Đoàn Văn Khâm

[Bach Van Phi]

Ðoàn Văn Khâm

Đoàn Văn Khâm là người đời Lý. Thân thế và sự nghiệp đều chưa rõ, chỉ biết đã từng làm đến chức Thượng thư Bộ Công dưới triều Lý Nhân Tông (1072 - 1128). Qua mấy bài thơ còn lại, ta có thể thấy ông là người hâm mộ đạo Phật và cũng là nhà thơ xuất sắc đời bấy giờ
các bài thơ:

Tặng Quãng trí Thiền Sư

Vãn Quãng Trí Thiền Sư

[Bach Van Phi]

Tặng Quảng Trí thiền sư

Trụ tích nguy phong bãi lục trần,
Mặc cư huyễn mộng vấn phù vân.
Ân cần vô kế tham Trừng, Thập,
Sách bạn trâm anh tại lộ quần.

Dịch nghĩa:

Chống gậy Thiền trên núi cao, rũ sạch bụi trần ,
Lặng lẽ trong cảnh mộng ảo, chỉ hỏi áng mây nổi.
{Tôi đây} rất thiết tha nhưng không cách nào theo học được Trừng, Thập ,
Vì đã trót vướng trâm anh trong bầy cò .

- Lục trần: còn gọi là "lục tặc", thuật ngữ đạo Phật, chỉ: sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp, là những thứ làm mê hoặc người đời.
-Cảnh mộng ảo (ảo mộng): chỉ cõi trần.
- Trừng, Thập: Phâtđôtrừng và Cưu-ma-la-thập, hai vị sư nổi tiếng người Thiên Trúc (ấn Ðộ) đến Trung Quốc vào đời Hậu Tấn. ở bài này tác giả đề cao Quảng Trí, coi ông ngang với Phật-đồ-trừng và Cưu-ma-la-thập.
- Trâm anh: trâm: trâm cài tóc; anh: giải mũ. Trâm anh chỉ những bậc quan cao chức trọng.
-Bầy cò (lộ quần): chỉ hàng ngũ trăm quan trong triều. Sách Bác vật chí của Trương Hoa chép: giống cò, con nhỏ không vượt con lớn, bay có thứ tự, giống như hàng ngũ trăm quan.

Dịch thơ:

Tặng thiền sư Quảng Trí

Chống gậy non cao rũ bụi đời,
Nằm trong mộng huyễn ngắm mây trôi,
Ân cần khôn cách theo Trừng, Thập,
Trót vướng bầy cò lớp mũ đai.

Ngô Tất Tố dịch

[Bach Van Phi]

Vãn Quảng Trí thiền sư

Lâm loan bạch thủ độn kinh thành,
Phất tụ cao sơn viễn cánh hinh.
Kỷ nguyện tịnh càn xu trượng tịch,
Hốt văn di lý yểm Thiền quynh.
Trai đinh u điểu không đề nguyệt,
Mộ tháp thùy nhân vị tác mình.
Ðạo lữ bất tu thương vĩnh biệt,
Viện tiền sơn thủy thị chân hình.

Dịch nghĩa:
Xa lánh kinh thành, vào nơi rừng núi cho đến bạc đầu
Phất tay áo trên núi cao, càng xa càng ngát thơm.
Ðã mấy lần (tôi) những muốn chít khăn tu hành đến hầu bên chiếu,
(Thế mà nay) bỗng nghe nhà sư qua đời , cửa chùa đã khép kín.
Trước sân nhà trai, tiếng chim khuya khắc khoải kêu dưới bóng trăng.
Có ai vì người mà đề bài minh vào ngọn tháp trên mộ?
Các bạn tu hành chớ nên đau thương về nỗi vĩnh biệt,
Sông núi trước chùa, chính là hình ảnh chân thực của người.


Dịch thơ:
Viếng thiền sư Quảng Trí

Lánh chợ vào rừng, tóc bạc phơ,
Non cao rũ áo ngát hương thừa.
Trùm khăn những muốn hầu bên chiếu,
Treo dép đà nghe khép cửa chùa.
Trăng dọi sân trai, chim khoắc khoải,
Tháp không bia chữ, mộ thờ ơ.
Bạn Thiền thôi cũng đừng thương xót!
Non nước ngoài am, đó dáng xưa.

Ngô tất Tố dịch
(Văn học đời Lý)

-Nhà sư qua đời: dịch thoát ý chữ di lý là chiếc dép sót lại. Theo Truyền đăng lục, nhà sư Ðạt Ma mất, táng ở chân núi Hùng Nhĩ. Khi Tống Vân đi sứ Tây Vực lại gặp chính nhà sư đang cầm một chiếc dép nói là đi sang Tây Trúc. Tống Vân về sai người đào mộ mở áo quan xem thì chỉ thấy còn sót lại một chiếc dép. ở đây dùng điển này để nói sư Quảng Trí mất.