PDA

View Full Version : Nguyễn Vỹ



Ngao_0p
07-15-2002, 02:01 AM
NGUYỄN VỸ
1912 - ?

Nguyễn Vỹ sinh năm 1912 tại làng Tân-hội (sau đổi là Tân-phong, năm 1945 lại đổi là Phổ-phong), huyện Đức-phổ, tỉnh Quăng-ngăi .

Ông đă từng theo học tại trường Trung học Pháp-Việt ở Qui-nhơn 1924-1927, rồi phải gián đoạn v́ tham gia các cuộc vận động chống thực dân, sau đó ông ra Bắc theo học ban tú tài tại Hà Nội.

Năm 1934, ông xuất bản tập thơ đầu tiên, gồm độ 30 bài thơ Việt và thơ Pháp. Từ đó ông cộng tác với các báo chính trị và văn nghệ ở Hà-nội. Năm 1937, Nguyễn Vỹ sáng lập tờ báo Việt-Pháp lấy tên là Le Cygne tức Bạch Nga. Báo này ngoài Nguyễn Vỹ c̣n có nhà văn tên tuổi Trương Tửu cộng tác. Le Cygne là cơ quan cách mạng, chính trị, xă hội, văn nghệ. Trên báo này Nguyễn Vỹ có viết nhiều bài công kích Chính-phủ Bảo-hộ, chỉ trích đường lối cai trị của người Pháp. Chính v́ lẽ đó mà Le Cygne bị đóng cửa, rút giấy phép vĩnh viễn, Pháp kết án ông là thành phần bất hảo, nguy hiểm cho Chính-phủ Bảo-hộ, và ghép vào tội “phá rối trị an và phá hoại nền an ninh quốc gia”. Kết quả : ông bị ṭa án thực dân tuyên phạt 6 tháng tù và 3000 quan tiền phạt.

Măn tù, năm 1939, thế chiến thứ hai bùng nổ, Pháp thất trận, quân Nhật chiếm Việt Nam; không thua ǵ quân Pháp, Nhật-bản đặt chế độ độc tài cai trị; Nguyễn Vỹ quay lại tranh đấu chống Nhật, ông dùng ng̣i bút _một khí giới muôn đời của kẻ sĩ _ cho xuất bản hai quyển sách chống chế độ quân phiệt Nhật-bản đó là :
_ Kẻ thù là Nhật-bản
_ Cái họa Nhật-bản.
Lần nầy cũng như lần trước, Nguyễn Vỹ bị quân Nhật bắt giam tại ngục Trà-khê ( sau này trong tạp chí phổ thông bộ mới, Nguyễn Vỹ có kể lại những ngày sống trong ngục Trà-khê với tựa bài “ Người tù 69”).
Năm 1945, thế chiến thứ hai chấm dứt, Nguyễn Vỹ ra khỏi tù, sáng lập tờ báo Tổ quốc tại Sài-g̣n, trong ấy có những bài công kích chính quyền đương thời nên chỉ ít lâu sau, báo Tổ quốc bị đóng cửa.

Sau đấy, Nguyễn Vỹ lại cho ra tờ Dân chủ xuất bản ở Đà Lạt, chống chính sách quân chủ lập hiến của Bảo Đại. Sống chẳng bao lâu, báo Dân chủ cũng chung số phận với báo Tổ quốc.

Đến năm 1952, một nhật báo khác cũng do NguyễnVỹ chủ trương là tờ Dân ta, ra đời để rồi sống chỉ được một thời gian, cuối cùng cũng bị đóng cửa như các tờ báo trước của ông.
Măi đến năm 1958, ông đứng ra chủ trương bán nguyệt san Phổ thông, chú trọng về nghệ thuật và văn học, tạp chí này được kể là có nhiều uy tín đối với làng báo miền Nam.

Năm 1936, Nguyễn Vỹ được Hội-đồng Quân-nhân Cách-mạng mời tham gia Hội-đồng Nhân-sĩ Quốc-gia với tính cách trọng tài và cố vấn cho chính quyền đương thời, nhưng chỉ ít lâu sau ông rút lui. Trong khoảng thời gian này ông được phép tái bản nhật báo Dân ta ( bộ mới) nhưng đến năm 1965 cũng lại bị đóng cửa và từ 1967 Nguyễn Vỹ chỉ c̣n chủ trương tạp chí Phổ-thông mà thôi.

Vào giữa năm 1962, Nguyễn Vỹ cho xuất bản tập thơ Hoang vu.

Về tác phẩm của Nguyễn Vỹ gồm có :

_ Tập thơ đầu (cả Việt lẫn Pháp) xuất bản năm 1934 tại Hà Nội.

_ Grandeurs et sevitudes de Nguyễn Văn Nguyên xuất bản năm 1937, Hà Nội.

_ Đứa con hoang (tiểu thuyết) xuất bản 1931, Hà Nội.

_ Cái họa Nhật-bản (biên khảo) xuất bản năm 1947, Hà Nội.

_ Devant le drame fraco – vietnamien xuất bản năm 1947, Sài G̣n.

_ Hai thiêng liêng (tuyểu thuyết) xuất bản năm 1956, Sài G̣n.

_ Chiếc áo cưới màu hồng (tiểu thuyết) xuât bản năm 1956.

_ Giây bí rợ (tiểu thuyết) xuất bản năm 1956.

_ Hoang-vu ( thơ ) xuất bản năm 1962.

_ Mồ hôi nước mắt (tiểu thuyết) xuất bản năm 1966.

_ Thơ lên ruột (về những bài thơ trào phúng về thế sự đă đăng lên tạp chí phổ thông và nhật báo Dân ta).
_ Lội ngược (tiểu thuyết)
_ Người tù 69 (hồi kư)
_ Tuấn, chàng trai nước Việt (biên khảo), v.v…

Năm 1964, trong tạp chí Phổ thông, Nguyễn Vỹ mở lại tập thơ Tao đàn Bạch Nga - một lối thơ mà Nguyễn Vỹ trước đây đă bị một số người chống đối.

Ngoài ra, Nguyễn Vỹ c̣n viết nhiều bài báo thuộc văn học, nghệ thuật, khoa học trên tạp chí Phổ thông cũng như vài báo khác ở Thủ-đô mang nhiều bút hiệu khác nhau : Diệu-Huyền, Tân-Phong, Tân-Trí.


Lược trích Việt Nam Thi Nhân Tiền Chiến Nguyễn Tấn Long

Bằng hữu nào có đầy đủ tiểu sử của nhà thơ xin vui ḷng post hoặc nhắn PM bổ sung . Cám ơn

Ngao_0p
07-15-2002, 02:14 AM
Vài nét phác họa về Tao đàn Bạch Nga của Nguyễn Vỹ




1) Người chủ xướng: Nguyễn Vỹ.

2) Xuất xứ : Đêm trung thu năm Bính tư (30-9-06), trên một gác trọ ở Khâm thiên (Hà Nội), Nguyễn Vỹ, Trương Tửu, Mộng Sơn thành lập Tao đàn Bạch Nga, một trường thơ có tính chất và nghệ thuật khác với thơ lúc bấy giờ.

3) Biểu hiện tượng trưng: Lấy h́nh một loài thủy điểu, Pháp gọi là Le Cygne (thiên nga). Để tránh nhầm lẫn Hắc Nga, Bạch Nga, nhóm quyết định lấy tên Bạch Nga (loại toàn trắng)

4) Ư nghĩa biểu hiện: Tượng trưng cho thi văn thuần túy, tinh khiết như màu trắng của nó, uyển chuyển như dáng điệu của nó.

5) Tinh thần của thơ: Chuộng sự tự nhiên của cảm xúc mà phát xuất từ tâm hồn thi nhân, như ḍng suối trong vắt từ mạch nguồn tinh khiết chảy ra. Từ những t́nh cảm tha thiết, thầm kín của nội tâm, chuyển qua các phù trầm của số kiếp người của toàn thể loại, và vươn lên ḥa hợp với vẻ thanh tao huyển bí của vũ trụ.

6) H́nh thức và nhạc điệu thơ: Hạn định từ 2 chữ đến 12 chữ. Lấy điển h́nh như bài: Tiếng sáo đêm khuya, Đêm giao thừa tắm biển, Cám ơn Ngài, Gửi Trương Tửu trong tập thơ Hoang vu.


(Trích trong tuyên ngôn của Tao-đàn Bạch Nga tại Sài G̣n, mùa thu 1962 )

Ngao_0p
07-15-2002, 02:41 AM
Gửi Trương Tửu


Nay ta thèm rượu nhớ mong ai…
Một ḿnh nhấp nhém, chẳng buồn say!
Trước kia hai thằng hết một nậm,
Tṛ truyện dong dài, mặt đỏ sẫm,
Nay một ḿnh ta một be con.
Cạn rượu rồi thơ mới véo von!

Dạo ấy chúng ḿnh nghèo xơ xác,
Mà vẫn coi tiền như cỏ rác.
Kiếm được đồng nào đem tiêu hoang,
Rủ nhau chè chén nói huênh hoang.
Xáo lộn văn chương với chả cá,
Chửi Đông, chửi Tây, chửi tất cả,
Rồi ngủ một đêm mộng với mê .
Sáng dậy nh́n nhau cười hê hê!

Bây giờ thời thế vẫn thấy khó,
Nhà văn An-nam khổ như chó!
Mỗi lần cầm bút viết văn chương,
Nh́n đàn chó đói gặm trơ xương
Rồi nh́n chúng ḿnh h́ hục viết
Suốt mấy năm trời kiết vẫn kiết,
Mà thương cho tôi, thương cho anh
Đă rụng bao nhiêu mái tóc xanh.
Bao giờ chúng ḿnh thật ngất ngưởng?
Tôi làm Trạng-Nguyên anh Tể-Tướng,
Rồi anh bên Vơ tôi bên Văn,
Múa bút tung gươm hả một phen?
Cho bơ căm hờn cái xă hội
Mà anh thường kêu mục, nát, thối?
Cho người làm ruộng, kẻ làm công.
Đều được an vui hớn hở ḷng?
Bây giờ chúng ḿnh gạch một chữ
Làm cho đảo điên pho Lịch-sử!
Làm cho bốn mươi thế kỷ xưa
Hất mồ nhổm dậy cười say xưa
Để xem hai chàng trai quắc thước
Quét sạch quân thù trên Đất Nước?
Để cho toàn thể dân Việt Nam
Đều được Tự-do muôn muôn năm?
Để cho muôn muôn đời dân tộc
Hết đói rét, lầm than tang tóc ?
Chứ như bây giờ là tṛ chơi!
Làm báo làm bung chán mớ đời!
Anh đi che tàn một lũ ngốc
Triết lư con từu, văn chương cóc!
C̣n tôi bưng thúng theo đàn bà,
Ra chợ bán văn ngày tháng qua!
Cho nên tôi buồn không biết mấy!
Đời c̣n nhố nhăng, ta chịu vậy!
Ngồi buồn lấy rượu uống say sưa,
Bực chí, thành say mấy cũng vừa.
Mẹ cha cái kiếp làm thi sĩ!
Chơi nước cờ cao gặp vận bĩ!
Rồi đâm ra điên, đâm vẩn vơ,
Rốt cuộc chỉ c̣n… mộng với mơ!

Viết rồi hăy c̣n say
( Phụ nữ )


Nguyễn Vỹ

Ngao_0p
07-15-2002, 03:34 AM
Mưa Rào

Mưa
Lưa thưa
Vài ba giọt ...
Ai khóc tả tơi ,
Giọt lệ t́nh đau xót? ...
Nhưng mây mù mịt gió đưa
Cây lá rụng xào xạc giữa trưa .
Mưa đổ xuống ào ạt, mưa , mưa, mưa!
Thời gian trôi tan tác theo tiếng mưa cười!
Không gian dập vùi tan tác theo tiếng mưa trôi ,
Đàn em thơ nhào ra đường , giỡn hớt chạy dầm mưa!
Cỏ hoa mừng nên vận hội , ngả nghiêng tắm gội say sưa!
Nhưng ta không vui , không mừng . Ḷng không ca, không hát!
Ta đưa tay ra trời , xin gịng mưa thắm mát.
Tưới vết thương ḷng héo hắt tự gnăm xưa!
Nhưng,ô ḱa !Mưa rụng chóng tàn chưa!
Trời xanh xanh, mây bay tan tác,
Ai c̣n ươm hạt mưa đào,
Lóng lánh trong tim Hoa?
Ai ươm mơ sầu,
Ôi mong manh,
Trong tim
Ta!




Sài g̣n , một chiều hè 1959

Nguyễn Vỹ

Ngao_0p
07-18-2002, 03:39 AM
Hương Giang Dạ Khúc


Hơi gió hiu hiu của ban đêm
Ru hồn ta trong cơn tê tái.
Nước sông Hương lặng lẽ êm đềm
Ru chiếc thuyền ta bơi êm ái.

Thuyền ta thiu thỉu ngủ, lênh đênh.
Theo nhịp mái chèo bơi êm ái,
Tâm hồn ta rên rĩ , buồn tênh,
Theo cơn sóng trần duyên tê tái.

Hồn ta bơi lướt qua, buồn tênh
Trên lớp sóng trần duyên tê tái,
Thuyền ta bơi lướt qua, lênh đênh
Theo nhịp mái chèo bơi, êm ái.

Trăng soi trên đỉnh núi đầu ghềnh
Nhợt như vết thương ḷng tê tái,
Và trong cơi ḷng ta mông mênh,
Trăng rũ một cơn buồn êm ái.

Tâm hồn ta rên rĩ , buồn tênh
Ru vết thương ḷng ta, êm ái ,
Thuyền ta trên mặt nước, lênh đênh,
Ru tâm hồn ta thêm tê tái .



Huế 1936, Hoang Vu

Nguyễn Vỹ

Ngao_0p
07-22-2002, 12:35 PM
Đêm Sầu Về


Ta muốn được những cánh tay êm thấm
Ru hồn ta nhu đứa trẻ trong nôi,
Một quán trọ trong ḷng không êm ấm
Khi lạc loài trên nẻo vắng xa xôi.

Gót phiêu lăng c̣n vương thề muôn dặm,
T́nh nước non chua cạn hết ly bôi
Sao Bắc đẩu tít mù xa thăm thẳm
Kiếp tài hoa c̣n hận măi chưa thôi.

Bao nhiêu đêm không bến bờ cô quạnh,
Ta âm thầm ôm khóc ánh sao rơi.
Nếu ta biết một khu trời Vạn hạnh
Trăng không tàn mà hoa cũng không trôi…

Ôi giếng thẳm biết bao giờ mới tạnh ?
Nắng muôn chiều đă chết lịm trên môi.
Tim đọng tuyết, ră rời tan những mảnh,
Đêm sầu về tê lạnh lắm, đêm ôi !

(1960, Hoang vu)

Nguyễn Vỹ

Ngao_0p
07-22-2002, 12:41 PM
Cũng Thế Thôi


Lắm lúc tôi buồn tôi bảo tôi :
Nói làm chi nhỉ ? Phí lời thôi.
Kệ thay thời thế, thời là thế.
Trống ngược kèn xuôi cũng thế thôi !

Tả hữu xun xoe, dở lắm ṃi.
Cũng người xuống chó, kẻ lên voi !
Cũng phường ḷi tói năm ba tự
Múa mép rùm beng, cũng thế thôi !

Bán lợn nuôi danh, chật chợ trời.
Rộn ràng hôm sớm bóng ma trơi.
Say sưa ngất nghểu ngày tan chợ
Phủ áo ra về cũng thế thôi !

Cứ điếc, cứ câm, cứ mặc đời,
Mặc thời mặc thế, để buôn trôi.
Mặc người khôn dại, c̣n hay mất,
Ai mất, ai c̣n, cũng thế thôi.

(Hoang vu)

Nguyễn Vỹ

Tieu Dieu Khach
07-26-2002, 01:30 AM
ĐÊM TRINH

Đêm nay tôi không muốn ngồi gục bên đỉnh trầm,
Nghe rượu cười trong ly,
Nhạc quây cuồng trong khói,
Thời gian đọng trên mị
Tôi muốn về bên giếng tối,
Khu vườn âm u,
Quê hương hoang vu,
Không một dấu vết.
Tôi không muốn dẫm lên những mặt trời đă chết,
Không vương những nắng tơ đă kết.
Ṿng hoa trên cổ áo quan tàị
Đă lạnh rồi, những mùa xuân chết yểu trong Thiên thai!
Nhặt làm chi những phím hương đổ gảy,
Màu xám hoàng hôn,
Màu xanh rợn hoang hồn,
H́nh bóng thời Homere quây cuồng trong nhạc lữa!
Thôi, vươn lên chi h́nh hài ẻo lả nữa!
Tôi không muốn đêm nay cười nghiêng ngửa,
Tôi đạp tung cánh cửạ
Ngạo nghể của Thành Sầụ
Tên lính gác nhe răng cười,
rùng rợn đôi mắt sâụ
Để tôi đi!
Để tôi đi!
Trời không mây, không gió
Tôi không áo, không chăn
Tôi về quê hương không cửa, không ngỏ,
Tôi về cô phương không lửa, không trăng.
Mịt mù thăm thẳm,
Mênh mông biên giới của Đêm Trinh!
Tối đen một giếng thẳm
Rực rỡ ánh quang minh.
Tôi với tôi,
Không h́nh, không bóng
Tôi với tôi,
Không thơ, không mô.ng.
Tôi với tôi,
Lồng lộng giữa Hoang Vu!

VongHonTienTu
08-18-2002, 01:28 AM
Sương rơi

Sương rơi
Nặng trĩu
Trên cành
Dương liễu ...
Nhưng hơi
Gió bấc
Lạnh lùng
Hắt hiu
Thấm vào
Em ơi
Trong ḷng
Hạt sương
Thành một
Vết thương
Rồi hạt
Sương trong
Tan tác
Trong ḷng
Tả tơi
Em ơi !
Từng giọt
Thánh thót
Từng giọt
Điêu tàn
Trên nấm
Mồ hoang !...
Rơi sương
Cành dương
Liễu ngă
Gió mưa
Tơi tả
Từng giọt,
Từng giọt.
Tơi bời
Mưa rơi,
Gió rơi,
Lá rơi,
Em ơi !

(1935)

Ngao_0p
09-08-2002, 02:27 AM
Hai con chó


Chuồng ngục tối om, ḱa bốn xó,
Bốn thằng bơ vơ như bốn chó!
Chẳng được nói năng, chẳng được cười,
Hai chân chồn hổm, ngồi co ró.

Lưng rít mồ hôi, không dám cọ
Ngứa ngáy tay chân không rậy rọ.
Rệp ḅ lên cổ leo lên đầu,
Muỗi bay khiêu vũ; kêu ó ó.

Một tên lính Nhật ngồi ngay đó;
Nét mặt hầm hầm, tṛn mắt lỏ!
Đeo chiếc gươm dài , cầm roi da,
Thỉnh thoảng quất lên bốn đầu sỏ.

Hắn uống rượu ǵ màu đỏ đỏ,
Như uống máu tươi trong cái sọ?
Ḱa nó gật gù, đầy ngả nghiêng,
Máu nhểu quanh môi từng giọt nhỏ!

Hai mắt đỏ hoe xoay tṛn, ngó
Thằng tù lim dim trong một xó,
Hắn xả ba roi trên đỉnh đầu,
Thằng tù rụt vai, mặt mếu mó!

Một thằng tù khác ngồi nhăn nhó,
Tay run cầm cập, răng gơ mơ ,
Sốt rét lên cơn, không dám nằm,
Đầu cuối lạy …lạy …như xin xỏ.

Thằng tù thứ ba ngồi nhóc mỏ,
Da mặt xanh lè, mắt tho lỏ.
Hắn bị tra điện hồi đầu hôm,
Giờ như cái xác con ma xó!

Thằng tôi chờ chết , ngồi co ró,
Làm thơ âm thầm lấy vần chó.
Bỗng một chó Nhật vừa đi qua,
Đứng ngồi song sắt trố mắt ngó.

Nó nh́n thằng tôi , tôi nh́n nó ,
Thông cảm cùng nhau hai đứa chó!
Bỗng dưng tơi cười! ha! ha! ha!
Nó cùng vẫy đuôi cười hó! hó!

Tên lính Nhật hoàng la xí xó,
Đạp giày lên lưng xua đuổi nó,
RồI quật roi da lên đầu tôi,
Ào ào , ạt ạt như Thần gió!

Chó Nhật ẳng ẳng chạy gần đó
Quay lại vẫy đuôi, đứng lấp ló,
RồI tôi nh́n nó, nó nh́n tôi ,
Thông cảm cùng nhau hai đứa chó!

Hà Nội mừng xuân năm Nhâm Ngọ
Pháo nở tưng bừng , đèn sáng tỏ.
Chó Nhật vẫy đuôi chờ tôi ngâm.
Dăm chục câu thơ mừng kiếp chó!

Ôi tôi ôi, tôi ôi là tôi!
Ôi chó ôi, chó ôi là chó .

( 1942, Hoang vu )

Nguyễn Vỹ

Ngao_0p
10-03-2011, 03:27 AM
MỘT M̀NH


Một trời, một biển bao la,
Một mây, một gió, một ta, một ḿnh!
Trần ai một kiếp lênh đênh,
Trăm thương, ngh́n nhớ, một ḿnh, một ta!


------------

Nha Trang, 1960

Ngao_0p
10-03-2011, 03:29 AM
Chim hấp hối


Một con chim xanh,
Đang hót trên cành,
Bổng vang tiếng súng!
Ĺa cành rơi xuống!…
Đôi cánh mong manh…

Thôi, chim chết rồi!
Máu chảy trên trời,
Rơi từng giọt đỏ,
Nhuộm sẫm không gian.
Rơi từng giọt nhỏ…
Loang lỗ nắng vàng.

Chim con chết oan,
Chíp chíp kêu van,
Hai chân run rẩy…
Đôi mắt đục ngầu,
Đôi ḍng lệ chảy…
T́m ổ chim đâu?

Tiếng chim lâm ly
Nh́n ta biệt ly;
Năo nùng bi đát!
Than ôi, chim con
Chết c̣n muốn hát.
Trên nấm cỏ non.

Ta cũng như chim,
Mang một trái tim
Đ́u hiu, tan tác.
Nặng vết sầu thương
Mà ta vẫn hát,
Hết kiếp tơ vương!

Chim con véo von
Trên cành xanh non,
Vui ca hớn hở,
Hỡi tiếng súng vang!
Than ôi, sao nỡ…!
Hỡi người dă man!

Này đây xác chim.
Lại đây mà xem!
Chim nằm hấp hối…
Hỡi ai, sao đành
Giết loài vô tội,
Giết con chim xanh?

------------

Ngao_0p
10-03-2011, 03:34 AM
MƠ TUYẾT


Tôi biết thời gian quá ỡm ờ
Rải trăng răi gió ngập vần thơ!
Đêm nay tan tác giàn Sao rụng:
Tuyết trắng âm thầm ngập giấc mơ!

Tuyết nở muôn hoa dưới nguyệt đ́nh
Tuyết ươm rào rạt áng hương trinh
Tuyết buông tha thướt trên cành gió
Tuyết rũ màn tơ xuống bóng ḿnh...

Tôi mở ḷng hoa chép một bài
Nhưng hoa tuyết rụng ngập trần ai!
Vần thơ mơ tuyết c̣n trong trắng
Tôi hái mơ về... để tặng ai?

------------

Rằm tháng Hai Kỷ Hợi

Thủy Vân
10-04-2011, 09:03 PM
TIẾNG VIỆT


Tiếng ta ngày mỗi mới
Dân ta ngày mỗi lên
Dân ta càng tiến tới
Tiếng ta càng dâng lên
Cao trào ào ạt tới
Biển học rộng vô biên
Tiếng ta như gió mới
Dân ta như con thuyền
Buồm căng bay phấp phới
Mang sự nghiệp Rồng Tiên
Bơi đua cùng Thế giới
Khắp phương trời mông mênh
Dân ta càng quật khởi
Tiếng ta càng vươn lên!
Dân ta càng tiến tới
Tiếng ta ngày vươn lên!

------------

1962