Yến Lan

[baisulaonhan]

Yến Lan (1916-1998)


Vài nét tiểu sử:

Tên thật là Lâm Thanh Lang, là một nhà thơ, nhà viết kịch Việt Nam. Ông còn có bút danh khác là Xuân Khải.

Yến Lan sinh ngày 2 tháng 3 năm 1916, quê tại thị trấn Bình Định, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định. Ông nội Yến Lan là nhà nho, thuộc dòng Minh Hương ở Phúc Kiến. Mồ côi mẹ năm 6 tuổi, Yến Lan sống bằng nghề dạy học tư và viết văn. Ông sáng tác thơ từ sớm và cùng với Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, Quách Tấn hợp thành Bàn thành tứ hữu (bốn người bạn thơ đất Bình Định) nổi tiếng trên thi đàn lúc đó. Trong giai đoạn này, ông cùng Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên sáng tác theo trường phái Thơ loạn (còn gọi là Thơ điên) với những trăng, xương, máu, hồn ma... trong thơ. Sau Cách mạng tháng Tám, ông là Uỷ viên văn hoá Cứu quốc Bình Định (1947–1949); là Uỷ viên văn hoá kháng chiến Nam Trung Bộ, trưởng đoàn kịch Kháng chiến. Từ 1950 đến 1954 ông làm công tác văn hoá văn nghệ ở Bình Định. Sau 1954, Yến Lan tập kết ra Bắc, trở thành hội viên Hội Nhà văn Việt Nam từ năm 1957, làm việc tại Nhà xuất bản Văn học và tham gia phong trào Nhân văn - Giai phẩm. Sau khi thống nhất đất nước năm 1975, ông trở về công tác tại Hội văn nghệ Bình Định và mất tại đây ngày 5 tháng 10 năm 1998.

Ông được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2007

Tác phẩm:

Bóng giai nhân (kịch thơ, viết chung với Nguyễn Bính)

Gái Trữ La (kịch thơ, 1943)

Những ngọn đèn (thơ, 1957)

Tôi đến tôi yêu (thơ, 1965)

Lẵng hoa hồng (thơ, 1968)

Giữa hai chớp lửa (thơ, 1978)

Én Đào (truyện thơ, 1979)

Thơ Yến Lan (thơ, 1987)

Cầm chân hoa (thơ tứ tuyệt, 1991)

Thơ tứ tuyệt (tuyển tập, 1996)

[VongHonTienTu]

Ngựa Qua Từng Chuyến

Nàng từ buổi sánh hoa
Không hay chồng đã hỏi
Chàng từ buổi đi qua
Yêu mà không dám nói

Trưa hào hoa mình lụa
Thương trời ngơ ngẩn xanh
Buồn nghe qua chuyến ngựa
Trên nẻo làng quanh quanh

Gặp thuở trời tháng bảy
Mưa ngâu dài trên sông
Đường không xa gì mấy
Lòng ơi, cách chẳng cùng

Thuyền từ xa bãi sậy
Cỏ nghẹn sầu cố nhân
Ngõ nàng mà quạnh ấy
Ngựa chàng đến mấy lần

Ừ, sao mà tương tư ?
Thương gì nơi vòng giếng ?
Nhớ nào ở hương thu
Ngựa chàng sang từng chuyến

Đường vẫn nao dòng cũ
Ngựa nào bước chân xưa
Áo chàng xanh lam lũ
Trời ơi, trời đừng mưa


1942

[baisulaonhan]

Khi hoa đào nở

Sáng nay trời khép chân mây trắng,
Thuyền bến sông Ba đậu khít bờ.
Chim về xóm lạ mong sương mới,
Tháng Chạp hoa đào nở lẳng lơ.

Gió đẩy bờ lau chạy với lau,
Núi chàm thu hẹp núp trong sâu.
Bên cầu trúc đỏ, phơi đầu bạc
Ông lão quên về, đứng thả câu.

Và có hơi may thấm lạ lùng.
Có từng loạt lá trút trên sông.
Có người thiếu phụ gầy như trúc,
Đi khắp vườn cau tước gió đông.

Nàng mơ sống lại thu hôm trước,
Đã rụng bao nhiêu ánh mặt trời.
Mùa đông buồn quá, chìm lâu quá,
Chìm cả trong lòng nét thắm tươi.

[baisulaonhan]

Vàng

Ai về xóm Cửi năm năm trước,
Đều thấy em ngồi dệt đoạn tơ.
Quanh em vàng tựa trời gieo xuống,
Vàng ở trong mầu xuân lắm thơ.

Tơ em vàng quá cho nên những
Vàng ở mầu Ngâu nhạt mất rồi,
Ánh đèn bạch lạp vàng hơn nữa,
Xuyên tận hồn em mộng sáng ngời.

Ngày sau bắt được giấy thư vàng
Anh bảo khi đò sang sẽ sang,
Em tắt tơ vàng đêm phất quạt,
Vì ngày đò đến, đến mùa xoan.

Mãi nay đò đến, cành xoan rụng,
Đã mấy lần hoa rụng lỡ làng,
Quạt chàng xưa cắt, nay đem tặng,
Nhưng mấy đường tơ đã kém vàng.

[Thủy Vân]

BẾN MY LĂNG


Bến My Lăng nằm không, thuyền đợi khách,
Rượu hết rồi, ông lái chẳng buông câu.
Trăng thì đầy rơi vàng trên mặt sách,
Ông lái buồn để gió lén mơn râu.

Ông không muốn run người ra tiếng địch,
Chở mãi hồn lên tắm bến trăng cao.
Vì đìu hiu, đìu hiu, trời tĩnh mịch,
Trời võ vàng, trời thiếu những vì sao.

Trôi quanh thuyền, những lá vàng quá lạnh
Tơ vương trời, nhưng chỉ rải trăng trăng,
Chiều ngui ngút dài trôi về nẻo quạnh,
Để đêm buồn vây phủ bến My Lăng.

Nhưng đêm kia đến một chàng kỵ mã,
Nhúng đầy trăng màu áo ngọc lưu ly.
Chàng gọi đò, gọi đò như hối hả,
Sợ trăng vàng rơi khuất lối chưa đi.

Ông lão vẫn say trăng, đầu gối sách,
Để thuyền hồn bơi khỏi bến My Lăng.
Tiếng gọi đò, gọi đò như oán trách,
Gọi đò thôi run rẩy cả ngành trăng.

Bến My Lăng còn lạnh, bến My Lăng,
Ông lái buồn đợi khách suốt bao trăng...

------------

Bến My Lăng chỉ là tên tưởng tượng, không có thật. Trích lời tâm sự của tác giả: "những ai đã có một lần đứng đợi một chuyến đò ngang... và nhất là những ai có nỗi hy vọng lớn lao phải chờ đợi... Bến My Lăng ở trong lòng tôi và có thể ở trong lòng bạn".

[Ngao_0p]

BỆNH TRĂNG


Quê ngoại bên kia bãi cát vàng
Mẹ tôi về, lỡ chuyến đò ngang
Cơn đau trỏ dạ, không giường chiếu
Tôi lọt lòng ra giữa bãi trăng.

Vẫn đôi bầu ấy sữa căng đầy
Nuôi lớn hồn nhiên cả một bầy
Sao đến lượt tôi thành trở chứng
Ngọt ngào thoắt đã đổi chua cay.

Võng mẹ ru hời dưới mái hiên
Hương đồng cỏ nội mặc, kề bên
Tôi nằm trong vũng ca dao lạnh
Đón những vầng trăng mẹ vớt lên.

Tôi đã thành người mắc "bệnh trăng"
Chiều mây sớm nắng mỗi bâng khuâng
Chỉ riêng, báo hiệu niềm vui đến
Khi ửng lòng đêm một ngấn hằng

Đừng trách tôi sao cứ hững hờ
Tấm tình dành trọn gửi trăng mơ
Để em ngày tháng quanh thềm, ngõ
Một bóng ưu tư bước thẫn thờ

Bởi điệu tâm hồn, nhịp ái ân
Đêm đêm chờ đến để mong dâng
Tôi yêu trăng quá, mê trăng quá
Như má yêu môi đến đến gần.

------------

(1938-1939)

[Ngao_0p]

BÌNH ĐỊNH 1935


Đây là chốn nương mây và cậy nguyệt.
Đàng chờ xe, sông nước ước mong thuyền.
Tịch-dương-liễu không biết mình đang biếc,
Tương tư trời tương tư, nhạc triền miên.

Mây nổi đó những hồn chừng xa xứ.
Trăng cô liêu trắng mộng hồ xa nao ?
Xe lỗi hẹn với người trong lữ thứ,
Những cánh thuyền muôn dặm cũng hư hao.

Ôi Bình Định, mây chia trời cách biệt.
Những bâng khuâng trong giá lạnh sương hoa.
Nhà ngơ ngẩn, nhũng tường vôi keo kiết.
Nam-quách sầu, Đông-phố quạnh, Tây-môn xa.


Cây lặng lẽ gượng làm bầy hài đảo
Thuyền bồ câu nghiêng buồm trắng trôi ven.
Tăm chiêu mộ nổi trên dòng nước Đạo.
Rượu ân tình - Bình Định - xứ lên men.

Đường lăng lắc chảy trong quầng nắng nhạt,
Nhớ thương từ vườn chuối nuối vương dưa.
Giấc Trang-tử đêm vầy theo hội hát
Cuối đôi làng xam xám dệt tơ mưa.

Ôi Bình Định tự thanh cao trao gửi
Buồn xế tà qua mấy cửa rêu xanh.
Nơi đến đọng những vũng chiều lạnh đợi
Buổi trăng gầy, gió luỵ xuống mong manh.

Đây tôi sống trong thanh nghiêm thánh thất:
Đèn lưu ly hao sáng mộng tràn đầy
Lan can đó xuống dần từng bậc bậc,
Hồn cuộn dần bậc bậc khói hương xây.

Hồn tôi loảng trên bệ vàng thếp chảy,
Cùng hồn trưa quấn quít lấy giao lân.
Tám phương bạn - chợp hàng mi - mộng thấy
Xứ tâm tình, vàng rộn lá thu phân.

Nhánh tòng, bá có đau vì xứ sở,
Chớ quặn mình thêm nức nở hồn tôi,
Không được sống, xin cho cùng được thở,
Vạn-lý-tình trong gió ngọt xa xôi.

Trời Bình Định có thương Em lẻ chiếc,
Em nằm thương xanh biếc của trời buồn.
Trên đài trán thơ hằng lên vọng nguyệt,
Trăng còn nương thuyền nhạc khuất trong sương.

Hoa tư tưởng phân thân chìu gió trải,
Trời hoa tiên, hồ hải nói lrong tâm.
Ôi Bình Định, sao nằm trong mãi mãi
Đĩa dầu vơi, tim cháy ngọn âm âm... ?

------------

(Trích "Đọng biếc" 1938)

[Ngao_0p]

CHỊ


Khế chua chị nấu lá mùng tơi
Em ước cùng ăn đến trọn đời
Tang mẹ mãn rồi, bà mối dục
Chị đi, bát đũa cũng mồ côi.


------------

Nguồn: Kiến thức ngày nay, số 152

[Ngao_0p]

CỔ ĐỘ


Em đi bờ bãi cũng theo đi
Sóng lặng trường giang trải phẳng lỳ
Từ ấy lòng anh làm cổ độ
Câu thơ chờ đợi hoá chòm si.


------------

(Trích "Ngõ Trúc vàng", 1943)

[Ngao_0p]

DÁNG MẸ


Tưởng tượng không ra hình dáng mẹ
Đêm dài con thức, vẽ chân dung
Thôi đành mượn nét xưa cha kể
Trên mũi kim còng một sống lưng


------------

Nguồn: Thơ tứ tuyệt, NXB Hội nhà văn, 1996

[Ngao_0p]

CHƠI XUÂN


Gửi bạn vào xuân, hương cúc thoảng
Thung sâu bặt tiếng búa son tràng
Quyên đôi rỉa cánh chòm mai nhún
Câu đối trưng lên ánh nhũ vàng.

Ông lục thơ xưa trong sách cũ
Cháu tìm khoe áo với đàn anh
Ngoài sân lơ lửng nêu xe tóc
Lạc ngựa luồn trong ngõ trúc quành

Chùa bên vẳng lại tiếng chuông ngân
Ẩn hiện bờ lau cát trắng ngần
Đò chở sang sông hai quả bánh
Của người thôn nữ viếng tình nhân

Giải khăn cô gái bay trong gió
Khúc khích cười sau vạt áo bà
Lúc nãy lên chùa dâng lễ phật
Vô tình để ố vết chu sa.

Người cũ năm nay đâu hút bóng
Ngõ thôn vòm trúc vẫn che ngang
Ta đi nhặt cánh tầm xuân rớt
Của khách chơi hoa rải dọc đàng.

------------

(1938)

[Ngao_0p]

ĐƯỜNG XƯA


Nàng từ tuổi sánh hoa.
Không hay chồng đã hỏi.
Chàng liền bữa đi qua.
Yêu mà không dám nói.

Trưa hào hoa mình lụa.
Thương trời ngơ ngẩn xanh.
Từng nghe qua chuyến ngựa
Trên giải làng quanh quanh.

Gặp thuở trời tháng bảy.
Mưa ngâu dài trên sông.
Đường không xa gì mấy.
Lòng ơi, cách chẳng cùng.

Từ nàng xa bãi sậy.
Cỏ nghẹn sầu cố nhân.
Cổng làng mà quạnh ấy.
Ngựa chàng đến mấy lần.

Ừ, sao mà tương tư.
Thương gì nơi vàng giếng;
Nhớ nào ở hương thu.
Ngựa chàng sang hằng chuyến?

Đường vẫn nao dòng cũ,
Ngựa vào bước chân xưa.
Áo chàng xanh lam lũ,
Trời ơi, trời đừng mưa.

------------

(Trích "Giếng loạn", 1939)

[Ngao_0p]

Cây cau trong truyện Tấm Cám


Cây cau đổ với kẻ trèo cau
Thân thẳng ngờ đâu những nhát dao
Người hoá chim oanh lên tiếng hót
Xót cây trầu một gốc bên ao


Yến Lan

[Ngao_0p]

CHẠY MƯA


Trống làng còn giục hội xuân,
Nhớ nong tằm chín dời chân em về.
Nắng đeo theo đuôi tóc thề,
Tiếc xuân, chậm bước theo lề đường trưa.
Qua đồi, trời bỗng đổ mưa.
Chạy vào cổng miếu thì vừa gặp nhau.
Cởi khăn thấm nước mái đầu.
Mờ môi anh hé tiếng chào nào hay.
Đôi ta áo mỏng mưa dày.
Bước đi thì ướt, đứng đây ngại ngùng.
Ban đầu ngoảng mặt, xây lưng,
Mưa xiên, mái dột nên cùng chạm vai.
không ngờ anh nắm bàn tay.
Mắt em muốn cắt đuôi mày của anh.
Giăng đàn qua phiếm cây xanh.
Mưa hòa khúc nhạc, đôi mình so giây.
Tạnh rồi vẫn ráng ngồi ngây
Lòng em dưới trận mưa dày trỗ hoa.
Về nhà bủa đã lên tơ.
Lứa lằm xuân ấy vàng nơ ân tình.
Cùng xuân chân bén cỏ xanh.
Cánh đồng, bờ giếng, bóng hình theo nhau.
Anh khen em thắm môi trầu.
Đôi vai gánh dịu, đường khâu chi đều.
Lòng em như cành cây xiêu.
Kiểng chân anh hái đã nhiều đọt non.
Vượt qua tai ngóng miệng đồn,
Đôi đầu đến lúc trăng lòn so đôi.
Những ngày áo rách, cơm khoai,
Hai ta sớm đứng trưa ngồi khó khăn!
Canh gà rúc lạnh chiếu chăn,
Ngọn đèn không thắp tình thân đêm dài.
Chúng mình đôi hại trấu xay,
Xác xơ thân rác cả ngày gà bươi,
Nỗi hờn nước mắt không trôi,
Vách thưa khó kín những hồi xót đau.
Hôm nào em đi hái rau,
Nửa nia thóc giống phơi sau chái nhà,
Bất ngờ một trận mưa sa.
Chạy về, anh mắng anh la đủ điều.
Vạch từ manh chiếu, mẻ niêu,
Cộng rơm trong bếp, cánh bèo ngoài ao.
Đôi ta nào phải thớt dao,
Dã không có cá, làm nhau tội tình?
Ra vườn vạch lá duối xanh,
Trông đồi xuân cũ, nhớ tình buổi xưa.
Trách trời sao lắm cơn mưa,
Cơn làm sum họp, cơn đưa rã rời!
Trách thân rồi lại trách người,
Rưng rưng giọt lệ, lau rồi lại sa.

Đêm sương lạnh áo, lạnh nhà.
Anh còn ngồi đó xót xa khác nào!
Vợ chồng, cái giận không lâu,
Xuân từ nghĩa trước, tình sau vẫn còn.
Đôi ta, chim lạc sương rừng,
Bình minh trở lại trông chừng đường xa.
Bây giờ em mới nghĩ ra:
Vì đời chật chội nên ta hẹp hòi.

Đời ta sắp đẹp lên rồi,
Xuân này mở hội bên đồi nắng thưa,
Giá trời lại đổ cơn mưa,
Để cho trai gái cổng chùa gặp nhau.


Yến Lan

[Ngao_0p]

THẦY TÔI



Thầy giáo tôi khi đến buổi đầu.
Một hòm sách cũ, tấm màn nâu.
Hai câu liễn giấy long hồ điệp.
Dán nhấm dài theo nét mực Tàu.

Cứ mỗi đêm khuya dậy thấy đèn
Qua màn sương đục ngấn trăng nghiêng.
Tôi thương thầy mãi buồn thân thế.
Ngồi thắp tình quê dưới mái hiên.

Mái tóc hoa râm rũ xuống mày.
Trán buồn như núi ẩn sau mây:
Từng ô chữ ngắn trong pho sách,
Sao khiến thầy buông tiếng thở dài ?

Ngày xanh theo lá rụng trên đường.
Thầy vốn yêu đời kẻ bốn phương.
Ngọn gió đã tuôn về biển cả,
Con đò không cột bến sông sương.

Tôi biết thầy lo chuyện nước non.
Lòng phơi như ánh mặt trăng tròn.
Mỗi khi nhắc đến người bôn tẩu.
Tâm sự trào lên ngọn bút son.

Hai năm quanh quẩn mái trường tranh.
Đời lặn dần theo mặt giếng xanh.
Ngâm vịnh đã lơi câu cảm khái.
Ngọn đèn thưa thớt giữa thâu canh.

Giải trí đôi khi trải chiếu bài.
Nể lời mời mọc có hôm say.
Vài tranh tố nữ treo lên vách.
Trên gối hoa thêu giấc ngủ ngày.

Một buổi tan trường gặp trận mưa.
Tôi ngồi nán tạnh giữa ban trưa.
Thầy thấy lại giờ từng trang sách.
Tóc phủ mây hờn như buổi xưa.

Động tiếng ai run ở cuối rào.
Qua đầu ngọn chuối lá thư trao.
Tôi nhìn trong mắt thầy hiu hắt,
Bỗng thấy trăng lên ánh ngọt ngào

Thầy tôi khép nhẹ hai bìa sách.
Như lấp đường lên vọng hải đài.
Sợ gió nghìn phương đừa mộng tới.
Treo sầu hải giác nhớ thiên nhai...


Yến Lan
(Trích "Tràn bờ", 1940)

[Ngao_0p]

Vô Đề


Gió về đâu đó, bước khoan thai
Trở nhẹ cành sương mở búp nhài.
Một áng hương đưa vừa đủ lọt
Kẽ bàn tay ấy lướt ngang cây.

Người sẽ về đâu, du khách ơi
Mang theo hương thấm của hoa rồi.
Để phần cho kẻ trông vườn cũ
Những đoá hoa tàn bướm lả lơi.


Yến Lan
(Tràn bờ, 1942)

[Ngao_0p]

PHÙ LY



Phù Ly nằm dọc đường quan
Nhớ Phù Ly, nhớ những nàng quay xa
Hằng ngày công tác lại qua.
Nghe ai xe chỉ lòng ta săn cùng.
Chị bên cửa sổ bật bông
Em ngoài sân bãi trông chừng mũi quay
Chiếu gường bông trải như mây.
Gió đưa từng cánh thoáng bay ra vườn.
Tay xa trút tiếng bên đường,
Rào rào từng trận sương tuôn đinh ngàn.
Phù Ly chưa tối đã trăng,
Người về đi giữa hai hàng khung xa.
Bao năm trẻ nối tay già,
Con quay cuộn cả tiếng gà rạng đông
Vườn dừa uống nắng ven sông.
Cầu ba nhịp trắng má hồng đợi duyên.
"Bài thơ" chiếc nón che nghiêng.
Em đi bán chỉ hai phiên một lần.
Chị em xuống bể qua rừng.
Con thoi kháng chiến trên khung nhịp dòn.
Tạm cùng áo mỏng chăn đơn,
Ngày đêm sợi chỉ chuốc tròn ngón tay.
Trầu têm tiếng hát thêm cay.
Đêm đêm con suốt đơm đầy búp măng.
Những ngày đạn nổ quanh sân.
Xót thay con cúi trắng ngần đổ rơi.
Giặc về xác giặc đã vùi.
Dây dù đã tết làm nôi trẻ nằm.
Hố bom sâu sũng trâu đầm.
Miếng ăn thêm vội, giấc nằm chưa an.
Những ngày chiến dịch dồn sang
Quân đi, này trạm hành lang khởi đầu
Sóng người trong đuốc cuốn nhau.
Ngựa lừng tiếng hý vượt mau xe thồ.
Phù Ly đi hẹn vè hò.
Mối thù đeo chặt đôi bồ dân công.
Lên đường, chị gác tay cung.
Nhìn em ỏ lại tít vòng con quay.
Cơm khuya, gạo giục cần xay,
Lá nguỵ trang lại rụng đầu đường mai.
Tiếng bom dù rạch mây dài,
Bông phơi vẫn quyến ong bay quanh nhà.

Phù Ly ngun ngút nắng xa.
Cách nhau đã mấy kỳ hoa phượng đồng.
Những nàng kéo chỉ, bật bông,
Vàng con mắt những trông chừng bạn quen.
Cửa không buồn hé nắng hiên.
Tiếng chim dường đế gọi riêng nỗi buồn.
Đêm còn một giải trăng suông,
Bóng em, bóng chị bên đường dần thưa.
Người nghe động tàu dừa
qua nghe động tàu dừa.
Gió thay tiếng chỉ ngày xưa ngút ngàn.

Từ sau tập kết chuyển quân,
Quê ta dâu héo bông vàng vì đâu?
Áo cai vá vạt nối bâu.
Cổ em tắt nghẹn những câu ân tình
Đường quan lún dấu giầy đinh.
Ăn sương, tà áo lạ hình phủ qua.

Nhớ Phù Ly, nhớ khung xa,
Nhớ ngày canh cửi quê ta rộn ràng.
Chân đi giữa nắng hanh vàng.
Mà lòng xoáy ốc nẻo đàng về Nam.



Yến Lan

[Ngao_0p]

TRƯA ĐỒI



Thôn nhỏ đồi cao thoảng gió nồm

Không gian lãng đãng một mùi thơm

Cau chưa nứt bẹ, cam chờ bói

Đàn sẻ đâu về sục đống rơm



Yến Lan

[Ngao_0p]

BẾP LỬA ĐÊM NAY



Cành xoan đào cha chặt mẹ phơi
Với gốc sắn cuối mùa chị bó
Đêm đưa tiễn cả nhà không ngủ
Dậy cùng nuôi bếp lửa thêm hồng

Lửa chao mình vẩy xuống hướng đông
Hướng đông cũng dậy cùng nhóm lửa
Như hẹn nhau nối quầng tưởng nhớ
Xóm bắc xóm nam lửa cũng lên rồi
Bởi cuộc đời đang độ hai mươi
Mọi bếp lửa cùng bùng theo sức trẻ
Đêm tòng quân chống Mỹ
Tình hậu phương lấn sáng trước ban mai
Bếp lửa nói gì với những chàng trai
Mà vườn tược bãi bờ thảy đều rạo rực?

Vẫn tiếng mương phai cần cù dân nước
Nhuộm phù sa như áo mẹ nhuộm nâu
Tiếng quanh đồng tre trúc lao xao
Nhịp đòn gánh trên vai em bền bỉ
Rúc rích ai cười trong đêm bình nghị
Bánh xe băng qua dốc quãng đê bồi
Cái dìu chao, sáo rói xuống lưng đồi
Tia nắng rung rinh vườn cây thí nghiệm
Mùa lũ lội mõ canh bên điếm
Đêm chiếu phim máy nổ sân kho
Ôi, tiếng đã xa chừng của lớp học tuổi thơ
Và rõ quá, tiếng em từng mơ ước.

Vẫn những tiếng đơn sơ quen thuộc
Mà thiết tha, mà Lắng đọng, bộn bề
Như đã từng nghe, như vốn chưa nghe
Trong bận rộn giữa lòng người ở lại

Rồi bếp lửa hoá trăm tay cùng vẫy
Về phía đang nghi ngút đạn bom thù
Ngày mai, ngày kia, dưới lần bạt ba lô
Sâu nặng nhất vẫn những điều gửi gắm.

Giờ người đi bắt đầu nín lặng
Chừng cũng nói gì với bếp lửa trang nghiêm
Những lời này, như mũi chỉ đường kim
Anh sẽ đột lên con đường phía trước
Nơi công sự đào xuyên lòng đất
Nơi sườn non khẩu pháo đến kê nòng
Nơi hộp mìn nổ dậy tiếng xung phong
Gót đạp đầu thù, gông xiềng thác mở

Cái quầng sáng lòng hậu phương không ngủ
Cành hoa hiên trên ngực đất anh hùng
Anh soi vào thấy sắc mặt cha ông

Hai mươi tuổi, bốn mùa nhen sáng mãi
Cái bếp lửa mang cả hồn thời đại
Lại do tay dậy sớm mẹ nhen bừng.



Yến Lan
Hà Bắc tháng 7 năm 1971

[Ngao_0p]

ĐƯỜNG XUÂN NGỢP GIÓ



Cây rướn cao lên, nắng toả gần
Vàng bay vào lá ý bâng khuâng
Chập chờn như lạc vào ân ái
Mây lắng tìm mây cánh trắng ngần.

Xuân ấy hương thầm ngập bánh xe
Đường nghiêng nghiêng hứng gió qua khe
Đôi tràng pháo nổ thôn xa vắng
Động ý xuân chao những đọt chè.

Đường chảy dài ra ngựa cứ theo
Lòng yêu hơn giếng nước trong veo
Người qua bến cát như qua lụa
Chừng ngủ đêm nay giữa gió đèo.

Năm nay cũng lối ấy xe đi
Đường cũ cong cong ngỏ ý gì
Chỉ thấy bàn tay người khớp ngựa
Dừng roi chậm séo cánh hoa bay.

Và liễu bên đường sống phút mơ
Xếp hàng nhau như vạn trang thơ
Đợi bàn tay lạ, bàn tay gió
Lật rải tung ra tờ lại tờ.

Giữa cõi đời tươi như cõi mơ
Người đi đày ải tuổi ngây thơ
Biết rằng xa lắm, còn xa lắm
Mà dễ ai kia có đợi chờ.



Yến Lan
(1938)

[Ngao_0p]

ĐOM ĐÓM



Mỗi khi Bắc Đẩu trở canh tàn

Lại nhớ giờ xưa động bước thang

Gác xép không đèn đêm cuối tháng

Thương tình con đóm trước lan can



Yến Lan

[Ngao_0p]

HẸN GẶP



Lòng cha, không bên sông

Đợi cắm thuyền cô tịch.

Lòng cha, không quán khách

Đêm tàn chén nhớ mong.



Lòng cha, không vỏ ốc

Ôm một giọt không gian.

Đời cha, không hạt thóc

Cấy trong bếp tro tàn.



Con không thể tìm cha

Trong lậu đài nghiêng đổ;

Giữa tiếng chuông chiều tà.

Trên đường mòn úa cỏ.



Cha đã dồn sức trẻ.

Vút theo cánh mũi tên.

Từ những ngày máu lê,

Vạch đường mặt nhật lên!



Hãy uống cạn tình đời.

Đi vào trong ánh sáng.

Và ngửng mặt lên trời.

Để cha hôn giữa trán.



Yến Lan
(Trích "Kết giao")

[Ngao_0p]

Áo gấm



Lỡ đường xe khách ghé Lăng Cô

Bà cụ lần khân đến bán sò

Khăn vấn cắt ra từ áo lễ

Gấm nhà thế tộc cũ kinh đô



Yến Lan

5-1987

[Ngao_0p]

Bữa cơm đợi tàu



Bữa cơm đợi tàu một ga con Thanh Hoá:
Ơn đất nước cho tôi còn trọn bữa:
Rau chấm tương, đậu rán, tôm kho,
Quá mức bình thường nhà giáo làm thơ
- Trường Nhật đóng - tiêu pha đang dè dặt...

Bữa cơm đợi tàu - quán tranh nên đất
Khay gỗ vuông, đũa trúc, bát sành.
Đôi quả ớt vườn, một lát mỏng chanh,
Bát nước vối thoảng thơm mùi hoa mộc.

Thanh đạm thế, nhưng bao nhiêu mời mọc
Cô quán khăn thao khôn đón được thêm người.
Khi ngoài kia, trên hai ngả ngược xuôi:
Gồng gánh, ẵm bồng, sân ga chật ních.

Từng tốp người đi, áo nâu bạc rách,
Tiếng thở dài hơn tầm mắt ngửng trông.
Đường chưa qua đã là bước đường cùng
Mà đất cũ không còn nên chốn ở,
Ôi mảnh đất khi xới lên từng thớ,
Nhìn chưa phai máu thịt của cha ông.
Chân trời kia, mắt họ ngùi trông.
Bóng nắng, giọt mưa đều còn xa lạ.
Họ đứng đó, nhớ từng gốc rạ,
Mà giữa lòng trống trải một lưng cơm.
Ngày mai,
Ngày mai trôi đến trốn xa hơn,
Trải năm, tháng chắc gì kiếm được!

Bữa cơm đợi tàu gượng nhai gượng nốt.
Tôi đứng lên dù chưa ấm chỗ ngồi.
Khi vé cầm tay bống lại sợ tiếng còi.
Xé thêm rách nhũng cuộc đời xơ xác.

Nhà giáo ngày xưa nay chuyên sáng tác.
Xuôi ngược đường vui, tuy áo chửa bạc màu,
Bỗng chiều nay lại đến đợi tàu
Căn quán nhỏ sân ga đầu xã
Trong bóng nắng hàng cây xanh nào lạ?
Nhưng vẫn đang còn đậu rán, tôm kho.
Cơm xới bát sành, khay gỗ đũa so;
Mùi vị cũ của miền quê Thanh Hoá.
Và rộn rịp từ đường thôn các ngã,
Khách đến ngồi chật ních quanh tôi:
Kẻ xới bát ăn, người gác chén mời.
Tay nải nhắc lên, ba lô đặt xuống,
Cái nhìn khẽ hay đôi môi ngập ngừng..
Vui đáy lòng dồn lên mỗi làn mi.

Để chuyến trở về thêm ngày vui mới;
Những nghiệm cho vụ mùa sắp tới.
Những cách chân nuôi ấm tổ, đông đân;
Những bài học hay làm êm đẹp xóm làng;
Những màu sắc cho cuộc đời trẻ lại...

Muốn dài mãi cảnh chiều nay chờ đợi,
Giữa đám người như chồi sáng, bóng râm.
Bữa cơm đợi tàu sau mấy mươi năm,
Nhai chậm rãi sao mà ngon thế.

Đón cốc nước từ tay anh bạn trẻ,
Tôi mỉm cười nhìn mái tóc đang xanh.
Giữa hai tôi - những bạn đồng hành.
Không cùng tuổi nhưng chung đồng một lứa.




Yến Lan
Thanh Hoá 9-1959

[Ngao_0p]

Cánh màn trong nắng



Mẹ lên tầng sân thượng
Phơi màn nôi cho con.
Rung dây nắng động mùa thu xuống
Bóng ngã giàn su phủ lá tròn.

Mái ngói quanh vùng nhấp nhô sóng đổ
Gác mẹ như thuyền - màn con buồm nhỏ..
Phút mơ màng thoáng hiện giữa làn mi,
Lòng đơn sơ cũng chợt nhớ điều chi.

Nhớ cánh màn thưa xưa từng gấp, mở
Mang cả xế chiều đè bao hơi thở,
Cánh so le miếng vá miếng chằm;
Năm lứa con chung một tấm màn
Trong tiếng mõ sưu, bên tràng súng giặc...
Vú mẹ thiếu cơm: núm mòn sữa tắt.
Con nằm nhay nát màn nâu...

Dưới giàn su cây lá bỗng thì thào,
Như thức dậy cùng đứa con thứ sáu.
Qua ánh trưa vàng giọng con như sáo,
Bay đi tìm mẹ quanh nôi.
Từ bên trên như nhìn thấy nụ cười,
Mẹ nghiêng xuống đùa con chiếc bóng.

Gác mẹ nắng xao - thuyền cỡi sóng,
Trắng nõn màn con - lộng cánh buồm.



Yến Lan

[Ngao_0p]

Đi trong nắng mới



Mưa đưa thương nhớ về làng.
Mưa làm xa những dặm đàng, bến sông.

Chiều nay mở cửa ra trông:
Thấy làng đâu ? - Chỉ thấy lòng mà thôi!

Mưa ơi, thương nhớ bời bời,
Bời bời thương nhớ, mưa rơi, khuất làng

Quê tôi nắng mới võ vàng,
Dừa cao lểnh khểnh, cành xoan ngòng ngoèo.

Con đàng thì ngút cheo leo.
Mình đi chỉ bóng cùng theo với mình.

Làng tôi gió nhỏ thênh thênh.
Mưa thưa nhè nhẹ, trăng lên dịu dàng.

Làng tôi - khôn nói hết làng
Có người cứ mỗi chiều vàng nhớ tôi



Yến Lan
1937

[Ngao_0p]

Đọc Trang Tử



Trưa đọc Nam Hoa Kinh

Tối nằm không hoá bướm

Mừng mình chủ được mình

Dậy thổi nồi khoai sớm



Yến Lan

Thơ tứ tuyệt, NXB Hội nhà văn, 1996.

[Ngao_0p]

Hoa tặng



Tuổi trẻ băng đồng đi hái hoa

Tặng em ngấp nghé chực quanh nhà

Người không ra đón, hoa dần héo

Héo cả làn mây đỉnh núi xa.



Không trách ai đâu, chỉ trách mình

Dáng nghèo, lam lũ áo thư sinh

Bó hoa đơn giản, hương đồng nội

Lầu gác, ai đâu dễ động tình



Trở lại cành trơ tự hổ ngươi

Giá hoa còn đấy, hẳn đang tươi

Vụng về đến phải vô duyên vậy

Bởi hiểu hoa thôi, chẳng hiểu người.



Yến Lan
(1938)

[Ngao_0p]

Hương tự hoa



Hương tự nơi nào đáp tới hoa

Hay em bên ấy dưới trăng tà

Thấy anh tha thẩn quanh vườn lạnh

Hé chút lòng riêng lén gửi qua.



Từ ấy theo hương để nhận người

Ngờ đâu hương ấy tự hoa thôi

Ra đi đã hết thời trai trẻ

Dễ phải tìm ai đến trọn đời



Yến Lan
(1936)

[Ngao_0p]

Khô



Giếng vườn hôm ấy không còn mạch

Nàng kéo gàu lên thấy nhẹ không

Từng đoạn đường xa cây trụi lá

Đôi bờ sông nhỏ một lòng sông



Ôi, vắt sao ra mấy nước trào

Lòng tôi cũng vậy - cạn từ lâu

(Nửa vì em, tưới cây tình ái

Một nửa, hoà chung suối bạn bầu)



Từ ấy quyên ca giọng khác thường

Ngõ ngoài cỏ rấp dế kêu sương

Bóng nàng tất tưởi qua truông cát

Gánh nước làng trên khắp nẻo đường.



Yến Lan
(1937)

[Ngao_0p]

Lạnh



Một chiều gió lạnh đi trong tóc

Tôi lạnh mơ màng bước bước êm

Vô tình giẫm ánh vàng yêu yếu

Mà chiều thả rụng dưới chân đêm.



Sang hồ hái những hoa hồng đậm

Sưởi ấm lòng đang lạnh quá nhiều

Chồi lan trinh bạch vườn ai nở

Đâu biết trong tôi nhạt những chiều.



Nhưng chiều thêm lạnh, hồng quên nở

Hồng nở hôm qua đã rụng rồi

Mà trời thu lạnh, lòng tôi lạnh

Lạnh cả trong màu những cánh rơi.



Buồn buồn tôi rẽ sang vườn khác

Cái lạnh không mùa lạnh khắp nơi

Quay về, không dám bơi thuyền nữa

Nước cũng dâng cao khí lạnh rồi.



Lạnh như tràn ngập tới hư vô

Gợn sóng lăn tăn phủ kín hồ

Tôi để con thuyền im ngủ đó

Sợ thuyền thêm lạnh lúc xa bờ.




Yến Lan

(1937)

[Ngao_0p]

Mùa xuân này lạnh lắm em ơi



Tiếc một mùa xuân tiếc chẳng nguôi

Em ngồi giũ kén cạnh nong phơi

Con oanh lơ lửng bên cành trúc

Hót vọng trời xa giọng đón mời



Ta đang dệt mộng với tơ vần

Rối rắm tâm tư cố gỡ lần

Mơ ước vừa vun đầu ngọn bút

Biết đâu em sắp sẵn hành trang.



Em đi, ngày tháng biệt mùi tăm

Kén đã luân sinh mấy kiếp tằm.

Một mảnh hồn ta còn đọng mãi

Trên vành nong úa sắc thời gian.



Mảnh ào tơ vân lỗi hẹn rồi

Mùa xuân này lạnh lắm em ơi

Bài thơ ấy đắp sao cho kín

Mảng tuyết cô liêu phủ suốt đời.



Yến Lan
(1941)

[Ngao_0p]

Nghe sao



Có lẽ sao trời ta nhìn thấy đêm đêm

Là tiếng nói hào hùng bằng nhịp đập con tim

Của nhân loại qua nghìn đời để lại.



Ta sẽ nghe từ chùm sao Bánh-lái

Tiếng người hô vượt biển thắng phong ba

Nghe sao Hôm, sao Mai nói đợi nói chờ

Vằng vặc hai đầu không gian chung thuỷ.

Nghe Tua-rua gọi gieo trồng, gặt hái

Xong mùa màng lại bàn dệt chiếu chăn

Nghe Thần - nông dạy con cháu kiệm cần

Hạt vãi hạt vưong lấy phần nuôi vịt



Nghe Bắc Đẩu, Nam Tào lục tìm sồ sách

Se chặt nhân duyên bằng sợi nghĩa sợi tình...

Cả một Ngân Hà tỏ rạng lung linh.

Sao đang nói bao nhiêu điều cho cuộc sống...



Biết đâu nữa ngày mai trên trời rộng

Sẽ mọc thêm biêng biếc một chòm xanh

Từ những lời em nói với anh.



Yến Lan

[Ngao_0p]

Quan họ



Rạo rực bờ ao, lá trúc tre

Ơi "người ơi, người ở, đừng về"

Một câu quan họ mành như chỉ

Xuyên suốt tâm hồn mọi nẻo quê.



Yến Lan

[Ngao_0p]

Tiếng chuông xóm núi


Ghé thăm chùa cổ gặp sư già

Nhận khách đồng hương kể chuyện nhà

Xóm núi chiều nay kinh kệ vắng

Lòng sư còn bận nhớ quê xa



Yến Lan

[Ngao_0p]

Vắng vẻ



Chiều xưa chim bạch câu

Vỗ từ một chái lầu,

Bay qua bờ giếng lạnh.

Chim ơi, bay về đâu ?



Thu vàng đem nắng lại.

Mà chim bay mãi mãi.



Từ ấy trong hoa nở,

Đôi giọt sương không trong.

Bên góc trời sao tỏ,

Một đường mây ngập ngừng.



Vì lúc ấy, em ơi,

Chinh chiến cướp một người.

Chiều nay chim bạch câu

Về đậu ở bên lầu.

Một ngọn đèn cô quanh,

Hai mái đầu trắng phau.

Không lẽ trời thu lạnh.

Mà vắng vẻ trước sau!



Yến Lan
1939

[Ngao_0p]

Xuân muộn



Vụng sắm, cành đào không kịp tết

Ra giêng chợt hé một vài bông

Xuân người lã chã bay đi hết

Ngoảnh lại xuân ta mới chớm hồng



Yến Lan
1978

[Ngao_0p]

Vịnh non bộ nơi nhà bạn



Cành san hô gắn trên nền đá chẻ

Đỡ nhánh tùng làm đỉnh núi chon von

Vốn là chất vôi trầm nơi đáy bể

Gió trăng chơi mấy chốc cũng tiêu mòn.




Yến Lan
12-1987
Thơ tứ tuyệt, NXB Hội nhà văn, 1996.

[Ngao_0p]

Uống rượu với bạn đồng hương




Thường ngày ít hay rượu
Giờ cầm chén với anh
Khuấy men nồng chuyện cũ
Cho mình gặp lại mình

Thương tuổi nhỏ ta nghèo
Thầy giáo già nghiêm khắc
Đời phố huyện đìu hiu
Trăng tình lên ngơ ngác

Những vần thơ ban đầu
Từ bóng cô hàng xén
Đến tiếng vọng còi tàu
Không một lời hứa hẹn

Rồi năm tháng cách xa
Thành công chen thất bại
Có nỗi buồn khoẻ ra
Có niềm vui chạnh mãi

Vì đất nước, biệt nhau
Vì nhân dân, gặp lại
Anh về đâu, tôi đâu
Hướng tương lai đã vạch

Nào rót nữa, uống đi
Nguồn say còn lai láng
Chén nhớ đã rót đầy
Chén mừng đừng để cạn

Ta uống mừng tuổi ta
Bước khôn đè bước dại
Năm nhăm chẳng trối già
Một hướng đi không mỏi

Ta uống chúc vợ hiền
Khó khăn còn nặng gánh
Tắt bếp có lửa đèn
Tình quê không hở lạnh

Ta uống ngợi con khôn
Đảng cần đâu, chúng tới
Đứa săn giặc đầu non
Đứa gây mùa giống mới

Giá có giọng hát tươi
Ta cất tung trời đất
Được giải hết niềm vui
Lời say thường vốn thật

Kìa mặt trăng đêm nay
Tựa yên thành cửa sổ
Hẳn vì thấy ta say
Kê gối vào giấc ngủ



Yến Lan
Kỷ niệm sinh nhật, 3-2-1972

[Ngao_0p]

Uống trà thức đêm



Trà đậm kéo đêm dài

Lòng không bận nhớ ai

Lắng chừng bên hàng xóm

Đom đóm rọi vườn mai



Yến Lan
Thơ tứ tuyệt, NXB Hội nhà văn, 1996.

[Ngao_0p]

Yến Lan là ba tôi



Ông xuất hiện trên thi đàn cùng với ba người bạn khác trong nhóm “Tứ hữu Bàn Thành” còn gọi là nhóm Tứ Linh. Và cùng với Hàn Mặc Tử, Quách Tấn, Chế Lan Viên, Xuân Diệu, Phạm Hổ, Tế Hanh…ông đã đóng góp không ít cho nền văn học của Dân tộc và của quê hương Bình Định. Nhưng trong thực tế nhắc đến tên Yến Lan lớp trẻ hầu như chẳng mấy người biết. Người yêu thơ trước đây tin rằng tại thành cổ Đồ Bàn của Bình Định thực sự có một bến sông tên là My Lăng, dưới ánh trăng bạc đầy lá vàng làm cho ông lão buồn đến nỗi cả gió cũng dám lén mơn râu của ông.

Những tên bài “Bến My Lăng” “Bình Định năm1935” “Lại về tỉnh nhỏ” “Nhớ làng” là những bài thơ làm giàu thêm ngôn ngữ cho nền văn học Việt Nam của ông được in trong Sách Giáo Khoa, nay do biên sọan lại đã bỏ ra! còn lớp trẻ, phần lớn chỉ thích chát hoăc xem ti vi hơn đọc sách, báo thì làm sao mà biết ông là ai! thậm chí hiện nay còn nhiều người hỏi “nhà thơ Yến Lan là nam hay nữ ?”.

Trong lời tựa tập “Thơ Yến Lan” do NXB Văn Học in cách đây hơn 20 năm, nhà thơ Chế Lan Viên viết: “Có nhiều lý do. Nhưng thơ là cái đẹp lặng im, đi lầm lũi trong im lặng, nếu không ai nhắc đến, chỉ ra, gọi tên tán dương thì nó bị vùi lấp đi. Đầu là trong im lặng mà sau là sự lãng quên”.

Từ góc nhìn hạn hẹp của người con, xin thông qua những mẫu chuyện đời thường để bạn yêu thơ hiểu hơn về ông-nhà thơ Yến Lan - người mà theo sự đánh giá của các nhà nghiên cứu-là nhà thơ tài hoa đầy tâm huyết nhưng lận đận cả đời và cả thơ.

Ba tôi tên thật là Lâm Thanh Lang, sinh ngày 2 tháng 3 năm 1916 trong một gia đình nghèo. Cả tuổi thơ ông phải sống trong chùa Ông của thị trấn An Nhơn-Bình Định. Thực ra lúc đầu tên ông là Lâm Xuân Lan. Khi đi học vì trục trặc giấy tờ, nhà trường ghi là Lâm Thanh Lang, ông nội tôi đanh để vậy.

Những ngày đầu bước vào làng thơ, bằng những bài Lục bát tuyên truyền cho dân hiểu về Cách mạng, ông lấy bút danh Thọ Lâm. Trên Tiểu Thuyết Thứ Bảy ông có bút danh Xuân Khai. Còn bút danh Yến Lan là sự ghép tên của hai giai nhân:

Thầy giáo Lang và 12 học trò cùng quây quần bên nhau trong một gian nhà mái ngói âm, dương, đối diện với cây me cổ thụ. Trong lớp có 2 cô gái trông rất nền nã,kháu khỉnh. Một cô tên Yến, một cô tên Lan, hai cô thân nhau như chị em ruột. Thây Lang biết làm thơ và có tài kể chuyện, lại rất dí dỏm nên ai cũng thích . Thây thường đọc thơ của người và của mình cho lớp nghe. Vì thây giáo ăn nói có duyên, người mãnh mai, trí thức và đẹp trai nên cả hai cô đều thầm thương, trộm nhớ. Ngày nghĩ họ vẫn rũ nhau vào chùa, lấy cớ học thêm nhưng thực ra là để được gặp thầy. Một hôm, thây Lang nghe lõm được câu chuyện của hai người: “Tao với mày chơi thân như thế này, sau này có lấy chồng chỉ lấy một người thật đẹp trai làm chồng chung để tụi mình khỏi phải xa nhau”. Thầy Lang cười ý nhị…
Ít lâu sau, cô Yến theo gia đình chuyển vào Nha Trang. Còn mình cô Lan ngày mong đêm nhớ thầy Lang…

Trong thị trấn bé nhỏ ấy, gia đình cô Lan thuộc lọai khá giả. Nhiều nhà giàu có ở huyện muốn hỏi cưới cho con trai, nhưng cô Lan không chịu. Cô chỉ đem lòng yêu chàng thi sĩ nghèo họ Lâm đó thôi. Cha cô không tán đồng việc cô yêu chàng vì “không môn đăng hậu đối”. Không lấy được chàng thi sĩ, cô Lan nhất quyết đi tu. Cô vào tu tại chùa Sư Nữ ở Phan Thiết. Cả nhà lo quá mà không biết tìm đâu. May sao có bà chị con ông cậu đi lễ Phật bắt gặp, tin cho gia đình biết. Chàng thi sĩ họ Lâm nghe tin, khăn gói đi tìm vì thế mới có bài Phan Thiết:

Ôi Phan Thiết, Sông Cầu, Lăng Cô, Đà Nẵng
Đến một lần chỉ để nhớ mãi không khuây
Đêm lạnh, tóc mai dầm hướng gió
Nặng tình xanh, trăn trở giữa chăn đơn
Tôi thức uống bầu sao từng hớp nhỏ
Gạn vô lòng chất biếc mỗi tình thương

Sau 4 năm, cha cô Lan thấy hai người vẫn quyết tình nên đành chấp nhận cho họ lấy nhau. Trong giai đoạn gian nan nhất, cô Yến thường viết thư động viên, vun đắp chân tình cho hai người và không hề nhắc lại lời hứa năm xưa. Lần đi tản cư, cả gia đình cô Yến bị lật thuyền, chết. Nhớ lại câu chuyện tâm tình xưa của hai người, và để kỷ niệm tình bạn của họ, ba tôi đổi bút danh là Yến Lan.

Khi cái tên Yến Lan đã trở nên quen thuộc và gần gủi với khách thơ thời bấy giờ, Tòa Soạn Báo Phụ Nữ do ông Minh Vĩ làm chủ bút rất sôi động, phải liên tục giải thích những lá thư hâm mộ kèm theo sự tò mò: “Yến Lan là ai?, nam hay nữ?, đẹp hay xấu?...”

Tôi Là con cả của nhà thơ, tôi học ở trường Học Sinh Miền Nam tại Hải Phòng, tuy ít được gần gia đình nhưng không hiểu sao thường được ông tin cậy, tâm sự những bức xúc của đời, của thơ. Nhiều lúc tôi đọc, tìm hiểu, suy nghĩ “Ông cụ quả thật là người có tài mà sao đời lại bạc với cụ thế, phải chăng vì mang bút danh là Yến Lan; suốt những năm tháng còn sống, ông không được gặp may bao giờ! Có lẽ không có nhà thơ nào bị mất những đứa con tinh thần nhiều như ông; mất trong chiến tranh lọan lạc, mất trong bạn bè (điều này ông chỉ nói cho tôi biết và dặn không được nói với ai vì sự tế nhị)

Trong thập niên những năm 60-70 của thế kỷ trước, khi hai chị em chúng tôi - Bích Thủy và Tú Thủy (hai cô gái đầu) lớn lên trong sự tồn tại của bút danh Yến Lan, nhiều lần chứng kiến những sự ngạc nhiên, sự tò mò của khách thơ đến là tức cười và cũng thật dễ thương. Người thì bảo: “Yến Lan là nam” còn người kia “ Yến Lan là nữ 100%.” Một hôm có anh chàng tuổi ngòai 20 chạy từ dưới lên tận gác 2, nhà 37 Hàng Quạt - Hà Nội; anh nhìn tôi thăm dò, hỏi nhỏ: “Em ơi, phải đây là nhà của nữ sĩ Yến Lan?” Tú Thủy đang nhai mía cạnh tôi nghe chữ “nữ sĩ” nó cười rũ ra, suýt bị sặc. Một tay bụm miệng, tay kia chỉ về phía ba tôi-người đang hì hục chửa cái chân ghế bị hỏng “Đấy! đấy là nữ sĩ của anh đấy.” Tôi nghe rất rõ câu anh thốt lên với ba tôi “thôi chết rồi anh Yến Lan ơi! Em đã thua cuộc lớn lắm.” Anh nhìn ba tôi cười lém lĩnh rồi chạy xuống cầu thang-nơi các bạn anh, những người chiến thắng đang chờ kẻ thua trận để xử lý.

Hồi ấy, phần lớn những người yêu thơ Yến Lan còn rất trẻ, chỉ hơn chị em tôi 2 -> 3 tuổi nhưng cứ gọi ba tôi bằng anh. Họ nghĩ rằng với cái tên Yến Lan, nhà thơ không có con hoặc con còn bé tí tẹo vì thế nhiều người ngỡ ngàng khi bất chợt gặp chúng tôi tại nhà, họ tỏ thái độ ngạc nhiên đến độ đôi lúc làm ba tôi tự ái: “Trời ơi! anh Yến Lan mà đã có hai cô gái nhìn ngon thế này ư!”.Và khi đã biết Yến Lan có 2 cô con gái lớn thì người yêu thơ Yến Lan càng tò mò muốn biết mặt mũi chúng ra sao. Chẳng thế mà anh chàng có tên nghe rất thi sĩ -Trường Thi, không ngại đường xa đã đạp xe theo bạn trai tôi lên tận Nông Trường Ba Vì-Hà Tây dài 52km-nơi tôi làm việc, chỉ để tận mắt xem con gái nhà thơ Yến Lan là người như thế nào?.

Lại nữa, có người còn muốn làm bạn với chúng tôi cũng chỉ vì – Đó là con gái nhà thơ Yến Lan. Hiện, tôi còn giữ lá thư của một thanh niên chưa hề quen biết, đề ngày 28/3/1966 trong đó có đọan: “Xưa nay tôi ít quen biết- bè bạn của tôi là tất cả mọi người. Tôi cũng chưa từng có ý kết bạn với ai như với Bích Thủy, lẽ đó làm tôi ngạc nhiên….Qua một số lời mô tả về bạn…tôi không hình dung được chút nào. Tôi chỉ biết rằng dòng máu của nhà thơ Yến Lan đang chảy trong người bạn - một người mà tôi ưa trong các nhà thơ… Tôi muốn chúng ta là bạn.”

Và nay, mặc dù tôi đã về hưu nhưng khi biết tôi là “ái nữ của Yến Lan” thì khách thơ hầu hết đã có tuổi, bằng một sự khâm phục thật lòng, đọc lên những câu thơ hoặc cả bài thơ chứa bao tình cảm, trí tuệ của ba tôi như : -Vậy cô là con gái của “ông lái đò để gió lén mơn râu đấy ư !” và ngâm

“Khế chua nấu với mồng tơi
Em ước được ăn đến trọn đời
Tang mẹ mãn rồi bà mối dục
Chị đi bát đũa cũng mồ côi”

đọc xong họ xúc động trầm trồ “Yến Lan chọn từ thật đắt, chẳng có ai mồ côi hơn khi mà bát đũa cũng mồ côi, như vậy nhà thơ mồ côi đến hai lần ” Hoặc người ta cất giọng ngân nga:

Vụng sắm cành đào không kịp tết
Ra giêng mới hé một vài bông
Xuân người lã tã bay đâu hết
Ngoãnh lại xuân ta mới chớm hồng

Ai đã biết về Yến Lan chắc không quên mảnh đời cơ khổ mà thanh bạch của nhà thơ. Sống không bon chen, không nản lòng trước nghịch cảnh của đời, nhân nghĩa, lương thiện. Ông lẳng lặng làm việc, lẳng lặng tìm mọi cách vượt khó khăn, không than thở, như bông hoa dại vẫn nở khi đất đã khô cằn”

Ứa nhựa hàn vết đau
Tĩnh yên cành gió quật
Quả đu đủ góc ao
Lặng dâng đời quả ngọt

Lúc còn trẻ ông quen tự lập. Lớn lên, cuộc đời ông cũng khắc khoải, trăn trở với bao thăng trầm. Bản thân ông phải vận động sao cho phù hợp với lẽ sống mới. Hơn ai hết với tâm hồn nhạy cảm của người nghệ sĩ đã quen tự lập, ông mạnh mẽ đón lấy ngọn gió thời đại. Cảm hứng mới đã đem lại diện mạo mới cho thơ Yến Lan, làm cho thơ ngày càng hay. Vì thế nhà thơ, nhạc sĩ tài hoa Văn Cao đã không ngần ngại khi nhận xét: “Từ một người bình dị Yến Lan đang trở thành một người muốn thúc đẩy một sức gì đang làm trì trệ cuộc sống của chúng ta. Tôi thấy ở anh một sự chuyển biến, một sự mở ra có sức lực..”

Đối với tôi, là con, tôi càng cảm nhận được trong thơ ông dù hoàn cảnh nào cũng đều hướng về cuộc sống bình thường, giản dị và cái thiện. Con người với con người là một thực thể xã hội, với muôn vàng quan hệ chồng chéo:

Nhà không vườn, không gác, không sân
Tôi nợ đời rau trái tôi ăn
Nợ hàng xóm trưa hè bóng mát
Nợ em cài bên cửa một vầng trăng.

Trong cuộc sống, ông sống theo qui luật của nước “nước chảy vào chỗ trũng”, trước sau như một. Với bạn bè là tình cảm yêu thương, chan hòa nâng đở, và sẽ chia. Thời trai trẻ, ông đã cùng bác Quách Tấn, chú Nguyễn Đình lo đám cưới chu tất cho chú Chế Lan Viên, chăm sóc an ủi chú Bích Khê, Hàn Mặc Tử trong cơn bạo bệnh, những ký gạo giúp bác Quang Dũng trong thời kỳ tem phiếu, vất vã. Và chắc mọi người không quên hình ảnh một mình Yến Lan đi sau linh cửu của cụ Phan Khôi trong một ngày đông ở Hà Nội vào thời kỳ mà giới nghệ sĩ đang bài xích Nhân Văn Giai Phẩm với “nghĩa tử là nghĩa tận.” Với gia đình là son sắt và thủy chung:

Em có cháu gọi bà
Gọi em anh vẫn gọi
Năm mươi tuổi ai già
Chúng mình sao trẻ vậy…

Lúc ốm nặng, biết qũi thời gian của mình không còn nhiều, ông gọi hai chị em chúng tôi lại: “Riêng hai con là phận gái ba mới nói điều này, ba nghèo không có gì để lại cho hai con…nhưng bù lại, suốt đời ba đã phấn đấu, đến giờ các con có quyền tự hào - mình là con của một người làm thơ biết tự trọng và khiêm tốn. Điều này còn quí hơn tiền bạc, nhà cửa”

Thực ra, ba tôi không cảm nhận được niềm tự hào của chúng tôi về ông đấy thôi. Bởi vì hai đức tính này nghe thì rất bình thường, nhưng đã mấy ai làm được, nhất là vào những thời điểm mà chân giá trị đích thực của con người chưa được đặt đúng vị trí.



Lâm Bích Thủy

[Ngao_0p]

Chuyện ở trại giam Chí Hoà



Đang giờ con được bú

Hai bầu sữa căng đau

Trẻ gào ra tiếng nổ

Mắt mẹ xuyên tường lao



Yến Lan
1-1975

[Ngao_0p]

Đêm Bái Thượng



Rừng lim, bến Mục ngấn trăng in

Lò, bễ, thôn xa tắt lửa rèn

Cô gái xe thồ ngưng giọng hát

Con phà đã cập bến sang đêm



Yến Lan

[Ngao_0p]

Đi khơi



Tôi trên mũi thuyền
Sóng duyềnh đôi bên.
Trời cao mây trắng
Biển trào theo nắng.
Cánh buồm bay nghiêng.


Biển chồm biển lã
Sóng xanh màu lá
Như cây đình rừng:
Cành vươn cành toả,
Biết bao nhiêu tầng.
Cá chen cùng cá.


Đất ơi ngừng gọi
Cánh buồm đang bay!
Ngựa - tôi từng cỡi,
Trâu - tôi đã cày.
Thuyền tôi - mới lái
Mũi còn trở day:
rồi buông mành lưới
Cho dài cánh tay,
Qua lòng biển mới
Vẫy chào tương lai.
Kéo lên đẫy cá.
Vảy ngời nắng hanh:
Có câu thơ lạ
Rộn trong lòng mình.
Tưởng như biển cả
Đang cùng rung rinh.


Nghe khoang lồng lộng.
Nghe lòng khỏi vơi
Người tôi say sóng
Hay thuyền say tôi.
Tôi say cuộc sống.
Thuyền say con người.
Một ngày lao động;
Tôi chèo - thuyền bơi.




Yến Lan
Thanh Thuỷ - Quảng Bình 9-1960

[Ngao_0p]

Đò em khuất giữa sương mù



Công trường chuyển sớm giữa heo may

Bờ cát tràn dâng mặt nước đầy

Chạm núi mù giăng hơi nước tỏa

Con đò như nổi giữa lưng mây



Sau lái em ngồi hay trước khoang

Anh nhìn hút bóng áo công nhân

Lăn quanh dấu cũ em xây đắp

Hồ nước in hình mặt trái xoan.



Yến Lan

[Ngao_0p]

Dưới giàn trầu



Ngọn gió nam non lật khóm trầu

Chập chờn như mở thếp ca dao

Lá sầu lá thảm còn vang vọng

Tiếng mẹ hò trăng tự thuở nào




Yến Lan

[Ngao_0p]

Đọc sách



Đêm xưa – không, chẳng có đêm xưa.
Vì nhớ nhung không cũ bao giờ.
Tình yêu bỗng dậy hương mầu nhiệm,
Giờ của hương đồng xây lối mơ.


Chàng, chẳng chàng thì mới phải ai?
Là người, rồi gặp một ban mai;
Là người, đọc sách, nàng mơ tưởng
Có, có nhiều duyên – có, có tài.


Nàng gặp chàng như phiếm nhị hồ
Gặp bàn tay đã gảy ra mơ,
Rồi yêu chàng bởi chàng giông giống
Kẻ đã trưng hình trong ý thơ.


Nhưng sách năm xưa đâu thấy ghi:
"Chàng đi, nàng cũng phải theo đi..."


Đêm nay sen nở lòng tươi thắm
Hứng bóng nàng qua những nhịp cầu.
Từ tuổi tằm non sang tuổi bướm,
Đời nàng chưa nếm đủ mùi đâu.


Và từ đêm ấy chong đèn đọc:
"Lòng nghiêng theo trăng trên mái lầu..."
Lòng khuyết theo trăng trên mái lầu




Yến Lan
(Huế 1941, trích "Tràn bờ")

[Ngao_0p]

Đường qua xứ cọ



Cũng sóng đồi nang tàn lá đưa

Đường qua xứ cọ tưởng quê dừa

Ước nghe ai đó rầy con nghịch

Bật tiếng chào ra tiếng trẻ thưa



Yến Lan
Nguồn: Thơ tứ tuyệt, NXB Hội nhà văn, 1996.

[Ngao_0p]

Gần nhà ra ngõ



Từ cửa nhà em đến ngõ anh
Phải vòng qua một quãng đường quanh
Nhưng vườn sau lại liền khuông đất
Chỉ cách nhau ra một bức thành


Phía dưới mồng tơi níu giậu lên
Ti-gôn nở đỏ giữa hàng trên
Chim quyên chuyền động hai triền lá
Tơ nhện sương lồng thấm mỗi bên.


Cây trái hai vườn giao nhánh nhau
Phía anh lê lựu, phía em đào
Đến ngày trẩy chín bên này hái
Đưa biếu bên kia lứa quả đầu.


Xa nhau mặt trước khó trông nhìn
May được gần sau dễ gọi tìm
Con bướm, cái hoa chung quyến rũ.
Cách rào, tay vẫn chạm hồn nhiên.


Ngày tháng dồn em nát dậy thì
Anh qua lứa tuổi đáo cùng bi
Bức tường rêu biếc không cao nữa,
Dấu bám bằng tay đã phẳng lỳ.


Một hôm mang trả sách em đòi
Cành khế đu lên lúc vắng người
Anh bỗng thấy em bên bệ giếng
Cầm thỏi son chị, lén tô môi.


Động tiếng anh cười rung rụng quả
Em bụm đôi tay che kín má
Vẫn không dấu được điểm son in
Hình đoá ti-gôn tô vội vã


Từ đó, xưng hô cứ lửng lơ
Đêm nằm thoáng thấy lại trong mơ
Thế rồi bẽn lẽn, rồi thô vụng
Qua bức tường ngăn, gửi, nhận thư.


Rồi lúc ra đường thoáng gặp nhau
Em nghiêng vành nón bước đi mau
Giả vờ cúi nhặt vài viên sỏi
Anh nuốt sau môi những tiếng chào.


Con "trống" nhà em nhắc biết rồi
Thấy anh nó gáy nhịp dồn đôi
Bên anh, ý hẳn con "vàng" tỏ
Động bóng em trờ nó vẫy đuôi.


Ấy thế cho nên hàng xóm biết
Lời ong tiếng nhặng vẳng loang mau
Vào ra cổng trước xưa nay ít
Giờ lại kiêng dè cả giậu sau.


Xuân thơ, tuổi trẻ trẩy qua rồi
Nhớ trộm yêu thầm chút vậy thôi
Một buổi, nhà em gây xích mích
Bởi bên tường thiếu chiếc khăn phơi.


Thói thường đăng đối cuộc nhân duyên
Cha mẹ em giàu, dễ để yên
Cho một lứa đôi không xứng vế
Giập ngay ngọn lửa mới vừa nhen.


Đang lúc mùa thu ngập lá rơi
Chồng xa bỗng đến đón em rồi
Cây hai vườn vẫn giao cành lá
Chỉ có mình anh đứng lẻ loi.


Giận cái ngây thơ tự lúc đầu
Thấy rằng tường giậu chẳng ngăn nhau
Ai hay rẽ thuý chia uyên ấy
Còn bức thành cao giữa khó, giàu.




Yến Lan
(1939)

[Ngao_0p]

Giã từ Hương Tích



I


Rời hang Phật, tôi bước lên thềm đá
In nhẹ lên rêu dấu giầy thong thả
Dưới tàn cây đang trở ngọn sang chiều
Nhơ nhớ có gì chưa kịp mang theo
Cũng nhơ nhớ chưa có gì để lại
Từng bước ngắn giữa trúc rừng, dứa dại
Tôi vẫn còn nghe mộc mạc bóng người
Nối nhau qua từ những thuở xa vời.


Cửa động khuất dần mình Cô, mình Cậu
Dụn Gạo, con Trâu, ao Bèo, mắc áo
Giọt Sữa tròn thánh thót đếm thời gian
Và bóng người khi khuất cửa Tam Quan
Những mơ ước cũng cuốn dần trên Đá
Rừng mơ trắng hoa mơ nhàn hạ
Hương mơ bay, cành mơ chỉ lối ra
Đường vào gần mà đường trở lui xa
Bởi nhẹ tâm tư đất trời thêm rộng.


Mặt suối Giải Oan đài hoa gợn bóng.
Lòng động Tuyết – Quynh gấm đá mây vờn
Nắng giăng xiên Cửa Võng gió dờn
Chóp Thuỷ Tháp sương còn in lại
Này bệ Thiên Trù hai hàng cây đại.
Thu mình hươu cành chĩa những lộc nhung
Này mái chùa Tiên bóng khói cây lồng
Từng quả sung rơi điểm dài tịch mịch.



II


Nhưng tất cả chưa phải là Hương Tích
Nếu ngoài kia không nổi một con đò
Mái chèo đưa thế giới ước mơ
Qua chốn hữu tình trở về cuộc sống
Cô lái trẻ ơi, đò cô ru võng
Nhíp thở bồng bềnh suối nước trời xuân


Làn tóc mây bay nhẹ lâng lâng
Như cuốn theo những hoa chào, chim nói
Lọng, Oản, Gà, Xôi, có gọi từng tên núi
Nhưng nhìn cô tôi gọi: ơi chị xã viên
Nghe đậm đà hơn cả những tên riêng.


Trên mặt nước cỏ non vừa ráo
Nét cầu gỗ uốn cong cùng tiếng sáo
Ráng chiều bay mờ góc trời xanh
Mấy tiếng chim kêu trên mái đền Trình
Suối rẽ đôi dòng trôi về bến Đục



III


Gác chèo nhé, ta bước vào cõi tục
Nhưng ô kìa: Tiếng Cô, Cậu bi bô
Áo mắc trên sào hoa điểm phất phơ
Bèo động cả Ao, con Trâu nhai cỏ.


Người mẹ trẻ ngồi cho con bú.
Giọt Sữa tròn miệng trẻ nút như reo...


Những gì kia nhơ nhớ chửa mang theo
Đang hiện rõ qua từng bếp lửa.

*

Hương Tích ơi, xuân còn xuân nữa
Như hoa mơ tiếp nối những mùa mơ
Vào cuộc đời đẹp hơn những ước mơ.




Yến Lan
Hà Nội, đầu năm 1963

[Ngao_0p]

Giữa hai chớp lửa



Tàu vừa hết ga.
Đường rừng gió thổi.
Dốc thôi lại phà
Anh cần vào xa.
Anh còn đi tới...


Miền quê sơ tán
Trăng chiếu ao bèo;
Lũ qua rồi hạn...
Em ngày mương máng.
Em mùa cấy gieo...


Em lên bếp đèn
Đánh que diêm nỏ


Pháo anh vừa nổ


Ta nhìn thấy nhau
Giữa hai chớp lửa.



Yến Lan
10-1972

[Ngao_0p]

Đường từ thôn cá



Đụn dài con nắng đang trưa
Cát bay từng trận như mưa phủ đầu.
Rừng dương khúc chậm, khúc mau.
Ve kêu suối cạn đắng màu cỏ lay.
Đường từ thôn cả qua đây.
Chưa xa, đã nhớ bàn tay, dáng người.


Nhớ năm dãy trại lợp gồi.
Mái nghiêng ánh nắng lưới phơi quanh thềm
Nhớ câu "hò hố" giã sim.
Bãi ngang sóng vỗ thâu đêm nhịp chày.
Nhớ mùi rêu đảo thoáng bay
Gió nồm đổ bến khoang đầy cá ve
Nhớ khi tin báo ruốc về.
Đỉnh cồn kẻng giục đòn kê đẩy thuyền.


Nhớ cơn biển động lên đèn
Trong lều tết sợi ngoài phên gió gào
Nhớ anh y tá trồng rau
Nhớ cô giữ trẻ quang dầu xe nôi.
Nhớ từ cái rá anh nuôi,
Nhờ sang câu hát đêm vui bác già.
Nhớ trời rộng, nhớ khơi xa
Chuôi sao lái trở tiếng gà buồm giong.
Nhớ bàn tay lớn mênh mông
Vạch con đường sống qua vùng hoang vu.




Yến Lan

[Ngao_0p]

Quên tuổi




Đào, buổi ra hoa. Già ngắm nghía

Đào, khi kết quả - bé săm soi

Tuổi mình sáu chục - là bao nhỉ?

Đào quả, đào hoa thích cả hai




Yến Lan
01-82
Thơ tứ tuyệt, NXB Hội nhà văn, 1996.

[Ngao_0p]

Khói



Đêm nao thế sự cũng đem bàn

Mẩu thuốc đầy vun cái gạt tàn

Nhẩm lại bao nhiêu câu hỏi lớn

Lẫn vào trong khói nhẹ xua tan




Yến Lan
6-1989
Thơ tứ tuyệt, NXB Hội nhà văn, 1996.

[Ngao_0p]

Khăng khít




Em có cháu gọi "bà"
Gọi (em) anh vẫn gọi
Năm mươi tuổi, ai già
Chúng mình sao trẻ vậy


Anh đọc truyện em nghe
Em muốn em là "Tấm"
Lòng - hoàng tử anh mê
Từ buổi, đầu em lấm


Em gọi khế cuối mùa
Anh cắn từng lát nhỏ
Ôi, quả thường vị chua
Mà mọng nhìều thương nhớ


Bao bận anh lên đường
Ngày về thường sai hẹn
Giữa lúc em dỗi hờn
Thư anh liền kịp đến


Bao bận em se mình
Giành con, anh nấu cháo
Ôi đâu phải mùi hành
Mồ hôi em thấm áo


Hạt nắng nhảy trong vườn
Khiến lòng-đôi xao xuyến
Có phải ngày ta thương
Một mùa hè quá ngắn


Chiếc áo cưới năm xưa
Mùi hòm rương nếp gấp
Ướm lại, rộng không vừa
Em vẫn khen tơ chắc


Ta gần nhau từ đầu
Càng gần nhau về cuối
Đâu nghĩ là xa nhau
Cho đến giờ hấp hối.




Yến Lan
10-1967

[Ngao_0p]

Không đề



Nghe xong khúc tỳ bà, nước mắt gói vào vạt áo

Bến Tầm Dương đâu thấm lệ khách Giang Châu

Sao từ đấy, lệ tỳ bà không ráo

Và bến Tầm Dương luôn gọi sóng sầu?




Yến Lan
01-1989
Thơ tứ tuyệt, NXB Hội nhà văn, 1996.

[Ngao_0p]

Lộn ngược



Soi mặt nước giếng thơi

Kìa mây hay dưới tóc

Con trẻ thấy niềm vui

Ưa cái trò lộn ngược



Yến Lan
02-1987
Thơ tứ tuyệt, NXB Hội nhà văn, 1996.

[Ngao_0p]

Mùa chim di cư

Tặng Phùng Quán



Mùa chim di cư, mòng két ra đi

Chiều thị trấn khói nhoà mây tiễn

Thoáng nghe tự đàn chim rơi một tiếng

Cái nghẹn ngào mắc kẹt giữa chia ly




Yến Lan
2-1987
Thơ tứ tuyệt, NXB Hội nhà văn, 1996.

[Ngao_0p]

Một chiếc lông mi rụng



Cũng như mọi sáng trong tuần
Hôm nay giữa lớp học mùa xuân
Ở ngoại ô thành phố
-Hi-rô-si-ma

anh đào đang nở
Có em học sinh

thầy giáo lại gọi tên
Nhiều lần

không thấy đứng lên
Lớp học bỗng nhiên nghẹn ngào nức nở
Dăm mái đầu quay dần ra cửa
Phút lặng yên

lạnh suốt những làn da
Trong mỗi tấm lòng

một đám ma qua
Em bé mười lăm tuần nay vắng mặt
Đang quằn quại như ngọn đèn sắp tắt
Thịt sùi lên đường bong bóng cơn mưa,
Mảng tóc cuối cùng rụng xuống hố ung thư
Nước mắt bên giương nhỏ quanh tiếng mớ
Những ký ức

đầy lửa bom nguyên tử
Kẻng đổi giờ như giọt nước lạnh tanh
Đôi ngấn rùng mình trên mặt tường xanh
Thầy giáo lặng nhìn những vành môi thắm
Tưởng thấy cả bước đi chầm chậm
Của làn phóng xạ

năm xưa
Những bước ngầm đi

chưa dừng lại một giờ
Trên các ngách đường mười năm tàn khốc
Bài vở làm xong

có em ngồi khóc
Khi tình cờ thấy rụng chiếc lông mi
Hay có đường gân vừa dụt trong tay
Chết thảm hại

và sống trong mộng dữ
Tôi hỏi:
Đây có phải là mục đích của những phát minh nguyên tử?




Yến Lan

[Ngao_0p]

Nắng sông Đà




Qua đò lạ bến đêm mưa
Sang canh khảm khắc ngủ chưa bản mường?
Sao còn mế đó đầu thang?
Sàn trong chiếu trải như dường chờ con...
Ngoài trời mưa vẫn cứ tuôn
Có se chiếc áo hong luồn sào tre?
Ngày mai còn những suối khe
Giữa hai sườn núi rét nghe đã tràn


Bỗng đâu trong giấc mơ màng
Trở tay nghiêng, nắng đến choàng bên hông
Nửa như ríu ríu vô lòng
Nửa như bế bế bồng bồng đi chơi
Nghe làn tóc gội se hơi
Nghe con chim sẻ sân phơi nhặt mùa


Thơm thơm mùi cải nên dưa
Lại nồng men đất sá bừa lật qua
Nắng gần thoắt đã nắng xa
Lòng như theo nắng chợt ra chợt vào

Lạnh vai, sực nhớ đầu sào...
Ô hay! trời vẫn rào rào đổ mưa


Khi con nằm giữa nắng mơ
Ấy khi đốt lửa mẹ hơ áo giùm
Phải chăng ánh lửa bập bùng
Là tia nắng ấm mẹ trùm mộng con,


Mưa còn đứt nối từng cơn
Nhưng mang nắng ấy vượt nguồn, con qua
Nắng ơi, Gìơ nắng rất xa
Phải từ bản lẻ sông Đà, nắng lên.




Yến Lan
3-1962

[Ngao_0p]

Nhớ hoa hồng, nhà 37 hàng Quạt Hà Nội



Nghe tin gió bấc chuyển vào Đông

Tìm hướng nhà xưa rợp cúc, hồng

Đâu nỡ trách quê tình giục giã

Chỉ lo con trẻ bỏ bồn không.




Yến Lan
6-1978
Thơ tứ tuyệt, NXB Hội nhà văn, 1996.

[Ngao_0p]

Qua ngày



Chim dậy trước mặt trời
Mặt trời dậy trước tôi
Tôi dậy trước tờ lịch


Chim dậy trước mặt trời chim mách
"Trong thôn xanh có những cặp vợ chồng
Đang đợi hừng đông
Hợp bạn mở đầu mùa gặt..."


Mặt trời đến lay tôi thức giấc:
- Ngón tay hồng vin sáng cả đầu giường
"Mở cửa ra và bước lên đường
"Hoa có đẹp không chồi trong kẽ vách..."


Tôi ngồi lặng bóc qua tờ lịch
Thói thường một dáng bâng quơ
Nhưng tôi không ngờ
Đang bỏ vào sọt rác
Thêm một mảnh đời tôi
trong chuỗi ngày biếng nhác.



Yến Lan

[Ngao_0p]

Nợ



Nhà không vườn, không gác, không sân

Tôi nợ đời rau trái tôi ăn

Nợ hàng xóm trưa hè bóng mát

Nợ em cài bên cửa một vầng trăng.




Yến Lan
Kiến thức ngày nay, số 152, tháng 10/1994