Thơ của Y Nhi

[Thien Sat Ma Yeu]

Nhà thơ Ý Nhi

Sau một vài lần thử sức, ý Nhi thờ ơ với thơ cho đến tận năm 1978, khi chị lao động thật sự nghiêm túc để cho ra đời tập thơ Ðến với dòng sông. Thơ của ý Nhi đầy nữ tính lại có chất trí tuệ, mang nỗi khắc khoải khôn nguôi của chị trước những gì trông thấy và cảm nhận.

Tiểu sử

Tên khai sinh: Hoàng Thị ý Nhi, sinh ngày 18-9-1944. Quê quán: Quảng Nam. Nơi ở hiện nay: TP Hồ Chí Minh. Tốt nghiệp Ðại học Tổng hợp Hà Nội, ngành Ngữ văn. Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam,

Năm 1968, tốt nghiệp Ðại học Tổng hợp Hà Nội, về công tác tại Viện Văn học (thuộc ủy ban Khoa học Xã hội Việt Nam). Sau đó chuyển sang làm cán bộ biên tập Nhà xuất bản Văn nghệ giải phóng, rồi Nhà xuất bản Hội Nhà văn, thường trú tại TP Hồ Chí Minh.

Tác phẩm chính

Trái tim - nỗi nhớ (thơ, in chung, 1974); Ðến với dòng sông (thơ, 1978); Người đàn bà ngồi đan (thơ, 1985); Ngày thường (thơ, 1987); Mưa tuyết (thơ, 1991); Gương mặt (thơ, 1991); Vườn (thơ, 1998).

Bà đã được Giải khuyến khích cuộc thi thơ của tuần báo Văn nghệ 1969, Giải thưởng loại A của Hội Nhà văn Việt Nam năm 1985 với tập thơ Người đàn bà ngồi đan.

[Thien Sat Ma Yeu]

Vườn



Không có giọng nói của anh, ánh nhìn của anh
tiếng cười của anh
để những đốm nắng cuối cùng của mùa hạ
những chiếc lá đầu tiên của ngày thu
Có thể cháy lên thành ngọn.

Ðể khuôn mặt người đàn bà vừa ngang qua
có thể huy hoàng dưới vành khăn nâu.

Ðể chiếc nhẫn ai đánh rơi
được nhặt lại
và dịu dàng chói sáng

Ðể con tàu trẻ thơ chạy quanh các luống hoa
thành chuyến tốc hành đưa người đến miền cây lá khác

Ðể cỏ
có thể xanh tựa hồ nước mắt
để dấu chân người
im giữ niềm bí mật.

Ðể em
có thể nghe nơi vòm dẻ nhuốm vàng kia
lời nguyện cho nỗi yên hàn.

Biển chiều

Biển nhẹ nhàng xóa lấp đoạn đường ta đã qua
ngoảnh nhìn lại, chỉ gặp cát mênh mông, lặng lẽ
Không có con đường nóng như hun trong chiều hạ
không có nhà cao chất ngất
không có dòng người đi như lũ cuốn dưới vòm cây
và những ngọn đèn mầu chói mắt

Cái đốm lửa hy vọng chập chờn nơi khúc ngoặt
những ý nghĩ về rủi, may, còn mất
những tính toán chi li và sự nhầm lẫn khôn cùng
những phép tắc ngặt nghèo và cái trớ trêu ngoại lệ
những giá trị không cân bằng luôn đổi chỗ
cái đã vỡ tan, cái mới dựng lên
tất cả mọi điều xa khuất

Tôi là đứa trẻ đang muốn kêu to lên để nghe thấy lời mình trong biển
là người đàn bà tìm về kết cục
tôi đang đứng kề bên cái vạch nhỏ xíu
của thủy chung và phản trắc, của tan vỡ
và hy vọng, của hằn thù và tha thứ

Trong ánh rực rỡ của biển chiều
chỉ còn lại nỗi lo âu vẫn theo ta như chiếc bóng
không thể nắm giữ
cũng không thể lìa bỏ.

Ðà Nẵng, 1983

[Thien Sat Ma Yeu]

Nhớ Hải Phòng



Sau những căn nhà kia
sau những bến sông kia
sau những con tàu lô nhô ngoài cảng
tuổi thơ tôi xa tít tắp

Thuở ấy tôi mặc áo rộng thùng thình
và tóc tết đuôi sam
thuở ấy tôi đi lang thang giữa thành phố của mình
chưa biết đến niềm vui làm ta rơi nước mắt
chưa có nụ cười nào xa xót nở trên môi

Lời ca của ngày xưa tôi đã quên rồi
giữa bao bài hát mới
bao mầu hoa đã che khuất một mầu hoa dại
Ngọn sóng trắng buổi nào vùi lấp giữa ngàn khơi
tiếng còi tàu vang suốt tuổi thơ tôi
đã chìm lẫn giữa ồn ào, náo động
tôi đi giữa cuộc đời, giữa muôn nghìn mất, còn, chết, sống
nào nhớ gì ngày tháng đã xa xôi

Sao hôm nay tôi muốn được là tôi
với tóc tết đuôi sam
với áo rộng thùng thình
đi lang thang qua phố nhà, sông nước
được nhìn thấy tuổi thơ xa tít tắp
đang mỉm cười, tha thứ, chở che.

9-1982

[Thien Sat Ma Yeu]

Tiểu dẩn

Tôi không ưa đồ trang sức
kể cả nhẫn, vòng và các chức danh

Tôi không coi tất cả đều quan trọng
cũng không xem thường mọi thứ
tôi biết có những trò đùa cay nghiệt
và những việc nghiêm trang lại là một trò đùa

Tôi đã bị lừa dối, phản trắc
đã được tin cậy, yêu thương
đã lội qua bùn
đã đi trên cát
tôi đã tới những ngõ cụt
và cũng đã tới biển.

Tôi thường mua đắt mọi thứ
với vốn liếng ít ỏi của mình
hay làm vỡ các đồ dùng bằng sành, sứ, thủy tinh
tôi làm mất xe đạp
mất ví tiền, tem phiếu và chứng minh thư

Tôi rất ít bạn
đôi khi tôi mất họ vì một lẽ nào đó
ngoài 30 tuổi tôi không tìm thêm bạn mới
và không thường giao du với các đồng nghiệp

Trong các nhà thơ mà tôi biết
tôi yêu thơ Nguyễn Du và Nguyễn Gia Thiều

Tôi ngại các tiệc vui
nhiều khi tôi khóc vì chính cái khiến mọi người quanh tôi vui sướng
và lại muốn thét lên khi mọi người yên lặng.

1984

[Thien Sat Ma Yeu]

Những tia nắng



Lòng dường nhẹ nhõm
Tôi nhìn những tia nắng dần tắt

Cỏ sẽ thôi xanh
Hoa sẽ thôi vàng thắm

Nước sẽ thôi trong
Mái ngói sẽ thôi nâu

Thông sẽ thôi cao
Ðường sẽ thôi đèo dốc

Quán bên đường
Lặng tắt bước chân quen.

Quà tặng

Có một lần
anh mang cho cô phong giấy nhỏ
cô trút ra lòng tay
những chiếc cúc mầu xanh, mầu tím, mầu vàng

Anh đã đem cho, tâm hồn anh
anh đã đem cho cuộc đời anh
nhưng mỗi ngày, mỗi giờ, mỗi phút, mỗi giây
anh còn muốn cho cô, những gì anh có thể có trong đời.

Năm tháng qua đi
cô vẫn còn giữ lại
chiếc cúc mầu không đính được vào áo mặc thường ngày
một cây nến không thể thắp dưới ánh điện
một chiếc lưới bọc tóc quá mỏng manh với mái tóc của cô
một chiếc bình không có vị nồng của rượu.

1984

[Thien Sat Ma Yeu]

Ban Mai



Thôi đừng buồn nữa anh
ngày đã ban mai.

Ðây ly nước trong
em mang đến mời anh
giọt sóng sánh tràn qua mặt gỗ

Ðây thếp giấy tinh nguyên
em đặt bên bàn
như nỗi đợi từng ô cửa mở

Ðây tay em
trong tay anh lặng lẽ
lời yêu thương, quấn quít chẳng rời xa.

Anh nhìn em
chú chim nhỏ lại về
thanh thỏa đứng giữa cành mai tứ quý

Một vệt nắng ửng vàng bên lối cỏ
thôi đừng buồn
anh nhé
đã ban mai.

[Thien Sat Ma Yeu]

Người Đàn Bà Ngồi Đan




Giữa chiều lạnh
một người đàn bà ngồi đan bên cửa sổ
vẻ vừa nhẫn nại vừa vội vã
nhẫn nại như thể đó là việc phải làm suốt đời
vội vã như thể đó là lần sau chót

Không thở dài
không mỉm cười
Chị đang giữ kín đau thương
hay là hạnh phúc
lòng chị đang tràn đầy niềm tin
hay là ngờ vực

Không một lần nào chị ngẩng nhìn lên
Chị đang qua những phút giây trước lần gặp mặt
hay sau buổi chia ly
Trong mũi đan kia ẩn giấu niềm hân hoan hay nỗi lo âu
trong đôi mắt kia là chán chường hay hy vọng.

Giữa chiều lạnh
một người đàn bà ngồi đan bên cửa sổ
dưới chân chị
cuộn len như quả cầu xanh
đang lăn những vòng chậm rãi.

1-1984

[Thien Sat Ma Yeu]

Đôi Khi

Ðôi khi
ta như chiếc gàu thả sâu trong lòng giếng
cứ va đập
va đập mãi vào bờ đất
cho đến hồi
chỉ còn lại một vốc nước nhỏ.

Ðôi khi
ta như đứa trẻ bán hủ tiếu rong
tay cứ gõ hoài hai thanh gỗ mỏng
rồi lắng nghe cái âm thanh khô giòn, quen thuộc ấy
ta đã quên chuyến đi
đã thôi chờ đợi
tiếng gọi của khách hàng.

Ðôi khi
ta như người leo núi rủi ro
không phải vì kém cỏi
không phải vì thiếu can đảm
nhưng mà núi lở
Nào ai có thể bám vào khoảng không.

Ðôi khi
thèm nhớ tuổi mười lăm
qua phà Bính
đi xe ngựa về Thủy Nguyên
hát những bài hát buồn
khi chưa biết nỗi buồn.

Ðôi khi
chợt ứa tràn nước mắt.

[Thien Sat Ma Yeu]

Tháng 3


--------------------------------------------------------------------------------

Tháng ba


Giống như buổi sớm mai mát trong
tháng ba gọi những ngôi nhà mở cửa
giống như buổi sớm mai rực rỡ
tháng ba vàng nắng trên hè xưa.

Đột ngột đến rồi đi cơn rét cuối mùa
cây chanh nhỏ đã bắt đầu tụ quả
áo con gái đã dần sang mùa hạ
chỉ chút gì nán níu của ngày đông.

Em đi về bên mặt nước hồ trong
lá non như hoa trên cành cây cũ
mưa mỏng mảnh qua tán bàng đầy nụ
mắt sững sờ dừng lại trước quầy hoa.

Thành phố nào bây giờ tháng ba
nơi anh ở nơi em thường nhớ đến
có phải nắng có phải mùa trái chín
bao phố hè nao nức dáng người qua.

Thành phố nào bây giờ tháng ba
mà nỗi nhớ chói lòng như lửa
những con đường hàng cây những dòng người xe cộ
nào có gì không nhắc nhở về anh.

Rồi sẽ còn tháng ba lá xanh
tháng năm sau những tháng năm sau nữa
vầng trăng mọc cuối trời như ô cửa
nơi em nhìn thấy anh.

[Thien Sat Ma Yeu]

chiều




Ngỡ vui buồn của bao tháng ngày qua
kết đọng lại trong buổi chiều thầm lặng
cao chót vót trên tầng cây đốm nắng
đủ cho lòng se lại trước mùa đông.

Chiều lắng mình như cát dưới lòng sông
nước vẫn chảy không yên về phía biển
như mạch quặng nằm sâu trong đáy giếng
ánh mặt trời, tiếng gió đã đi qua
như yêu thương chắt lọc lại bài ca
như hạt muối mặn mòi sau nghìn con sóng vỗ.

Phút yên tĩnh không cần lời nói nữa
dẫu phải nói chăng ta biết nói lời gì
đốm nắng vàng sau những tán cây kia
yên ả cháy, yên ả làm ngọn lửa.

[Thien Sat Ma Yeu]

Ngày thường


Tiếng trẻ reo ngoài vườn
láng giềng qua trước ngõ
rau muống đầu mùa lên cao
hoa cuối xuân giá hạ
ai mở phòng tranh trên phố Ngô Quyền
anh bán rắn ngồi ngoài hồ Thuyền Quang
người ngơ ngẩn trước quầy xổ số
người xếp hàng mua thuốc lá Sa Pa.

Loay hoay trang sách cũ
lời bình từ năm xưa
thơ cộng tác viên dày cộp
đọc từ mùa nắng sang mùa mưa
quần của con cần xuống gấu
gạo hết, lo xếp hàng
cành lá trên rèm cửa sổ
xanh từ ngày sang đêm.

Lòng chợt ước ao
một tiếng gõ bất thường sau cánh cửa.

[Thien Sat Ma Yeu]

Mùa thu

Tôi không sao tránh được lo âu trước mỗi độ thu
trước chiếc lá chợt ánh vàng
trước ngọn gió may
và đường chân trời xám bạc
nỗi lo âu vốn có trong mỗi niềm hạnh phúc
mỗi khi lòng ta đối diện với những gì trong sạch
những gì như mùa thu.

Tôi thương đợi mùa thu với nỗi lòng không xác thực
vừa hân hoan vừa ưu phiền
vừa mong ngóng vừa ngại ngùng
như tôi đang đứng trước cuộc hẹn hò
với linh cảm, điều lớn lao sẽ xảy ra trong thời khắc ấy.

Là vòm trời xanh dịu kia
hay là cơn bão lớn, mùa thu.