Vạn Trì Bát

[Tay Doc]

Vạn Trì Bát

Vạn Trì Bát, không rõ tên thật là gì, sinh năm 1049, quê quán ở đất Luy Lâu (1). Từ bé đã hâm mộ đạo Phật. Năm 20 tuổi bắt đầu đi tu, theo học với sư Sùng Phạm (2) ở chùa Pháp Vân (3), đứng vào thế hệ thứ mười bảy, dòng thiền Nam phương. Ông trụ trì ở chùa Tổ Phong, núi Thạch Thất (4), có mở trường dạy học ở đấy.
Mất ngày 18 tháng Hai năm Ðinh dậu, niên hiệu Hội Tường Ðại Khánh thứ tám (tức ngày 22 tháng Ba năm 1117).

Tác phẩm: còn một bài kệ đọc trước lúc mất.

Chú thích:

(1) Luy Lâu: nguyên văn là doanh lâu, có lẽ là Luy Lâu khắc nhầm. Luy Lâu hay Liên Lâu là tên huyện, có từ đời thuộc Hán, là một quận lỵ của quận Giao Chỉ. Nay thuộc tỉnh Bắc Ninh.

(2) Sùng Phạm: một vị Thiền sư đời Lý, từng sang Thiên Trúc du học.

(3) Chùa Pháp Vân: thuộc Cổ Châu, thành Long Biên. Cổ Châu ở đây có lẽ là châu Cổ Pháp. Do đó, chùa này hẳn cũng là chùa mà Tỳ-ni-đa-lưu-chi đã đến tu vào năm 580 và sáng lập ra dòng thiền Nam phương. Theo Lịch triều hiến chương loại chí thì đời Lê, chùa thuộc về huyện Gia Ðịnh, phủ Thuận An (sau đổi là Thuận Thành), trấn Kinh Bắc. Nay thuộc tỉnh Bắc Ninh.

(4) Núi Thạch Thất: nay thuộc tỉnh Hà Tây.

------------------

Hữu Tử Tất Hữu Sinh

[Tay Doc]

Hữu Tử Tất Hữu Sinh

Hữu tử tất hữu sinh,
Hữu sinh tất hữu tử.
Tử vi thế sở bi,
Sinh vi thế sở hỉ.
Bi hỉ lưỡng vô cùng,
Hỗ nhiên thành bỉ thử.
Ư chư sinh tử bất quan hoài,
úm tô rô, tô rô, tất lỵ!


Dịch nghĩa:

Có Tử Ắt Có Sinh

Có chết ắt có sinh,
Có sinh ắt có chết.
Chết thì người đời buồn,
Sinh thì người đời vui.
Buồn vui, hai cái đều vô cùng,
Xoay vần từ cái nọ đến cái kia.
Bao giờ đối với chuyện sinh và chết mà không quan tâm đến,
Thì úm tô rô, úm tô rô, thăng nhập (1).


Dịch thơ:

Có tử, phải có sinh,
Có sinh, tử phải có.
Sinh, thì đời reo mừng,
Tử, thì đời sầu khổ.
Mừng, khổ đều vô cùng,
Vần xoay, hóa "kia", "nọ".
Bao giờ sinh tử đều không màng,
úm tô rô! Ta vào cõi thọ!

Nguyễn Huệ Chi dịch


Chú thích:

(1) úm tô rô thăng nhập: nguyên văn là úm tô rô tất lỵ, thuật ngữ đạo Phật, là một câu phù chú, sau Ðạo giáo cũng sử dụng. Ngày nay trong kinh phù thủy còn thấy có câu: (Tuy nhiên ngũ giản thanh quang, dụng chiếu ngã thần sa. Tô rô, tô rô!) Theo chúng tôi, hai câu thơ cuối cùng có nghĩa là: nếu như đạt đến mức không quan tâm gì đến chuyện sống chết, thì tức là đã tìm thấy lẽ trường tồn của Phật, đã vào được Niết bàn.