PDA

View Full Version : Nhà thơ Thu Bồn



Thien Sat Ma Yeu
11-07-2003, 04:48 AM
Nhà thơ Thu Bồn

Nhà thơ Thu Bồn đặc biệt thành công với thể loại trường ca. Ông viết bằng bản năng, bằng trí tuệ, và bằng cả thực tế sống và chiến đấu trong nhiều năm tháng ở Trường Sơn..

Tiểu sử

Tên thật là Hà Ðức Trọng, sinh ngày 1-12-1935 tại xã Ðiện Thắng, huyện Ðiện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Hiện sống ở thôn Nội Hóa, xã Bình An, huyện Thuận An, tỉnh Bình Dương.

Ði bộ đội năm mười một tuổi, thiếu sinh quân đơn vị biệt động chiến đấu. Trong thời chống Mỹ cứu nước làm phóng viên chiến trường Liên khu V sau về công tác ở Tạp chí Văn nghệ quân đội thuộc Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam.

Làm thơ viết văn viết báo với bút danh Hà Ðức Trọng, Bờ Lốc, Thu Bồn.

Là ủy viên Ban chấp hành Hội Văn nghệ miền trung Trung Bộ và ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa IV.

Tác phẩm chính

Bài ca chim Chơ Rao (Trường ca, NXB Văn học, 1965); Tre xanh (thơ, NXB Giải phóng, 1965); Mặt đất không quên (thơ, NXB Giải phóng, 1970); Quê hương mặt trời vàng (Trường ca, NXB Ðà Nẵng); Ba-dan khát (Trường ca, NXB Thanh niên, 1976); Cam-pu-chia hy vọng (Trường ca, NXB Văn nghệ thành phố Hồ Chí Minh, 1978); O Ran 76 ngọn (Trường ca, NXB Văn nghệ TP Hồ Chí Minh, 1979); Người vắt sữa bầu trời (Trường ca, NXB Văn nghệ TP Hồ Chí Minh, 1985); Thông điệp mùa xuân (Trường ca, NXB Ðà Nẵng, 1985); 100 bài thơ tình nhờ em đặt tên (Thơ, NXB Văn nghệ TP Hồ Chí Minh, 1992); Tôi nhớ mưa nguồn (thơ, NXB Văn nghệ TP Hồ Chí Minh, 1999); Trường ca tuyển tập (NXB Văn nghệ TP Hồ Chí Minh, 1999); Chớp trắng (Tiểu thuyết, NXB Giải phóng, 1970); Những đám mây mầu cánh vạc (tiểu thuyết, 2 tập, NXB Thanh niên, 1975); Hòn đảo chân ren (Tiểu thuyết, NXB Kim Ðồng, 1972); Dòng sông tuổi thơ (Tiểu thuyết, NXB Kim Ðồng, 1973); Ðỉnh núi (Tiểu thuyết, NXB Thanh niên, 1986); Mắt bồ câu và rừng phi tiển (Tiểu thuyết, NXB Văn nghệ TP Hồ Chí Minh, 1986); Vùng pháo sáng (Tiểu thuyết, NXB Thuận Hóa, 1986); Cửa ngõ miền tây (Tiểu thuyết, NXB Giao thông, 1986); Em bé vào hang cọp (Tiểu thuyết, 2 tập, thiếu nhi, NXB Văn nghệ TP Hồ Chí Minh, 1986); Em bé trong rừng thốt nốt (Truyện vừa, NXB Văn nghệ TP Hồ Chí Minh, 1979); Dưới tro (Tập truyện ngắn, NXB Văn học, 1986).

Giải thưởng

Giải thưởng Báo Thống Nhất - 1960; Giải thưởng Nguyễn Ðình Chiểu - 1965; Giải thưởng LOTUS Hội Nhà văn á Phi - 1973; Giải thưởng Báo Hà Nội - 1969; Giải thưởng Phan Chu Trinh Quảng Nam Ðà Nẵng - 1975.

Tự Bạch

Hoa hồng nói với mặt trời rằng tôi yêu cả bốn mùa nên lúc nào tôi cũng nở để dâng Người những đóa hồng thơm.

Hoa mai nói với mùa đông ta không thể nào làm theo những lời năn nỉ của người xin ta những đóa hoa để làm nắng sớm vì ta giữ lời hứa chỉ nở hết mình cho một mùa xuân.

Chàng trai nói với người yêu rằng tôi làm lụng suốt tháng năm suốt đêm ngày dành dụm bao nhiêu vàng bạc để có ngày cưới em. Nhà thơ nói với nhân loại rằng ta vắt hết óc hòa với máu trái tim để làm nên những vần thơ cho đời.

Con ong nói với hoa tôi bay khắp rừng cây hút nhụy ngàn hoa để làm nên mật ngọt.

Con tằm nói với khung cửi tôi ăn bao nhiêu lá dâu xanh để rút từ ruột ra những sợi tơ vàng.

Họa Mi bật cười bay lên nói với hết thảy muôn loài: Tôi chẳng có cái gì để tự bạch - nhưng hãy nghe tôi hót!

Suối Lồ ồ, 10-1997

Thien Sat Ma Yeu
11-07-2003, 04:49 AM
Mẹ

Kính tặng hương hồn mẹ




Quê hương bỗng trở thành khoảng trống lặng im
đường không hoa không gió không chim
tất cả trở thành dĩ vãng
mẹ không còn nữa ở trên đời
mẹ không còn, buồm trắng dong khơi
không còn gì nữa hết
không còn cái chết
chẳng còn ai mỏi mắt đợi con về
con cò bay lạ lẫm cánh đồng quê
có phải nơi ngày xưa bàn tay mẹ cấy
nơi ngày xưa mẹ cho con nhìn thấy
một tình yêu chớm nở dưới trời xanh
con ngu si con không biết để dành
đem tiêu hết vào những ngày hư ảo
con đã giã trắng ngần hạt gạo
cho nước sông Tiền hòa với nước Mê Kông
Con lớn khôn tự phía sông Hồng
nghe gió bấc nhớ manh mền manh chiếu
gió trở lạnh biết đời con sẽ thiếu
một tấm lòng che chở đến bao dung
gió nồm nam khe khẽ lá tơ rung
môi con hát mà giọng đầy nước mắt
thế kỷ chúng ta thế kỷ dài dằng dặc
niềm đau thương vì nỗi mẹ không còn.

Tam Kỳ 1984

Thien Sat Ma Yeu
11-07-2003, 04:50 AM
Đất Kêu



Uênh uềnh oang... uênh uềnh oang...
sau cơn mưa đất kêu vang từng hồi
tiếng kêu khan vọng núi đồi
tiếng kêu như thể một thời hồng hoang
lấm lem trời đất hỗn mang
sau cơn mưa thác lại tràn đường quê
bao nhiêu tâm sự đổ về
tôi người lính đến nằm kề nghĩa trang

uênh uềnh oang... uênh uềnh oang...
em con đò mộng sang ngang
chiếc xuồng vỡ giữa mênh mang thác người
ngoài kia xa-lộ-khóc-cười
đèn xanh đỏ chóng mặt thời ly tao(*)
biết không về kịp trăng sao
cũng xin gởi trước lời chào bình minh
tôi con cua lấm trường chinh
đào hang ổ để giấu mình suối khe
em yêu thương mẹ chở che
cho tôi được sống để nghe trận rền
uênh oang uềnh... uênh oang uềnh...
sau cơn mưa phất tung mền chiếu mây
tôi dang tay giữa đất này
một tia chớp xé luống cày tả tơi
mưa rơi tiếp trận mưa rơi
tôi không về bến tôi bơi giữa đồi

uênh uềnh oang uênh uềnh oang...
ai du ca khúc nhạc vàng
đây bản giao hưởng trần gian tặng trời.

Suối Lồ ồ, 1992
(*) Thơ Khuất Nguyên

Thien Sat Ma Yeu
11-07-2003, 04:52 AM
Tạm Biệt Huế



Tặng C

Bởi vì em dắt anh lên những ngôi đền cổ
nên chén ngọc giờ chìm dưới đáy sông sâu
những lăng tẩm như hoàng hôn chống lại ngày quên lãng
mặt trời vàng và mắt em nâu

xin chào Huế một lần anh đến
để ngàn lần anh nhớ vô tư
em rất thực nắng thì mờ ảo
xin đừng lầm em với cố đô

áo trắng hỡi thuở tìm em không thấy
nắng minh mang mấy nhịp Tràng Tiền
nón rất Huế mà đời không phải thế
mặt trời lên từ phía nón em nghiêng

nhịp cầu cong và con đường thẳng
một đời anh đi mãi chẳng về đâu
con sông giùng giằng con sông không chảy
sông chảy vào lòng nên Huế rất sâu

tạm biệt Huế với em là vĩnh biệt
Hải Vân ơi xin người đừng tắt ngọn sao khuya
tạm biệt nhé với chiếc hôn thầm lặng
anh trở về hóa đá phía bên kia.

Huế 1980

Thien Sat Ma Yeu
11-07-2003, 04:53 AM
MONG EM VỀ TRƯỚC CƠN MƯA


Tặng N

mong em về trước cơn mưa
mây giăng kín núi đò chưa cập cầu
thương em nhiều nỗi sông sâu
truân chuyên con nước biết đâu anh dò
ba mươi năm một chuyến đò
chưa xong chuyến lại thân cò sang sông
trăm năm một cõi bềnh bồng
chanh chua chát chuối vẫn nồng trầu cau
em còn đợi chuyến đò sau
hay là không thể đợi nhau bờ này
em về lấy tóc chẻ mây
buộc anh đứng lại như cây sông Hàn
để cho anh với bạch đàn
ngẩn ngơ che nắng nhỡ nhàng trú mưa
lòng anh như tấm vải thưa
em con mắt thánh đung đưa ước gì?
thôi đừng cong nữa làn mi
trời sinh con mắt khỏi đi đường vòng
lòng anh con nước đang ròng
biển đau rút ruột cua còng chỏng chơ
lấy khăn mà gói bơ vơ
tay cầm nước mắt bao giờ sang sông?
gặp minh mang cũng mênh mông
nắng qua bao chuyến mà không nhạt nhòa
lòng anh rúc tiếng tù và
gọi đò mãi... bỗng nhớ ra gọi mình.

Sông Hàn 1985

Thien Sat Ma Yeu
11-07-2003, 04:59 AM
THU VÀNG



Tặng T.A.

ập thoáng chốc... thu về như lá rụng
ngoài hiên em đã đến tự bao giờ
trời xanh ngắt anh không còn trẻ nữa
cây sấu cho hè hết cả trái chua

thế là hạ đã qua trong giây lát
giọt thơ anh thánh thót đã thu vàng
em đã đến mà như chưa đến
tiếng chim kêu se sắt muộn màng

mắt le lói nhìn sao khuya rụng
Hà Nội trôi sông Hồng đêm nay
nghe hơi thở đất trời trong tiếng dế
nâng trái tim mình lên uống để mà say

em nhanh quá anh về chậm quá
trái đất vô tư níu gia vững quay
chân anh mỏi âm thầm mặc cảm
véo von em lảnh lót giữa đời bay

mầm nhú ban đêm lá úa ban ngày
anh lẩn thẩn mài đời lên trang giấy
thời gian cứ lạnh lùng như viên tẩy
chút thu vàng mờ nhạt lẩn đâu đây

đừng hát nữa thu vàng em hãy ngủ
để anh nghe lá rụng cọ tim mình
xào xạc đấy nhưng trời yên tĩnh lạ
tay mơ hồ đang chạm những lời ru...

Thien Sat Ma Yeu
11-07-2003, 05:01 AM
ĐI TÌM MÂY



Chẳng phải lúc nào cũng gặp được mây đâu
Nhẹ hẫng trắng trong bồng bềnh trôi nổi...
Em là chiếc khăn lụa mềm
Lau cơn sốt anh khi chiếc vơng làm rung hai đầu núi
Luồn qua nỗi đau em nâng anh lên như bà mẹ bồng con
Em trải tấm chăn liệm người chiến sĩ vô danh
Em kéo dải khăn sô lên trán những đứa con
Còn nằm lại Trường Sơn chưa kịp về chịu tang cha mẹ

Mây tìm ai trong rừng Sác
Mây chói ửng Nhà Bè - hồn em Tám hóa Thiên Vương
Ta cùng mây đi nghiêng ngả chiến trường
Trút nắng xuống hừng đông

Nhưng rồi mây cũng sang sông
Ngẩn ngơ một cụm non bồng tiễn đưa
Người qua bên ấy sa mưa
Trống trơ bãi khách lưa thưa nắng mờ
Ta rơi lã chã dòng thơ
Quấn quanh eo gió bạc phơ non ngàn
Vết thương máu xối trận càn
Mịt mùng cơn lũ quét tràn ngọn cây
Nguồn trôi khỉ vượn lạc bầy
Bế con tiếng hú héo gầy sườn non
Mưa chưa giội sạch bùn non
Thơ sao chắn nổi xói mòn dòng trôi?

Tôi tìm mây, mây tìm tôi
Tìm nguồn xưa dưới lở bồi thời gian
Mây bay về thuở hồng hoang
Dưới mây vẫn nắng chói chang kiếp người
Chiều vơi... mây trắng ngậm ngùi
Ai người chia ngọt xẻ bùi cùng mây?

Thien Sat Ma Yeu
11-07-2003, 05:06 AM
Rừng đêm Bà Lá





Cọp Bà Lá cá sông Hinh

Ðêm ta xuống suối mò cua
Có con hổ đói chịu thua con mồi
Ta dưới suối hổ trên đồi
Cua ta đầy giỏ hổ ngồi đói meo
Vầng trăng như móc cân treo
Hổ lui về núi... Ta theo sư đoàn.

Ðắc Lắc, 1967

Thien Sat Ma Yeu
11-07-2003, 05:08 AM
Khúc dương cầm dưới trăng




Khúc này em dạo cho thơ
Mà sao cây lá ngẩn ngơ cả vườn?
Nguyễn Du ơi! Sổ đoạn trường
Nén vào chương kết dặm đường về khuya
Trăng xanh lá nơn đầm đìa
Trăng nghiêng như thể sớt chia cùng mình
Ngẫm thay một kiếp đa tình
Bất thình lình gặp bất thình lình xa
Ngày xưa thân phận đàn bà
Nay trăng nghiêng vẫn tà tà trăng say
Vẫn là muối mặn gừng cay
Xin đừng nhỏ giọt ngón tay em đàn
Họa mi ơi! Tiếng hót vàng
Nỉ non thánh thót lỡ làng phận ai?
Giữ cho vàng trọn kiếp mai
Bão bùng mưa gió không phai sắc màu
Ta về nơi trắng ngàn lau
Trăng chìm đáy nước nương nhau dìu về
Phím đời từng giọt tỉ tê
Giọt nào giã suối trẩy về trung châu
Giọt nào lưu lại dòng sâu
Giọt nào cuộn thác, giọt đâu lại nguồn?
Tạ từ nhắp giọng trăng suông
Trên kia núi cháy làng buôn lặng lờ
Người đàn cho ta ngâm thơ
Cớ sao dạ khúc làm mờ ánh trăng?

Thien Sat Ma Yeu
11-07-2003, 05:12 AM
Vấp một tiếng chim


Nỗi nhớ của rừng
Của cây của lá
Trong lòng tôi nỗi nhớ rất xanh
Con chim nhớ tổ
Tiếng kêu như ngọc sém ven đồi
Nghìn tấn bom quân giặc
Ném vào nỗi nhớ của tôi
Trong chiếc nôi trời xanh
Tiếng chim chéo đan trăm ngàn mắc vơng
Ru tôi giấc mộng yên lành.

Nụ hôn em rơi xuống những cơn mưa
cái thầm kín đã nhú thành chồi biếc
mầu da cam ném khu rừng về dĩ vãng
nắng ngập đường
tôi vấp một tiếng chim
rừng Tổ quốc trong lòng tôi lại mọc.

24-4-1971

Thien Sat Ma Yeu
11-07-2003, 05:15 AM
Tạm Biệt



Bởi vì em dắt anh lên những ngôi đền cổ
chén ngọc giờ chìm dưới đáy sông sâu
những lăng tẩm như hoàng hôn chống lại ngày
quên lãng
mặt trời vàng và mắt em nâu.

Xin chào Huế một lần anh đến
để ngàn lần anh nhớ trong mơ
em rất thực nắng thì mờ ảo
xin đừng lầm em với cố đô

ÁO TRẮNG HỠI THUỞ TÌM EM không thấy
nắng mênh mang mấy nhịp Tràng Tiền
nón rất Huế nhưng đời không phải thế
mặt trời lên từ phía nón em nghiêng.

Nhịp cầu cong và con đường thẳng
một đời anh tìm mãi Huế nơi đâu
con sông dùng dằng con sông không chảy
sông chảy vào lòng nên Huế rất sâu

Tạm biệt Huế với em là tiễn biệt
Hải Vân ơi xin người đừng tắt ngọn sao khuya
tạm biệt nhé với chiếc hôn thầm lặng
anh trở về hóa đá phía bên kia...

Huế tháng 8-1983

Thien Sat Ma Yeu
11-07-2003, 05:17 AM
Thơ nhờ em đặt tên


Em ở đâu?
trăm bài thơ này có mặt em không
hay em mải rong chơi bé nhỏ cỗi cằn
Cuộc tiêu khiển hiểm nguy
đỉnh núi và mặt trời phía trước
em có đủ sức bay lên hay gục xuống trước chính mình?

Trời sương đã xuống tóc anh ướt đầm
em đến hong khô bằng năm ngọn lửa của bàn tay
chúng ta sẽ từ giã mùa đông
như giã từ bao nhiêu sáo ngữ và cái ác
những vần điệu lỗi thời mơn trớn câu thơ đi vào ngõ cụt
chỉ có vòng tay em mới siết chặt được ngôn từ.

Người chăm sóc vườn hoa đó sẽ là em
câu lục bát xa rồi âm điệu cũ
chỉ có ngọn lửa em nhen
soi vào góc tăm tối nhất của anh
để tìm một cây kim
khâu lại tất cả mảnh thời gian đã rách.

Ðã bay xa rồi vàng anh tội nghiệp
cứ ngỡ cành cây chim vừa đậu là một cành cung
tiếng nức nở của chim làm đau đớn cả khu rừng
lá chắn của em là bầu trời
còn áo giáp của anh là chính những vết thương.