Kiều Bản Tịnh

[Tay Doc]

Kiều Bản Tịnh - (1100 - 1176)

Kiều Bản Tịnh, người hương Phù Diễn, quận Vĩnh Khang (?), từng theo học với sư Mãn Giác ở chùa Giáo Nguyện (?), là người tinh thông cả Nho và Phật. Năm Ðại Ðịnh thứ hai (1141), ông tu ở núi Chí Linh (1), sau nhận lời mời của Dương công lại đến tu ở chùa Càn An trong thành Thăng Long. Cùng với Bảo Giám và Không Lộ làm thành thế hệ thứ chín, dòng thiền Quan bích.

Mất tháng Giêng năm Bính thân niên hiệu Trinh Phù thứ nhất (từ 12 tháng Hai đến 12 tháng Ba năm 1176).

Tác phẩm: hiện còn 3 bài kệ.


(1) Núi Chí Linh: có lẽ là núi thuộc huyện Chí Linh (hay cũng gọi là châu Cổ Bàng) đời Lý - Trần thuộc lộ Lạng Giang nay thuộc tỉnh Hải Dương, chứ không phải núi Chí Linh ở Thanh Hóa.


---------------

Phát Đại Nguyện

Kính Trung Xuất Hình Tượng

Nhất Quỹ

[Tay Doc]

Phát Đại Nguyện

Thế thế sinh sinh,
Bất muội Phật chỉ.
Tự giác giác tha,
Vô gian bỉ thử.
Phương tiện đề huề,
Nhập ư nhất quỹ.


Dịch nghĩa:

Nói Ra Ý Nguyện Lớn Của Mình

Ðời đời kiếp kiếp,
Chẳng bao giờ làm mờ tối ý chỉ của Phật.
Mình tự giác ngộ để giác ngộ cho người,
Không phân biệt kẻ này, người khác.
Sẵn sàng dìu dắt,
[Ðể họ] cùng đi vào một đường lối chung.


Dịch thơ:

Kiếp kiếp lại đời đời,
Phật chỉ phải sáng ngời.
Ta, người đều giác ngộ,
Ðây, đó chẳng phân đôi.
Dắt dìu nhau phương tiện,
Một lối cùng tới nơi.

Hoàng Lê dịch

[Tay Doc]

Kính Trung Xuất Hình Tượng

Huyễn thân bản tự không tịch sinh,
Do như kính trung xuất hình tượng.
Hình tượng giác liễu nhất thiết không,
Huyễn thân tu du chứng thực tướng.


Dịch nghĩa:

Bóng Hiện Trong Gương

Tấm thân hư ảo này vốn từ hư không tĩnh mịch sinh ra,
Giống như cái "bóng" xuất hiện trong gương.
Ðã hiểu rõ rằng chỉ là cái "bóng" thì hết thảy đều là không,
Tấm thân hư ảo phút chốc chứng được thực tướng.


Dịch thơ:

Vốn từ, không tịch ảo thân sinh,
Như ở trong gương hiện bóng hình.
Hình bóng vẫn rằng "không" hết thảy,
ảo thân, tướng thực, chứng rành rành.

Nguyễn Huệ Chi - Hoàng Lê dịch

[Tay Doc]

Nhất Quỹ

Nhất quỹ, nhất quỹ,
Thạch miêu dao vĩ.
Trịch thân tróc thử,
Hoàn hóa vi quỷ.
Nhược yếu phân minh,
Kim sinh Lệ thủy.


Dịch nghĩa:

Một Con Đường (1)

Một đường, một đường,
Mèo đá vẫy đuôi.
Lao mình ra bắt chuột,
Lại hóa thành quỷ.
Nếu muốn được rõ ràng,
[Thì hãy xem] vàng sinh nơi sông Lệ. (2)


Dịch thơ:

Một con đường đấy,
Mèo đá đuôi vẫy.
Quăng mình bắt chuột,
Rồi biến chẳng thấy.
Nếu muốn tỏ tường,
Vàng sông Lệ chảy.

Hoàng Lê Sáng dịch


Chú thích:

(1) Trong bài này có lẽ tác giả định nói lên mối quan hệ giữa thế giới vô sinh, hữu sinh và quỷ thần: tất cả đều cùng chung một đường.
(2) Sông Lệ: tên một con sông ở tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, còn có tên là sông Kim Sa.