở huyện Phụng Tiết, tỉnh Tứ Xuyên. Tướng Ngô là Lục Tốn bị quân Thục vây hăm tại đây, nhưng nhờ được nhạc phụ của Khổng Minh là Hoàng Thừa Nghiện chỉ đường nên ra thoát được
      -Tam phân quốc: Khổng Minh chưa ra khỏi nhà đă biết thiên hạ thế chia làm ba, Thục Ngô Ngụy
      -Thôn Ngô: Lưu Bị đánh Đông Ngô để trả thù cho Quan Vân Trường, bị thua to về tay Lục Tốn.
      Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
      Phiến vân thiên thượng khứ du du
      Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
      Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

      Comment


      • #4
        BINH XA HÀNH

        BINH XA HÀNH


        Xa lân lân
        Mă tiêu tiêu
        Hành nhân cung tiễn các tại yêu
        Gia nương thê tử tẩu tương tống
        Trần ai bất kiến Hàm Dương kiều
        Khiên y đốn túc lan đạo khốc
        Khốc thanh trực thướng can vân tiêu
        Đạo bàng quá giả vấn hành nhân
        Hành nhân đản vân điểm hành tần
        Hoặc ṭng thập ngũ bắc pḥng hà
        Tiện chí tứ thập tây doanh điển (điền)
        Khứ thời lư chính dữ khỏa đầu
        Quy lai đầu bạc hoàn thú biên
        Biên đ́nh lưu huyết thành hải thủy
        Vũ hoàng khai biên ư vị dĩ
        Quân bất văn
        Hán gia Sơn đông nhị bách châu
        Thiên thôn vạn lạc sinh kinh kỷ
        Túng hữu kiện phụ bả sừ lê
        Ḥa sinh lũng mẫu vô đông tê (tây)
        Huống phục Tần binh nại khổ chiến
        Bị khu bất dị khuyển dữ kê
        Trưởng giả tuy hữu vấn
        Dịch phu cảm thân hận
        Thả như kim niên đông
        Vị hưu Quan tây tốt
        Huyện quan cấp sách tô
        Tô thuế ṭng hà xuất
        Tín tri sinh nam ác
        Phản thị sinh nữ hảo
        Sinh nữ do đắc giá tỷ lân
        Sinh nam mai một tùy bách thảo
        Quân bất kiến
        Thanh hải đầu
        Cổ lai bạch cốt vô nhân thâu
        Tân quỷ phiền oan cựu quỷ khốc
        Thiên âm vũ thấp thanh thâu thâu


        Dịch nghĩa:

        Xe chạy ầm ầm
        Ngựa hí vang
        Người ra đi cung tiễn đều đeo bên lưng
        Cha mẹ vợ con đi đưa tiễn
        Bụi tung mù mịt chẳng thấy cầu Hàm Dương
        Níu áo, giậm chân, khóc lóc đầy đường
        Tiếng khóc than vang lên đến tầng mây cao
        Người đi đường qua đó hỏi kẻ ra đi
        Kẻ ra đi đáp rằng luôn có việc bắt lính
        Có người mới mười lăm tuổi đă đi pḥng giữ Hoàng Hà phía bắc
        Đến bốn mươi tuổi th́ đổi qua khai thác ruộng đất ở phía tây
        Khi ra đi viên lư trưởng cho chiếc khăn bịt đầu
        Bạc đầu về lại thú biên
        Ở biên thùy máu chảy thành nước sông nước biển
        Vũ Hoàng ư c̣n chưa muốn ngưng việc khai phá biên thùy
        Ông không nghe sao
        mé sơn đông nhà Hán gồm hai trăm châu
        Ngàn thôn vạn xóm gai góc mọc đầy
        Dầu có những người đàn bà khỏe mạnh vác nổi cây bừa
        Th́ lúa mọc bừa băi trên đồng ruộng cũng chẳng có được ǵ
        Quân Tần lại đánh gấp ghê
        Bị lùa ra trận chẳng khác ǵ đàn chó bầy gà
        Ngài dù có thăm hỏi
        Nhưng lính xuất chinh này đâu dám tỏ hết nỗi oán hận
        C̣n như mùa đông năm nay
        Lính ở Quan Tây chưa được nghỉ
        Quan huyện hối thúc nộp thuế
        Thuế tô từ đâu mà ra (tiền thuế lấy đâu mà trả )
        Sinh trai khổ mẹ khổ cha
        Sinh con gái lại hóa hay
        Sinh con gái c̣n được gă chồng gần
        Sinh con trai chỉ tổ vùi thây trong đám cỏ
        Ngài thấy chăng
        Ở miền Thanh Hải
        Xưa đến giờ đống xương trắng không ai thu dọn
        Ma mới oán than ma cũ khóc lóc
        Trời đất âm u, mưa rơi rả rích, tiếng than rên rỉ

        Dịch thơ :

        Ngựa hát vang ! xe śnh sịch chạy !
        Lưng đeo cung ai nấy như nhau
        Vợ con cha mẹ chạy sau
        Bụi tung nh́n chẳng thấy cầu Hàm Dương
        Níu vạt áo đón đường lăn lóc
        Vọng tận trời tiếng khóc thảm thê
        Qua đường khách hỏi việc chi
        Người đi rằng: Chúng tôi đi ... đi hoài
        Mười lăm tuổi ra ngoài quan ải
        Ngoài bốn mươi sang tới đồn điền
        Lúc đi ông Lư đứng bên bịt đầu
        Bạc đầu về lại thú biên
        Ngoài biên máu đỏ ngău như bể
        Nhà vua c̣n chưa nghỉ khai biên
        Quan Đông làng xóm muôn ngh́n
        Hai trăm châu lẻ mọc liền chông gai
        Dù gái khỏe có tài cày cuốc
        Đầy đồng sao phá được cỏ đi
        Quân Mường lại đánh rát ghê
        Bị xua thôi có khác chi chó gà
        Ông dẫu muốn hỏi ra manh mối
        Tôi dám đâu cạn nỗi đắng cay
        Tức như muà rét năm nay
        Quân c̣n kéo tới Quan Tây ùn ùn
        Quan huyện lại gấp dồn sưu thuế
        Sưu thuế nào biết chẻ đâu ra
        Sinh trai khổ mẹ khổ cha
        Thà sinh con gái thế mà lại hay
        Sinh gái được gă ngay lân cận
        Sinh trai đành vùi lẫn cỏ cây
        Chẳng đi ông chẳng có hay
        Bể xanh trên băi xương bày trắng phau
        Chồng chất măi ai nào nhặt hộ
        Ma mới phiền ma cũ kêu oan
        Những khi trời tối mưa tàn
        Tiếng ma ti tỉ khóc than canh dài


        Nhượng Tống

        Chú thích:

        Hàm Dương kiều : cầu lớn trên sông Vị thủy ngoài thành Trường An
        Vũ Hoàng: ám chỉ Đường Huyền Tông
        Hán gia : ám chỉ nhà Đường
        Tần : Quan trung, nay là vùng Thiểm Tây
        Kim niên đông : tháng chạp năm Thiên Bảo thứ 9 (750)
        Quan Tây tốt : quân lính ở Quan Trung, c̣n bị đưa đi đánh Thổ Phồn
        Thanh Hải : ở phía đông bắc tỉnh Thanh Hải
        Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
        Phiến vân thiên thượng khứ du du
        Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
        Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

        Comment


        • #5
          ĐĂNG CAO

          ĐĂNG CAO

          Phong cấp thiên cao viên khiếu ai
          Chử thanh sa bạch điểu phi hồi
          Vô biên lạc diệp tiêu tiêu hạ
          Bất tận trường giang cổn cổn lai
          Vạn lư bi thu thường tác khách
          Bách niên đa bệnh độc đăng đài
          Gian nan khổ hận phồn sương mấn
          Lạo đảo tân đ́nh trọc tửu bôi


          Dịch nghĩa

          Gió gấp, trời cao, vượn kêu nghe ai oán
          Băi xanh, cát trắng, chim bay lại
          Khắp nơi, lá rụng xuống lả tả
          Vô tận cùng, trường giang nước chảy cuồn cuộn về
          Vạn dặm (xa xôi), mùa thu sầu, thường làm khách tha hương
          Trăm năm (cuộc đời), bệnh tật nhiều, một ḿnh lên đài
          Gian nan, khổ và hận, tóc mai bạc đầy
          Lao đao (khốn đốn), mới (tạm) ngừng uống rượu

          Dịch thơ :

          Tiếng vượn kêu thương gió lộng trời
          Băi xanh cát trắng cánh chim hồi
          Áo ào lá rụng không ngừng trút
          Cuộn cuộn sông dài cứ măi trôi
          Muôn dặm thương thu làm khách lạ
          Trăm năm nhiều bệnh dạo đài chơi
          Gian truân sầu hận sương đầy tóc
          Say ngả nghiêng rồi rượu mới thôi


          Trần Trọng San

          Trời cao gió mạnh vượn kêu
          Băi quang cát trắng chim chiều bay quanh
          Miên man lá rụng điêu linh
          Nước sông cuồn cuộn mênh mông chảy dào
          Khách xa thu tới thêm sầu
          Tuổi già lắm bệnh lên cao một ḿnh
          Gian nan tóc bạc khôn đành
          Nỗi ḿnh vất vả hăy d́nh chén vui


          Trần Trọng Kim

          Gió gấp trời cao vượn nỉ non
          Bến trong cát trắng lượn chim cồn
          Rào rào lá trút rừng câu thẳm
          Cuồn cuộn sông về sóng nước tuôn
          Thu quạnh ngh́n khơi ḷng khách năo
          Đài cao trăm bệnh chiếc thân ṃn
          Gian nan khổ hận đầu thêm bạc
          Quặt quẹo đành kiêng chén giải buồn


          Nam Trân
          Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
          Phiến vân thiên thượng khứ du du
          Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
          Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

          Comment


          • #6
            THU HỨNG

            THU HỨNG

            I .
            Ngọc lộ điêu thương phong thụ lâm
            Vu Sơn, Vu Giáp khí tiêu sâm
            Giang gian ba lăng kiêm thiên dũng
            Tái thượng phong vân tiếp địa âm
            Tùng cúc lưỡng khai tha nhật lệ
            Cô chu nhất hệ cố viên tâm
            Hày y xứ xứ thôi đao xích,
            Bạch Đế thành cao cấp mộ châm


            Dịch thơ :

            Lác đác rừng phong hạt móc sa
            Ngàn non hiu hắt, khí thu ḷa
            Lưng trời sóng rợn ḷng sông thẳm
            Mặt đất mây đùn cửa ải xa
            Khóm cúc tuôn thêm ḍng lệ cũ
            Con thuyền buộc chặt mối t́nh nhà
            Lạnh lùng giục kẻ tay dao thước
            Thành Bạch, chầy vang bóng ác tà


            Nguyễn Công Trứ dịch

            II .
            Văn đạo Trường An tự dịch kỳ
            Bách niên thế sự bất thăng bi
            Công hầu đệ trạch giai tân chủ
            Văn vũ y quan dị tích th́
            Trực bắc quan san kim cổ chấn
            Chinh tây xa mă vũ thư tŕ
            Ngư long tịch mịch thu giang lănh
            Cố quốc b́nh cư hữu sở tư


            Dịch thơ

            Nghe nói Trường An tựa hí trường !
            Trăm năm thế cuộc lắm bi thương
            Công hầu dinh thự thay người mới
            Văn vũ y quan đổi khác thường
            Chiêng, trống ầm vang lên Bắc tái
            Quân, thư chậm trễ đến Tây phương
            Sông thu lạnh vắng hơi tăm cá
            Cố quốc thanh b́nh măi ước mong.
            Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
            Phiến vân thiên thượng khứ du du
            Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
            Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

            Comment


            • #7
              TUYỆT CÚ

              TUYỆT CÚ

              Lưỡng cá hoàng li minh thuư liễu,
              Nhất hàng bạch lộ thướng thanh thiên.
              Song hàm Tây Lĩnh thiên thu tuyết,
              Môn bạc Đông Ngô vạn lư thuyền.



              Dịch thơ:

              Liễu xanh hót cặp oanh vàng,
              Trời lam trắng điểm một hàng c̣ baỵ
              Song lồng mái tuyết non Tây,
              Thuyền Ngô muôn dặm đỗ ngay cửa ngoài


              TƯƠNG NHƯ dịch

              Hai cái oanh vàng kêu liễu biếc,
              Một hàng c̣ trắng vút trời xanh.
              Ngh́n năm tuyết núi song in sắc,
              Muôn dặm thuyền Ngô cửa rập ŕnh.


              TẢN ĐÀ dịch
              Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
              Phiến vân thiên thượng khứ du du
              Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
              Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

              Comment


              • #8
                NGUYỆT DẠ

                NGUYỆT DẠ

                Kim dạ Phu châu nguyệt ,
                Khuê trung chỉ độc khan .
                Dao lân tiểu nhi nữ ,
                Vị giải ức Trường An .
                Hương vụ vân hoàn thấp ,
                Thanh huy ngọc tư hàn .
                Hà thời ỷ hư hoảng ,
                Song chiếu lệ ngân can .



                Dịch nghĩa :
                Đêm Trăng

                Đêm nay trăng chiếu tại Phu châu; chỉ có những người trong pḥng khuê riêng ngắm bóng trăng này . Ở nơi xa thương cho đứa con gái nhỏ , chưa biết nhớ đến Trường An .
                C̣n vợ th́ mớ tóc mây ướt đẫm sương thơm , cánh tay ngọc giá lạnh dưới ánh trăng trong . Biết bao giờ lại được cùng nhau dựa bên màn cửa trống , ngắm bóng trăng soi đôi ngấn lệ khô ?


                Dịch thơ :

                Đêm Trăng

                Đêm nay trăng chiếu Phu Châu ,
                Pḥng khuê riêng ngắm trăng sầu lẻ loi
                Thương t́nh con trẻ thơ ngây
                C̣n chưa biết nhớ đến người Trường An .
                Tóc mây ướt đẫm sương thơm ,
                Lạnh lùng tay ngọc phủ làn sáng trong .
                Bao giờ cùng tựa bên song ,
                Cho trăng soi ngấn đôi ḍng lệ khô ?


                Bản dịch Trần Trọng San

                Châu Phu này lúc trăng soi,
                Buồng the đêm vắng riêng coi một ḿnh.
                Đoái thương thơ dại đầu xanh,
                Tràng An chưa biết mang t́nh nhớ nhau.
                Sương sa thơm ướt mái đầu,
                Cánh tay ngọc trắng lạnh màu sáng trong.
                Bao giờ tựa bức màn không,
                Gương soi chung bóng lệ ḍng ḍng* khô.
                ----
                * Có sách ghi là " lệ ṛng sương khô"

                Bản dịch Tản Đà



                Đêm nay Phu Châu sáng
                Ḿnh em ngắm trăng khuya
                Nỗi nhớ Trường An ấy
                Thương con chửa biết ǵ
                Sương thơm làn tóc đẫm
                Ánh lạnh cánh tay tê
                Bao giờ cùng soi bóng
                Đôi ḿnh ngấn lệ se.

                Bản dịch : Khương Hữu Dụng
                Last edited by Ngao_0p; 05-26-2003, 09:33 AM.
                Vạn Xuân

                Comment


                • #9
                  ĐĂNG NHẠC DƯƠNG LÂU

                  ĐĂNG NHẠC DƯƠNG LÂU

                  Tích văn Động Đ́nh thủy ,
                  Kim thướng Nhạc Dương Lâu .
                  Ngô Sở đông nam sách ,
                  Kiền khôn nhật dạ phù .
                  Thân bằng vô nhất tự ,
                  Lăo bệnh hữu cô chu .
                  Nhung mă quan san bắc ,
                  Bằng hiên thế tứ lưu .

                  Đỗ Phủ


                  Dịch nghĩa

                  Lên Lầu Nhạc Dương

                  Trước kia từng nghe nói đến nước hồ Động Đ́nh , hôm nay mới lên lầu Nhạc Dương . Hồ này phân chia đất Ngô ở phía đông , với đất Sở ở phía nam ; trời đất dường như ngày đêm nổi trên mặt nước .
                  Về bà con ,bạn bè, không có một chữ nào cho biết tin tức ; chiếc thân già bệnh chỉ có một con thuyền . Ở phía Bắc quan ải , núi non vẫn c̣n chiến tranh . Đứng tựa hiên lầu , nước mắt cùng nước mũi tuôn trào .


                  Lên Lầu Nhạc Dương

                  Động Đ́nh nghe nói từ lâu ,
                  Hôm nay mới được lên lầu Nhạc Dương .
                  Sở Ngô chia cắt nam đông
                  Ngày đêm trời đất mênh mông mặt hồ .
                  Vắng tin bạn cũ người xưa ;
                  Chiếc thân già bệnh, bơ vơ con thuyền .
                  Chiến chinh ải bắc chưa yên ;
                  Lệ rơi chan chứa , tựa hiên ngậm ngùi .


                  Bản dịch Trần Trọng San

                  Động Đ́nh nghe tiếng từ xưa
                  Mà đây lầu Nhạc bây giờ mới lên
                  Đông , Nam, Ngô, Sở tách miền
                  Mênh mang trời đất ngày đêm bềnh bồng
                  Bạn bè một chữ vẫn không
                  Thân già nua bệnh chiếc bồng lẻ loi
                  Bắc phương giặc giă rối bời
                  Bên hiên đứng tựa, sụt sùi lệ sa

                  Nam Trân dịch
                  Vạn Xuân

                  Comment


                  • #10
                    GIANG NAM PHÙNG LƯ QUI NIÊN

                    Giang nam Phùng Lư Qui Niên

                    Kỳ vương trạch lư tầm thường kiến ,
                    Thôi Cửu đường tiền kỷ độ văn .
                    Chính thị Giang Nam hảo phong cảnh ,
                    Lạc hoa thời tiết hựu phùng quân .

                    Đỗ Phủ


                    Dịch nghĩa :
                    Gặp Lư Qui Niên tại Giang Nam

                    Ngày trước , tại Trường An ,tôi thường gặp ông ở nhà của Kỳ vương , và đă mấy lần được nghe danh ông ở trước nhà của Thôi Cửu . Bây giờ chính ở nơi phong cảnh đẹp đất Giang Nam , trong mùa hoa rụng tôi lại gặp ông .


                    Gặp Lư Qui Niên tại Giang Nam

                    Trong phủ Kỳ vương thường gặp mặt
                    Trước nhà Thôi Cửu biết danh ai .
                    Đương khi phong cảnh Giang Nam đẹp
                    Giữa lúc hoa rơi lại gặp người .


                    Bản dịch Trần Trọng San

                    Trong nhà Kỳ Vương thường vẫn thấy
                    Trước thềm Thôi Cửu mấy lần nghe
                    Giang Nam phong cảnh thanh kỳ
                    Đến mùa hoa rụng không dè gặp anh


                    Trần Trọng Kim

                    Vạn Xuân

                    Comment


                    • #11
                      MỘNG LƯ BẠCH

                      MỘNG LƯ BẠCH

                      I .
                      Tử biệt dĩ thôn thanh
                      Sinh biệt thường trắc trắc
                      Giang Nam chướng lệ địa
                      Trục khách vô tiêu tức
                      Cố nhân nhập ngă mộng
                      Minh ngă trường tương ức
                      Quân kim tại la vơng
                      Hà dĩ hữu vũ dực
                      Khủng phi b́nh sinh hồn
                      Lộ viễn bất khả trắc
                      Hồn lai phong lâm thanh
                      Hồn phản quan tái bắc
                      Lạc nguyệt măn ốc lương
                      Do nghi chiếu nhan sắc
                      Thủy thâm ba lăng khoát
                      Vô sử giao long đắc


                      II .
                      Phù vân chung nhật hành
                      Du tử cửu bất chí
                      Tam dạ tần mộng quân
                      T́nh thân kiến quân ư
                      Cáo quy thường cục xúc
                      Khổ đạo lai bất dị
                      Giang hồ đa phong ba
                      Chu tiếp khủng thất trụy
                      Xuất môn tao bạch thủ
                      Nhược phụ b́nh sinh chí
                      Quan cái măn kinh hoa
                      Tư nhân độc tiều tụy
                      Thục vân vơng khôi khôi
                      Tương lăo thân phản lụy
                      Thiên thu vạn tuế danh
                      Tịch mịch thân hậu sự


                      Dịch nghĩa :

                      Bài 1: Bài thơ liên quán, tả từ lúc nhớ Lư Bạch, xong nằm mộng thấy, rồi tỉnh lại giữa đêm nằm suy nghĩ (thương xót bạn)

                      Bài 2: Bài thơ này nối với bài trên. Thi nhân nh́n trời thấy mây giăng, nhớ đến mấy ngày rồi nằm mộng thấy Lư Bạch, rồi ngẫm nghĩ đến những chuyện trong mơ của hai người, cuối cùng cảm thán cho số phận của bạn (và của con người ???)

                      Hai bài trên thật là một sự tiếc thương triền miên, tiếc không c̣n cùng bạn ở một bên thế giới, thế giới bên kia không biết ra sao, nhưng thấy ư Đổ Phủ có vẻ khó khăn tịch mịch làm sao, không lẽ chết đi th́ ḿnh không được tự do tự tại nữa chăng ? Sao có lẽ ? Ngay cả ở trên trần gian vốn là khổ này, Lư Bạch vẫn tung hoành được cơ mạ Nhưng đây là Đổ Phủ nghĩ vậy thôi, thương cho bạn mà cũng thương cho ḿnh.
                      Điệu thơ thật là âm ám như trong một giấc mộng dài buồn thảm mà có phần quỷ khí trong đó, như thể là vừa trở lại từ nơi xa xăm nàọ

                      I .
                      Người chết đi là đă hết lời
                      Người c̣n sống th́ lúc nào cũng thương xót
                      Giang nam là nơi chướng độc
                      Người bị đày không nghe tin tức
                      Cố nhân đi vào trong mộng
                      Biết là ta nhớ nhung đă lâu nay
                      Tôi e rằng hồn bạn không được như ư lắm
                      Nhưng lâu nay đường xá xa xôi không gặp không biết có phải vậy không
                      Hồn về đây cánh rừng phong xanh ngát
                      Hồn trở lại miền quan tái đen tối xa xăm
                      Bạn giờ đây đă nằm sa trong lưới
                      Làm sao mà có lông cánh bay bỗng khắp nơi
                      Trăng xuống chiếu trên rường nhà
                      C̣n ngờ như đang soi trên khuôn mặt bạn
                      Nước th́ sâu sóng th́ lớn
                      Mong bạn coi chừng cẩn thận con thuồng luồng dưới nước

                      II .
                      Mây trôi bềnh bồng cả ngày nay
                      Người khách ham chơi lâu ngày không thấy tới
                      Ba hôm nay nằm mộng thấy bạn
                      Thâm t́nh của bạn lộ rơ ta thấy
                      Lúc cáo từ bạn có vẻ bồn chồn không an
                      Nói rằng đường xá khó khăn không dễ lại thăm
                      Sông hồ nhiều sóng gió
                      Chèo lái sợ sẩy tay ch́m thuyền
                      Ra cửa c̣n xoa xoa đầu tóc bạc
                      Có vẻ như nghịch ư ḿnh sao đó
                      Nào mũ, nào lọng đầy kinh đô
                      Chỉ có ḿnh người này là tiều tụy
                      Ai bảo lưới trời lồng lộng
                      Về già rồi hóa ra thân lại bị lụy
                      Ngàn năm vạn năm sau danh tiếng
                      Nhưng chết đi rồi th́ im ĺm chẳng c̣n ǵ để nói

                      Dịch thơ :

                      I .
                      Chết biệt đành câm hơi
                      Sống biệt thường nhức nhối
                      Giang nam đất lam chướng
                      Khách đày tin ngóng mỏi
                      Anh nhập vào mộng tôi
                      Rơ tôi nhớ anh măi
                      Nay anh bị giam cầm
                      Cánh đâu mà vượt khỏi
                      E chẳng phải hồn sống
                      Đường xa khôn lường nổi
                      Hồn đến rừng phong xanh
                      Hồn về quan ải tối
                      Trăng xế lọt đầy nhà
                      C̣n ngờ gương mặt rọi
                      Nước sâu sóng gió to
                      Chớ để thuồng luồng hại


                      II .
                      Mây nổi suốt ngày trôi
                      Người đi măi biền biệt
                      Ba đêm hằng mộng anh
                      Thấy anh t́nh thắm thiết
                      Chào về thường bịn rịn
                      Ôi đến nhau khó thật
                      Sông hồ sóng gió nhiều
                      Thuyền bè e đắm mất
                      Dường trái chí b́nh sinh
                      Bước ra găi đầu bạc
                      Mũ lọng đầy kinh hoa
                      Một người này xơ xác
                      Lồng lộng lưới trời giăng
                      Gần già lụy chẳng thoát
                      Ngàn thu tiếng để đời
                      Ích ǵ sau lúc thác


                      Trần Trọng San

                      I .
                      Chết xa nhau nín đă đành
                      Sống xa nhau để đinh ninh bên ḷng
                      Giang nam hơi độc mịt mùng
                      Khách đi đày biết vân mồng ra sao
                      Chiêm bao ta bạn lẻn vào
                      Rơ ḷng ta chẳng lúc nào lúc quên
                      Biết đâu cách trở đôi miền
                      Sợ khi không phải hồn quen mọi ngày
                      Hồn về xanh ngắt ngàn cây
                      Hồn đi quan ải bóng mây đen rầm
                      Bạn nay ḍ lưới giam cầm
                      Cách nào vượt được xa xăm canh dài
                      Xà nhà trăng lặn rọi soi
                      C̣n như nhác thấy mặt người năm xưa
                      Sông sâu sóng nước không bờ
                      Giữ ḿnh chớ để sa cơ thuồng luồng


                      II .
                      Mây nổi chạy quanh ngày
                      Khách du đâu vắng biệt
                      Ba đêm gặp bác luôn
                      Ḷng tôi bác đă biết
                      Lối lại kêu khó khăn
                      Đ̣i về chi mải miết
                      Sông hồ sóng gió nhiều
                      Chèo lái lo khôn xiết
                      Chí cũ chắc không đành
                      Bước ra đầu lắc riết
                      Đầy kinh mũ lọng ai
                      Người ấy riêng thua thiệt
                      Đeo lụy lúc hồ già
                      Ai rằng trời xét nét
                      Muôn năm tiếng để đời
                      Vô ích sau khi chết

                      Nam Trân

                      I .
                      Chết đành lặng ngắt tăm hơi
                      Sống mà xa cách sao nguôi tấc ḷng
                      Giang nam chướng độc muôn trùng
                      Mong người bi đuổi tin hồng vắng tanh
                      Chiêm bao lẫn khuất bên ḿnh
                      Tỏ rằng ta vẫn nặng t́nh nhớ nhung
                      Bạn nay c̣n mắc lưới hồng
                      Cáng đâu tháo củi sổ lồng cao bay
                      Phải chăng hồn sống về đây
                      Nẻo đường xa lắc dễ hay mà lường
                      Hồn đi xanh ngắt rừng bàng
                      Hồn về cửa ải dặm đường tối đen
                      Trên xà xế bóng trăng xiên
                      Mơ hồ c̣n tưởng như in vẻ người
                      Nước sâu sóng dợn đầy giời
                      Giữ sao cho khỏi mắc mồi giao long


                      II .
                      Đám mây nổi suốt ngày trôi lững thững
                      Du tử kia đằng đẵng biết bao về
                      Luôn ba đêm thấy bạn lúc nằm mê
                      Biết bạn vẫn nặng nề t́nh thân ái
                      Khi lui gót băn khoăn ngần ngại
                      Giận đường đi lối lại khó bao nhiêu
                      Bước giang hồ sóng gió nổi sôi nhiều
                      Những e sợ lái chèo khi sẩy lạc
                      Ra tới cửa giơ tay xoa tóc bạc
                      Chí b́nh sinh không thỏa được nghĩ buồn chưa
                      Nào lọng che nào mũ đội đầy rẫy khắp kinh đô
                      Sao người ấy bơ phờ riêng một kiếp
                      Ai dám bảo lưới trời to rộng khiếp
                      Đến thân già c̣n vương vít măi chưa thôi
                      Tiếng tăm muôn thuở ngh́n đời
                      Âm thầm lặng lẽ nữa rồi thân sau


                      Á Nam
                      Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                      Phiến vân thiên thượng khứ du du
                      Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                      Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                      Comment


                      • #12
                        TẶNG VỆ BÁT XỬ SĨ

                        TẶNG VỆ BÁT XỬ SĨ

                        Nhân sinh bất tương kiến
                        Động như Sâm dữ Thương
                        Kim tịch phục hà tịch
                        Cộng thử đăng chúc quang
                        Thiếu tráng năng kỷ th́
                        Mấn phát các dĩ thương
                        Phỏng cựu bán vi qủy
                        Kinh hô nhiệt trung trường
                        Yên tri nhị thập tải
                        Trùng thượng quân tử đường
                        Tích biệt quân vị hôn
                        Nhi nữ hốt thành hàng
                        Di nhiên kính phụ chấp
                        Vấn ngă lai hà phương
                        Vấn đáp năi vị dĩ
                        Khu nhi la tửu tương
                        Dạ vũ tiễn xuân cửu
                        Tân xuy gián hoàng lương
                        Chủ xưng hội diện nan
                        Nhất cử lũy thập trường
                        Thập trường diệc bất túy
                        Cảm tử cố ư trường
                        Minh nhật cách sơn nhạc
                        Thế sự lưỡng mang mang


                        Dịch nghĩa

                        Đời con người thường không gặp nhau
                        Như là hai sao Sâm và Thương
                        Đêm nay cũng trở lại như đêm nào
                        Cùng chung dưới một ánh đèn
                        Thời trẻ được bao nhiêu lâu nhĩ
                        Hai ta tóc tai đều đă bạc
                        Hỏi thăm bạn bè hồi xưa, một nửa đă qua đời
                        Ta kinh hô ḷng nóng sôi
                        Có biết đâu 20 mươi năm sau
                        Lại trở về nhà thăm bạn
                        Xưa lúc từ biệt bạn c̣n chưa có gia thất
                        Bây giờ con cái bỗng nhiên hàng hàng ra chào
                        Niềm nỡ kính cẩn mời bạn của cha
                        Hỏi thăm ở nơi nào lại
                        Hai bên vừa hỏi vừa trả lời một hồi
                        Mấy đứa nhỏ đă đem rượu bày ra
                        Trong mưa đêm đi hái rau hẹ mùa xuân
                        Cơm vừa mới thổi có lẫn kê vàng
                        Chủ nhân nói khó mà có dịp gặp được nhau
                        Phải uống một hơi mười chén rượu
                        Mười chén rượu uống nào đă say
                        Chỉ cảm động (mà say) tấm ḷng của bằng hữu
                        Ngày mai rồi sẽ núi non xa cách
                        Việc đời cả hai bên đều man mác không biết về đâu

                        Dịch thơ :

                        Ở đời không gặp gỡ
                        Như cách vời Sâm Thương
                        Đêm nay giống đêm nào
                        Chung ánh nến canh trường
                        Được bao lâu khỏe mạnh
                        Mái tóc đều pha sương
                        Bạn xưa chết quá nửa
                        Ḷng kinh sợ bàng hoàng
                        Ngờ dâu hai mươi năm
                        Lại lên nhà quân tử
                        Xưa bạn chưa có vợ
                        Nay con cái đầy đàn
                        Mừng vui chào lạy bác
                        Hỏi tôi từ đâu sang
                        Hỏi đáp c̣n chưa dứt
                        Mâm rượu đă sẵn sàng
                        Rau xuân hái mưa tối
                        Cơm thổi lẫn kê vàng
                        Chủ than khó gặp mặt
                        Mười chén cạn một hơi
                        Mười chén cũng không say
                        Cảm động t́nh xưa cũ
                        Mai núi sông cách trở
                        Cùng man mác việc đời

                        Trần Trọng San

                        Người đời không được thấy nhau
                        Sâm Thương mỗi lúc dễ hầu gặp nhau
                        Đêm nay mới lại đêm nào
                        Ngọn đèn soi tỏ một bầu sáng trưng
                        Trẻ trung kể được mấy chừng
                        Tóc đầu thấy đă một vầng hoa dâm
                        Hỏi bạn xưa nửa về âm
                        Thở than ngán nỗi âm thầm xót xa
                        Hai mươi năm có đâu ngờ
                        Nay ta trở lại đến nhà thăm anh
                        Xa nhau gia thất chưa thành
                        Mà nay trai gái quẩn quanh một đàn
                        Kính nhường phụ chấp hỏi han
                        Hỏi ta đâu mới băng ngàn đến đây
                        Đôi bên chưa dứt phân bày
                        Trẻ nhà đă dọn mâm đầy rượu ngon
                        Đêm mưa cắt ngọn hẹ non
                        Cơm kê mới nấu hăy c̣n hơi bay
                        Chủ rằng gặp mặt khó thay
                        Mười chung một lượt uống ngay mới vừa
                        Mười chung uống chẳng say sưa
                        Cảm ḷng bạn cũ t́nh xưa vẫn c̣n
                        Rồi đây cách trở núi non
                        Sự đời đôi ngă tần ngần biết bao


                        Trần Trọng Kim

                        Đời người chẳng gặp nhau ra
                        Sâm Thương những tưởng như là đôi sao
                        Đêm nay thử hỏi đêm nào
                        Ánh đèn ánh nến soi vào cùng chung
                        Tóc đầu bạc cả này trông
                        Được bao nhiêu lúc trẻ trung mà già
                        Bạn xưa quá nửa ra ma
                        Ngẫm vào sốt ruột nói ra giật ḿnh
                        Ai ngờ lại đến nhà anh
                        Hai mươi năm đă bất t́nh đi mau
                        Xưa nay anh đă vợ đâu
                        Gái trai nay đă lau nhau đầy nhà
                        Ân cần chào hỏi bạn cha
                        Rằng thưa bác ở đâu mà lại đây
                        Chưa xong câu chuyện thơ ngây
                        Món ăn chúng đă sắp bày dâng ra
                        Mưa xuân đêm hái hẹ hoa
                        Gạo thơm mới thổi lại pha kê vàng
                        Bạn rằng gặp gỡ chẳng thường
                        Rượu mời mươi chén rót thường luôn tay
                        Dẫu mười chén cũng chưa say
                        T́nh anh nặng khiến rượu này nhẹ không
                        Ngày mai cách núi cách sông
                        Chuyện đời thôi lại mịt mùng đôi nơi

                        Nam Trân
                        Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                        Phiến vân thiên thượng khứ du du
                        Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                        Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                        Comment


                        • #13
                          TÚC KIẾN ĐỨC GIANG

                          TÚC KIẾN ĐỨC GIANG

                          Di chu bạc yên chử
                          Nhật mộ khách sầu tân
                          Dă khoáng thiên đê thụ
                          Giang thanh nguyệt cận nhân


                          Dịch nghĩa:

                          Dời thuyền lại đậu ở bến sông đầy khói
                          Trời chiều khách lại có thêm mối sầu
                          Ngoài khoáng dă trời sầm xuống hàng cây
                          Trên mặt sông trong vắt mặt trăng đi gần đến người

                          Dịch thơ

                          Dời thuyền đến đậu bên bờ khói
                          Sầu khách vừa dâng lúc tối trời
                          Đồng ruộng cây đem trời xuống thấp
                          Sông trong trăng sáng đến gần người


                          Trần Trọng San

                          Dời thuyền đậu bến khói mây
                          Chiều hôm xúc cảnh khách ngây mối t́nh
                          Đồng không trời thấp ngọn cành
                          Nước sông trong vắt trăng quanh cạnh người


                          Trần Trọng Kim
                          Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                          Phiến vân thiên thượng khứ du du
                          Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                          Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                          Comment


                          • #14
                            VỌNG NHẠC

                            VỌNG NHẠC

                            Đại Tông phù như hà ?
                            Tề Lỗ thanh vị liễu .
                            Tạo hóa chung thần tú,
                            Âm dương cát hôn hiểu .
                            Đăng hung sinh tằng vân,
                            Quyết tí nhập quy điểu .
                            Hội đương lăng tuyệt đính,
                            Nhất lăm chúng sơn tiểu .


                            Dịch nghĩa:

                            Núi Đại Tông như thế nào ?
                            Đất Tề, đất Lỗ màu xanh không ngớt.
                            Tạo hóa hun đúc nét đẹp khí thiêng ở đó .
                            Sườn núi bắc(âm), nam(dương)phân chia
                            chiều sớm .
                            Ḷng (ngực) núi dao động phát sinh lớp lớp khói mây.
                            Giương mắt đắm vào bầy chim về tổ.
                            Được dịp lên tận đỉnh cao chót vót,
                            Ngắm nh́n mới thấy núi non chung quanh đều
                            nhỏ bé .

                            Dịch thơ :

                            Thái Sơn biết thế nào
                            Xanh biếc chia Tề Lỗ
                            Hùng vĩ thay tạo hóa
                            Trắng đen vẽ như mơ
                            Mây trôi bâng khuâng dạ
                            Chim lạc mắt trừng nh́n
                            Có khi lên tận đỉnh
                            Vọng xuống đám núi xanh
                            Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                            Phiến vân thiên thượng khứ du du
                            Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                            Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                            Comment


                            • #15
                              XUÂN VỌNG

                              XUÂN VỌNG

                              Quốc phá sơn hà tại
                              Thành xuân thảo mộc thâm
                              Cảm thời hoa tiển lệ
                              Hận biệt điểu kinh tâm
                              Phong tỏa liên tam nguyệt
                              Gia thư để vạn kim
                              Bạch đầu tao cánh đoản
                              Hồn dục bất thăng trầm


                              Dịch nghĩa

                              Nước bị tàn phá, núi sông vẫn c̣n đấy
                              Muà xuân trong thành, cỏ cây mọc đầy
                              Cảm (thương) thời thế, hoa rơi lệ
                              (Oán) hận biệt ly, chim kinh sợ trong ḷng
                              Khói lửa báo động liên miên ba tháng trời
                              Thư nhà (đến), quư như muôn lạng vàng
                              Đầu bạc, xoa thấy càng lưa thưa
                              Coi bộ không đủ (dày) để cài trâm

                              Dịch thơ

                              Nước phá tan, núi sông c̣n đó
                              Đầy thành xuân cây cỏ rậm sâu
                              Cảm thời hoa rỏ ḍng châu
                              Biệt ly tủi giận, chim đau nỗi ḷng
                              Ba tháng khói lửa ṛng không ngớt
                              Bức thư nhà, giá đắt bạc muôn
                              Găi đầu tóc bạc ngắn ngun
                              Dường như hết thảy, e khôn búi tṛn.


                              Trần Trọng Kim

                              Nước tàn sông núi c̣n đây
                              Thanh xuân cây cỏ mọc đầy khắp nơi
                              Cảm thời hoa cũng lệ rơi
                              Chim kia cũng sợ hận người ĺa tan
                              Lửa phong ba tháng lan tràn
                              Thư nhà đưa đến muôn vàng chắt chiu
                              Xoa đầu tóc bạc ngắn nhiều
                              So le lởm chởm khó điều cài trâm


                              Trần Trọng San

                              Nước mất c̣n sông núi
                              Thành xuân cảnh um tùm
                              Biệt ly ḷng chim hăi
                              Cám cảnh lệ hoa tuôn
                              Lửa hiệu liền ba tháng
                              Thư nhà đáng mấy muôn
                              Găi hoài cùn tóc bạc
                              Chừng tuột chiếc trâm luôn


                              Tương Như
                              Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                              Phiến vân thiên thượng khứ du du
                              Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                              Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                              Comment


                              • #16
                                KHÚC GIANG II

                                KHÚC GIANG II

                                Triều hồi nhật nhật điển xuân y
                                Mỗi nhật giang đầu tận túy quy
                                Tửu trái tầm thường hành xứ hữu
                                Nhân sinh thất thập cổ lai hy
                                Xuyên hoa giáp điệp thâm thâm hiện
                                Điểm thủy thanh đ́nh khoản khoản phi
                                Truyền ngữ phong quang cộng lưu chuyển
                                Tạm thời tương tống mạc tương vi


                                Dịch thơ:

                                Khỏi bệ vua ra cố áo hoài
                                Bến sông say khướt, tối lần mai
                                Nợ tiền mua rượu đâu không thế ?
                                Sống bảy mươi năm đă mấy người ?
                                Bươm bướm luồn hoa phơ phất lượn
                                Chuồn chuồn rỡn nước lửng lơ chơi
                                Nhắn cho quang cảnh thường thay đổi
                                Tạm chút chơi xuân kẻo nữa hoài.


                                Tản Đà

                                Ta ngày giũ áo từ quan
                                Bên sông chén rượu miên man quay về
                                Bốn bề nợ rượu lê mê
                                Bảy mươi đếm lại xưa giờ mấy ai ?
                                Vờn hoa phơ phất bướm say
                                Chuồn chuồn trêu sóng nước bay dập d́u
                                Gió mây chuyển vận muôn chiều
                                Cùng nhau tận hưởng phiêu diêu tháng ngày


                                Vơ Thị Xuân Đào
                                Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                                Phiến vân thiên thượng khứ du du
                                Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                                Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                                Comment


                                • #17
                                  GIAI NHÂN

                                  GIAI NHÂN

                                  Tuyệt đại hữu giai nhân,
                                  U cư tại không cốc .
                                  Tự vân lương gia tử,
                                  Linh lạc y thảo mộc .
                                  Quan Trung tích táng loạn,
                                  Huynh đệ tao sát lục.
                                  Quan cao hà túc luận,
                                  Bất đắc thu cốt nhục.
                                  Thế t́nh ố suy yết,
                                  Vạn sự tùy chuyển chúc.
                                  Phu tế khinh bạc nhi,
                                  Tân nhân mỹ như ngọc .
                                  Hợp hôn thướng tri thời,
                                  Uyên ương bất độc túc .
                                  Đản kiến tân nhân tiếu,
                                  Ná văn cựu nhân khốc.
                                  Tại sơn tuyền thủy thanh,
                                  Xuất sơn tuyền thủy trọc.
                                  Thị tỳ măi châu hồi,
                                  Khiên la bổ mao ốc.
                                  Trích hoa bất sáp phát,
                                  Thái bách động doanh cúc .
                                  Thiên hàn thúy tụ bạc,
                                  Nhật mộ ỷ tu trúc .


                                  Dịch nghĩa:

                                  Có người con gái đẹp tuyệt trần,
                                  Sống âm thầm trong núi non vắng vẻ.
                                  Nàng kể lể vốn con nhà đàng hoàng,
                                  Mà nay phiêu dạt cùng với cỏ cây.
                                  Vào buổi Quan Trung loạn lạc xa xưa,
                                  Anh em đều bị sát hại .
                                  Quan quyền cao sang mà kể làm ǵ,
                                  Chết chẳng nhặt nhạnh được thịt xương .
                                  T́nh đời vốn rẻ rúng, ghét bỏ sự suy vi .
                                  Muôn việc tùy cho ngọn đèn nhấp nháy .
                                  Anh chồng là phường bạc bẽo,
                                  Đem về người mới xinh như ngọc .
                                  Cây hợp hôn c̣n biết nở đúng lúc,
                                  Chim uyên ương không sống đơn độc .
                                  Chỉ thấy nụ cười của người mới,
                                  Mà không nghe tiếng khóc của người cũ .
                                  Ở trong núi, nước suối được trong sạch,
                                  Ra khỏi núi, nước suối bị vẫn đục .
                                  Người hầu gái đi bán ngọc trở về,
                                  Bứt dây dại che chắn cho mái tranh .
                                  Ngắt đóa hoa mà không cài lên tóc,
                                  Hái lá bách vốc đầy một bụm tay .
                                  Trời buốt giá,tay áo màu xanh mong manh,
                                  Chiều chiều đứng tựa khóm trúc dài .

                                  Dịch thơ:

                                  Người Đẹp


                                  Một trang quốc sắc tuyệt đời ,
                                  Náu thân hiu quạnh ở nơi hang cùng .
                                  Kể rằng con cái nhà tông ,
                                  Sa cơ phải lạc loài cùng cỏ cây .
                                  Quan trung loạn lạc những ngày ,
                                  Anh em bị hại bởi tay hung tàn .
                                  Kể chi hiển trật cao quan ,
                                  Thảm thay đến nổi xương tàn không thu .
                                  T́nh đời suy có ai phù ,
                                  Việc đời chi khác đèn cù xoay quanh .
                                  Lang quân cũng thói bạc t́nh ,
                                  Coi người mới đẹp như h́nh tiên sa .
                                  Biết thời kia dạ hợp hoa ,
                                  Cặp uyên ương nọ thường là ngủ đôi .
                                  Chỉ trông người mới vui cười ,
                                  Nghe đau tiếng khóc của ai cô pḥng .
                                  Suối c̣n trong núi suối trong ,
                                  Suối ra khỏi núi , suối trông đục ngàu .
                                  Sai t́ đi bán hạt châu ,
                                  Lều tranh rác nát phải khâu dây lài .
                                  Ngắt hoa mái tóc không cài .
                                  Vốc đầy lá Bách , hái hoài không thôi .
                                  Lạnh lùng tay áo mỏng tơi ,
                                  Trời hôm dựa khóm trúc dài thẩn thơ .

                                  Bản dịch Trần Trọng Kim


                                  Ghi chú :

                                  Hợp hôn : tức là cây dạ hợp đến đêm là hoa nó tỏa mùi thơm .

                                  Người ta đặt ra người con gái rong bài thơ là thân phận của Tử Mỹ .
                                  Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                                  Phiến vân thiên thượng khứ du du
                                  Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                                  Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                                  Comment


                                  • #18
                                    THẬP THẤT DẠ ĐỐI NGUYỆT

                                    THẬP THẤT DẠ ĐỐI NGUYỆT

                                    Thu nguyệt nhưng viên dạ
                                    Giang thôn độc lăo thân
                                    Quyển liêm hoàn chiếu khách
                                    Ỷ trượng cánh tùy nhân
                                    Quang xạ tiềm cầu động
                                    Minh phiên túc điểu tần
                                    Mao trai y quất dữu
                                    Thanh thiết lộ hoa tân


                                    Dịch nghĩa:

                                    Trăng thu đêm nay vẫn tṛn
                                    Thân già cô quạnh ở xóm bên sông
                                    Cuốn rèm , trăng c̣n ngó khách
                                    Chống gậy , trăng vẫn theo ḿnh
                                    Ánh dọi xuống làm cho con cầu long đă lặn phải cựa quậy
                                    Bóng sáng soi vào , khiến con chim ngủ xoay ḿnh luôn
                                    Lều tranh dựa bên dăy cây quưt cây bưởi
                                    Đêm lạnh hạt móc mới đọng như hoa

                                    Dịch thơ

                                    NGẮM TRĂNG ĐÊM MƯỜI BẢY

                                    Vành vạnh trăng thu chút chẳng sai
                                    Xóm sông lụ khụ một ḿnh ai
                                    Cuốn rèm , trông thấy như chào lăo
                                    Chống gậy ra chơi lại đón người
                                    Soi suốt rồng nằm ḍng nước chảy
                                    Sáng choang chim ngủ bóng cành phơi
                                    Nhà tranh ngồi tựa bên chồi quưt
                                    Móc trắng ḷng ta cũng trắng ngời


                                    Trần Tế Xương dịch
                                    Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                                    Phiến vân thiên thượng khứ du du
                                    Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                                    Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                                    Comment


                                    • #19
                                      THỤC TƯỚNG

                                      Thục Tướng


                                      Thục tướng từ đường hà xứ tầm ,
                                      Cẩm Quan thành ngoại bách sâm sâm .
                                      Ánh giai bích thảo tự xuân sắc ,
                                      Cách diệp hoàng ly không hảo âm .
                                      Tam cố tần phiền thiên hạ kế ,
                                      Lưỡng triều khai tế lăo thần tâm .
                                      Xuất sư vi tiệp thân tiên tử ,
                                      Trường sử anh hùng lệ măn khâm .

                                      Đỗ Phủ




                                      Dịch nghĩa :
                                      Thừa Tướng Nước Thục

                                      T́m ở nơi nào thấy đền thờ của thừa tướng ? Chính là ở ngoài thành Cẩm Quan, nơi có hàng cây bách um tùm . Soi sáng thềm , cỏ xanh vẫn có màu vẻ xuân ; ở bên kia lá cây , chim oanh vàng vẫn cất tiếng hót hay .
                                      Lưu Huyền Đức ba lần đến thăm , làm cho ngài phải bận tâm với kế sách b́nh định thiên hạ . Ngài đă có công mở nước và giúp rập hai triều , hết ḷng bậc lăo thần . Ngài đem quân đi đánh Ngụy , chưa thắng trận mà thân đă thác ; việc này măi măi khiến cho các bậc anh hùng lệ rơi đầy vạc áo



                                      Thục Tướng

                                      Biết đâu t́m đến đền Thục tướng ?
                                      Phía ngoài thành Cẩm , bách rườm rà .
                                      Soi thềm , cỏ biếc luôn tươi thắm ;
                                      Bên lá oanh vàng vẫn hát ca .
                                      Ba lượt ân cần , ơn chúa nặng ;
                                      Hai triều giúp rập , bụng tôi già .
                                      Ra quân chưa thắng , thân đà thác ;
                                      Măi khiến anh hùng lệ xót xa .

                                      Bản dịch Trần Trọng San .


                                      Ghi chú :
                                      _ Thục tướng : thừa tướng nước Thục , chỉ Khổng Minh _ Gia Cát Lượng thời Tam Quốc .

                                      Vạn Xuân

                                      Comment


                                      • #20
                                        TIỂU HÀN THỰC CHU TRUNG TÁC

                                        Tiểu Hàn Thực Chu Trung Tác



                                        Giai thần cưỡng ẩm thực do hàn ,
                                        Ẩn kỷ tiêu điều đới hạt quan .
                                        Xuân thủy thiền như thiên thượng tọa ,
                                        Lăo niên hoa tự vụ trung khan .
                                        Quyên quyên hư điệp qua màn nhạn ,
                                        Phiến phiến khinh âu hạ cấp suyền .
                                        Vân bạch sơn thanh vạn dư ư ,
                                        Sầu khan trực chỉ thị Trường An .

                                        Đỗ Phủ


                                        Dịch nghĩa :
                                        Làm Trong Thuyền Vào Ngày Tiểu Hàn Thực

                                        Trong tiết lành , ta gượng uống rượu trong lúc đồ ăn hăy c̣n nguội lạnh . Đội mũ lông chim hạt , tựa ghế buồn hiu . Trên mặt nước c̣n xuân , con thuyền giống như ngồi trên trời . Lúc tuổi già , ngắm hoa trong lớp sương mù .
                                        Con bướm đẹp nhởn nhơ bay qua cánh buồm đi thong thả . Từng con chim âu nhẹ nhàng sà xuống ḍng nước trôi nhanh . Mây trắng , núi xanh giải dài hơn vạn dặm . Buồn trông lên phía bắc đó chính là Trường An .


                                        Làm Trong Thuyền Vào Ngày Tiểu Hàn Thực


                                        Tiết lành, gượng uống lạnh lùng ;
                                        Ghế ngồi c̣m cơi ,mũ lông ră rời .
                                        Nước xuân , thuyền đứng giữa trời ;
                                        Mắt già , như thấy hoa cười trong sương
                                        Nhởn nhơ bướm lượn quanh buồm ;
                                        Nhẹ nhàng âu đáp xuống ḍng cuộn trôi .
                                        Núi xanh , mây trắng xa vời ;
                                        Buồn trông phía bắc , là trời Trường An .


                                        Bản dịch Trần Trọng San
                                        Vạn Xuân

                                        Comment


                                        • #21
                                          GIANG MAI

                                          GIANG MAI

                                          Mai nhụy lạp tiền phá,
                                          Mai hoa niên hậu đa.
                                          Tuyệt tri xuân ư hảo,
                                          Tối nại khách sầu hà.
                                          Tuyết thụ nguyên đồng sắc,
                                          Giang phong diệc tự ba.
                                          Cố viên bất khả kiến,
                                          Vu tụ uất ta nga.

                                          Bản dịch :
                                          CÂY MAI TRÊN SÔNG


                                          Trước ngày chạp nhị mai vừa mới ló,
                                          Qua sang năm mai nở đă đầy cành.
                                          Vẫn biết rằng xuân ư tốt xinh xinh,
                                          Nhưng dạ khách buồn tênh sao xiết kể !
                                          Cây với tuyết nguyên cùng một vẻ,
                                          Gió trên sông gợn sóng sẽ nhô đầu.
                                          Cố viên nào thấy đâu đâu,
                                          Núi Vu chót vót một màu xanh om.

                                          Á NAM dịch
                                          Last edited by Tieu Dieu Khach; 06-17-2002, 05:42 PM.
                                          Thế sự thăng trầm quân mạc vấn
                                          Yên ba thâm xứ hữu ngư châu ....

                                          Comment


                                          • #22
                                            VỊNH CHIÊU QUÂN

                                            VỊNH CHIÊU QUÂN

                                            Quần sơn vạn hác phó Kinh môn,
                                            Sinh trưởng Minh Phi thượng hữu thôn.
                                            Nhất khứ thử đài liên sóc mạc,
                                            Độc lưu thanh trủng hướng hoàng hôn.
                                            Hoạ đồ tỉnh thức xuân phong diện,
                                            Hoàn bội không qui nguyệt dạ hồn.
                                            Thiên tải tỳ bà tác Hồ ngữ,
                                            Phân minh oán hận khúc trung luân.

                                            Bản dịch :
                                            VỊNH CHIÊU QUÂN


                                            Ngh́n non vạn suối tới Kinh môn,
                                            Quê quán Minh Phi vẫn hăy c̣n.
                                            Đài tía bước ra nơi sóc mạc,
                                            Nấm xanh gửi lại bóng hoàng hôn.
                                            Vẻ xuân, tranh cổ phôi pha nét,
                                            Gót ngọc, đêm trăng phảng phất hồn.
                                            Đàn phổ tiếng Hồ muôn thuở đó,
                                            Khúc tỳ ai oán mạch sầu tuôn.
                                            Khuyết danh
                                            Thế sự thăng trầm quân mạc vấn
                                            Yên ba thâm xứ hữu ngư châu ....

                                            Comment


                                            • #23
                                              KHÁCH CHÍ

                                              Khách Chí


                                              Xá nam xá bắc giai xuân thủy ,
                                              Đản kiến quần âu nhật nhật lai .
                                              Hoa kiến bất tằng duyên khách tảo ,
                                              Bồng môn kim thủy vị quân khai .
                                              Bàn tôn thị viễn vô kiêm vị ,
                                              Tôn tửu gia bần chỉ cựu phôi .
                                              Khẳng dữ lăng ông tương đối ẩm ,
                                              Cách ly hô thủ tận dư bôi .



                                              Phía nam , phía bắc nhà toàn là nước xuân . Chỉ thấy những con chim âu ngày ngày bay tới . Trươc đây chưa từng có v́ khách nào mà quét đường hoa ; bây giờ mới v́ bạn mà mở cửa cỏ bồng .
                                              V́ chợ xa , nên bữa ăn không có đủ vị ; nhà nghèo, chỉ có chén rượu cũ chưa lọc . Thôi đành đối ẩm với lăo hàng xóm ; cách rào , gọi mang ra hết chén rượu c̣n lại .


                                              Khách Đến

                                              Nước xuân đầy rẫy bắc nam ;
                                              Ngày ngày âu vẫn thường sang chơi nhà .
                                              Chưa v́ khách quét lối hoa ,
                                              Cửa bồng nay mới mở ra v́ người .
                                              Chợ xa thiếu vị dâng mời ;
                                              Nhà nghèo ; chỉ có rượu ôi lâu ngày .
                                              Với ông hàng xóm cùng say ,
                                              Gọi đem hết rượu ra ngay bên rào .


                                              Bản dịch Trần Trọng San

                                              Vạn Xuân

                                              Comment


                                              • #24
                                                HỌA ƯNG

                                                HỌA ƯNG

                                                Tố luyện phong sương khởi
                                                Thương ưng họa tác thù
                                                Hộ thân tư giảo thỏ
                                                Trắc mục tự sầu hồ
                                                Điều tuyền quang kham trích
                                                Hiên doanh thế khả hô
                                                Hà đương kích phàm điểu
                                                Mao huyết sái b́nh vu


                                                Dịch nghĩa :

                                                Gió sương nổi trên tấm lụa trắng
                                                Con ưng xanh vẽ khéo lạ lùng !
                                                Đứng né ḿnh định ŕnh loài cáo
                                                Ghé mắt giống con khỉ rũ buồn
                                                Dây tơ buộc chân trên cột sắt sáng loáng
                                                Trước hiên nghe gọi sẽ bay ra
                                                Bao giờ đánh tan lũ chim hèn
                                                Máu lông rẩy giữa miền đồng cỏ

                                                Dịch thơ

                                                CHIM ƯNG VẼ

                                                Ưng xanh ai khéo vẽ vời
                                                Nổi trên lụa trắng , một trời gió sương
                                                Gườm gườm đôi mắt liếc ngang
                                                Nghiêng nghiêng ḿnh né như đang ŕnh mồi
                                                Dây xinh , ṿng sáng hẳn hoi
                                                Gọi thường bay xuống hiên ngoài cũng nên
                                                Bao giờ đánh bọn chim hèn
                                                Máu lông tung rắc giữa miền đồng hoang ?


                                                Nhượng Tống dịch
                                                Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                                                Phiến vân thiên thượng khứ du du
                                                Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                                                Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                                                Comment


                                                • #25
                                                  TIỀN XUẤT TÁI

                                                  TIỀN XUẤT TÁI

                                                  Văn cung đương văn cường
                                                  Dụng tiễn đương dụng trường
                                                  Xạ nhân , tiên xạ mă
                                                  Cầm tặc , tiên cầm vương
                                                  Sát nhân diệc hữu hạn
                                                  Liệt quốc tự hữu cương
                                                  Cẩu năng chế xâm lăng
                                                  Khởi tại đa sát thương !


                                                  Dịch nghĩa :

                                                  Giương cung nên giương cung cứng
                                                  Dùng tên , nên dùng tên dài
                                                  Bắn người , nên trước bắn ngựa
                                                  Bắt giặc , nên trước bắt chúa
                                                  Sự giết người cũng có hạn
                                                  Các nước đều có bờ cơi riêng
                                                  Ví bằng đủ chặn được kẻ xâm lăng
                                                  Cần chi phải giết hại nhiều người

                                                  Dịch thơ :

                                                  LẦN TRƯỚC RA TRƯỚC ẢI

                                                  Giương cung phải cung cứng
                                                  Dùng tên phải tên dài
                                                  Bắn người , bắn ngựa trước
                                                  Bắt giặc , bắt chúa ngay
                                                  Giết người cũng có hạn
                                                  Nước nào chẳng đất đai ?
                                                  Nếu đủ chặn xâm lược
                                                  Cần ǵ giết thẳng tay ?


                                                  Hoàng Tạo dịch
                                                  Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                                                  Phiến vân thiên thượng khứ du du
                                                  Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                                                  Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                                                  Comment


                                                  • #26
                                                    PHỤNG TẶNG VI TẢ THỪA TRƯỢNG NHỊ THẬP NHỊ VN

                                                    PHỤNG TẶNG VI TẢ THỪA TRƯỢNG NHỊ THẬP NHỊ VẬN


                                                    Hoàn khóa bất ngă tử
                                                    Nho quan đa ngộ thân
                                                    Trượng nhân thí tĩnh thính
                                                    Tiện tử thỉnh cụ trần
                                                    Phủ tích thiếu niên nhật
                                                    Tảo sung quan quốc tân
                                                    Độc thư phá vạn quyển
                                                    Hạ bút như hữu thần
                                                    Phú liệu Dương Hùng địch
                                                    Thi Khan Tử Kiến thân
                                                    Lư Ung cầu thức diện
                                                    Vương Hàn nguyện bốc lân
                                                    Tự vị phả dĩnh xuất
                                                    Lập đăng yếu lộ tân
                                                    Trí quân Nghiêu , Thuấn thượng
                                                    Tái sử phong tục thuần
                                                    Thử ư cánh tiêu điều
                                                    Hành ca phi ẩn luân
                                                    Kỵ lư thập tam tải
                                                    Lữ thực kinh hoa xuân
                                                    Triêu khấu phú nhi môn
                                                    Mộ tùy ph́ mă trần
                                                    Tàn bôi dữ lănh chá
                                                    Đáo xứ tiềm bi tân
                                                    Chủ thượng khoảnh kiến trưng
                                                    Thúc nhiên dục cầu thân
                                                    Thanh minh khướt thùy si
                                                    Tằng đăng vô túng lân
                                                    Thậm quư trượng nhân hậu
                                                    Thậm tri trượng nhân chân
                                                    Mỗi ư bách liêu thượng
                                                    Ổi tụng giai cú tân
                                                    Thiết hiệu Cống công hỉ
                                                    Nan cam Nguyên Hiến bần
                                                    Yên năng tâm ưởng ưởng
                                                    Chỉ thị tẩu tuân tuân
                                                    Kim dục đông nhập hải
                                                    Tức tương tây khứ Tần
                                                    Thượng liên Chung Nam sơn
                                                    Hồi thủ thanh Vị tân
                                                    Thường nghĩ báo nhất phạn
                                                    Huống hoài từ đại thần
                                                    Bạch âu một hạo đăng
                                                    Vạn lư thùy năng thuần


                                                    Dịch nghĩa :
                                                    Con nhà giàu không bao giờ chết đói
                                                    Mũ áo nhà nho nhiều lúc làm lỡ đời người
                                                    Xin bậc tôn trưởng hăy lắng tai nghe
                                                    Cho kẻ hèn mọn được giăi bày rơ rệt
                                                    Đỗ Phủ này lúc c̣n ít tuổi
                                                    Sớm được dự hàng "khách nước" vinh quang
                                                    Sách đọc vỡ muôn cuốn
                                                    Bút viết như có thần
                                                    Phú địch nổi Dương Hùng
                                                    Thơ gần với Tử Kiến
                                                    Lư Ung cũng mong biết mặt
                                                    Vương Hăn cũng muốn ở gần
                                                    Nghĩ ḿnh sẽ được trổ tài
                                                    Bước lên nơi trọng yếu
                                                    Giúp vua hơn Nghiêu Thuấn
                                                    Làm cho phong tục trở lại trong lằnh
                                                    (Nhưng) ư nghĩ ấy đă bị tan mất
                                                    Lại không được như người ẩn dật
                                                    Đâm ra đi lang thang hát nghêu ngao
                                                    Mười ba năm trời cưỡi trên ḿnh lừa
                                                    Ăn ở nhờ nơi kinh đô
                                                    Sớm gơ cửa nhà giàu
                                                    Chiều hút theo dấu bụi đám ngựa béo
                                                    Rượu thừa cùng chả nguội
                                                    Đến đâu cũng âm thầm xót xa
                                                    Vụt được vua vời đến
                                                    Chắc được bay nhảy có phần
                                                    (Nhưng ) giữa khoảng trời xanh , chim đành rũ cánh
                                                    Cá lờ đờ không chỗ giương vây
                                                    Thẹn ḿnh được bậc tôn trưởng rủ t́nh đằm thắm
                                                    Rất hiểu ḷng chân thực của cụ
                                                    Thường khi trước mặt trăm quan
                                                    Những câu thơ hay được đưa ra nhẩm đọc
                                                    Trộm bắt chước cái mừng của Cống Vũ
                                                    Chưa cam chịu cảnh Nguyên Hiến nghèo nàn
                                                    Hay đâu ḷng bùi ngùi
                                                    Mỗi bước ruột nẫu úa
                                                    Nay định phương đông vào bể
                                                    Sẽ ra phương tây đi khỏi đất Tần
                                                    Nh́n núi Chung Nam vẫn c̣n lmến tiếc
                                                    Nghoảnh về phía sông Vị trong vắt một màu
                                                    Bát cơm c̣n mang ơn nặng
                                                    Huống chi từ biệt bậc đại thần lại không nhớ nhung
                                                    (Từ đây ) chim bạch âu lẩn trong khoảnh mênh mông
                                                    Muôn dặm vẫy vùng ai c̣n chế ngự được

                                                    -Dương Hùng : tên chữ là Tử Vân , một nhà từ phú nổi tiếng đời Hán
                                                    -Tử Kiến : Tào Thực
                                                    - Lư Ung : một người nổi tiếng trong giới văn nghệ đương thời . Ông đă có lần đến thăm Đỗ Phủ
                                                    - Vương Hăn : một nhà thơ đương thời
                                                    -Cống Vũ : Người đời Hán bạn với Vương Cát . Khi Vương Cát được làm quan , Cống Vũ vui mừng khôn xiết . Đỗ Phủ ví ḿnh như Cống Vũ ,mừng Vi Tế được làm quan to
                                                    -Nguyên Hiến : học tṛ của Khổng Tử , nhà rất nghèo


                                                    Dịch thơ :

                                                    DÂNG TẶNG QUAN TẢ THỪ A HỌ VI


                                                    Khố lụa chẳng chết đói
                                                    Mũ nho thường tội thân
                                                    Cụ hăy lắng nghe thử
                                                    Hèn mọn xin phân trần
                                                    Phủ tôi lúc trẻ tuổi
                                                    Sớm dự khoa thi xuân
                                                    Sách đọc vỡ muôn quyển
                                                    Hạ bút như có thần
                                                    Thơ sánh sức Tào Thực
                                                    Phú ngang tài Tử Vân
                                                    Lư Ung t́m biết mặt
                                                    Vương Hăn muốn cầu thân
                                                    Tài ḿnh tưởng chẳng mấy
                                                    Sẽ nắm quyền trị dân
                                                    Giúp vua vượt Nghiêu Thuấn
                                                    Lại cho phong tục thuần
                                                    Hát rong phải lánh đời ?
                                                    Nguyền xưa dẫu lỗi dần
                                                    Cưỡi lừa mười ba năm
                                                    Đất kinh t́m kiếm ăn
                                                    Nhà giàu sớm gơ cửa
                                                    Ngựa béo chiều theo chân
                                                    Rượu thừa , miếng chả nguội
                                                    Nuốt tủi đă bao lần ?
                                                    Nhà vua vừa cho đ̣i
                                                    Bay nhảy chắc có phần
                                                    Mây xanh , cánh bỗng ră
                                                    Vũng cạn , vẩy đành quằn
                                                    Rất biết cụ thực bụng
                                                    Rất cảm cụ ân cần
                                                    Câu hay thường đọc lại
                                                    Trước mặt các triều thần
                                                    Ḷng mừng riêng khấp khởi
                                                    Cảnh nghèo bao khó khăn
                                                    Chạy kể đă vất vả
                                                    Ḷng dẫu không ăn năn
                                                    Nay định t́m vào bể
                                                    Sẽ ra ngay khỏi Tần
                                                    Núi Chung c̣n tiếc rẻ
                                                    Bến Vị tạm lần chần
                                                    Bữa ăn mong trả nghĩa
                                                    Huống nữa là ân nhân
                                                    Muôn dặm sóng mông mênh
                                                    Âu trắng ai dễ gần ?

                                                    Nhượng Tống dịch

                                                    Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                                                    Phiến vân thiên thượng khứ du du
                                                    Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                                                    Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                                                    Comment


                                                    • #27
                                                      KƯ ĐỖ VỊ

                                                      KƯ ĐỖ VỊ

                                                      Hàn nhật kinh thiềm đoản
                                                      Cùng viên thất mộc bi
                                                      Giáp trung vi khách cửu
                                                      Giang thương ức quân th́
                                                      Thiên địa nhân hà tại
                                                      Phong trần bệnh tán từ
                                                      Phong thư lưỡng hàng lệ
                                                      Triêm sái ấp tân thi


                                                      Dịch nghĩa :

                                                      Ngày rét , mặt trời chóng qua thềm
                                                      Mất ổ , cùng đường , vượn buồn rầu
                                                      Nấn ná lâu ngày ở gửi nơi kẽm sông
                                                      Khi ở trên sông lại nhớ đến bác
                                                      Khắp trời đất biết gửi thân nơi nào ?
                                                      Bước phong trần đau ốm biết nài sao !
                                                      Gửi lá thư , hai hàng lệ nhỏ
                                                      Đầm đ́a bám vào ḷng thơ mới

                                                      Dịch thơ :

                                                      GỬI ÔNG ĐỖ VỊ

                                                      Bóng trời rét qua thềm thoăn thoắt
                                                      Vượn cùng đường mất ổ những bi ai
                                                      Nơi kẽm sông nấn ná bấy lâu rồi
                                                      Trên sông đó nghĩ người thêm tưởng nhớ
                                                      Khắp trời đâu biết đâu là chốn ở
                                                      Bước phong trần đau ốm nữa nài sao !
                                                      Phong thư hàng lệ tuôn trào
                                                      Đầm đ́a lă chă thấm vào hàng thơ


                                                      Á Nam dịch
                                                      Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                                                      Phiến vân thiên thượng khứ du du
                                                      Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                                                      Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                                                      Comment


                                                      • #28
                                                        TỐNG KHỔNG SÀO PHỦ

                                                        TỐNG KHỔNG SÀO PHỦ TẠ BỆNH QUY DU GIANG ĐÔNG KIÊM TR̀NH LƯ BẠCH

                                                        Sào Phủ trạo đầu bất khẳng trú
                                                        Đông tương nhập hải tùy yên vụ
                                                        Thi quyển trường lưu thiên đại gian
                                                        Điếu can dục phất san hô thụ
                                                        Thâm sơn , đại trạch long xà viễn
                                                        Xuân hàn , dă âm phong cảnh mộ
                                                        Bồng lai Chức Nữ hồi vân xa
                                                        Chỉ điểm hư vô thị chinh lộ
                                                        Tự thị quân thân hữu tiên cốt
                                                        Thế nhân na đắc tri kỳ cố !
                                                        Tích quân chỉ đục khổ tử lưu
                                                        Phú quư hà như ? Thảo đầu lộ !
                                                        Thái hầu tĩnh giả ư hữu dư
                                                        Thanh dạ trí tửu lâm tiền từ
                                                        Băi cầm trù trướng nguyệt chiếu tịch
                                                        Kỷ tuế kư ngă không trung thư ?
                                                        Nam tầm Vũ Huyệt kiến Lư Bạch
                                                        Đạo Phủ vấn tấn kim hà như ?


                                                        Dịch nghĩa :

                                                        Bác Sào Phủ lắc đầu không chịu ở lại
                                                        Rắp sang đông , ra bể , theo làn khói mù
                                                        Tập thơ , c̣n để lại măi trong trời đất
                                                        Muốn phất chiếc cần câu giữa những cây san hô
                                                        Loài rồng rắn thường ở những nơi núi sâu đầm lớn xa thẳm
                                                        Xuân lạnh lùng , đồng xẩm tối , phong cảnh chiều rồi
                                                        Nàng Chức Nữ cưỡi xe mây từ núi Bồng Lai đến
                                                        Chỉ rơ khoảng hư vô là nơi đi về
                                                        Trong người bác vốn có cốt tiên
                                                        Người đời biết sao được cái đó
                                                        Tiếc bác nên một hai cố chèo kéo lại
                                                        Giàu sang là cái ǵ ? Hạt móc trên ngọn cỏ !
                                                        Thái Hầu người điềm tĩnh , ḷng tốt có thừa
                                                        Đêm thanh , đặt tiệc rượu ngay ở trước thềm
                                                        Dứt khúc đàn , bùi ngùi nh́n trăng soi trên bàn tiệc
                                                        Biết năm nào tin từ không trung gửi về cho ta ?
                                                        Về nam , hăy t́m đến Vũ Huyệt gặp Lư Bạch
                                                        Nhờ nói giúp : Phủ tôi có lời thăm hỏi hiện giờ ra sao ?

                                                        Dịch thơ :

                                                        Tiễn Khổng Sào Phủ cáo bệnh về sang chơi Giang Đông , nhân tiện gửi Lư Bạch


                                                        Sào Phủ lắc đầu chẳng ở lại
                                                        Sắp vào biển đông theo ngút khói
                                                        Tập thơ để măi giữa đất trời
                                                        Cần câu t́m cụm san hô tới
                                                        Núi sâu đầm lớn rồng rắn xa
                                                        Xuân lạnh đồng râm phong cảnh tối
                                                        Non bồng ả Chức quảy xe mây
                                                        Trỏ nẻo hư vô đường vời vợi
                                                        Vốn thật thân anh có cốt tiên
                                                        Người đời dễ biết đâu nguồn cội
                                                        Tiếc anh một hai muốn cầm anh
                                                        Giàu sang như móc đầu cỏ gội
                                                        Thái Hầu trầm lặng ư dồi dào
                                                        Trước hiên đặt rượu suốt đêm thâu
                                                        Buông đàn ủ dột , trăng soi tiệc
                                                        Bao giờ tin nhạn gửi cho nhau ?
                                                        Nam t́m Vũ Huyệt gặp Lư Bạch
                                                        Bảo Phủ hỏi thăm giờ ra sao ?

                                                        Khương Hữu Dụng dịch
                                                        Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                                                        Phiến vân thiên thượng khứ du du
                                                        Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                                                        Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                                                        Comment


                                                        • #29
                                                          Xuân Nhật Ức Lư Bạch

                                                          Bạch dă thi vô địch ,
                                                          Phiêu nhiên tứ bất quần .
                                                          Thanh tân Dữu khai phủ ,
                                                          Tuấn dật Bào tham quân .
                                                          Vị bắc xuân thiên thụ ,
                                                          Giang đông nhật mộ vân .
                                                          Hà thời nhất tôn tửu ,
                                                          Trùng dừ tế luân văn .

                                                          Đỗ Phủ

                                                          Dịch nghĩa :
                                                          Ngày Cuối Xuân Nhớ Lư Bạch
                                                          Thơ Lư bạch không có ai là địch thủ ; tứ thơ phơi phới , nhẹ nhàng không ai bằng được . Trong sáng , mới mẻ , giống như thơ của Dữu khai phủ ; hào hùng phiêu dật, giống như thơ của Bào tham quân .

                                                          Lúc này tôi đang ngắm hàng cây dưới trời xuân tại Vị Bắc , th́ bạn đang ở trong bóng mây chiều ở Giang Đông . Biết bao giờ được cùng nhau uống một chén rượu , và bàn kỹ về thơ văn .?

                                                          Ngày Xuân Nhớ Lư Bạch

                                                          Không có thơ nào hơn Lư Bạch ;
                                                          Ư phơi phới nhẹ , chẳng ai bằng .
                                                          Thanh Tân giống hệt Dữu Khai phủ ,
                                                          Tuấn dật như là Bào tham quân .
                                                          Vị Bắc cây xuân trời chốn cũ ,
                                                          Giang Đông mây vẫn bóng chiều tàn .
                                                          Bao giờ rượu lại cùng nâng chén ,
                                                          Câu chuyện văn chương lại được bàn ?

                                                          Bản dịch Trần Trọng San

                                                          Ghi chú :
                                                          • Dữu khai phủ : Dữu Tín , người Nam Bắc triều , làm chức khai phủ , có tài văn chương , là tác giả bài Ai Giang Nam phú nổi tiếng .
                                                          • Bào tham quân : Bào Chiếu , người thời Nam Bắc triều , làm chức tham quân , nổi tiếng có thi tài .
                                                          • Vị Bắc : lúc này Đỗ Phủ đang ở Hàm Dương , phía bắc sông Vị .
                                                          • Giang đông : nơi Lư Bạch đang ở lúc này , nay là miền nam tỉnh Giang Tô và miền Bắc tỉnh Chiết Giang .
                                                          Vạn Xuân

                                                          Comment


                                                          • #30
                                                            Thiên Mạt Hoài Lư Bạch

                                                            Lương phong khởi thiên mạt ,
                                                            Quân tử ư như hà .
                                                            Hồng nhan kỷ thời đáo ,
                                                            Giang hồ thu thủy đa .
                                                            Văn chương tăng mệnh đạt ,
                                                            Lị vị hỉ nhân qua .
                                                            Ưng cộng oan hồn ngữ ,
                                                            Đầu thi tặng Mịch La .

                                                            Đỗ Phủ

                                                            Dịch nghĩa :
                                                            Nhớ Lư Bạch Ở Nơi Cuối Trời .
                                                            Trong lúc gió mát nổi lên ở nơi cuối trời , bạn có ư nghĩ ra sao ? Biết bao giờ chim hồng nhạn mới tới đây ? Sông hồ có nhiều nước thu .
                                                            Văn chương thường ghét hạnh vận hanh thông ; yêu quái vui mừng khi thấy có người đi qua . Lúc này chắc bạn đang tṛ chuyện với hồn oan của Khuất Nguyên , và ném thơ xuống tặng ở sông Mịch La .

                                                            Nhớ Lư Bạch Ở Nơi Cuối Trời .

                                                            Gió đà thổi mát chốn chân trời ,
                                                            Không biết sao rồi ư nghĩ ai ?
                                                            Hồng nhạn xa vời , tin tức vắng ;
                                                            Sông hồ tràn ngập , nước thu đầy .
                                                            Văn chương thường ghét ghen cùng mệnh ;
                                                            Yêu quái mừng vui thấy có người .
                                                            Chắc với hồn oan đang nói chuyện ,
                                                            Làm thơ gieo tặng Mịch La rồi .

                                                            Bản dịch Trần Trọng San


                                                            Ghi chú :
                                                            _ Mịch La : tên con sông nhánh của sông Tương , nơi Khuất Nguyên tự trầm .
                                                            _ Đỗ Phủ làm bài này trong mùa thu năm 759 , tại Tần Châu , trong khi Lư Bạch đang trên đường đi đày đày đến Dạ lang , qua sông Trường Giang và hồ Đ́nh Động .
                                                            Vạn Xuân

                                                            Comment


                                                            • #31
                                                              Vịnh Hoài Cổ Tích
                                                              (I)

                                                              Chi li đông bắc phong trần tế ,
                                                              Phiêu bạc tây nam thiên địa gian .
                                                              Tam giáp lâu dài yêm nhật nguyệt .
                                                              Ngũ khê y phục cộng vân san .
                                                              Yết hồ sự chủ chung vô lại ,
                                                              Từ khách ai thời thả vị hoàn.
                                                              Dữu Tín b́nh sinh tối tiêu sắt ,
                                                              Mộ niên thi phú động giang quan .

                                                              Đỗ Phủ

                                                              Dịch nghĩa :
                                                              Làm Thơ Nhớ lại Dấu Vết Xưa
                                                              Lưu lạc giữa nơi gió bụi miền đông bắc , phiêu bạc trong khoảng trời đất miến tây nam . Lâu đài miền Tam Giáp dầu dăi lâu ngày dưới bóng mặt trời , mặt trăng . Quần áo của người vùng Ngũ Khê xen lẫn với mây núi .
                                                              Rút cuộc không thể tin cậy ở ḷng trung thành thờ vua của bọn rợ Yết . Nhà văn thương cảm thời thế vẫn c̣n chưa trở về được . Lúc b́nh sinh Dữu Tín rất buồn bă , thê lương ; khi tuổi già thơ phú làm rung động sông ải .

                                                              Dịch Thơ :

                                                              Vịnh Hoài Cổ Tích
                                                              (I)

                                                              Đă vương gió bụi miền đông bắc ,
                                                              Lưu lạc tây nam giữa đất trời .
                                                              Tam giáp lâu đài phơi nhật nguyệt ,
                                                              Ngũ khê xiêm áo lẫn ngàn mây .
                                                              Yết hồ thờ chúa , luôn quay quắt ;
                                                              Từ khách thương đời , vẫn nổi trôi .
                                                              Dữu Tín b́nh sinh hiu quạnh lắm ;
                                                              Tuổi già , sông ải đượm văn người .

                                                              Bản dịch Trần Trọng San


                                                              Ghi chú :
                                                              _ Ngũ Khê : năm ḍng nước ở Hồ Nam và Quí Châu . Đây là nơi ở của bộ tộc Khê , ăn vận khác với người đời Đường .
                                                              Đây là bài thơ thứ nhất trong năm bài Vịnh Hoài Cổ Tích của Đổ Phủ (đánh số thứ tự dể phân biệt )


                                                              Vịnh hoài cổ tích kỳ II

                                                              Dao lạc thâm tri Tống Ngọc bi
                                                              Phong lưu nho nhă diệc ngô si (sư)
                                                              Trướng vọng thiên thu nhất sái lệ
                                                              Tiêu điều dị đại bất đồng th́
                                                              Giang san cố trạch không văn tảo
                                                              Văn vũ hoang đài khởi mộng ti (tư)
                                                              Tối thị Sở cung cầu dẫn diệt
                                                              Chân nhân chỉ điểm đáo kim nghi



                                                              Dịch Thơ:

                                                              Vịnh hoài cổ tích kỳ II
                                                              (Nhà Tống Ngọc)

                                                              Lá rụng cảm thông sầu Tống Ngọc
                                                              Phong lưu nho nhă bậc thầy tôi
                                                              Ngàn thu tưởng vọng châu tầm tả
                                                              Nay cũng tiêu điều dẫu khác thời
                                                              Nhà cũ núi sông buồn vắng vẻ
                                                              Mộng suy văn vũ cảnh hoang đài
                                                              Thương thay tận diệt cùng vua Sở
                                                              Thuyền chủ c̣n ngờ dấu vết sai

                                                              Bản dịch: Chi Điền
                                                              Vạn Xuân

                                                              Comment


                                                              • #32
                                                                Vịnh Hoài Cổ Tích
                                                                (III)

                                                                Quần sơn vạn hác phó Kinh Môn ,
                                                                Sinh trưởng Minh Phi thượng hữu thôn .
                                                                Nhất khứ Tử Đài liên sóc mạc ,
                                                                Độc lưu thanh trủng hướng hoàng hôn .
                                                                Họa đồ tỉnh thức xuân phong diện .
                                                                Hoàn bội không qui nguyệt hạ hồn .
                                                                Thiên tải tỳ bà tác hồ ngữ .
                                                                Phân minh oán hận khúc trung luân .

                                                                Đỗ Phủ

                                                                Dịch nghĩa :
                                                                Vượt qua nhiều núi non , muôn ḍng suối , đi đến núi Kinh Môn . Tại đây vẫn c̣n có xóm làng , là chổ Minh Phi sinh trưởng khi xưa . Khi nàng ra đi , cung Tử Đài nối liền với sa mạc miền Bắc . Bây giờ chỉ c̣n lại mả xanh dưới bóng hoàng hôn .
                                                                Xem bức họa , vua Hán phảng phất nhận biết khuôn mặt nàng trong gió xuân . Nhưng chỉ c̣n hồn nàng với hoàn bội trở về dưới trăng . Ngàn năm sau c̣n truyền lại khúc đàn tỳ bà làm theo âm điệu Hồ ; trong khúc ca , bày tỏ rỏ ràng niềm oán hận .

                                                                ]Dịch Thơ :

                                                                Vịnh Hoài Cổ Tích
                                                                (III)

                                                                Vượt non , qua suối , đến Kinh Môn ;
                                                                Xóm cũ Minh Phi nay vẫn c̣n .
                                                                Cung Hán một đi liền cơi Bắc ;
                                                                Mả xanh trơ lại dưới hoàng hôn .
                                                                Bức tranh thoảng gió xuân tô mặt ;
                                                                Hoàn bội về đây , nguyệt rọi hồn .
                                                                Muôn thuở tỳ bà vang giọng mọi ,
                                                                Điệu hồ c̣n măi hận trào tuôn .

                                                                Bản dịch Trần Trọng San


                                                                Ghi chú :
                                                                _ Kinh Môn : tên núi ở huyện Nghi Đô, tỉnh Hồ Bắc .
                                                                _ Minh Phi : tức Vương Chiêu Quân , dời Hán Nguyên đế , cung nữ Vương Chiêu Quân v́ không chịu hối lộ họa công Mao Diên Thọ , nên bị họa h́nh xấu , không được vua lưu ư . Đến khi quyết định gả Chiêu Quân cho chúa Hung Nô, vua mới gặp mặt nàng , rất hối tiếc , nhưng việc đă rồi .
                                                                _ Thanh trủng : mộ Vương Chiêu Quân ở huyện Qui Tuy , tỉnh Tuy Viễn . Theo truyền thuyết , vùng này cỏ đều bạc trắng , riêng cỏ mọc trên mộ Chiêu Quân là màu xanh , nên gọi là “ thanh trủng “ ( mả xanh ).
                                                                _ Hoàn bội : đồ trang sức của phụ nữ .
                                                                _ Oán hận : Chiêu Quân ở Hung Nô làm ra bài ca rất ai oán , gọi là Chiêu Quân oán


                                                                Vịnh hoài cổ tích kỳ IV

                                                                Thục chúa khuy Ngô hạnh tam hiệp
                                                                Băng nhiên, diệc tại Vĩnh An cung
                                                                Thúy hoa tưởng tượng Không Sơn lư
                                                                Ngọc điện hư vô đă tự trung
                                                                Cổ miếu sam tùng sào thủy hạc
                                                                Tuế thời phục hạp tẩu thôn ông
                                                                Vũ Hầu từ ốc trường lân cận
                                                                Nhất thể quân thần tế tự đồng

                                                                Dịch Nghĩa:

                                                                Vua Thục ḍ Ngô qua Tam Hiệp
                                                                Năm chết cũng tại Vĩnh An cung
                                                                Dung nhan tưởng tượng đồi hoang dại
                                                                Điện ngọc cô liêu giữa cánh đồng
                                                                Miếu cổ c̣ xây tổ trên cành tùng
                                                                Mấy lăo ông trong thôn cúng kiến quanh năm
                                                                Miếu thờ Vũ Hầu cũng gần đó
                                                                Vua tôi hương khói cùng một lúc

                                                                Dịch Thơ:

                                                                Vịnh hoài cổ tích kỳ IV
                                                                (Vĩnh An cung, Tiên chủ miếu)

                                                                Vua Thục chinh Ngô quá Tam-Hiệp
                                                                Băng hà cũng tại Vĩnh An Cung
                                                                Cỏ hoa chừng tưởng trên non vắng
                                                                Điện ngọc điêu tàn giữa đất hoang
                                                                Miếu cỏ hạc vàng xây tổ ấm
                                                                Hạ đông bô lăo lễ thần hoàng
                                                                Vũ Hầu lăng miếu bên Tiên Chúa
                                                                Nhất thể vua tôi một lễ dâng



                                                                Vịnh hoài cổ tích kỳ V

                                                                Gia Cát đại danh thùy vũ trụ
                                                                Tông thần di tượng túc thanh cao
                                                                Tam phân cát cứ vu trù sách
                                                                Vạn cổ vân tiêu nhất vũ mao
                                                                Bá trọng chi gian kiến Y Lă
                                                                Chỉ huy nhược định thất Tiêu Tào
                                                                Vận di Hán tộ chung nan phục
                                                                Chí quyết thân thiêm quân vụ lao


                                                                Dịch Nghĩa:

                                                                Đại danh của Gia Cát Lượng vang khắp ṿm trời
                                                                Người tôi trung xưa nay c̣n bức tượng thanh cao
                                                                Chia ba thiên hạ là mưu kế của ngài
                                                                Vạn thuở mây trời nhẹ tựa lông chim
                                                                Quyền cao sánh nổi với Y Doăn Lă Vọng
                                                                Chỉ quy quyết sách hơn cả Tiêu Hà Tào Tham
                                                                Biết vận nước dời đổi, cơ đồ nhà Hán không khôi phục được
                                                                Nhưng vẫn một ḷng lo việc quân cơ

                                                                Dịch Thơ:

                                                                Vịnh hoài cổ tích kỳ V
                                                                (Đền Vũ Hầu)

                                                                Gia Cát lừng danh trong vũ trụ
                                                                Công thần gương sáng đức thanh cao
                                                                Ba phần thiên hạ phân chia sẵn
                                                                Vạn cổ trần gian một vũ mao
                                                                Công nghiệp không thua tài Doăn Thượng
                                                                Kinh luân c̣n vượt trí Tiêu Tào
                                                                Vận suy triều Hán không khôi phục
                                                                Chí quyết trung hưng chẳng nại lao.


                                                                Bài dịch: Chi Điền
                                                                Vạn Xuân

                                                                Comment


                                                                • #33
                                                                  NGUYỆT DẠ ỨC XÁ ĐỆ

                                                                  Thú cổ đoạn nhân hành ,
                                                                  Thu biên nhất nhạn thanh .
                                                                  Lộ ṭng kim dạ bạch,
                                                                  Nguyệt thị cố hương minh.
                                                                  Hữu đệ giai phân tán,
                                                                  Vô gia văn tử sinh.
                                                                  Kư thư trường bất đạt,
                                                                  Huống năi vị hưu binh .

                                                                  Đổ Phủ


                                                                  Dịch nghĩa :
                                                                  Đêm Trăng Nhớ Em
                                                                  Tiếng trống nơi đồn thú vang lên, dứt hết vết chân ngườ iđi trên đường. Một tiếng nhạn kêu ở chốn biên thùy mùa thu. Từ đêm nay trở đi, sương móc rơi trắng xóa; trăng vẫn sáng tại quê xưa.
                                                                  Có các em trai, nhưng đều ly tán; không c̣n nhà để mà hỏi thăm chúng c̣n sống hay đă chết. Gửi thư về, nhưng thư thường không tới nơi; huống chi chiến tranh vẫn c̣n chưa thôi.

                                                                  Dịch thơ :

                                                                  Đêm Trăng Nhớ Em


                                                                  Trống dồn dứt vết chân đi;
                                                                  Nhạn thu một tiếng biên thùy bi ai.
                                                                  Đêm nay sương trắng đă rơi,
                                                                  Quê xưa giờ vẫn sáng ngời bóng trăng.
                                                                  Có em, đều đă chia tan;
                                                                  Không nhà mà đến hỏi thăm mất c̣n.
                                                                  Gửi thư, chẳng biết tới luôn,
                                                                  Huống chi chinh chiến nay c̣n chưa thôi.


                                                                  Bản dịch Trần Trọng San
                                                                  Vạn Xuân

                                                                  Comment


                                                                  • #34
                                                                    Mao Ốc Vi Thu Phong Sở Phá

                                                                    Bát nguyệt thu cao phong nộ hào ,
                                                                    Quyển ngă ốc thượng tam trùng mao .
                                                                    Mao phi độ giang sái giang giao .
                                                                    Cao già quái quyến trường lâm sao ,
                                                                    Hạ giả phiêu chuyển trầm đường ao .
                                                                    Nam thôn quần đồng khi ngă lăo vô lực ,
                                                                    Nhẫn năng đối diện vi đạo tặc .
                                                                    Công nhiên băo mao nhập trúc khứ ,
                                                                    Thần tiều khẩu táo hô bất đắc .
                                                                    Qui lai ỷ trượng tự thán tức .
                                                                    Nga khoảnh phong định vân mặc sắc ,
                                                                    Thu thiên mạc mạc hướng hôn hắc .
                                                                    Bố khâm đa niên lănh tự thiết .
                                                                    Kiều nhi ác ngọa đạp lư liệt .
                                                                    Sàng đầu ốc lậu vô can xứ ,
                                                                    Vũ cước như ma vị đoạn tuyệt .
                                                                    Tự kinh táng loạn thiểu thụy miên ,
                                                                    Trường dạ chiêm thấp hà do triệt .
                                                                    An đắc quảng hạ thiên vạn gian ,
                                                                    Đại tí thiên hạ hàn sĩ câu hoan nhan ,
                                                                    Phong vũ bất động an như san .
                                                                    Ô hô , hà thời nhăn tiền đột ngột kiến thử ốc ,
                                                                    Ngô lư độc phá thụ đống tử diệc túc .

                                                                    Đỗ Phủ

                                                                    Dịch nghĩa :
                                                                    Mái Tranh Bị Gió Thu Thổi Vỡ
                                                                    Tháng tám , trời thu cao, gió giận dữ gào thét , cuốn đi ba lớp cỏ tranh trên mái nhà ta . Cỏ tranh bay qua sông , rải xuống miền đất bên sông . Cao th́ vắt vẻo treo trên ngọn cây rừng ; thấp th́ tả tơi rơi ch́m xuống ao nước .
                                                                    Lũ trẻ xóm nam khinh ta già yếu , nhẫn tâm làm giặt cướp ngay trước mặt ta . Chúng công khai ôm cỏ tranh đi vào trong xóm trúc ; ta khô môi rát miệng , kêu thét mà không được . Trở về, chống gậy , thở than .
                                                                    Một lát sau , gió yên mây đen như mực . Trời thu bát ngát đen tối lúc chiều tà . Chiếc chăn vải dùng nhiều năm , lạnh như sắt , bị đứa con thơ khó ngủ đạp rách toang . Ở đầu giường mái nhà dột , không chổ nào khô ; vết mưa nhiều nhưng gai vẫn c̣n chưa hết . Từ khi gặp cơn hoạn lạc , ḿnh ít ngủ , suốt đêm dài , ướt đẫm , biết làm sao hết được !
                                                                    Mong sao có được ngàn vạn gian nhà lớn, để giúp cho các hàn sĩ trong thiên hạ đều được vui vẽ , không bị kinh động v́ mưa gió , yên ổn như núi non ! Hỡi ôi , biết bao giờ được trông thấy nhà này đứng cao sững trước mắt ; dù cho riêng nhà ta bị phá vỡ , ḿnh có chịu rét đến chết , cũng thỏa ḷng !


                                                                    Dịch thơ :

                                                                    Mái Tranh Bị Gió Thu Thổi Vỡ

                                                                    Tháng tám , trời cao , gió thu gào ,
                                                                    Thổi tung mái nhà , cuốn tranh pheo .
                                                                    Tranh bay qua sông , rơi lao xao ;
                                                                    Cao th́ trên rừng treo vắt vẻo ,
                                                                    Thấp th́ phơ phất ch́m trong ao .
                                                                    Lũ trẻ xóm nam khinh ta già không sức ,
                                                                    Nỡ ḷng ngang nhiên làm trộm giặc ;
                                                                    Ôm bừa cỏ tranh vào trong trúc .
                                                                    Rát cổ , bỏng họng kêu không được ;
                                                                    Trở về , chống gậy mà tấm tắc .
                                                                    Phút chốc , gió yên mây như mực ;
                                                                    Chiều đến , trời thu đen bát ngát .
                                                                    Chăn vải lâu năm lạnh như sắc ,
                                                                    Con thơ khó ngủ , đạp rách nát .
                                                                    Đầu giường , mái dột , khắp nơi ướt ;
                                                                    Mưa nhiều như gai , vết chưa nhạt .
                                                                    Từ khi loạn lạc , ít ngủ ngon ;
                                                                    Đêm dài ướt đẫm , làm sao bớt !
                                                                    Mong sao nhà lớn có ngàn gian ,
                                                                    Giúp cho hàn sĩ trên đời đều hân hoan ,
                                                                    Gió mưa chẳng đọng , vững như non !
                                                                    Hỡi ôi , bao giờ thấy được nhà cao này trước mắt ;
                                                                    Nhà ḿnh có vỡ , chết rét , cũng thỏa ḷng !

                                                                    Bản dịch Trần Trọng San


                                                                    Đỗ Phủ làm bài này khoảng năm 761 ở Thành Đô thảo đường
                                                                    Vạn Xuân

                                                                    Comment


                                                                    • #35
                                                                      Bất Kiến

                                                                      Bất kiến Lư sinh cửu ,
                                                                      Dương cuồng chân khả ai .
                                                                      Thế nhân giai dục sát ,
                                                                      Ngô ư độc lân tài .
                                                                      Mẫn tiệp thi thiên thủ ,
                                                                      Phiêu linh tửu nhất bôi .
                                                                      Khuông sơn độc thu xứ ,
                                                                      Đầu bạch hảo qui lai .

                                                                      Đỗ Phủ

                                                                      Dịch nghĩa :
                                                                      Không gặp
                                                                      Đă lâu không gặp bạn Lư sinh . Bạn phải giả đ̣ điên cuồng , thực đáng thương xót . Trong lúc người đời đều muón bạn phải chết , chỉ riêng tôi có ư muốn tiếc tài .
                                                                      Bạn làm thơ rất mau lẹ , có lẽ đến ngàn bài ; bây giờ đang phải nổi trôi , lưu lạc với một chén rượu . núi Khuông Lư là nơi bạn từng đọc sách khi xưa ; đầu bạc rồi , bạn hăy trở về nơi đó .


                                                                      Dịch thơ :

                                                                      Không gặp

                                                                      Lâu rồi không gặp Lư sinh ,
                                                                      Giả điên vờ dại , cho ḿnh xót ai .
                                                                      Giết đi là ư người đời ,
                                                                      Ngậm ngùi riêng chỉ ḿnh tôi mến tài .
                                                                      Lẹ mau thơ viết ngàn bài ;
                                                                      Bây giờ một chén nổi trôi bụi trần .
                                                                      Nơi xưa đọc sách Khuông Sơn ,
                                                                      Mái đầu bạc trắng , cố nhân hăy về !

                                                                      Bản dịch Trần Trọng San


                                                                      _ Khuông sơn : tên núi ở tỉnh Giang tây , nơi Lư Bạch từng đến đọc sách
                                                                      Vạn Xuân

                                                                      Comment


                                                                      • #36
                                                                        Khương Thôn
                                                                        ( kỳ nhất )


                                                                        Tranh vanh xích vân tây ,
                                                                        Nhật cước há b́nh địa .
                                                                        Sài môn điểu tước táo ,
                                                                        Qui khách thiên lư chí .
                                                                        Thê noa quái ngơa tại ,
                                                                        Kinh định hoàn thức lệ .
                                                                        Thế loạn tao phiêu đăng ,
                                                                        Sinh hoàn ngẫu nhiên toại .
                                                                        Lân nhân măn tường đầu ,
                                                                        Cảm thán diệc hư hí .
                                                                        Dạ lan cánh bỉnh đăng ,
                                                                        Tương đối như mộng mị .

                                                                        Đỗ Phủ

                                                                        Dịch nghĩa :
                                                                        Khương Thôn ( bài một )
                                                                        Đám mây đỏ cao ngất ở phía tây ; gót chân mặt trời bước xuống mặt đất bằng . Trước cổng nghèo , chim sẻ kêu xao xác , khi khách từ nơi xa ngàn dặm về đến nhà .
                                                                        Vợ con đều sửng sốt khi thấy tôi c̣n sống ; khi đă hết kinh sợ , vẫn c̣n chùi nước mắt . Đời loạn, gặp cảnh lưu lạc ; được sống sót trở về , thực là ngẫu nhiên .
                                                                        Những người hàng xóm đứng đầy tường , cũng đều cảm động , bùi ngùi . Đêm khuya , lại thắp đèn lên ; nh́n nhau , tưởng chừng như đang ở trong giấc mộng .


                                                                        Dịch thơ :

                                                                        Khương Thôn( Bài một)

                                                                        Mây đỏ ngất bên tây ,
                                                                        Mặt trời bước xuống đất .
                                                                        Cổng nghèo , chim xao xác ,
                                                                        Ngàn dặm khách về đây .
                                                                        Vợ con đều sửng sốt .
                                                                        Rồi gạ lệ trào tuôn .
                                                                        Đời loạn , ḿnh lưu lạc ,
                                                                        Sống về , thực thỏa ḷng .
                                                                        Đầy tường người sớm cũ ,
                                                                        Cảm động cũng thương ai .
                                                                        Đêm khuya , đèn vẫn thắp ;
                                                                        Trông nhau , ngỡ mộng rồi .

                                                                        Bản dịch Trần Trọng San

                                                                        _ Đỗ Phủ làm bài thơ này vào tháng 8 nhuận , năm 757 , trong khi rời huyện Phụng Tường ( tỉnh Thiểm Tây ) về thăm gia đ́nh tại Phu Châu ( tỉnh Thiểm Tây ) . Khương Thôn là vùng ngoại ô của Phu Châu
                                                                        Vạn Xuân

                                                                        Comment


                                                                        • #37
                                                                          Khương Thôn
                                                                          ( Kỳ nhị )


                                                                          Văn tuế bách thâu sinh ,
                                                                          Hoàn gia thiểu hoan thú .
                                                                          Kiều nhi bất ly tất ,
                                                                          Úy ngă phục khước khứ .
                                                                          Ức tích hiếu truy lương ,
                                                                          Cố nhiều tŕ biên thụ .
                                                                          Tiêu tiêu bắc phong kính ,
                                                                          Vũ sự tiễn bách lự
                                                                          Lại tri ḥa thử thu ,
                                                                          Dĩ giác tao sàng trú .
                                                                          Như kim túc châm chước ,
                                                                          Thả dụng ư tŕ mộ .

                                                                          Đổ Phủ


                                                                          Dịch nghĩa :
                                                                          Khương Thôn ( bài hai )
                                                                          Tuổi đă già nên phải cẩu thả cầu sống . Về nhà , thấy ít thú vui . Những đứa con thân yêu không rời khỏi đầu gối , v́ sợ tôi lại ra đi .
                                                                          Nhớ lại khi xưa thường thích hóng mát , nên tôi lại đi quanh hàng cây bên ao . Gió bắc ào ào thổi mạnh . Những việc trái ư nung nấu nổi lo âu .
                                                                          V́ biết lúa đă gặp rồi và hèm rượu đă rót , nên nay tôi co’ đủ rượu uống , để khuây khỏa lúc tuổi già .

                                                                          Dịch thơ :

                                                                          Khương Thôn
                                                                          ( bài hai )


                                                                          Tuổi già cầu sống vội ,
                                                                          Về nhà , ít thú vui .
                                                                          Con thơ không rời gối ,
                                                                          Sợ ta lại đi thôi .
                                                                          Nhớ xưa thích hóng mát ,
                                                                          Dạo quanh cây bên ao .
                                                                          Ào ào gió bắc thổi ,
                                                                          Nung nấu bao lo âu .
                                                                          Nghe tin lúa gặt rồi ,
                                                                          Hèm rượu cũng có nhiều .
                                                                          Nay ta đủ rượu uống ,
                                                                          Khuây khỏa lúc trời chiều .

                                                                          Bản dịch Trần Trọng San
                                                                          Vạn Xuân

                                                                          Comment


                                                                          • #38
                                                                            Khương Thôn
                                                                            ( Kỳ tam )


                                                                            Quần kê chính loạn khiếu ,
                                                                            Khách chí khê đấu tranh .
                                                                            Khu kê thướng thụ mộc ,
                                                                            Thủy văn khấu sài kinh .
                                                                            Phụ lăo tứ ngũ nhân ,
                                                                            Vấn ngă cửu viễn hành .
                                                                            Thủ trung các hữu huề ,
                                                                            Khuynh kháp trọc phục thanh .
                                                                            Khổ từ tửu vị bạc ,
                                                                            Thử địa vô nhân canh .
                                                                            Binh cách kư vị tức ,
                                                                            Nhi đồng tận đông chinh .
                                                                            Thỉnh vị phụ lăo ca ,
                                                                            Gian nan quí thâm t́nh .
                                                                            Ca băi ngưỡng thiên thán ,
                                                                            Tứ tọa lệ tung hoành .

                                                                            Đỗ Phủ

                                                                            Dịch nghĩa :
                                                                            Khương Thôn ( bài ba )
                                                                            Đàn gà đang rối rít kêu ; khi khách đến , gà đá lộn nhau . Sau khi xua gà lên cây , mới nghe thấy tiếng gơ cổng .
                                                                            Bốn năm ông già lại hỏi thăm tôi đă đi xa lâu ngày . Ông nào cũng mang theo bầu rượu nơi tay , cùng tôi rót uống say sưa .
                                                                            Các ông phàn nàn rằng vị rượu nhạt , ruộng lúa không có người cày , chiến tranh vẫn c̣n chưa yên , con cái đều phải đi đánh miền đông .
                                                                            Xin v́ các phụ lăo mà hát . Tự thấy hổ thẹn trước t́nh cảm sâu xa của các vị đối với nổi gian nan của ḿnh . Hát xong , ngẩng nh́n trời than thở , khiến cho các ông ngồi bốn bên rỏ lệ chứa chan .

                                                                            Dịch thơ :

                                                                            Khương Thôn
                                                                            ( Bài ba )


                                                                            Gà đang rối rít kêu ,
                                                                            Thấy người , liền đá lộn .
                                                                            Xua gà lên trên cây ,
                                                                            Mới nghe tiếng gơ cổng .
                                                                            Phụ lăo bốn năm ông ,
                                                                            Hỏi ta đi lâu ngày ;
                                                                            Tay đều mang theo rượu ,
                                                                            Nghiêng bầu cùng ta say .
                                                                            Phàn nàn vị rượu nhạt ,
                                                                            Không người cày ruộng đồng ,
                                                                            Cjiê1n tranh c̣n chưa hết ,
                                                                            Con cái đều sang đông .
                                                                            Xin v́ phụ lăo ca ,
                                                                            Hổ thẹn t́nh sâu xa .
                                                                            Hát xong nh́n trời than ;
                                                                            Bốn bên lệ chan ḥa .

                                                                            Bản dịch Trần Trọng San
                                                                            Vạn Xuân

                                                                            Comment


                                                                            • #39
                                                                              VÔ GIA BIỆT

                                                                              Tịch mịch Thiên Bảo hậu
                                                                              Viên lư đăn cao lê
                                                                              Ngă lư bách dư gia
                                                                              Thế loạn các đông tê
                                                                              Tồn giả vô tiêu tức
                                                                              Tử giả vị trần nê !
                                                                              Tiện tử nhân trận bại
                                                                              Quy lai tầm cựu khê
                                                                              Cửu hành kiến không hạng
                                                                              Nhật sấu khí thảm thê !
                                                                              Đăn đối hồ dữ ly
                                                                              Thụ mao nộ ngă đề
                                                                              Tứ lân hà sở hữu ?
                                                                              Nhất nhị lăo quả thê
                                                                              Túc điểu luyến bản chi
                                                                              An từ thả cùng thê
                                                                              Phương xuân độc hà xừ
                                                                              Nhật mộ hoàn quán khuê
                                                                              Huyện lại tri ngă chí
                                                                              Triệu linh tập cổ bề
                                                                              Tuy ṭng bản châu dịch
                                                                              Nội cố vô sở huề
                                                                              Cận hành chỉ nhất thân
                                                                              Viễn khứ chung chuyển mê
                                                                              Gia hương kư đăng tận
                                                                              Viễn cận lư diệc tề
                                                                              Vĩnh thống trường bệnh mẫu
                                                                              Ngũ niên uỷ câu khê !
                                                                              Sinh ngă bất đắc lực
                                                                              Chung thân lưỡng toan tê !
                                                                              Nhân sinh vô gia biệt
                                                                              Hà dĩ vi chửng lê ?


                                                                              Dịch nghĩa :

                                                                              Cảnh tiêu điều sau năm Thiên Bảo
                                                                              Nhà vườn toàn là cỏ dại
                                                                              Xóm ḿnh có hơn trăm nhà
                                                                              Gặp đời loạn , mỗi người đi một phương
                                                                              Người c̣n không tin tức ǵ
                                                                              Người chết biến thành bụi đất
                                                                              Thân hèn v́ thua trận
                                                                              T́m lối cũ quay về
                                                                              Đi măi chỉ thấy ngơ vắng
                                                                              Ánh nắng thoi thóp , cảnh tượng thê lương !
                                                                              Trước mắt chỉ thấy cáo cùng cầy
                                                                              Xù lông nh́n ta gầm gừ , giận dữ
                                                                              Bốn bề hàng xóm c̣n ǵ đâu ?
                                                                              Một vài bà già góa bụa
                                                                              Chim ngủ mến cành quen
                                                                              Đâu dám ngại , đành nương náu với nghèo khổ !
                                                                              Giữa mùa xuân thui thủi vác cuốc
                                                                              Chiều tối vẫn tát nước ngoài đồng
                                                                              Bọn nha lại trên huyện biết ḿnh về
                                                                              Gọi gắt đi tập trống trận
                                                                              Tuy chỉ phục dịch trong châu nhà
                                                                              Nh́n lại chẳng có người nào
                                                                              Đi gần chỉ có một thân
                                                                              Đi xa cuối cùng lạc lối !
                                                                              Quân nhà đă sạch sành sanh
                                                                              Dù xa hay gần th́ cũng thế
                                                                              Xót thương vô cùng , mẹ già ốm lâu năm
                                                                              Chết đă năm năm rồi vẫn vùi bên khe lạch
                                                                              Sinh ra ḿnh mà chẳng được nhờ
                                                                              Suốt đời mẹ con đều chua xót !
                                                                              Đời người đến nỗi không có nhà mà từ biệt
                                                                              Thực làm kẻ dân đen cũng không đáng

                                                                              Dịch thơ :

                                                                              CUỘC TỪ BIỆT CỦA NHỮNG NGƯỜI KHÔNG NHÀ

                                                                              Quạnh quẽ sau Thiên Bảo
                                                                              Vườn lều chỉ cỏ gai !
                                                                              Làng tôi dư trăm nhà
                                                                              Thời loạn tản đông tây
                                                                              Người c̣n không tin tức
                                                                              Người chết lấp bùn lầy
                                                                              Thằng tôi nhân thua trận
                                                                              T́m lối cũ về đây
                                                                              Đi hoài thấy ngơ trống
                                                                              Buồn tênh bóng nắng gầy !
                                                                              Chỉ gặp chồn với cáo
                                                                              Xù lông khịt dọa tôi
                                                                              Quanh làng ǵ đâu có ?
                                                                              Bà góa một đôi người
                                                                              Chim c̣n mến cành cũ
                                                                              Đậu khổ vẫn không rời
                                                                              Mùa xuân , riêng vác cuốc
                                                                              Tối , c̣n tưới nương soi
                                                                              Viên huyện hay tôi về
                                                                              Ra lính , đă cho đ̣i
                                                                              Tuy làm lính trong hạt
                                                                              Trong nhà không c̣n ai
                                                                              Đi gần riêng lủi thủi
                                                                              Đi xa biệt mù khơi
                                                                              Quê nhà đà hết sạch
                                                                              Xa gần cũng thế thôi !
                                                                              Xót mẹ nỗi đau ốm
                                                                              Vùi xác năm năm rồi
                                                                              Sinh tôi chẳng được ǵ
                                                                              Suốt đời hận cả đôi
                                                                              Người không nhà mà biệt
                                                                              Sao gọi được là người ?


                                                                              Khương Hữu Dụng dịch
                                                                              Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                                                                              Phiến vân thiên thượng khứ du du
                                                                              Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                                                                              Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                                                                              Comment


                                                                              • #40
                                                                                TÂN HÔN BIỆT

                                                                                Thỏ ty phụ bồng ma
                                                                                Dẫn man cố bất trường
                                                                                Giá nữ dữ chinh phu
                                                                                Bất như khí lộ bàng !
                                                                                Kết phát vi quân thê
                                                                                Tịch bất noăn quân sàng
                                                                                Mộ hôn thần cáo biệt
                                                                                Vô năi thái thông mang !
                                                                                Quân hành tuy bất viễn
                                                                                Thú biên phó Hà Dương
                                                                                Thiếp thân vị phân minh
                                                                                Hà dĩ bái cô chương ?
                                                                                Phụ mẫu dưỡng ngă th́
                                                                                Nhật dạ linh ngă tàng
                                                                                Sinh nữ hữu sở quy
                                                                                Kê cẩu diệc đắc tương
                                                                                Quân kim văng tử địa
                                                                                Trầm thống bách trung trường
                                                                                Thệ dục tùy quân khứ
                                                                                H́nh thế phản thương hoàng
                                                                                Vật vị tân hôn niệm
                                                                                Nỗ lực sự nhung hàng
                                                                                Phụ nhân tại nhân trung
                                                                                Binh khí khủng bất dương
                                                                                Tự ta bần gia nữ
                                                                                Cửu trí la nhu thường
                                                                                La nhu bất phục thi
                                                                                Đối quân tẩy hồng trang
                                                                                Ngưỡng thị bách điểu phi
                                                                                Đại tiểu tất song tường
                                                                                Nhân sự đa thác ngỗ
                                                                                Dữ quân vĩnh tương vương


                                                                                Dịch nghĩa :

                                                                                Dây tơ hồng bám vào cây ḅng bong , cây gai
                                                                                Dù ngọn dây có lan ra cũng không thể được dài
                                                                                Có con gái gă cho người đi lính
                                                                                Chẳng thà vất bỏ bên đường
                                                                                Vấn tóc (1) về làm vợ anh
                                                                                Giường của anh , em nằm chưa ấm chiếu
                                                                                Chập tối đưa dâu , sớm mai từ biệt
                                                                                Há chẳng là quá đỗi vội vàng !
                                                                                Anh đi tuy không xa
                                                                                Đến Hà Dương để đóng giữ biên giới
                                                                                Nhưng thân phận em chưa được phân minh (2)
                                                                                Biết lạy chào cha mẹ chồng thế nào cho phải ?
                                                                                Nhớ khi ở với cha mẹ
                                                                                Ngày đêm nuôi nấng giữ ǵn trong nhà
                                                                                Sinh con gái th́ phải gả chồng
                                                                                Con gà con chó cũng được mang theo (3)
                                                                                Nay anh đến nơi vào sinh ra tử
                                                                                Nỗi đau ngầm nung nấu trong ḷng em
                                                                                Đă toan thề quyết đi theo anh
                                                                                Song t́nh thế lại biến chuyển khó khăn
                                                                                Anh chớ nên v́ vợ mới mà bịn rịn
                                                                                Hăy gắng sức gánh vác việc quân
                                                                                Nếu có đàn bà trong quân đội
                                                                                E tinh thần binh sĩ khó lên cao
                                                                                Em chỉ than thân là con gái nhà nghèo
                                                                                Bộ áo xiêm lụa may măi mới xong
                                                                                Áo xiêm ấy nay không mặc nữa
                                                                                Trước mặt anh rửa hết phấn son
                                                                                Ngước nh́n trăm giống chim bay trên trời
                                                                                Mặc dù lớn nhỏ cũng đều có đôi
                                                                                Sao đời người lại lắm điều lận đận
                                                                                Em cùng anh trông ngónh nhau hoài

                                                                                Dịch thơ :

                                                                                CUỘC LY BIỆT CỦA ĐÔI VỢ CHỒNG MỚI CƯỚI

                                                                                Tơ hồng leo phải cây đay
                                                                                Quanh co quấn quít cho dây khó dài
                                                                                Gả con cho mấy cậu cai
                                                                                Chẳng thà bỏ quách ở nơi vệ đường
                                                                                Rẽ ngôi , em bén duyên chàng
                                                                                Chiếu em chưa ấm cái giường nhà trai
                                                                                Cưới chiều hôm , vắng sớm mai
                                                                                Duyên đâu lật đật cho ngươi xót xa !
                                                                                Chàng đi dù chẳng bao xa
                                                                                Hà Dương đất ấy cũng là đáng lo
                                                                                Thân em mới mẻ thẹn tḥ
                                                                                Chào cha , gửi mẹ sao cho nên điều ?
                                                                                Ngày xưa cha , mẹ nuông chiều
                                                                                Ngày đêm những bắt nâng niu giữ giàng
                                                                                Đến khi về tới nhà chàng
                                                                                Con gà , con chó cũng mang theo cùng
                                                                                Chàng nay tới chốn hăi hùng
                                                                                Nghĩ thôi em đă quặn ḷng đau thương
                                                                                Cũng toan quyết chí theo chàng
                                                                                Chút e t́nh thế vội vàng chưa yên
                                                                                Thôi chàng gác mối t́nh duyên
                                                                                Việc binh đă gánh th́ nên chuyên cần
                                                                                Đàn bà ở đám ba quân
                                                                                Sợ rằng gươm giáo kém phần xông pha
                                                                                Xót em thanh bạch con nhà
                                                                                Có may được tấm quần là từ lâu
                                                                                Quần là c̣n mặc đi đâu ?
                                                                                Đối chành , xin rửa hết màu phấn son
                                                                                Ngửa trong chim chóc bao con
                                                                                Con to , con nhỏ cũng c̣n bay đôi
                                                                                Dở dang ngắm cái kiếp người
                                                                                Cùng chàng , thôi sẽ suốt đời nhớ mong !


                                                                                Ngô Tất Tố dịch
                                                                                Nhất đóa phù dung trầm ảnh thủy
                                                                                Phiến vân thiên thượng khứ du du
                                                                                Băng hàn ngọc kết như minh nguyệt
                                                                                Tâm đồng tri kỷ đáo muôn thu

                                                                                Comment

                                                                                Working...
                                                                                X