PDA

View Full Version : Bạch Cư Dị



Bach Van Phi
06-22-2002, 06:54 PM
BẠCH CƯ DỊ
(772-846 )


Tên chữ là Lạc Thiên, hiệu là Hương Sơn cư sĩ, người Hạ Thành Thiểm Tây, đỗ tiến sĩ năm Trinh Nguyên (28 tuổi), được bổ làm quan trong triều, giữ chức Tả Thập Di. Bởi mâu thuẫn với tể tướng Lư Lâm Phủ, ông chuyển sang làm Hộ Tào Tham Quân ở Kinh Triệu rồi lại được triệu về kinh lo răn dạy Thái Tử.

Năm Nguyên Ḥa thứ 10 (Đường Hiến Tông ), do hạch tội việc tể tướng Vũ Nguyên Hành bị hành thích và ngự sử Bùi Độ bị hành hung, đám quyền thần cho là ông vượt qua quyền hạn, đày làm Tư Mă Giang Châu.

Ông chủ trương đổi mới thơ ca. Cùng với Nguyên Chẩn, Trương Tịch, Vương Kiến, ông chủ trương thơ phải gắn bó với đời sống, phản ánh được hiện thực xă hội, chống lại thứ văn chương h́nh thức.

Ông nói : " Làm văn phải v́ thời thế mà làm... Làm thơ phải v́ thực tại mà viết ", mục đích của văn chương là phải xem xét chính trị mà bổ khuyết, diễn đạt cho được t́nh cảm của nhân dân.
Thơ ông mang đậm tính hiện thực, lại hàm ư châm biếm nhẹ nhàng kín đáo. Trường hận ca để nói mối t́nh đẹp của Đường Minh Hoàng và Dương Quư Phi, nhưng đọc kỹ th́ những ư châm biếm, mỉa mai kín đáo đều có. Ông cùng Nguyên Chẩn đề xướng phong trào Tân Nhạc Phủ, nên trong thơ, ông luôn công kích đời sống xa hoa dâm dật của bọn quư tộc, bóc trần sự bóc lột của bọn quan lại, thông cảm với nỗi thống khổ của dân chúng (Tần Trung Ngâm, Tân Nhạc Phủ ).

Thơ ông thấm nhuần tư tưởng nhân đạo, nhân văn. Ông ḥa đồng cùng dân chúng, không coi việc làm quan của ḿnh là ǵ, mà thấy ḿnh cũng bị cuộc đời làm cho bảy nổi ba ch́m chẳng khác ǵ người đời ( Tỳ bà hành ). Ông thông cảm với những thân gái chịu bao tập tục hủ bại và cảnh nghèo túng mặc dù sắc đẹp th́ chẳng thua ai (Nghị hôn ).

Khi ông bị đi đày từ Tràng An đến Tây Giang, ba bốn ngàn dặm, dọc đường thấy trường học, chùa chiền, quán trọ.... đều có đề thơ của ḿnh, nên càng tự tin ở chủ trương của ḿnh hơn

Riêng hai bài Tỳ Bà Hành và Trường Hận Ca đă đủ tỏ tài thơ của Bạch Cư Dị. Bằng lối kể chuyện miêu tả, với chủ đề khác nhau, hai bài thơ dài của ông, bài th́ bay bướm, h́nh ảnh đẹp, lời b́nh trầm lắng, ư ngoài lời, ca tụng, mỉa mai đều kín đáo ; bài th́ hoà đồng vào cảnh ngộ cùng nhân vật, viết lên những tâm trạng gửi gắm của cả hai, người đàn và người nghe, vào tiếng đàn trên bến Tầm Dương, bài thơ da diết, buồn thấm thía mà nỗi đời th́ vời vợi mênh mang.

Ngoài ra ông c̣n làm một số bài thơ về thiên nhiên, nhàn tản. Lối nói u hoài, vương một nỗi buồn riêng kín đáo. Ông thích đàm đạo về thiền, về Lăo Trang, cũng như là biểu hiện trốn đời, sau khi đă quá ngán về nhân t́nh thế thái.

Ông để lại hàng ngàn bài thơ.

Các Bài Thơ :


*** Bạch Vân Tuyền

*** Hậu Cung Từ

*** Lâm Giang Tống Hạ Chiêm

*** Phú Đắc Cổ Nguyên Thảo Tống Biệt

*** Triệu Thôn Hồng Hạnh

*** Trung Thu Nguyệt

*** Tỳ Bà Hành

*** Vấn Lưu Thập Cửu

Bach Van Phi
06-22-2002, 08:35 PM
TỲ BÀ HÀNH

Tầm dương giang đầu dạ tống khách
Phong diệp dịch hoa thu sắt sắt
Chủ nhân há mă khách tại thuyền
Cử tửu dục ẩm vô quản huyền

Túy bất thành hoan, thảm tương biệt
Biệt thời mang mang giang tẩm nguyệt
Hốt văn thủy thượng tỳ bà thanh
Chủ nhân vong qui, khách bất phát

Tầm thanh ám vấn đàn giả thùy ?
Tỳ bà thanh đ́nh dục ngữ tŕ
Di thuyền tương cận yêu tương kiến
Thiêm tửu hồi đăng trùng khai yến

Thiên hô vạn hoán thủy xuất lai
Do băo tỳ bà bán già diện
Chuyển trục bát huyền tam lưỡng thanh
Vị thành khúc điệu, tiên hữu t́nh

Huyền huyền yểm ức, thanh thanh tứ
Tự tố b́nh sinh bất đắc chí
Đê mi tín thủ tục tục đàn
Thuyết tận tâm trung vô hạn sự
Khinh lung mạn nhiên mạt phục khiêu

Sơ vi " Nghê thường" hậu "Lục yêu"
Đại huyền tào tào như cấp vũ
Tiểu huyền thiết thiết như tư ngữ
Tao tao thiết thiết thác tạp đàn

Đại châu tiểu châu lạc ngọc bàn
Gian quan oanh ngữ hoa để hoạt
U yết tuyền lưu thủy hạ than
Thủy tuyền lănh sáp huyền ngưng tuyệt

Ngưng tuyệt bất thông thanh tạm yết
Biệt hữu u sầu ám hận sinh
Thử thời vô thanh thắng hữu thanh
Ngân b́nh sạ phá thủy tương bỉnh

Thiết kỵ đột xuất đao thương minh
Khúc chung thu bát đương tâm hoạch
Tứ huyền nhất thanh như liệt bạch
Đông thuyền tây phảng tiễu vô ngôn
Duy kiến giang tâm thu nguyệt bạch

Trầm ngâm phóng bát sáp huyền trung
Chỉnh đốn y thường khởi liễm dung
Tự ngôn: " Bản thị kinh thành nữ ,
Gia tại Hà mô lăng hạ trú
Thập tam học đắc tỳ bà thành
Danh thuộc giáo phường đệ nhất bộ
Khúc băi tằng giao Thiện tài phục
Trang thành mỗi bị Thu nương đố
Ngũ Lăng niên thiếu tranh triền đầu
Nhất khúc hồng tiêu bất tri số
Điền đầu ngân t́ kích tiết toái
Huyết sắc la quần phiên tửu ố
Kim niên hoan tiếu phục minh niên
Thu nguyệt xuân phong đẳng nhàn độ
Đệ tẩu ṭng quân, a di tử
Mộ khứ triêu lai nhan sắc cố
Môn tiền lănh lạc xa mă hi
Lăo đại giá tác thương nhân phụ
Thương nhân trọng lợi, khinh biệt ly
Tiền nguyệt Phù Lương măi trà khứ
Khứ lại giang khẩu thủ không thuyền
Nhiễu thuyền nguyệt minh giang thủy hàn
Dạ thâm hốt mộng thiếu niên sự
Mộng đề trang lệ hồng lan can "

Ngă văn tỳ bà dĩ thán tức
Hựu văn thử ngữ trùng tức tức
Đồng thị thiên nhai luân lạc nhân
Tương phùng hà tất tằng tương thức

"Ngă ṭng khứ niên từ đế kinh
Trích cư ngọa bệnh Tầm Dương thành
Tầm dương địa tịch vô âm nhạc
Chung tuế bất văn ty trúc thanh
Trú cận Bồn giang địa đê thấp
Hoàng lô khổ trúc nhiễu trạch sinh
Kỳ gian đán mộ văn hà vật
Đỗ quyên đề huyết viên ai minh
Xuân giang hoa triêu thu nguyệt dạ
Văng văng thủ tửu hoàn độc khuynh
Khởi vô sơn ca dữ thôn địch
Ẩu á trào triết nan vi thính
Kim dạ văn quân Tỳ bà ngữ
Như thính tiên nhạc nhĩ tạm minh
Mạc từ cánh tọa đàn nhất khúc
Vị quân phiên tác tỳ bà hành"

Cảm ngă thử ngôn lương cửu lập
Khước tọa xúc huyền huyền chuyển cấp
Thê thê bất tự hướng tiền thanh
Măn tọa trùng văn giai yểm khấp
Tọa trung khấp hạ thùy tối đa ?
Giang châu tư mă thanh sam thấp !

Dịch nghĩa :

Bến Tầm Dương ban đêm tiễn khách
Lá phong ,hoa lau hơi thu xào xạc
Chủ nhân xuống ngựa , khách ở trong thuyền
Nâng chén định uống trong cảnh không đàn , không sáo
(Nhưng ) say mà không thành cuộc vui , lại buồn sắp phải từ biệt
Lúc từ biệt trăng dầm trong ḷng sông mênh mang
Chợt nghe có tiếng tỳ bà văng vẳng trên mặt nước
Chủ nhân quên về , khách không rời bến
Lần đến nơi có tiếng đàn sẽ hỏi : "ai đàn tá ? "
Tiếng đàn ngừng lại , ư muốn thưa , nhưng lại tần ngần
Dời thuyền đến gần , mời cho được gặp mặt
Rót thêm rượu , giong lại đèn , tiệc vui mở tiếp
Hết lời mời mọc mới chịu bước ra
C̣n ôm cây tỳ bà che khuất nửa mặt
Vặn trục lên dây , dạo qua đôi ba tiếng
Tuy chưa thành khúc điệu nhưng nghe đă có t́nh
Mỗi dây ngân lên là những lời ấm ức , mỗi tiếng thoát ra bao nhiêu t́nh tứ
Nhường như kẻ hết nỗi bất b́nh trong đời ḿnh
Nhẹ cúi đôi mày , thuận tay đều đều gẩy
Nỗi niềm tâm sự , giăi hết nguồn cơn
Nắn nhe , bắt khoan vê rồi lại dạo
Hết khúa Nghê Thường đến khúc Lục Yêu
Dây to rào rạt như mưa sầm sập tới
dây nhỏ tỉ tê như kể lể niềm riêng
Rào rạt , tỉ tê , gẩy xen thành nhịp
Như bao hạt châu lớn nhỏ rắc xuống mâm ngọc
Ca oanh trơn giọng , líu lo trong hoa
Nhịp suối ngập ngừng , nước dội xuống thác
Suối bỗng rét đọng lại , dây đàn ngừng bặt
Dây ngừng bặt , tiếng tạm im
Lại hiện ra vẻ sầu hận thầm kín khác
Lúc này lặng lẽ lại t́nh tứ hơn lúc có tiếng đàn
Bỗng như b́nh bạc vỡ tan , nước tuôn tung tóe
Đoàn thiết kỵ xung đột , gươm đao đang gầm
Khúc vừa xong , giữa mặt đàn , phẩy một nhát mạnh
Cả bốn dây như một tiếng xé lụa vang lên
Thuyền mảng đông tây , im lặng phăng phắt
Chỉ thấy vầng trăng thu trắng xóa giữa ḍng sông
Lặng lẽ gài chiếc que gẩy vào dây đàn
Xốc áo khép nép đứng dậy
Kể lể : " Em vốn là người kinh thành
Nhà ở dưới làng Hà Mô
Mười ba tuổi đă học thạo ngón t́ bà
Tên đứng vào hàng nhất trong phường hát
Sau mỗi khúc đàn , thường bọn thiện tài phải phục
Trang điểm xong từng bị ả Thu phát ghen
Bọn thiếu niên ở Ngũ Lăng tranh nhau tặng thưởng
Một khúc đàn , điếm không xuể những tấm lụa đào
Vành lược bạc , cành hoa vàng găy tan nhịp gơ
Bức quần rượu hồng , hoen ố những vết rượu rơi
Cuộc truy hoan qua năm này sang năm khác
Trăng thu trong , gió xuân mát , thờ ơ trôi qua
Bỗng đứa em trai phải ṭng quân , d́ lại chết
Sớm lại , chiều qua , nhan sắc kém sút
Trước cửa vắng tanh , xe ngựa thưa
Trở về già gá nghĩa cùng một người lái buôn
Người lái buôn chỉ tham lợi , coi thường biệt ly
Bỏ đi Phù Lương buôn chè từ tháng trước
Từ đấy , một ḿnh với chiếc thuyền không
Trăng rọi quanh thuyền , nước sông lạnh ngắt
Đêm khuya bỗng mơ lại cuộc đời lúc tuổi xuân
Lệ hồng trong mơ ngổn ngang trên má phấn "
Ta nghe tiếng tỳ bà đă ngậm ngùi thay
Lại nghe câu chuyện càng thêm nức nở :
" Cùng là khách lưu lạc nơi chân trời
Gặp nhau đây , cừ ǵ phải là quen biết sẵn ?
Ta từ năm ngoái từ giă kinh đô
Bị giáng trích ốm nằm ở thành Tầm Dương
Tầm Dương là nơi hẻo lánh , làm ǵ có âm nhạc
Suốt năm không hề được nghe tiếng sáo , tiếng đàn
Nhà lại ở gần sông Bồn , nơi ẩm trũng
Lau úm , trúc gầy mọc quanh nhà
Ở đấy nghe thấy ǵ lúa sớm tối ?
Quyên kêu khắc khoải , vượn hót nỉ non
Trước những cảnh sông xuân hoa sớm , đêm thu trăng tṛn
Thường thường chỉ một ḿnh dốc chén
Há phải không có tiếng hát núi , tiếng sáo đồng
Khốn nỗi líu lo , líu lường , nghe thêm khó chịu
Đêm nay mới được nghe tiếng tỳ bà của nàng
Chẳng khác được nghe nhạc tiên , tai bỗng khoan khoái
Hăy vui ḷng ngồi lại đàn chơi khúc nữa
Ta sẽ v́ nàng chuyển thành một thiên Tỳ Bà Hành !
Cảm lời ta nàng tần ngân đứng lặng
Rồi ngồi xuống lên dây , tiếng dây nhộn nhịp
Rầu rầu khác hẳn tiếng đàn vừa qua
Khiến cả đám tiệc đều bưng mặc khóc
Trong đó ai khóc nhiều hơn ?
Quan Tư Mă Giang Châu vạt áo xanh ướt đẫm

Dịch thơ :

Bến Tầm Dương canh khuya đưa khách
Quạnh hơi thu , lau lách đ́u hiu
Người xuống ngựa, khách dừng chèo
Chén quỳnh mong cạn, nhớ chiều trúc ti

Say những luống ngại khi chia rẽ
Nước mênh mông đượm vẻ gương trong
Đàn ai nghe vẳng bên sông
Chủ khuây khỏa lại, khách dùng dằng xuôi

T́m tiếng sẽ hỏi ai đàn tá ?
Dừng dây tơ nấn nà làm thinh
Đời thuyền ghé lại thăm t́nh
Chong đèn, thêm rượu, c̣n dành tiệc vui

Mời mọc măi, thấy người bỡ ngỡ
Tay ôm đàn che nửa mặt hoa
Vặn đàn mấy tiếng dạo qua
Dẫu chưa nên khúc t́nh đà thoảng hay

Nghe năo ruột mấy dây buồn bực
Dường than niềm tấm tức bấy lâu
Mày chau tay gẩy khúc sầu
Giải bày hết nỗi trước sau muôn vàn

Ngón buông, bắt khoan khoan d́u dặt
Trước Nghê Thường, sau thoắt Lục Yêu
Dây to nhường đổ mưa rào
Nỉ non dây nhỏ khác nào chuyện riêng

Tiếng cao thấp lựa chen lần gẩy
Mâm ngọc đâu bỗng nẩy hạt châu
Trong hoa oanh ríu rít nhau
Nước tuôn róc rách chảy mau xuống ghềnh

Nước suối lạnh, dây mành ngừng đứt
Ngừng đứt nên phút bật tiếng tơ
Ôm sầu, mang giận ngẩn ngơ
Tiếng tơ lặng ngắt bây giờ càng hay

B́nh bạc vỡ tuôn đầy ḍng nước
Ngựa sắt giong, xô xát tiếng đao
Cung đàn trọn khúc thanh tao
Tiếng buông xé lụa , lựa vào bốn dây

Thuyền mấy lá đông tây lặng ngắt
Một vầng trăng trong vắt ḷng sông
Ngậm ngùi đàn bát xếp xong
Áo xiêm khép nép hầu mong giăi lời

Rằng "xưa vốn là người kẻ chợ
Cồn Hà Mô trú ở lân la
Học đàn từ thuở mười ba
Giáo phường đệ nhất sổ đà chép tên

Gă Thiện tài sợ phen dừng khúc
Ả Thu nương ghen lúc điểm tô
Ngũ Lăng chàng trẻ ganh đua
Biết bao the thắm chuốc mua tiếng đàn

Vành lược bạc găy tan nhịp gơ
Bức quần hồng hoen ố rượu oi
Năm năm lần lữa vui cười
Mải trăng hoa chẳng đoái hoài xuân thu

Buồn em trảy lại lo d́ thác
Sầu hôm mai đổi khác h́nh dung
Cửa ngoài xe ngựa vắng không
Thân già mới kết duyên cùng khách thương

Khách trọng lợi, khinh đường ly cách
Mải buôn chè sớm tếch nguồn khơi
Thuyền không, đậu bến mặc ai
Quanh thuyền trăng dăi, nước trôi lạnh lùng

Đêm khua, sực nhớ ṿng tuổi trẻ
Chợt mơ màng ḍng lệ đỏ hoen
Nghe đàn ta đă chạnh buồn
Lại rầu nghe nỗi nỉ non mấy lời

Cùng một lứa bên trời lận đận
Gặp gỡ nhau lọ sẵn quen nhau
Từ xa Kinh khuyết bấy lâu
Tầm dương đất trích gối sầu hôm mai

Chốn cùng tịch lấy ai vui thích
Tai chẳng nghe đàn địch cả năm
Sông Bồn gần chốn cát lầm
Lau vàng, trúc vơ, âm thầm quanh hiên

Tiếng chi đó nghe liền sớm tối
Cuốc kêu sầu, vượn hót véo von
Hoa xuân nở, nguyệt thu tṛn
Lần lần tay chuốc chén son ngập ngừng

Há chẳng có ca rừng, địch nội ?
Giọng líu lo, buồn nỗi khó nghe
Tỳ bà nghe dạo canh khuya
Dường như tiên nhạc gần kề bên tai

Hăy ngồi lại gẩy chơi khúc nữa
Sẽ v́ nàng soạn sửa bài ca "
Đứng lâu dường cảm lời ta
Lại ngồi lựa phím đàn đà kíp dây

Nghe năo ruột khác tay đàn trước
Khắp tiệc hoa sướt mướt lệ rơi
Lệ ai chan chứa hơn người ?
Giang Châu tư mă đượm mùi áo xanh

Phan Huy Vịnh dịch

Bach Van Phi
06-22-2002, 09:08 PM
HẬU CUNG TỪ

Lệ thấp la cân mộng bất thành
Dạ thâm tiền điện án ca thanh
Hồng nhan vị lăo ân tiên đoạn
Tà ỷ huân lung tọa đáo minh

Dịch nghĩa :

Nước mắt thấm khăn là , mộng không thành nữa rồi
Đêm về khuya trước cung điện nghe có tiếng ca
Hông nhan chưa đến tuổi già mà ân sủng của vua đă từ nay đoạn tuyệt
Dựa vào ḷ hương ngồi chờ đến sáng

Dịch thơ :

Lệ ướt đầm khăn mộng chẳng thành
Điện ngoài ca hát rộn đêm thanh
Hồng nhan chưa tắt ân t́nh hết
Ngồi tựa ḷ hương đến sáng tinh

(khuyết danh )

Bach Van Phi
06-22-2002, 09:10 PM
PHÚ ĐẮC CỔ NGUYÊN THẢO TỐNG BIỆT

Ly ly nguyên thượng thảo
Nhất tuế nhất khô vinh
Dă hỏa thiêu bất tận
Xuân phong xuy hựu sinh
Viễn phương xâm cổ đạo
T́nh thúy tiếp hoang thành
Hựu tống vương tôn khứ
Thê thê măn biệt t́nh

Dịch nghĩa :

Rậm ŕ cỏ trên đồng bằng
Mỗi năm lại mỗi lần khô héo rồi tươi tốt
Lửa đồng thiêu không hết
Gió xuân thổi lại sinh sản ra
Mơn mởn từ xa xa, lấn ra mặt đường cũ xưa
Màu xanh mướt liền với bức thành hoang
Lại tiễn đưa khách quư đi
Xanh tươi chan chứa cả mối t́nh ly biệt

Dịch thơ :

Đồng cao cỏ mọc như chen
Khô tươi thay đổi hai phen năm tṛn
Lửa đồng thiêu cháy vẫn c̣n
Gió xuân thổi tới mầm non vẫn trồi
Xa xa thơm ngát dặm dài
Thành hoang láng biếc khi trời tạnh mưa
Vương tôn đi lại tiễn đưa
Biết bao t́nh biệt đầm đ́a lướt theo

(khuyết danh )

Bach Van Phi
06-22-2002, 09:14 PM
VẤN LƯU THẬP CỬU

Lục nghị tân phôi tửu
Hồng nê tiểu hỏa lô
Văn lai thiên dục tuyết
Năng ẩm nhất bôi vô

Dịch nghĩa :

Rượu Lục Nghị mới chế cất
Cái ḷ nhỏ làm bằng gạch đỏ
Tối tới nơi trời muốn xuống tuyết
Uống một ly rượu chăng

Dịch thơ :

Rượu ngon mới cất một ṿ
Đất nung màu đỏ hỏa ḷ sẵn kia
Tối ngày tuyết xuống bất kỳ
Uống chơi đă vậy chén th́ có đâu

Trần Trọng Kim

Bach Van Phi
06-22-2002, 09:17 PM
TRUNG THU NGUYỆT

Vạn lư thanh quang bất khả ti (tư )
Thiêm sầu ích hận nhiễu thiên nhi (nhai)
Thùy nhân lũng ngoại cửu chinh thú
Hà xứ đ́nh tiền tân biệt ly
Thất sủng cố ky quy viện dạ
Một phiên lăo tướng thượng lâu th́
Chiếu tha kỷ hử nhân trường đoạn
Ngọc thỏ ngân thiềm viễn bất tri

Dịch thơ :

Trăng Trung thu

Muôn dặm trăng soi sáng tuyệt vời
Sầu khơi thêm hận tận chân trời
Nào ai biên ải bao năm đóng
Đâu kẻ ra đi bước mới rời
Thất sủng cung tần chong bóng lẻ
Mất thành lăo tướng vịn cḥi coi
Trăng soi bao cơi ḷng đau đớn
Ngọc thỏ vời xa có thấu đời ?

Đông A dịch

Bach Van Phi
06-22-2002, 09:19 PM
BẠCH VÂN TUYỀN

Thiên B́nh Sơn thượng Bạch Vân tuyền
Vân tự vô tâm thủy tự nhàn
Hà tất bôn xung sơn hạ khứ ?
Cánh thiêm ba lăng hướng nhân gian

Dịch nghĩa :

Trên núi Thiên B́nh có suối Bạch Vân
Mây vốn vô tâm , nước vốn nhàn hạ
Bôn ba xuống núi làm chi gấp ?
Tạo nên sóng gió nơi nhân gian

Dịch thơ :

SUỐI BẠCH VÂN

Trên núi Thiên B́nh ,suối Bạch Vân
Mây vốn hờ hững ,nước vốn nhàn
Bôn ba chi gấp mà xuống núi
Gây nên sóng gió chốn nhân gian

BVP
********************

Bạch Vân tên suối tận Thiên B́nh
Mây vốn thảnh thơi, nước vắng t́nh
Vội vả v́ đâu mau xuống núi
Sóng gió làm ai phải điêu linh

(Hoa Vô Khuyết dịch )

Bach Van Phi
06-22-2002, 09:21 PM
Lâm giang tống Hạ Chiêm

Bi quân lăo biệt lệ chiêm cân
Thất thập vô gia vạn lư thân
Sầu kiến chu hành phong hựu khởi
Bạch đầu lăng lư bạch đầu nhân

Dịch thơ :

Tới sông tiễn Hạ Chiêm

Muôn dặm thương anh, lệ biệt sầu
Bảy mươi tuổi tác cửa nhà đâu ?
Buồn trông trận gió theo thuyền nổi
Sóng bạc đầu quanh khách bạc đầu

Tản Đà dịch

Ngao_0p
06-23-2002, 07:18 AM
Triệu Thôn Hồng Hạnh


Triệu thôn hồng hạnh mỗi niên khai ,
Thập ngũ niên trung khán kỷ hồi .
Thất thập tam nhân nan tái đáo ,
Kim niên lai thị biệt hoa lai .

Bạch Cư Dị

Dịch nghĩa :
Hoa Hạnh Đỏ Xóm Triệu

Hoa hạnh đỏ xóm Triệu năm nào cũng nở . Trong mười lăm năm , đă ngắm bao lần . Năm bảy mươi ba tuổi khó có thể lại đến đây . Năm nay đến đây , là để từ biệt hoa .

Dịch thơ:

Hoa Hạnh Đỏ Xóm Triệu

Triệu thôn hạnh đỏ nở năm năm ,
Hơn chục năm nay ngắm mấy lần .
Ông lăo bảy ba khôn trở lại ,
Nay cùng hoa biệt đến đây thăm .

Bản dịch Trần Trọng San

Bach Van Phi
09-06-2002, 05:22 PM
THU GIANG TỐNG KHÁCH

Thu hồng thứ đệ quá
Ai viên triêu tịch văn
Thị nhật cô chu khách
Thử địa diệc ly quần
Mông mông nhuận y vũ
Mịch mịch mạo phàm vân
Bất túy Tầm Dương tửu
Yên ba sầu sát nhân

Dịch nghĩa:

Mùa thu chim hồng lần lượt bay qua
Vượn hôm mai kêu thảm thiết
Ngày ấy, khách trên thuyền trơ trọi
Nơi đây cũng là nơi chia đàn
Mưa ướt ác thấm vào áo
Mây man mác chắn cánh buồm
Rượu Tầm Dương chẳng thấy say
Khói sóng buồn chết người

Dịch thơ:

SÔNG THU TIỄN KHÁCH

Nhạn thu lần lượt bay qua
Thảm thương tiếng vượn hôm đà lại mai
Ngày nào một chiếc thuyền ai
Nước non này cũng chia phôi cách đàn
Mưa dầm vạt áo như chan
Buồn ai man mác mây ngàn đón ngang
Chẳng say chén rượu Tầm Dương
Khỏi sao sóng khói sầu thương chết người

Tản Đà dịch

Bach Van Phi
09-06-2002, 05:31 PM
CHU TRUNG DẠ VŨ

Giang vân ám du du
Giang phong lănh tu tu
Dạ vũ trích thuyền bối
Dạ lăng đả thuyền đầu
Thuyền trung hữu bệnh khách
Tả giáng hướng Giang Châu

Dịch nghĩa :

Mây trên sông đen ngh́n nghịt
Gió trên sông lạnh ngăn ngắt
Mưa đêm nhỏ giọt trên mui thuyền
Sóng đêm vỗ mạnh vào mui thuyền
Trong thuyền có người khách đang ốm
Bị giáng chức đổi đi Giang Châu

Dịch thơ:

TRONG THUYỀN ĐÊM MƯA

Mây sông kéo đến đùn đùn
Gió sông thổi lạnh ghê hồn khách ông
Mưa đêm nhỏ xuống nan bồng
Sóng đêm dồn vỗ long đong mạn thuyền
Trong thuyền có khách ốm rên
Giáng quan thẳng lối ra miền Giang Châu

Tản Đà dịch

Bach Van Phi
09-12-2002, 01:30 PM
TẢO THU ĐỘC DẠ

Tỉnh ngô lương diệp động
Lân chử thu thanh phát
Độc hướng thiềm hạ miên
Giác lai bán sàng nguyệt

Dịch nghĩa:

Lá cây ngô đồng trên bờ giếng lạnh lùng lay động
Chày bên hàng xóm vang lên tiếng thu
Một ḿnh ngủ dưới mái hiên
Tỉnh dậy trăng rọi sáng nửa giường

Dịch thơ:

ĐẦU THU , ĐÊM NGỦ MỘT M̀NH

Giếng vàng lay động lá ngô
Mỏ chày hàng xóm tiếng thu đă truyền
Một ḿnh ngủ dưới mái hiên
Tỉnh ra trăng sáng nửa bên giường nằm

Tản Đà dịch

Bach Van Phi
09-12-2002, 01:53 PM
HẮC ĐÀM LONG

Hắc đàm thủy thâm sắc như mặc
Truyền hữu thần long nhân bất thức
Đàm thượng giá ốc , quan lập từ
Long bất năng thần, nhân thần chi
Tai hung, thủy hạn, dữ tật dịch
Hương lư giai ngôn long sở vi
Gia gia dưỡng đồn, lộc thanh tửu
Triêu kỳ mộ trại, y vu khẩu
Thần chi lai hề, phong phiêu phiêu
Chỉ tiền động hề, cẩm tản dao
Thần chi khứ hề, phong diệc tĩnh
Hương hỏa diệt hề, bôi bàn lănh
Nhục đôi đàm ngạn thạch
Tửu bát miếu tiền thảo
Bất tri long thần hưởng kỷ đa
Lâm thử, sơn hồ trường túy băo !
Hồ hà hạnh ! Đồn hà cô !
Niên niên sát đồn tương ôi hồ
Hồ giả long thần thực đồn tận
Cửu trùng tuyền để long tri vô ?

Dịch nghĩa :

Nước đầm Đen sâu như mực
Đồn rằng có rồng thiêng, không ai trông thấy
Quan sai cất ngôi nhà trên đầm để làm đền thờ
Rồng không thiêng nhưng người ta làm cho ra thiêng
Thiên tai, mất mùa, ngập lụt, hạn hán hay tật dịch
Dân làng đều bảo do rồng làm ra cả
Nhà nào cũng nuôi lợn, lọc rượu
Nghe mồm đồng cốt, sớm lễ tối cầu
Thần giáng chừ ! gió hiu hiu !
Tiền giấy bay chừ, tàn gấm rung rinh
Thần thăng chừ, gió im lặng
Đèn hương tặt chừ, cỗ bàn nguội lạnh
Thịt vứt đống trên phiến đá bờ đầm .
Rượu hắt ướt cả đám cỏ trước miếu
Chẳng hay thần rồng hưởng bao nhiêu
Chuột rừng, cáo núi no say măi
Cáo sao may thế ? Lợn tội t́nh ǵ ?
Năm, năm giết lợn để khao cáo
Cáo mượn oai rồng ăn hết lợn
Dưới đáy đầm sâu, rồng có biết hay không ?


Dịch thơ:

CON RỒNG ĐẦM ĐEN

Đầm Đen, nước như mực đen kịt
Đồn có rồng thiêng chẳng ai biết
Trên đầm quan cất ngôi đền thờ
Rồng thiêng bởi miệng người thêu dệt
Mất mùa, hạn úng hay ốm đau
Làng xóm bảo rồng gây ra hết
Nghe lời thầy bói sớm lại chiều
Lợn béo, rượu ngon cúng la liệt
Ngài đă về hưởng đấy !
Làn gió đang hây hẩy!
Tiền giấy cứ bay bay
Tán gấm cũng động đậy
Ngài hưởng rồi ngài đi
Trời im không chút gió
Đèn hương cũng tắt dần
Mâm bát nguội lạnh bỏ
Bờ đầm đống đá thịt vứt đầy
Trước miếu rượu lan đầm đ́a cỏ
Chẳng hay rồng thiêng hưởng bao nhiêu ?
Cáo núi, chuột rừng chén thả cửa
Cáo sao may ? Lợn sao khổ ?
Năm, năm giết lợn khao cáo nọ
Cáo mượn oai rồng xơi lợn hoài
Thăm thẳm đáy đầm, rồng có rơ ?

Hoàng Tạo dịch

Co Kiem Hung
03-29-2004, 01:20 AM
Ca vũ

Tần Trung tuế văn mộ
Đại tuyết măn Hoàng châu
Tuyết trung thoái triều giả
Chu tử tận công hầu
Quư hữu phong tuyết hứng
Phú vô cơ hàn ưu
Sở doanh duy đệ trạch
Sở vụ tại truy du
Chu môn xa mă khách
Hồng chúc ca vũ lâu
Hoan hàm xúc mật tọa
Túy noăn thoát trùng cừu
Thu quan vi chủ nhân
Đ́nh úy cư thượng đầu
Nhật trung vi lạc ẩm
Dạ bán bất năng hưu
Khởi tri Văn Hương ngục
Trung hữu đống tử tù.

Dịch Nghĩa:

Đất Tần Trung năm hầu hết
Khắp Kinh đô mưa tuyết lớn
Trong đám tuyết, những người tan chầu về
Áo đỏ áo tía toàn là các vị công hầu
Đối với người sang, càng có gió tuyết càng có hứng
Đối với người giàu, họ có lo ǵ phải đói rét
Họ chỉ mưu toan xây dựng lâu đài
Chỉ chăm lo đua đ̣i giong chơi
(Thế rồi) nơi cửa son khách đến đầy ngựa xe
Ánh đuốc đỏ rực lầu ca múa
Vui đùa, say sưa ngồi sát bên nhau
Hơi men nực, cởi liền mấy lớp áo cừu
Cụ Thu quan(1) làm chủ tọa
Quan Đ́nh úy(2) ngồi ghế trên
Cuộc vui bắt đầu từ giữa trưa
Đến tận nửa đêm vẫn chưa tan
Há biết rằng trong ngục Văn Hương(3)
Có những người tù đang chết rét!

Chú thích:
(1) Thu quan: quan bộ H́nh
(2) Đ́nh úy: chức quan coi h́nh ngục
(3) Nhà tù ở huyện Văn Hương, nay thuộc tỉnh Hà Nam


Dịch Thơ:

Ca múa

Đất Tần hồi này năm đă cuối,
Giữa chốn Hoàng đô tuyết như giội.
Đang cơn mưa tuyết, tan chầu về,
Các cụ đại thần áo đỏ chói!
Sang gặp gió, tuyết, hứng càng cao,
Giàu chẳng lo ǵ rét hay đói.
Có lo là lo xây lâu đài,
Có nghĩ là nghĩ lúc rong ruổi.
Cửa son xe ngựa khách dập d́u,
Lầu hồng múa hát đèn chói lọi.
Vui, nồng xúm xít ngồi cạnh nhau,
Mấy lớp áo cừu, rượu nực, cởi.
Ai là chủ tiệc? Cụ thượng H́nh.
Ai ngồi đầu trên? Ngài Đ́nh úy.
Cuộc vui bắt đầu từ giữa trưa,
Kéo đến nửa đêm vẫn đang mải.
Biết đâu trong ngục Văn Hương kia,
Thân tù rét cóng, chết vô khối!

Hoàng Tạo

Co Kiem Hung
03-29-2004, 01:24 AM
Cảm cố Trương bộc dịch chư kỹ

Hoàng kim bất tích măi nga mi
Giản đắc như hoa tam tứ chi
Ca vũ giáo thành tâm lực tận
Nhất triêu thân khứ bất tương tuỳ !


Dịch Nghĩa:

Cảm nghĩ về các kỹ nữ của ông Trương bộc dịch đă mất
Không tiếc vàng,bỏ ra mua gái mày ngài,
Chọn được ba bốn cô nàng đẹp như hoa.
Dạy cho họ biết hát múa,hơi sức ông kiệt quệ,
Một sớm đem thân ra đi,chẳng cô nào theo!


Dịch Thơ:

Mua gái mày xanh chẳng tiếc vàng,
Như hoa khéo chọn mấy cô nàng.
Dạy cho múa hát bao công sức,
Một sớm về âm chẳng kẻ màng!

Lê Nguyễn Lưu


Quản ǵ mua gái đắt bao nhiêu!
Ba bốn nhành hoa thật mỹ miều.
Múa hát dạy cho bao khó nhọc,
Lúc về âm phủ chẳng ai theo.

Hoàng Tạo

Co Kiem Hung
03-29-2004, 01:26 AM
Độc Lăo tử

Ngôn giả bất tri, tri giả mặc
Thử ngữ ngô văn vu Lăo quân
Nhược đạo Lăo quân thị tri giả
Duyên hà tự nhược ngũ thiên văn.

Dịch Nghĩa:

Người nói ra th́ không biết, mà người biết th́ im lặng
Lời đó ta nghe được của Lăo quân
Nếu nói rằng Lăo quân là người biết (đạo)
Th́ v́ sao c̣n viết ra những năm ngh́n chữ?

Co Kiem Hung
03-29-2004, 01:29 AM
Cảm kính

Mỹ nhân dữ ngă biệt
Lưu kính tại hạp trung
Tự ṭng hoa nhan khứ
Thu thuỷ vô phù dung
Kinh niên bất khai pháp
Hồng ai phú thanh đồng
Kim triêu nhất phất phức
Tự cố tiều tuỵ dung
Chiếu băi trùng trù trướng
Bối hữu song bàn long

Dịch Nghĩa:

Cảm xúc khi soi gương

Người đẹp cách biệt ta
Để lại tấm gương soi trong hộp
Từ khi mặt hoa xa cách
Làn nước mùa thu không c̣n hoa sen nữa
Suốt năm không mở ra xem
Bụi hồng đă phủ mờ đồng xanh
Sáng nay mang ra lau chùi
Thấy ḿnh h́nh dung tiều tuỵ
Xem xong lại càng ngậm ngùi
Sau gương có đôi rồng cuộn

Co Kiem Hung
03-29-2004, 01:31 AM
Đại măi tân nữ tặng chư kỹ

Loạn bồng vi mấn,bố vi cân
Hiểu đạp Hàn sơn tự phụ tân
Nhất chủng Tiền Đường giang bạn nữ
Trước hồng kỵ mă thị hà nhân ?

Dịch Nghĩa:


Thay lời gái bán củi tặng kỹ nữ

Tóc như cỏ bồng rối bù,khăn bằng vải thô
Sáng sớm dẫm chân trên núi Hàn gánh củi
Một loại gái ở bên bờ sông Tiền Đường
Mặc áo đỏ cỡi ngựa,ấy là loại người ǵ ?

Dịch Thơ:


Đầu bù như rạ quấn khăn thô
Sớm dẫm non Hàn gánh củi khô
Gái bến Tiền Đường ai đó nhỉ?
Quần hồng cỡi ngựa biết bao cô!

Lê Nguyễn Lưu

Co Kiem Hung
03-29-2004, 01:33 AM
Chiêu Quân từ

Hán sứ khước hồi bằng kư ngữ
Hoàng kim hà nhật thục nga mi?
Quân vương nhược vấn thiếp nhan sắc
Mạc đạo bất như cung lư th́!


Dịch Thơ:

Bài hát Chiêu Quân

Sứ về xin nhắn đôi lời
Bạc vàng đổi lại mặt người bao lâu
Quân Vương hỏi thiếp thế nào ?
Thưa hương sắc thuở cung sâu vẫn c̣n

Vơ thị Xuân Đào

Co Kiem Hung
03-29-2004, 01:35 AM
Đại lân tẩu ngôn hoài

Nhân sinh hà sự tâm vô định
Túc tích như kim ư bất đồng
Túc tích sầu thân bất đắc lăo
Như kim hận tác bạch đầu ông!


Dịch Nghĩa:

Thay ông hàng xóm nói tâm sự
Người ta ở đời, tại sao tâm trí không nhất định?
Ngày trước với bây giờ ư nghĩ khác nhau
Ngày trước th́ buồn ḿnh không được lên cụ
Bây giờ lại bực ḿnh phải làm ông lăo bạc đầu!


Dịch Thơ:

Người đời sao nghĩ vẩn vơ?
Tấm ḷng khi trước bây giờ khác nhau.
Trước buồn chẳng được sống lâu,
Nay làm ông lăo bạc đầu lại chê!

Hoàng Tạo

Co Kiem Hung
03-29-2004, 01:38 AM
Du Tiểu Động Đ́nh

Hồ thượng sơn đầu biệt hữu hồ
Kỵ hà hương khí chiếm tiên đo
Dạ hàm tinh đẩu phân càn tượng
Hiểu ánh vân lôi tác hoạ đồ
Phong động lục tần thiên thượng lăng
Điểu thê hàn chiếu nguyệt trung ô
Nhược phi linh vật đa linh tích
Tranh đắc trường niên đông bất khô

Dịch Nghĩa:


Chơi hồ Động Đ́nh nhỏ

Đầu núi trên hồ lại có riêng một hồ
Mùi thơm sen ấu ngào ngạt cơi tiên
Đêm đầy sao phân chia các vùng trời
Sáng sớm,mây chớp vẽ nên bức tranh
Gió xao động cơi tần biếc như sóng trên trời
Chim đậu trong ánh sáng lạnh như quạ trong trăng
Nếu không có vật thiêng,sao nhiều vết thiêng ?
Suốt năm dài đến mùa đông cũng không khô cạn.


Dịch Thơ:

Đỉnh núi trên hồ lại một hồ
ấu sen thơm nức cơi tiên đô
Sao đầy đêm tối chia càn tượng
Chớp loé ban mai vẽ hoạ đồ
Sóng giữa trời xanh,tần gió gợn
Quạ trong trăng sáng ánh chim nhô
Vật thiêng để dấu thiêng đầy khắp
Dằng dặc quanh năm nước chẳng khô

Lê Nguyễn Lưu

Co Kiem Hung
03-29-2004, 01:40 AM
Đại Lâm tự đào hoa

Nhân gian tứ nguyệt phương phi tận
Sơn tự đào hoa thủy thịnh khai
Trường hận xuân quy vô mịch xứ
Bất tri chuyển nhập thử trung lai.

Dịch Nghĩa:

Trong cơi nhân gian, tháng tư hương thơm đă tan hết
Nhưng hoa đào ở ngôi chùa trên núi mới bắt đầu nở rộ
Ta cứ giận mùa xuân bỏ đi không để lại tung tích
Mà không biết rằng (mùa xuân) chỉ chuyển về đây thôi.

Dịch Thơ:

Hoa đào chùa Đại Lâm

Tháng tư hoa đă hết mùa,
Hoa đào rực rỡ cảnh chùa mới nay.
Xuân về kín chốn ai hay,
Biết đâu lẩn khuất trong này núi non.

Tản Đà

Co Kiem Hung
03-29-2004, 01:43 AM
Sinh ly biệt

Thực bá bất dị thực mai nan
Bá năng khổ hề mai năng toan
Vị như sinh biệt chi vi nan
Khổ tại tâm hề toan tại can!
Thần kê tái minh tàn nguyệt một
Chinh mă liên tê hành nhân xuất
Hồi khan cốt nhục khốc nhất thanh
Mai toan bá khổ cam như mật
Hoàng hà thủy bạch hoàng vân thu
Hành nhân hà biên tương đối sầu
Thiên hàn dă khoáng hà xứ túc
Đường lê diệp chiến phong sưu sưu
Sinh ly biệt! Sinh ly biệt!
Ưu tùng trung lai vô đoạn tuyệt
Ưu cực tâm lao huyết khí suy
Vị niên tam thập sinh bạch phát.


Dịch Nghĩa:


Ăn quả bá(1) không dễ, ăn mơ khó
Sung th́ chát mà mơ th́ chua
Nhưng chưa khó bằng cảnh sinh ly
Chát ở trong tim, chua ở trong gan
Gà gáy sớm lần thứ hai, trăng tà đang lặn
Ngựa trẩy hí ran, người ra đi lên đường.
Ngoảnh lại, nghe tiếng khóc của người ruột thịt,
Th́ vị chát của sung, chua của mơ , so c̣n ngọt như mật
Nước sông Hoàng hà trắng phau , mây vàng nhuốm vẻ thu
Khách ra đi ở bên sông nh́n nhau buồn bă
Trời rét đồng không, nơi nao yên nghỉ
Lá đường lê(2) chạm nhau trước gió rào rào
Cảnh sinh ly! Cảnh sinh ly!
Nỗi lo âu tự đáy ḷng không bao giờ dứt
Lo âu đến tột cùng, ḷng mệt mỏi, khí huyết hao ṃn
Tuổi chưa ba mươi, tóc đă nhuốm bạc.

Dịch Thơ:

Biệt ly trong lúc sống

Sung, mơ ăn khó, ai ơi!
Sung ăn thời chát, mơ thời chua sao!
Chưa bằng sống biệt ly nhau,
Ruột gan chua chát lại đau bội phần.
Lần trăng gà gáy hai lần,
Hét luôn tiếng ngựa giục dần khách ra.
Trông nhau một tiếng khóc ̣a,
Mơ chua, sung chát như là mật ngon.
Nước sông trắng, mây vàng tuôn,
Kẻ đi người ở cơn buồn bên sông.
Ngủ đâu? Trời lạnh đồng không !
Đ́u hiu ngọn gió loạn rung lá đường!
Biệt ly lúc ấy lạ nhường!
Mối lo chẳng dứt từ phương hướng nào?
Quá lo, huyết khí tiêu hao,
Chưa ba mươi tuổi tóc sao trắng rồi?

Tản Đa

------------------

Khôn ngậm bồ ḥn, khó nuốt mơ,
Bồ ḥn th́ đắng, mơ th́ chua.
Chưa gay bằng sống mà ly biệt,
Chua đắng trong ḷng nói chẳng ra!
Trở giục canh gà, trăng xế khuất,
Hí rân ngựa chiến, người xa tếch.
Quay nh́n ruột thịt, khóc ̣a lên,
Đắng ấy chua kia ngọt như mật.
Trắng sông nước, vàng mây thu.
Người đi sông bến ngó nhau sầu.
Đường xa trời lạnh nơi nao nghỉ?
Cành lê lá đập gió vi vu.
Sống ly biệt!
Sống ly biệt!
Lo từ đâu đến xua không hết?
Ḷng nhọc lo hoàn khí huyết suy,
Chưa ba mươi tuổi đầu pha tuyết.

Khương Hữu Dụng


Chú thích:
(1) Bá: loại cây vỏ có chất vàng, có thể dùng làm thuốc nhuộm, quả ăn có vị đắng
(2) Đường lê: Loại cây giống cây lê, hoa trắng, quả nhỏ như quả xoan, ăn được

Co Kiem Hung
03-29-2004, 01:45 AM
Trùng Dương tịch thượng phú bạch cúc

Măn viên hoa cúc uất kim hoàng,
Trung hữu cô tùng sắc tự sương.
Hoàn tự kim triêu ca tửu tịch,
Bạch đầu ông nhập thiếu niên trường.

Dịch Nghĩa:


Trên bàn tiệc ngày Trùng Dương,vịnh hoa cúc trắng
Đầy vườn cúc nở hoa vàng màu nghệ,
Trong đó có một cḥm lẻ loi trắng như sương.
Cũng giống như sáng nay trên bàn tiệc hát và rượu
Ông già tóc bạc chen vào đám tuổi trẻ.

Dịch Thơ:


Cúc nở đầy vườn tựa nghệ pha,
Trắng như sương sớm một cḥm hoa
Khác ǵ buổi sáng trên bàn tiệc,
Giữa đám thanh niên một lăo già !

Người dịch Lê Nguyễn Lưu

Co Kiem Hung
03-29-2004, 01:50 AM
Trường An chính nguyệt thập ngũ nhật

Huyên huyên xa kỵ đế vương châu
Ky bệnh vô tâm trục thắng du
Minh nguyệt thanh phong tam ngũ dạ
Vạn nhân hành lạc nhất nhân sầu.


Dịch Nghĩa:


Rằm tháng giêng ở Trường An
Chốn kinh đô xe ngựa rầm rầm
Ốm nơi đất khách không c̣n ḷng nào nghĩ đến việc đi ngoạn cảnh nữa
Đêm rằm này trăng thanh gió mát
Muôn nguời vui vẻ, riêng một người sầu


Dịch Thơ:


Xe ngựa rầm rầm chốn đế châu,
Quê người đau ốm thiết ǵ đâu!
Đêm rằm gió mát trăng thanh đó,
Muôn kẻ mua vui, một kẻ sầu!

Hoàng Tạo

Co Kiem Hung
03-29-2004, 01:53 AM
Trường hận ca

Hán hoàng vị sắc tư khuynh quốc
Ngự vũ đa niên cầu bất đắc
Dương gia hữu nữ sơ trưởng thành
Dưỡng tại thâm khuê nhân vị thức
Thiên sinh lệ chất nan tự khí
Nhất chiêu tuyển tại quân vương trắc
Hồi đầu nhất tiếu bách mị sinh
Lục cung phấn đại vô nhan sắc
Xuân hàn tứ dục Thanh Hoa tŕ
Ôn tuyền thủy hoạt tẩy ngưng chi
Thị nhi phù khởi kiều vô lực
Thủy thị tân thừa ân trạch th́
Vân mấn hoa nhan kim bộ dao
Phù dung trướng noăn độ xuân tiêu
Xuân tiêu khổ đoản nhật cao khởi
Ṭng thử quân vương bất tảo triều
Thừa hoan thị yến vô nhàn hạ
Xuân ṭng xuân du dạ chuyển dạ
Hậu cung giai lệ tam thiên nhân
Tam thiên sủng ái tại nhất nhân
Kim ốc trang thành kiều thị dạ
Ngọc lâu yến băi túy ḥa xuân
Tỷ muội huynh đệ giai liệt thổ
Khả liên quang thái sinh môn hộ
Toại linh thiên hạ phụ mẫu tâm
Bất trọng sinh nam trọng sinh nữ
Ly cung cao xứ nhập thanh vân
Tiên nhạc phong phiêu xứ xứ văn
Hoăn ca mạn vũ ngưng ty trúc
Tận nhật quân vương khan bất túc
Ngư Dương bề cổ động địa lai
Kinh phá Nghê thường vũ y khúc
Cửu trùng thành khuyết yên trần sinh
Thiên thặng vạn kỵ tây nam hành
Thúy hoa dao dao hành phục chỉ
Tây xuất đô môn bách dư lư
Lục quân bất phát vô nại hà
Uyển chuyển nga mi mă tiền tử
Hoa điền ủy địa vô nhân thu
Thúy kiều, kim tước, ngọc tao đầu
Quân vương yểm diện cứu bất đắc
Hồi khan huyết lệ tương ḥa lưu
Hoàng ai tản mạn phong tiêu tác
Vân sạn oanh vu đăng Kiếm Các
Nga My sơn hạ thiểu nhân hành
Tinh kỳ vô quang nhật sắc bạc
Thục giang thủy bích Thục sơn thanh
Thánh chủ trieu triêu mộ mộ t́nh
Hành cung kiến nguyệt thương tâm sắc
Dạ vũ văn linh trường đoạn thanh
Thiên tuyền địa chuyển hồi long ngự
Đáo thử trừ trừ bất nhẫn khứ
Mă Ngôi pha hạ nê thổ trung
Bất kiến ngọc nhan không tử xứ
Quân thần tương cố tận triêm y
Đông vọng đô môn tín mă quy
Quy lai tŕ uyển giai y cựu
Thái Dịch phù dung Vỵ Ương liễu;
Phù dung như diện liễu như mi
Đối thử như hà bất lệ thùy
Xuân phong đào lư hoa khai nhật
Thu vũ ngô đồng diệp lạc th́
Tây cung nam nội đa thu thảo
Lạc diệp măn giai hồng bất tảo
Lê viên đệ tử bạch phát tân
Tiêu pḥng a giám thanh nga lăo
Tịch điện huỳnh phi tứ tiễu nhiên
Cô đăng khiêu tận vị thành miên
Tŕ tŕ chung cổ sơ trường dạ
Cảnh cảnh tinh hà dục thự thiên
Uyên ương ngơa lănh sương hoa trọng
Phỉ thủy khâm hàn thùy dữ cộng
Du du sinh tử biệt kinh niên
Hồn phách bất tằng lai nhập mộng
Lâm Cùng đạo sĩ Hồng Đô khách
Năng dĩ tinh thành trí hồn phách
Vị cảm quân vương triển chuyển tư
Toại giao phương sĩ ân cần mịch
Bài không ngự khí bôn như điện
Thăng thiên nhập địa cầu chi biến
Thượng cùng bích lạc hạ hoàng tuyền
Lưỡng xứ mang mang giai bất kiến
Hốt văn hải thượng hữu tiên sơn
Sơn tại hư vô phiếu diểu gian
Lâu các linh lung ngũ vân khởi
Kỳ trung xước ước đa tiên tử
Trung hữu nhất nhân tự Thái Chân
Tuyết phu hoa mạo sâm si thị
Kim khuyết tây sương khấu ngọc quynh
Chuyển giao Tiểu Ngọc báo Song Thành
Văn đạo Hán gia thiên tử sứ
Cửu hoa trướng lư mộng hồn kinh
Lăm y thôi chẩm khởi bồi hồi
Châu bạc ngân b́nh di lư khai
Vân kết bán thiên tân thụy giác
Hoa quan bất chỉnh há đường lai
Phong xuy tiên duệ phiêu phiêu cử
Do tự Nghê Thường vũ y vũ
Ngọc dung tịch mịch lệ lan can
Lê hoa nhất chi xuân đới vũ
Hàm t́nh ngưng thế tạ quân vương
Nhất biệt tâm dung lưỡng diểu mang!
Chiêu Dương điện lư ân ái tuyệt
Bồng Lai cung trung nhật nguyệt trường
Hồi đầu hạ vọng nhân hoàn xứ
Bất kiến Trường An kiến trần vụ
Duy tương cựu vật biểu thâm t́nh
Điến hạp kim hoa kư tương khứ
Thoa lưu nhất cổ, hạp nhất phiến
Thoa tích hoàng kim hạp phân điến
Đăn giao tâm tự kim điến kiên
Thiên thượng nhân gian hội tương kiến
Lâm biệt ân cần trung kư từ
Từ trung hữu thệ lưỡng tâm tri:
Thất nguyệt thất nhật Trường Sinh điện
Dạ bán vô nhân tư ngữ th́
"Tại thiên nguyệt tác tỵ dực điểu
Tại địa nguyện vi liên lư chi"
Thiên trường địa cửu hữu th́ tận
Thử hận miên miên vô tuyệt kỳ

Dịch Nghĩa:


Vua Hán (1) trọng sắc đẹp, muốn có một người nghiêng nước nghiêng thành
Ở ngôi bao năm t́m kiếm không được
Họ Dương có cô gái mới lớn lên
Nuôi dạy ở nơi buồng the, người ngoài chưa ai biết
Vẻ đẹp trời sinh khó tự bỏ hoài,
Một sớm được tuyển vào bên vua
Mỗi lần ngoành mặt, nhoẻn cười lộ ra trăm vẻ đáng yêu
Sáu cung (2) son phấn không c̣n ai đáng gọi là có nhan sắc nữa
Tiết xuân lạnh, được tắm ở hồ Hoa Thanh (3)
Suối ấm, nước trơn dội trên da trắng mịn như mỡ đông
Thị tỳ nâng dậy, yếu mềm như không c̣n sức nữa
Ấy là lần đầu tiên được thấm nhuần ơn vua
Tóc mây, mặt hoa, những chuỗi ngọc trên đầu rung rinh
Trướng phù dung ấm trải qua đêm xuân
Bực nỗi đêm xuân ngắn ngủi, mặt trời lên cao rồi mới dậy
Từ đấy vua không ra coi chầu sớm nữa
Khi mua vui, khi hầu tiệc, chẳng lúc nào ngơi
Mùa xuân theo đi chơi xuân, đêm nào cũng là đêm riêng của nàng với vua
Gái đẹp nơi hậu cung hàng ba nǵn người,
T́nh yêu thương đối với ba nǵn người ấy nay trút cả vào ḿnh nàng
Nơi nhà vàng, trang hoàng xong, là chỗ của những đêm hầu hạ nũng nịu
Tiệc lầu ngọc, tan rồi là buổi say sưa với cả chiều xuân êm ái!
Chị em, anh em đều đước cắt đất phong quan
Thương thay! Một ḿnh làm vẻ vang cho cả nhà cả họ!!
Khiến cho ḷng những người làm cha mẹ trong thiên hạ
Quư sinh con gái hơn sinh trai
Cung điện trên núi Ly Sơn (4)cao vút mây xanh
Khúc nhạc tiên theo gió đưa đi, nơi nơi nghe tiếng
Giọng ca trầm trầm, điệu múa khoan ḥa với tiếng đàn tiếng sáo
Suốt ngày vua xem không xuể
Tiếng trống trận Ngư Dương (5) bỗng dậy đất kéo đến
Làm cho điệu múa " Nghê thường vũ y " (6) tan tác kinh hoàng
Chín lần thành khuyết, khói bụi mịt mù
Nǵn cỗ xe, muôn cỗ ngựa chạy về tây nam
Tàn thắm, cờ hoa ngả nghiêng dùng dằng
Đi ra phía tây, khỏi cổng thành được hơn trăm dặm
Bỗng sáu quân không chịu tiến, t́nh thế khó xong
Gái mày ngày phải quằn quại chết trước đầu ngựa
Bông hoa vàng, cành thúy kiều, h́nh kim tước và trâm ngọc cài đầu
Rơi rắc trên mặt đất chẳng c̣n ai nhặt
Cứu không nổi, vua đành bưng mặt
Khi nh́n lại , máu pha nước mắt đă chảy ṛng ṛng
Bụi vàng tản mát bay, gió hiu hắt thổi
Những đợt thang mây vẫn uốn khúc cheo leo tren núi Kiếm Các
Dưới chân núi Nga My ( ở tỉnh Tứ Xuyên ngày nay) thưa thớt người đi
Bóng cờ ủ rũ, ánh mặt trời bạc phếch
Sông đất Thục ( nay là tỉnh Tứ Xuyên) biếc, núi đất Thục xanh
T́nh vua nhớ nhung hết sớm lại chiều
Ánh trăng nơi hành cung, trông những đau ḷng
Tiếng kiểng lúc đêm mưa, nghe càng đứt ruột
Trời xoay đất chuyển, xe rồng ( xe của vua) lại trở về
Tới đó ( chỉ băi Mă Ngôi, nơi Dương Quí Phi chết ) dùng dằng không nỡ dời chân
Trong đống đất bùn, trên băi Mă Ngôi
Mặt ngọc nào thấy đâu, c̣n trơ chỗ thác uổng!
Vua tôi nh́n nhau, ai nấy lệ rơi thấm áo
Hướng về phương đông, phía cổng thành mặc cho vó ngựa quen đường lững thững bước về
Tới nơi, ao vườn vẫn nguyên như cũ
Sen hồ Thái Dịch, liễu cung Vị Ương,
Thấy hoa sen, nhớ đến mặt nàng, thấy lá liễu, nhớ lông mày nàng
Trước cảnh ấy, cầm sao được giọt lệ !
Những buổi gió xuân, đào lư nở hoa
Những lúc mưa thu, ngô đồng rụng lá
Đền Tây cung (7) điện Nam Nội (8) cỏ thu mọc đầy
Lá rụng tơi bời, đỏ thềm không ai quét
Bọn con em nơi lê viên tóc đà nhuốm bạc
Lũ thái giám, thị tỳ chốn Tiêu Pḥng cũng đă già rồi
Trước điện, buổi tối, cái đóm bay, cảnh t́nh lặng ngắt
Ngọn đèn ṿ vơ khêu đă hết bấc, giấc mộng vẫn chưa thành
Tiếng trống cầm canh chầm chậm của đêm mới bắt đầu dài
Ánh sao lấp lánh trên sông Ngân lúc trời sắp sáng
Lớp sương nặng phủ trên mái ngói uyên ương (10) giá ngắt
Tấm chăn cánh trả, lạnh như tiền, chung đắp cùng ai ?
Kẻ khuất người c̣n xa nhau đă hơn năm trời đằng đẵng
Hồn phách chưa từng gặp nhau trong giấc chiêm bao
Một đạo sĩ ở Lâm Cùng (11) , đến chơi Hồng đô (12 )
Có phép thuật tinh thành gọi được hồn phách người chết
V́ cảm nỗi ḷng vua nhớ nhung trằn trọc
Mới sai phương sĩ ( đạo sĩ) hết ḷng t́m kiếm :
Xé tầng mây, cưỡi làn gió, đi nhanh như chớp
Lên trời, xuống đất, t́m khắp mọi nơi
Trên từ mây biếc, dưới đến suối vàng
Cả hai nơi đều mênh mang không thấy
Chợt nghe ở ngoài bể cổ có ngọn núi tiên
Núi rập rờn trong khoảng hư vô huyền ảo
Lầu gác lộng lẫy, năm thức mây lồng
Có bao nàng tiên thướt tha yểu điệu
Trong đó, một nàng tên gọi Thái Chân
Da tuyết, mặt hoa na ná giống
Gơ cửa ngọc mái tây nơi kim khuyết
Nhờ Tiểu Ngọc, truyền bảo đến Song Thành ( tên hai tiên nữ)
Nghe có sứ vua Hán tới
Trong màn cửa hoa giật ḿnh tỉnh giấc
Khép áo, đẩy gối, bồi hồi trở dậy
Cánh rèm châu, bức mành bạc từ từ mở ra
Bối tóc mây hơi lệch, vẻ c̣n ngái ngủ
Mũ hoa đội chưa ngay, vội bước xuống thềm
Gió thổi, vạt áo nhẹ nhẹ bay
Hệt như lúc đang múa khúc " Nghê Thường Y Vũ "
Vẻ ngọc âm thầm, vắn dài hàng lệ,
Một cành hoa lệ đẫm hạt mưa xuân
Đăm đăm khoé mắt, nghẹn ngào " Đa tạ ḷng quân vương"
"Một lần từ biệt đôi ngả cách mặt khuất lời
"T́nh ân ái ở Chiêu Dương thế là đoạn tuyệt
"Ngày tháng trong cung Bồng Lai dài đằng đẵng
"Ngoảnh mặt nh́n xuống cơi đời
"Không ktháy Trường An, chỉ thấy bụi trần mù mịt
"Nay xin mượn vật cũ để tỏ chút t́nh thâm
"Chiếc hộp khảm, cành kim thoa, gửi mang về giúp
"Thoa để lại một nhành, hộp để lại một mảnh
Thoa bẻ nhánh vàng , hộp chia mảnh khảm
Chỉ nguyệt tấm ḷng bền như vàng như khảm
"Kẻ trên đời, người trần thế sẽ c̣n gặp nhau!
Lúc sắp từ biệt c̣n ân cần nhắc gửi mấy lời
Trong đó có lời thề riêng, chỉ hai tấm ḷng được biết
Đó là đêm mồng bảy tháng bày, tại điện Trường Sinh ( một điện trong cung Hoa Thanh đời Đường)
Nửa đêm , người vắng, thề riêng với nhau:
"Ở trên trời nguyện làm chim liền cánh,
"Ở dưới đất nguyện làm cây liền cành "
Trời đất dài lâu cũng có lúc hết
Hận này đằng dặc, không thủa nào cùng !

Dịch Thơ:


Trường hận ca

Đức vua Hán mến người khuynh quốc
Trải bao năm t́m chuốc công tai
Nhà Dương có gái mới choai
Buồn xuân khóa kín chưa ai bạn cùng
Lạ ǵ của tuyết đông ngọc đúc
Chốn ngai vàng phút chốc ngồi bên
Một cười trăm vẻ thiên nhiên
Sáu cung nhan sắc thua hờn phấn son
Trời xuân lạnh suối tuôn mạch ấm
Da mỡ đông kỳ tắm ao Hoa
Vua yêu bận ấy mới là
Con hầu nâng dậy coi đà mệt thay
Vàng nhẹ bước lung lay tóc mái
Màn phù dung êm ái đêm xuân
Đêm xuân vắn vủn có ngần
Ngai rồng từ đấy chậm phần vua ra
Suốt ngày tháng tiệc hoa vui măi
Đêm xuân tàn, xuân lại c̣n đêm
Ba nǵn xinh đẹp chị em
Ba nǵn yêu quí chất nêm một ḿnh
Nhà vàng đúc, đêm thanh ấm áp
Lầu ngọc cao, say ắp mầu xuân
Anh em sướng đủ mọi phần
Mà cho thiên hạ có lần rẻ trai
Vẳng tiên nhạc khắp nơi nghe biết
Làn gió đưa cao tít Ly cung
Suốt ngày múa hát thung dung
Tiếng tơ, tiếng trúc say ḷng quân vương
Ầm tiếng trống Ngư Dương kéo đến
Khúc Nghê Thường tan biến như không
Chín lần thành khuyết bị tung
Ngh́n xe, muôn ngựa qua vùng Tây Nam
Đi lại đứng hơn trăm dậm đất
Cờ thúy hoa bóng phất lung lay
Sáu quân rúng rắng làm rầy
Mày ngài trước ngựa lúc này thương ôi!
Ai người nhặt thoa rơi bỏ đất
Ôi! Thúy Kiều ngọc nát vàng phai
Quân vương bưng mặt cho rồi
Quay đầu trông lại, máu trôi lệ dàn
Gió tung bụi mê man tản mác
Đường thang mây Kiếm Các lần đi
Vắng tanh, dưới núi Nga My
Mặt trời nhạt thếch , tinh kỳ buồn tênh
Đát Ba Thục non xanh nước biếc
Ḷng vua cha thương tiếc hôm mai
Thấy trăng luống những đau người
Đêm mưa đứt ruột, canh dài tiếng chuông
Phút trời đất quay cuồng vận số
Bánh xe rồng đến chỗ ngày xưa
Đất bùn chỗ chết c̣n trơ
Thấy đâu mặt ngọc ! Bây giờ Mă Ngôi!
Đầm vạt áo, vua tôi giọt lệ
Gióng dây cương, ngựa tế về đông
Cảnh xua dương liễu, phù dung
Vị Ương, Thái Dịch hồ cung vẹn mười
Phù dung đó, mặt ai đâu tá ?
Mày liễu đâu ? Cho lá c̣n như
Càng trông hoa liễu năm xưa
Càng xui nước mắt như mưa ướt đầm
Xuân đào lư gió đêm huê nở
Thu khi mưa rụng lá ngô đồng
Ḱa Nam Uyển, nọ Tây Cung
Đầy thềm ai quét lá hồng thu rơi ?
Vườn lê cũ những ai con hát ?
Mái tóc coi trắng phớt lạ lùng
Những ai coi giữ tiêu pḥng ?
Mày xanh thuở ấy nay cùng già nhăn
Trước cung điện nh́n sân đêm tối
Đom đóm bay gợi mối u sầu
Ngọn đền khêu đă cạn dầu
Khó thay, giấc ngủ dễ hầu ngủ xong !
Tiếng canh tối tùng tùng điểm trống
Năm canh dài chẳng giống đêm xưa
Sông Ngân lấp lánh sao thưa
Trời như muốn sáng, sao chưa sáng trời ?
Tren mái ngói sương rơi ướt lạnh
Trong chăn nằm bên cạnh nào ai ?
Cách năm sống thác đôi nơi
Thấy đâu hồn phách văng lai giấc nồng ?
Khách đạo sĩ Lâm Cùng có gă
Chơi Hồng Đô phép lạ thần thông
Xót v́ vua chúa nhớ nhung
Mới sai phương sĩ hết ḷng ra tay
Cưỡi luồng gió như bay như biến
Tren trời xanh, dưới đến đất đen
Hai nơi bích lạc, hoàng tuyền
Dưới tren t́m khắp mơ huyền thấy chi !
Sực nghe nói t́m đi mé bể,
Có non tiên ngoài phía hư không
Rỡ ràng cugn điện linh lung
Xa trông năm sắc mây lồng đẹp sao!
Trong tha thướt biết bao tiên tử
Một nàng tiên tên chữ Ngọc Chân
Mặt hoa da tuyết trắng ngần
Dáng như người ấy có phần phải chăng ?
Mái tây gơ cửa vàng then ngọc
Cậy đưa tin Tiểu Ngọc, Song Thành
Nghe tin sứ giả Hán Đ́nh
Cửa hoa trong trướng giật ḿnh giấc mơ
Cầm áo dậy, thẩn thơ buồn bực,
Mở rèm châu, b́nh bạc lần ra
Bâng khoâng nửa mái mây tà
Thềm cao xuống chiếc mũ hoa lệch đầu
Phớt tay áo bay màu ngọn gió
Giống Nghê Thường khúc múa năm xưa
Lệ dàn mặt ngọc lưa thưa
Cành lê hoa trĩu hạt mưa xuân đầm
Ngừng nước mắt âm thầm buồn bă
Đội ơn ḷng, xin tạ quân vương
Từ ngày cách trở đôi phương
Vắng tanh tăm tiếng, mơ màng h́nh dong
Nơi đế điện dứt ṿng ân ái
Chốn tiên cugn thư thái hàng ngày
Cơi trần ngoảnh lại mà hay
Tràng An chẳng thấy, thấy đầy bụi nhơ!
Lấy chi tỏ t́nh xưa thăm thú ?
Gửi cành hoa vật cũ cầm xuôi
Thoa vàng hộp khảm phân đôi
Nửa xin để lại nửa thời đem đi
Chỉ xin nguyện ḷng ghi dạ tạc
Tựa hoa vàng bền chắc không phai
Thời cho cách trở đôi nơi
Nhân gian rồi với trên trời gặp nhau
Ân cần dặn mấy câu lâm biệt
Lời thề xưa ḷng biết với ḷng
Là đêm trùng thất ngồi chung
Trường Sinh sẵn điện vắng không bóng người
Xin kết nguyện chim trời liền cánh
Xin làm cây cành nhánh liền nhau
Thấm chi trời đất dài lâu
Giận này dặc dặc dễ hầu có nguôi ...

Tản Đà

------------------------------


Vua Hán ước mơ người quốc sắc,
Bao năm t́m kiếm luống công toi.
Họ Dương có gái hoa đương nở,
Khóa kín buồng xuân, hận lẻ loi.
Sắc đẹp trời sinh khôn bỏ phí,
Ngai vàng một sớm được ngồi chung.
Một cười khêu gợi trăm mê luyến,
Xóa mất hồng nhan ở sáu cung.
Xuân lạnh, Hoa thanh hồ sẵn đó,
Suối tuôn ḍng ấm tắm hoa khôi,
Vua ban ân trạch, con hầu nịnh
Sáng dậy pḥ nâng ẻo lả ngồi.
Ngày dạo sen vàng bay tóc mượt,
Đêm xuân trướng ấm ủ hoa đào.
Mặt trời lên vội, đêm xuân ngắn,
Từ đấy nhà vua nhăng thị trào.
Yến ẩm vui vầy thôi chẳng ngớt;
Đêm đêm xuân tứ lại xuân t́nh.
Ba ngàn cung nữ, ba ngàn mối,
Sủng ái từ đây thanh hầu thánh chúa,
Anh em nhuần gội ơn mưa móc,
Nhà cửa hàn vi rạng rỡ lây.
Thiên hạ đem ḷng mơ phú quư,
Khinh trai trọng gái kể từ đây.
Ly Cung cao tít lồng mây biếc,
Tiên nhạc mê hồn vẳng bốn phương.
Sớm tối ca êm ḥa múa dịu
Năo nùng tơ trúc đắm quân vương.
Ầm ầm chiêng trống Ngư Dương dấy,
Khúc hát Nghê Thường hoảng vỡ tan.
Thành khuyết xôn xao mù khói bụi,
Xe rồng rong ruổi hướng tây nam.
Khi đi khi nghỉ, cờ phơ phất.
Trăm dặm đường Tây bước gập ghềnh.
Quân sĩ căm hờn, không chịu tiến:
Mày ngài trước ngựa phải hy sinh!
Hoa tai bỏ đất, không người nhặt,
Trăm ngọc thoa vàng lả tả rơi.
Đứt ruột quân vương đành giấu mặt.
Ngoảnh nh́n máu chảy lệ ràn trôi.
Bụi vàng tản mác đ́u hiu gió,
Kiếm Các cheo leo sạn đạo dài.
Chân núi Nga Mi buồn bă vắng;
tinh kỳ nhợt thếch, mặt trời phai.
Nước non Ba Thục xanh xanh biếc,
Sớm tối nhà vua trĩu nhớ nhung.
Quạnh quẽ hành cung, trăng gợi thảm,
Đêm mưa chuông vắng tiếng đau ḷng.
Trời xoay đất chuyển quày long ngự,
Chốn cũ ngừng thăm dạ ngẩn ngơ.
Mặt ngọc giờ đâu? trơ tử địa,
Mă ngôi ảm đảm đất bùn nhơ,
Vua tôi nhỏ lệ đầm bâu áo,
Kinh khuyết vời trông tế ngựa về,
Về tới, vườn ao như thuở trước.
Vị ương lá liễu giống mày ai,
Phù dung Thái dịch trông như mặt.
Cảnh cũ t́nh xưa giọt lệ rơi!
Đào lư nở hoa xuân gió thoảng,
Mưa thu đổ rụng lá ngô đồng.
Tây cung Nam nội đầy thu thảo,
Phủ kín thềm hoang lá úa hồng.
Con hát Lê viên sầu tóc bạc,
Tiêu pḥng thái giam hận răng long.
Tối nh́n đom đóm bay le lói.
Khêu cạn đèn khuya giấc chửa an.
Dằng dặc năm canh rền trống điểm,
Sông Ngân lấp lánh báo đêm tàn.
Mái lầu thánh thót rơi sương lạnh,
Đắp chiếc mền đơn, nhớ độ nào...
Sống thác bao năm đằng đẵng biệt,
Hương hồn sao chẳng hiển chiêm bao!
Lâm Cùng may có tay phương sĩ,
Một phép chiêu hồn dậy tiếng tăm,
Thương cảm quân vương trằn trọc nhớ,
Mới sai đạo sĩ cố truy tầm.
Cỡi mây lướt gió nhanh như chớp,
Lên tận trời cao xuống đất sâu.
Bích Lạ, Hoàng Thuyền đi khắp chỗ,
Mênh mông nào thấy bóng ai đâu!
Chợt nghe ngoài biển nơi không ảo,
Lơ lửng mơ hồ có núi tiên.
Cung điện chập chờn mây ngũ sắc.
Tiên nga tha thướt dạo trong đền,
Mặt hoa da tuyết riêng nàng nọ,
Phảng phất h́nh dung, tợ Thái Chân.
Gơ cửa hiên tây vàng rực rỡ,
Báo tin Tiểu Ngọc, nhắn Song Thành.
Nghe tin sứ giả đời vua Hán
Trướng gấm hồn mơ bỗng giựt ḿnh.
Dă dượi ngồi lên, thu vạt áo,
Rèm châu b́nh lạc, mở lần ra.
Tóc mây lệch nửa, nghiêng nghiêng mũ
Bước xuống thềm loan, dáng thẫn thờ.
Tay áo gió lay bay phất phới,
Tưởng như đang múa Nghê Thường xưa.
Âm thầm mặt ngọc lưa thưa lệ,
In một cành lê điểm điểm mưa.
Ngầm sầu ngưng lệ, tạ quân vương,
Từ thuở âm dương biệt mỗi phương.
Trong điện Chiêu Dương, ân ái tuyệt,
Bồng lai tiên cảnh, tháng năm trường.
Ngoảnh đầu trông xuống nơi trần thế,
Chẳng thấy Trường An, thấy bụi mù.
Gởi tỏ t́nh tâm trong vật cũ,
Thoa vàng hộp đá kính dâng vua.
Hộp đá thoa vàng đem bẻ nửa,
Nửa th́ giữ lại, nửa đưa trao,
Ḷng sao chỉ nguyện như vàng đá,
Hạ giới thiên đ́nh sẽ gặp nhau.
Lúc sắp lui về c̣n nhắn nhủ,
Nhắc lời thệ ước giữa đôi bên.
Năm xưa, trùng thất, Trường Sinh điện.
Vắng vẻ đêm khuya thủ thỉ truyền:
"Trên trời nguyện hóa chim liền cánh,
Dưới đất làm cây nhánh dính liền".
Trời đất lâu bền rồi sẽ tận,
Hận này muôn thuở vẫn miên miên.

Yă Hạc Trịnh Nguyên



Chú thích :
(1) Vua Hán : chỉ Đường Minh Hoàng
(2) Sáu cung: chỉ những nơi vợ vua ở
(3) Hồ Hoa Thanh: Một hồ trên núi Ly Sơn, có suối nước ấm . Đường Minh Hoàng sai xây cung điện ở đấy làm nơi nghỉ, chơi
(4)Núi Ly Sơn : tức núi Ly Nhung, ở tỉnh Thiểm Tây ngày nay
(5)Ngư Dương : nơi An Lộc Sơn trấn thủ, thuộc tỉnh Hà Bắc ngày nay
(6) Nghê Thường y vũ : Một điệu múa gốc từ Ấn Độ, truyền sang Trung Quốc, Đường Minh
Hoàng sửa đổi lại thành một điệu ca vũ trong hoàng cung
(7) Đền Tây Cung , (8) điện Nam nội : tên hai cung, Đường Minh Hoàng sau khi chạy loạn trở về truyền ngôi cho con, làm thái thượng hoàng và lần lượt ở hai cung này
(9) Tiêu Pḥng : tên một điện trong cung Vỵ Ương đời Hán, nơi vợ vua ở
(10) Ngói uyên ương : Thụy Văn Đế nằm mơ thấy hai phiến ngói rơi xuống đất, hóa
đôi uyên ương, về sau người ta gọi thứ ngói cứ ghép thành hai phiến một để lợp nhà là ngói uyên ương .
(11) Lâm Cùng :nay là huyện Cùng Lai, tỉnh Tứ Xuyên
(12) Hồng Đô :Nguyên là cửa một cung điện đời Hán ; nay dùng để chỉ nơi kinh đô

Co Kiem Hung
03-29-2004, 01:56 AM
Hàm Đan đông chí dạ tư gia

Hàm Đan dịch lư phùng đông chí
Băo tất đăng tiền ảnh bạn thân
Tưởng đắc gia trung thâm dạ tọa
Hoàn ưng thuyết trước viễn hành nhân

Dịch Nghĩa:


Đêm đông chí ở Hàm Đan nhớ nhà

Trong nhà trạm ở Hàm Đan,gặp tiết đông chí
Ôm gối trước đèn,bóng làm bạn với thân
Tưởng đến cả nhà ngồi trong đêm khuya
Ai nấy đang bàn tán nhắc nhở người đi xa.

Dịch Thơ:


Hàm Đan ở trạm ngày đông chí
Bó gối bên đèn bóng với ta.
Tưởng lúc đêm khuya nhà họp mặt
C̣n đang nhắc nhở người đi xa.

Lê Nguyễn Lưu

Co Kiem Hung
03-29-2004, 01:59 AM
Dạ vũ

Tảo cung đề phục yết
Tàn đăng diệt hựu minh
Cách song tri dạ vũ
Ba tiêu tiên hữu thanh.


Dịch Nghĩa:


Con dế mèn buổi sớm hết kêu rồi lại ngừng
Ngọn đèn tàn lụi lại sáng
Cách cửa sổ biết đêm có mưa
V́ vừa mới nghe tiếng lộp độp trên tàu lá chuối.


Dịch Thơ:


Mưa đêm

Dế giun rên mỏi lại ngừng,
Đèn tàn muốn tắt lại bừng sáng ra.
Cách song đêm biết mưa sa,
Tiếng nghe lộp độp chăng là tàu tiêu.

Tản Đà

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:02 AM
Hí đề tân tài tường vi

Di căn dịch địa mạc tiều tụy
Dă ngoại đ́nh tiền nhất chủng xuân
Thiếu phủ vô thê xuân tịch mịch
Hoa khai tương nhĩ đáng phu nhân.


Dịch Nghĩa:


Rễ dời, đất đổi, đừng nên tiều tụy
Ngoài đồng hay trước sân cũng là một thứ xuân thôi
Quan thiếu phủ không vợ, mùa xuân quạnh quẽ lắm
Hoa nở, sẽ lấy mi làm phu nhân.


Dịch Thơ:


Đề bỡn cây tường vi mới trồng

Chớ chi dời đổi mang sầu
Trước sân ngoài ruộng chung màu một xuân
Quan đây không vợ, buồn xuân
Tường vi hoa nở phu nhân là mày.

Tản Đà

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:05 AM
Đông dạ văn trùng

Trùng thanh đông tứ khổ ư thu,
Bất giải sầu nhân văn diệc sầu.
Ngă thị lăo nhân thính bất uư,
Thiếu niên mạc thính bạch đầu quân.

Dịch Nghĩa:


Đêm đông nghe tiếng dế
Tiếng dế đêm đông ư tứ năo nùng hơn mùa thu
Kẻ không biết buồn nghe cũng phải buồn
Ta đă già rồi,nghe chẳng sợ ǵ
Tuổi trẻ đừng nghe v́ nghe th́ sẽ bạc đầu.

Dịch Thơ:


Tiếng trùng, đông năo hơn thu,
Người ngây thơ mấy, nghe ru cũng sầu.
Ta già nghe chẳng sao đâu,
Tuổi xanh nghe, khéo bạc đầu như chơi.

Hoàng Tạo

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:07 AM
Xuân đề hồ thượng

Hồ thượng xuân lai tự họa đồ
Loạn phong vi nhiễu thủy b́nh phô
Tùng bài sơn diện thiên trùng thúy
Nguyệt điểm ba tâm nhất khỏa châu
Bích thảm tuyết đầu trừu tảo đạo
Thanh la quần đái triển tân bồ
Vi năng phao đắc Hàng Châu khứ
Nhất bán câu lưu thị thử hồ


Dịch Nghĩa:


Xuân về, cảnh hồ như một bức tranh
Núi lô nhô vây quanh mặt nước phẳng lặng
Những hàng thông trên mặt núi trập trùng xanh ngắt
Ánh trăng rọi vào ḷng sóng thành hạt ngọc châu
Lúa sớm trổ bông, như những sợi trên tấm thảm biếc
Lá bồ mới nảy, như những dải quần lụa xanh
chưa bỏ Hàng Châu đi ngay được
Một nửa v́ bịn rịnh cảnh hồ này

Dịch Thơ:


Mùa xuân, đề thơ trên hồ

Xuân đến trên hồ tựa bức tranh,
Nước êm phăng phẳng núi ṿng quanh
Sườn non bích trải: tùng muôn cụm
Đáy nước châu gieo : nguyệt một vành
Lúa mới dập dờn vuông đệm biếc,
Bồ non phơ phất dải là xanh
Hàng Châu chưa bỏ đi cho dứt
Một nửa v́ đây vướng vít t́nh

Khương Hữu Dụng

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:10 AM
Văn dạ châm

Thuỳ gia tư phụ thu đảo bạch
Nguyệt khổ phong thê châm thử bi
Bát nguyệt cửu nguyệt chính trường dạ
Thiên thanh vạn thanh vô liễu th́
Ưng đáo thiên minh đầu tân bạch
Nhất thanh thiêm đắc nhất hành ti.

Dịch Thơ:


Thu đến nhớ chồng ai đập lụa
Gió trăng năo lắm đá chày ơi
Tháng tám tháng chín đêm dài bấy
Ngàn tiếng muôn tiếng không hề nguôi
Mỗi tiếng trắng thêm tơ một sợi
Sáng ra e bạc cả đầu ai.

Khương Hữu Dụng

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:20 AM
Vọng nguyệt hoài cảm

Thời nạn niên hoang, thế nghiệp không,
Đệ huynh ky lữ các tây đông.
Điền viên liêu lạc can qua hậu
Cốt nhục lưu ly đạo lộ trung.
Điếu ảnh phân vi thiên lư nhạn,
Từ căn tán tác cửu thu bồng.
Công khan minh nguyệt ưng thùy lệ,
Nhất dạ hương tâm ngũ xứ đồng

Dịch Thơ:


Nỗi nhớ khi ngắm trăng

Giặc, đói tràn lan, sản nghiệp không,
Anh em trôi giạt nẻo tây đông.
Ruộng vườn xơ xác sau cơn loạn,
Ruột thịt ĺa tan giữa chặng đường.
Ngh́n dặm lạc đàn thương bóng nhạn,
Chín thu ĺa gốc thảm thân bồng.
Nằm nơi lặng ngẩng nh́n trăng sáng,
Một khối t́nh quê, lệ mấy ḍng!

Phương Đ́nh

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:25 AM
Vấn hữu

Chủng lan bất chủng ngăi
Lan sinh ngăi diệc sinh
Căn cai tương giao trưởng
Hành diệp tương phụ vinh
Hương hành dữ xú diệp
Nhật dạ câu trưởng đại
Sừ ngăi khủng thương lan
Khái lan chủng tư ngăi
Lan diệc vị năng khái
Ngăi diệc vị năng trừ
Trầm ngâm ư bất quyết
Vấn quân: "hợp hà như ?"

Dịch Nghĩa:


Hỏi bạn

Trồng lan chứ không trồng ngăi
Thế mà lan mọc,ngăi cũng mọc
Rễ và mầm bám nhau lớn lên
Gị và lá tựa vào nhau tươi tốt
Gị thơm cùng lá hôi
Ngày đêm đều nảy nở
Dẫy ngăi đi th́ sợ lan chột
Tưới cho lan th́ sợ ngăi tốt
Thế rồi lan cũng chưa tưới được
Mà ngăi cũng chưa dẫy đi
Ngẫm nghĩ hoài không thể quyết định
Hỏi bạn: "Nên làm thế nào cho phải ?"

Dịch Thơ:


Trồng lan chẳng trồng ngăi
Lan lên,ngăi cũng lên
Rễ mầm chằng chịt lớn
Gị lá tốt tươi chen
Gị thơm lẫn lá hôi
Cùng lớn từng ngày một
Dẫy lan sợ ngăi hư
Tưới lan e ngăi tốt
Lan kia chưa thể tưới
Ngăi nọ cũng khôn đào
Ngẫm nghĩ phân vân măi
Hỏi anh: "Phải thế nào ?"

Lê Nguyễn Lưu

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:27 AM
Hung trạch

Trường An đa đại trạch
Liệt tại nhai tây đông
Văng văng chu môn nội
Pḥng lang tương đối không
Kiêu minh tùng quế thụ
Hồ tàng lan cúc tùng
Thương đài hoàng diệp địa
Nhật mộ đa tuyền phong
Tiền chủ vi tương tướng
Đắc tội thoán Ba Dung
Hậu chủ vi công khanh
Tẩm tật một kỳ trung
Liên diên tứ ngũ chủ
Ương họa kế tương chung
Tự ṭng thập niên lai
Bất lợi chủ nhân ông
Phong vũ hoại thiềm khích
Xà thử xuyên tưởng dung
Nhân nghi bất cảm măi
Nhật hủy thổ mộc công
Ta ta tục nhân tâm
Thẫm hỹ kỳ ngu mông
Đăn khủng tai tương chí
Bất tư họa sở ṭng
Ngă kim đề thử th́
Dục mộ mê giả dung
Phàm vi đại quan nhân
Niên lộc đa cao sùng
Quyền trọng tŕ nan cửu
Vị cao thế dị cùng
Kiêu giả vật chi doanh
Lăo giả số chi chung
Tứ giả như khấu đạo
Nhật dạ lai tương công
Giả sử cư cát thổ
Thục năng bảo kỳ cung?
Nhân tiểu dĩ minh đại
Tá gia khả dụ bang
Chu, Tần trạch Hào, Hàm
Kỳ trạch phi bất đồng
Nhất hưng bát bách niên
Nhất tử Vọng Di cung
Kư ngữ gia dữ quốc
Nhân hung phi trạch hung.

Dịch Nghĩa:


Ngôi nhà xúi


Ở Trường An có nhiều nhà lớn
Từng dăy thẳng, đứng hai bên đường
Thường thường bên trong cửa son
Có những pḥng hiên đối nhau mà bỏ không
Cú kêu trong cây tùng, cây quế
Cáo ẩn nơi khóm cúc, khóm lan
Mặt đất đầy rêu xanh, lá vàng rải rác
Mỗi buổi chiều tà từng cơn gió lốc thổi
Chủ trước làm quan tướng
Phải tội đày đi Ba Dung
Chủ sau là bậc công khanh
Ốm lâu rồi cũng chết trong nhà ấy
Liền liền đến bốn năm chủ
Tai vạ cứ kế tiếp dồn
Đă từ mười năm lại đây
(Cái nhà này) không lợi chủ!
Mưa gió làm hỏng hết mái hiên, khe cửa
Chuột rắn đục khoét kẽ ngặt, chân tường
Người ta nghi hoặc, chẳng ai dám mua
Những vật xây dựng bằng gạch, gỗ, ngày một hư nát
Than ôi! Bụng dạ người đời
Sao mà ngu muội quá thế!
Chỉ sợ tai vạ sẽ đến
Không nghĩ xem nó từ đâu ra
Nay ta viết bài thơ này
mong thức tỉnh những người mê muội trong ḷng
Phàm đă làm đến quan to
Phần nhiều tuổi cao mà bổng hậu
Quyền đă to th́ khó giữ được lâu
Ngôi đă cao th́ thế dễ cùng
Kiêu măn, theo lẽ của sự vật, tất sẽ tràn đổ
Già là lúc số mệnh sắp hết
Bốn điều ấy như trộm cướp
Ngày đêm xúm lại tiến công ḿnh
Ví bằng có được ở chỗ đất lành
Dễ ai đă giữ được toàn thân?
Suy việc nhỏ để rơ việc lớn
Mượn việc nhà để ví việc nước:
Nhà Chu (1), nhà Tần (2) cùng đóng đô ở Hào, Hàm (3) cả
(Thế là) chỗ ở không phải không giống nhau
(Vậy mà) một đằng th́ hưng thịnh đến tám trăm năm
Một đằng th́ hết đời ở cung Vọng Di (4)
Nhắn nhủ những ai có nhà, có nước
Chỉ có người dữ, chứ không có nhà dữ!


Dịch Thơ
Trường An nhà lớn rất nhiều,
Đông tây hai dăy dựng đều song song.
Nhiều ngôi cửa rực son hồng,
Pḥng, hiên cân đối mà bóng người.
Quế, tùng cú vọ kêu hoài,
Cḥm lan, khóm cúc, cáo cầy đào hang.
Đết rêu rải rác lá vàng,
Từng cơn lốc buổi tà dương thổi lồng.
Chủ trước một vị tướng công,
V́ mắc tội, đất Ba Dong đi đày.
Chủ sau, cụ lớn chi đây,
Ốm đau rồi cũng chết ngay trong nhà.
Tiếp liền bốn, năm chủ qua,
Tai ương, họa hoạn đều là không may.
Tính ra từ chục năm nay,
Bao nhiêu ông chủ nhà này đều nguy.
Hiên tàn mưa gió đầm đ́a,
Chân tường chuột rắn đi về hốc hang!
Người mua sợ, chẳng dám màng,
Viên gạch, tấm gỗ ngày càng hỏng đi.
Thương thay! Ḷng kẻ tục kia,
Thực là mê muội ngu si đến điều!
Chỉ lo tai họa theo sau,
Không suy tai họa từ đâu nó về!
Ta nay có mấy câu đề,
Mở ḷng giúp những người mê phần nào:
Phàm các cụ lớn trong trào,
Lộc cao, tuổi tác cũng cao là thường.
Quyền cao th́ khó giữ giàng,
Ngôi cao th́ thế lại càng dễ nguy.
Kiêu là lẽ vật sắp suy,
Già là số mệnh đến khi hầu cùng!
Bốn cái đó là tứ hung,
Ngày đêm xúm lại tiến công chẳng rời.
Vậy dù nhà tốt mười mươi,
Dễ ai giữ được trọn đời bền a?
Lớn là tự nhỏ suy ra,
Việc nước cũng lấy việc nhà xét xem:
Chu, Tần đều đóng Hào, Hàm,
Nào cung, nào điện nơi làm khác không?
Nhà Chu tám trăm năm ṛng,
Nhà Tần đến Vọng Di cung hết đời!
Có nhà, có nước ai ơi!
Nhà không xúi, xúi bởi người mà ra.

Hoàng Tạo



Chú thích:
(1) Nhà Chu: 1122 TCN - 256 TCN
(2) Nhà Tần: 221 TCN - 207 TCN
(3) Núi Hào và Hàm Cốc, nơi nhà Chu, nhà Tần đóng đô
(4) Tần Nhị Thế, vua thứ hai của nhà Tần, bị Triệu Cao giết ở cung Vọng Di

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:30 AM
Kư Tương Linh

Lệ nhăn lăng hàn đống bất lưu
Mỗi kinh cao xứ tức hồi đầu
Dao tri biệt hậu tây lâu thượng
Ưng nhẫm lan can độc tự sầu.


Dịch Thơ:


Gửi Tương Linh

Lạnh rơi nước mắt cóng không trôi
Ngoảnh lại đ̣i khi bước núi đồi
Xa biết lầu tây sau lúc biệt
Lan can buồn tựa một ḿnh ai!

Tản Đà

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:34 AM
Kư Vi Chi kỳ I

Giang Châu vọng Thông Châu
Thiên nhai dữ địa mạt
Hữu sơn vạn trượng cao
Hữu giang thiên lư khoát
Gián chi dĩ vân vụ
Phi điểu bất khả việt
Thùy tri thiên cổ hiểm
Vị ngă lưỡng nhân thiết?
Thông Châu quân sơ đáo
Uất uất sầu như kết
Giang Châu ngă phương khứ
Thiều thiều hành vị yết
Đạo lộ nhật quai cách
Âm tín nhật đoạn tuyệt
Nhân phong dục kư ngữ
Địa viễn thanh bất triết
Sinh đương phục tương phùng
Tử đương ṭng thử biệt!

Dịch Nghĩa:


Gửi Vi Chi
ở Giang Châu ngóng sang Thông Châu (2)
Một nơi chân trời, một nơi cuối đất
Có núi cao muôn trượng
Có sông rộng dài ngh́n dặm
Xen vào đó là mây mù bao phủ
Chim bay không thể vượt qua
Ai ngờ nơi hiểm trở ngh́n đời ấy
Lại là nơi xếp đặt cho hai chúng ta?
Bác vừa đến Thông Châu
Nỗi buồn như c̣n uất thắt
Tôi đang đi đến Giang Châu
Đường xa thăm thẳm, chưa hề nghỉ chân
Ngả đường mỗi ngày một xa cách
Tin tức mỗi ngày một vắng tanh
Muốn mượn gió gửi lời
Xa xôi tiếng không tới
C̣n sống th́ c̣n gặp lại nhau
Nếu chết th́ từ nay là vĩnh biệt!

Dịch Thơ:


Gửi Vi Chi

Châu Giang mà ngóng châu Thông,
Chân trời cuối đất mênh mông thấy nào?
Núi đâu muôn trượng ḱa cao,
Sông sâu ngàn dặm, rộng sao rộng mà!
mây che mù tỏa bao la,
Chim bay cũng chẳng vượt qua khỏi tầm.
Hiểm xưa c̣n đó ngàn năm,
Ai hay trời để chơi khăm đôi người.
Châu Thông bác mới tới nơi,
Mối sầu như thắt ngậm ngùi chiếc thân.
Châu Giang tôi mới đi dần,
Nẻo đi xa lắc chưa phần đă ngơi.
Quan hà ngày một chia khơi,
Tăm hơi ngày bẵng tăm hơi một ngày.
Gió đưa muốn gửi câu này,
Tiếng không suốt đến v́ mày đất xa!
Sống c̣n gặp gỡ đôi ta,
Ví chăng chết mất thôi là biệt nhau.

Tản Đà

---------------------------

Gửi Vi Chi

Châu Giang ngóng châu Thông,
Chân trời cùng cuối đất.
Có núi cao muôn trùng,
Có sông dài dằng dặc.
Mây che cùng khói tỏa,
Chim bay không thể vượt.
Ai hay hiểm ngàn xưa,
V́ đôi ta bày đặt?
Châu Thông bạn mới đến,
Uất ức sầu như thắt.
Châu Giang đường tôi đi,
Không ngưng, xa lắc đắc.
Đường sá ngày một xa,
Tăm hơi ngày một bặt.
Cậy gió nhắn đưa lời,
Đường xa lời chẳng đạt.
Sống c̣n lại gặp nhau,
Chết hẳn từ đây hết.

Khương Hữu Dụng


(1)Vi Chi: tên tự của Nguyên Chẩn, bạn thân của Bạch Cư Dị
Giang Châu: ở vào khoảng giữa tỉnh Hồ Bắc và tỉnh Giang Tây ngày nay. Năm Nguyên Ḥa thứ 10 (815) Bạch Cư Dị bị giáng chức ra làm tư mă tại đó
Thông Châu: thuộc tỉnh Tứ Xuyên ngày nay. Năm Nguyên Ḥa thứ 5 (810) Nguyên Chẩn bị giáng chức ra làm quan tại đó

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:36 AM
Khúc giang ức Nguyên Cửu

Xuân lai vô bạn nhàn du thiểu
Hành lạc tam phân giảm nhị phân
Hà huống kim triêu hạnh viên lư
Nhàn nhân phùng tân bất phùng quân

Dịch Nghĩa:


Ở sông Khúc,nhớ Nguyên Cửu
Xuân tới không bạn nên ít rong chơi
Ba phần vui thú,bớt đi hai phần
Huống chi sáng nay trong vườn hạnh
Gặp đủ mọi người nhàn hạ mà chẳng gặp anh.

Dịch Thơ:


Xuân về vắng bạn ít dông dài
Vui thú ba phần giảm mất hai.
Huống nữa sớm nay trong vườn hạnh
Bạn ḿnh chẳng gặp,gặp ai ai...

Lê Nguyễn Lưu

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:38 AM
Khinh ph́

Ư khí kiêu măn lộ
Yên mă quang chiếu trần
Tá vấn hà vi giả?
Nhân xưng thị nội thần
Chu phất giai đại phu
Tử thụ hoặc tướng quân
Khoa phó quân trung yến
Tẩu mă khứ như vân
Tôn lôi dật cửu uấn
Thủy lục la bát trân
Quả phách Động Đ́nh quất
Khoái thiết Triên Tŕ lân
Thực băo tâm tự nhược
Tửu hàm khí ích chân
Thị tuế Giang Nam hạn.
Cồ Châu nhân thực nhân.

Dịch Nghĩa:


Khinh ph́

Áo cừu nhẹ, rượu béo
Ư khí kiêu căng đầy ngoài đường
Yên ngựa bóng loáng sáng chói cả đám bụi
Ướm hỏi: là những ai đó?
Người ta bảo: đó là các quan trong triều
Những người đeo dây ấn đỏ là bậc đại phu
Những người đeo dây thao tía có lẽ là hàng tướng quân
Họ huênh hoang nói rằng đi dự tiệc trong quân
Ruổi ngựa phi như mây cuốn
B́nh chén đầy chín thứ rượu ngon
Sơn hào hải vị bày la liệt đủ tám món quư
Quả hái: là quưt Động Đ́nh
Gỏi làm: là cá Thiên Tŕ
Ăn no rồi, ḷng thỏa thuê khoan khoái
Uống say rồi, khí thêm hăng
Năm ấy đại hạn ở Giang Nam
Ở Cồ Châu người đang ăn thịt người

Dịch Thơ:


Khinh ph́

Đầy đường dáng bộ con cưng,
Ngựa yên bóng nhoáng, sáng trưng bụi hồng.
Hỏi: làm chi đó những ông?
Người ta rằng: lũ quan trong đó mà.
Dải điều đều đại phu ta,
Mà đeo dải tía, hoặc là tướng quân.
Khuênh khoang đi chén trong quân,
Rộn ràng vó ngựa chạy vần như mây.
Ṿ, ang chín thứ rượu đầy,
Hải sơn tám bát cỗ bày linh tinh.
Quả dâng, quưt hái Động Đ́nh,
Cá Thiên Tŕ thái, đơm thành gỏi ngon.
Ăn no, khoan khoái tâm hồn,
Rượu say, ư khí hùng hồn càng thêm.
Năm nay hạn hán Giang Nam,
Cồ Châu người mổ người làm thức ăn.

Tản Đà

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:40 AM
Tư phụ mi

Xuân phong dao đăng tự đông lai
Chiết tận anh đào trán tận mai
Duy dư tư phụ sầu mi kết
Vô hạn xuân phong xuy bất khai !

Dịch Thơ:


Hàng mi thiếu phụ u sầu

Phương đông xao xuyến gió xuân
Anh đào rụng cánh đón mừng hoàng mai
Sầu riêng thiếu phụ cau mày
Gió xuân thổi măi bao ngày chưa tan

Vơ thị Xuân Đào

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:44 AM
Tŕ thượng

Tiểu oa sanh tiểu đỉnh
Thâu thái bạch liên hồi
Bất giải tàng tung tích
Phù b́nh nhất đạo khai.

Dịch Nghĩa:

Tŕ thượng

Cô gái nhỏ bơi chiếc thuyền nhỏ
Hái hoa sen trắng đem về
Không biết che lấp dấu vết của ḿnh,
để một lối mở ra giữa đám bèo nổi.

Dịch Thơ:


Trên ao

Gái nhỏ bơi thuyền nhỏ
Hái sen trắng trở theo
Biết ǵ che dấu vết
Mở lối giữa ao bèo.

Lê Nguyễn Lưu

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:46 AM
Tŕ bạn

Kết cấu tŕ tây lang
Sơ lí tŕ đông thụ.
Thử ư nhân bất tri
Dục vi đăi nguyệt xứ.

Dịch Nghĩa:


Bên bờ ao
Bờ tây ao dựng một nếp nhà
Bờ đông ao trồng một cây thân gỗ.
ư đó người ta không biết được đâu !

Dịch Thơ:


Tây ao dựng mái nhà
đông bến trồng cây gỗ.
ư ấy có ai hay ?
Chờ trăng làm sẵn chỗ.

Lê Nguyễn Lưu

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:48 AM
Thương xuân khúc

Thâm thiển thiềm hoa thiên vạn chi
Bích sa song ngoại chuyển hoàng ly
Tàn trang hoà lệ há liêm toạ
Tận nhật thương xuân xuân bất tri

Dịch Nghĩa:


Bài hát tiếc thương xuân

Hoa bên thềm đậm nhạt nở ngh́n muôn cành
Ngoài cửa sổ căng lụa biêc,oanh vàng hót
Phấn son trang điểm nhoà lệ,buông mành ngồi
Suốt ngày tiếc thương xuân,xuân chẳng biết cho !

Dịch Thơ:


Bên thềm đậm nhạt nở muôn hoa
Ngoài cửa màn xanh oanh hát ca
Lệ ứa buông mành ngồi lặng lẽ
Thương xuân,xuân có biết thân ta ?

Lê Nguyễn Lưu

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:50 AM
Lập bi

Huân đức kư hạ suy
Văn chương diệc lăng di
Đăn kiến sơn trung thạch
Lập tác lộ bàng bi
Minh huân tất Thái Công
Tự đức giai Khổng Ni
Phục dĩ đa vi quư
Thiên ngôn trị vạn si
Vi văn bỉ hà nhân?
Tưởng kiến hạ bút th́
Đăn dục ngu giả duyệt
Bất tư hiền giả xuy
Khớn độc hiền giả xuy
Nhưng truyền hậu đại nghi
Cổ thạch thương đài tự
An tri thị quư từ
Ngă văn Vọng Giang huyện
Cúc lệnh phủ quỳnh ly
Tại quan hữu nhân chính
Danh bất văn kinh sư
Thân một dục quy táng
Bách tính già đạo kỳ
Phan viên bất đắc quy
Lưu táng thử giang mi
Chí kim đạo kỳ danh
Nam nữ thế giai thùy
Vô nhân lập bi kiệt
Duy hữu ấp nhân tri.

Dịch Nghĩa:


Dựng bia

Công dức đă sút kém
Văn chương cũng suy đồi
Vẫn thấy tấm đá lấy từ trong núi
Dựng thành bia bên đường
Ghi công đều là Thái Công (1)
Kể đức đều là Khổng Ni (2)
Càng nói nhiều lại càng đắt
Một ngh́n chữ, thuê hàng vạn đồng rồi
Người viết văn là ai đó?
Tưởng chừng lúc hạ bút
Chỉ cốt sao đẹp ḷng kẻ ngu
Không nghĩ đến người hiền đức chê cười
Chẳng những người hiền đức chê cười
Mà c̣n đánh lừa đời sau nữa
Những chữ phủ rêu xanh trên tấm đá cổ
Ngờ đâu lại là những lời đáng thẹn!
Ta nghe nói ở huyện Vọng Giang (3)
Có ông huyện Cúc (4) biết thương cả từ người con côi vợ góa
Khi làm quan có chính sự nhân từ
Mà tiếng tăm không đến nơi Kinh đô
Đến khi mất, muốn đem về quê chôn
Nhân dân đón ở ngă ba đường
Níu xe tang không để đưa về
Giữ lại chôn tại bên sông nọ
Đến nay nhắc đến tên ông
Trai gái đều rơi lệ
Chẳng ai dựng bia đá cả
Chỉ có người hàng huyện là biết


Dịch Thơ:


Dựng bia

Đức nghiệp ngày mỗi kém,
Văn chương cũng dần suy.
Chỉ thấy phiến đă núi,
Bên đường dựng thành bia.
Kể tài đều Thái Công,
Kể đức thảy Khổng Ni.
Lại cốt nói cho lắm,
Ngh́n chữ, vạn đồng thuê!
Viết văn ai đó tá?
Tưởng lúc cầm bút đề,
Cốt sao kẻ ngốc thích,
Không dè người biết chê!
Há những người biết chê,
C̣n truyền một mối nghi:
Ai ngờ văn bia cổ,
Lời lẽ chẳng ra ǵ!
Nghe ông Cúc, huyện Vọng,
Thương quả phụ, cô nhi.
Làm quan có nhân chính,
Tiếng chẳng đến vua nghe.
Chết đưa về quê táng,
Trăm họ đón đường đi.
Cùng níu xe giữ lại,
Chôn ở mé sông ḱa!
Đến nay nhắc tên họ,
Trai gái lệ đầm đ́a.
Chẳng ai lập bia cả.
Người huyện nhớ như ghi!

Hoàng Tạo


Chú thích:
(1) Thái Công: tức Lă Thượng, hay Thái Công Vọng, một hiền thần nhà Chu.
(2) Khổng Ni: Khổng Tử, tự là Trọng Ni, nên gọi là Khổng Ni
(3) Vọng Giang: một huyện thuộc tỉnh An Huy bây giờ
(4) Theo chú thích ở nguyên văn: ông họ Cúc, tên là Tín Lăng

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:52 AM
Luy tuấn

Hoa lưu thất kỳ chủ
Luy ngă vô nhân mục
Hướng phong tê nhất thanh
Măng thương Hoàng Hà khúc
Tháp băng thủy bạn lập
Ngọa tuyết trủng gian túc
Tuế mộ điền dă không
Hàn thảo bất măn phúc
Khởi vô thị tuấn giả
Tẫn thị phàm nhân mục
Tướng mă thất ư sấu
Toại di thiên lư túc
Thôn trung hà nhiễu nhiễu
Hữu lại trưng xô túc
Thâu bỉ quân khái trung
Hóa tác nô thai nhục.

Dịch Nghĩa:


Con tuấn mă gầy
Ngựa hoa lưu mất chủ
Gầy đói không người chăn
Ngẩng đầu trước gió, hí lên một tiếng dài
Trên cánh đồng man mác, bên khúc sông Hoàng Hà
Chân giẫm lên băng bên bờ lạch nước
Thân nằm trong tuyết, giữa những mồ mả
Cuối năm đồng nội quạnh không
Cỏ lạnh ăn không đầy bụng
Nào phải là không có người mua ngựa hay đâu!
(Nhưng) họ đều là phường mắt thịt tầm thường
Xem ngựa chỉ thấy gầy th́ chê
Không biết đến bộ vó chạy ngh́n dặm
Trong thôn có ǵ nhốn nháo thế?
(Đó là) bọn nha lại đang thúc nộp cỏ và thóc
Để tải về tàu ngựa trong trại lính
Nuôi béo loài ngựa thồ!

Dịch Thơ:


Con tuấn mă mất chủ,
Gầy đói đi lang thang.
Từng tiếng dài hí gió,
Bên Hoàng Hà mênh mang.
Chân lội tuyết bờ nước,
Thân nằm mả trong sương.
Trời đông, đồng quạnh quẽ,
Cỏ lụi, bụng đói nhàng!
Vẫn có kẻ kén ngựa,
Nhưng mắt lại tầm thường,
Chẳng biết tài ngh́n dặm,
Chỉ chê gầy giơ xương!
Trong xóm đang nhộn nhịp,
Nha lại thu thóc lương,
Tải về tàu quân trại,
Nuôi ngựa thồ béo chương!

Hoàng Tạo

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:55 AM
Thượng Dương nhân

Thượng Dương nhân! Thượng Dương nhân!
Hồng nhan ám lăo, bạch phát tân.
Lục y giám sử thủ cung môn,
Nhất bế Thượng Dương đa thiểu xuân?
Huyền tông mạt tuế sơ tuyển nhập
Nhập thời thập lục, kim lục thập,
Đồng thời thái trạch bách dư nhân,
Linh lạc niên thâm tàn thử thân.
Ức tích thôn bi biệt thân tộc,
Phù nhập xa trung bất giao khốc.
Giai vân nhập nội tiện thừa ân,
Kiểm tự phù dung, hung tự ngọc
Vị dung quân vương đắc kiến diện,
Dĩ bị Dương phi dao trắc mục
Đố linh tiềm phối Thượng Dương cung,
Nhất sinh toại hướng không pḥng túc.
Túc không pḥng, thu dạ trường,
Dạ trường vô mỵ thiên bất minh.
Cảnh cảnh tàn đăng bối bích ảnh,
Tiêu tiêu ám vũ đả song thanh.
Xuân nhật tŕ,
Nhật tŕ độc toạ thiên nan mộ,
Cung oanh bách chuyển sầu yếm văn
Lương yến song thê lăo hưu đố,
Oanh quy yến khứ trường tiễu nhiên,
Xuân văng thu lai bất kư niên,
Duy hướng thâm cung vọng minh nguyệt.
Đông tây tú ngũ bách hồi viên.
Kim nhật cung trung niên tối lăo,
Đại gia dao tứ thượng thư hiệu,
Tiểu đầu hài lư trách y thường,
Thanh đại điểm mi, mi tế trường.
Ngoại nhân bất kiến, kiến ưng tiếu,
Thiên Bảo mạt niên thời thế trang!
Thượng Dương nhân, khổ tối đa,
Thiếu diệc khổ, lăo diệc khổ,
Thiếu khổ, lăo khổ lưỡng như hà?
Quân bất kiến,
Tích thời Lă Thượng mỹ nhân phú,
Hựu bất kiến.
Kim nhật Thượng Dương cung nhân bạch phát ca

Dịch Nghĩa:


Người cung Thượng Dương! Người cung Thượng Dương!
Má hồng âm thầm già, tóc ngày bạc thêm.
Quan thái giám áo xanh, cắt cho việc canh cửa cung.
Từ khi giam vào cung Thượng Dương, đến nay trải đă bao xuân
Cuối đời Huyền Tông (2) bắt đầu tuyển vào,
Lúc vào mười sáu, nay sáu mươi tuổi.
Cùng một lớp tuyển có hơn trăm người,
Lâu năm rơi rụng, nay c̣n thân tàn này sót lại.
Nhớ khi nuốt sầu từ biệt thân thích, họ hàng,
Bị d́u lên xe, không cho khóc
Ai cũng bào vào cung là được nhờ ơn ngay,
Má đỏ như hoa sen, ngực trắng như ngọc.
Chưa được vua trông thấy mặt,
Đă bị nàng Dương (3) lườm tự đằng xa.
V́ ghen nên ngầm sai đầy vào cung Thượng Dương,
Thế là cả đời nằm suông trong buồng vắng.
Nằm buồng vắng, đêm thu dài.
Đêm dài không ngủ, trời măi chẳng sáng.
Lẻ loi đèn tàn, bóng in trên vách,
Mưa đêm rả rích, tiếng đập ngoài song,
Ngày xuân trôi chầm chậm
Ngày chầm chậm, ngồi một ḿnh, trời măi chẳng chiều.
Oanh trong cung líu lo trăm giọng, buồn nghe đă chán tai.
Én đậu sóng đôi trên giường nọ, tuổi già không c̣n ghen tị.
Oanh về, én tếch, cảnh vẫn im ĺm.
Xuân lại thu quan, bao năm không nhớ,
Duy ở chốn cung sâu, ngắm nh́n trăng sáng.
Đông rồi lại tây, từng đă bốn năm trăm độ tṛn (4)
Ngày nay trong cung, tuổi ḿnh già nhất.
Mọi người đặt xa xôi cho cái tên : cụ Thượng.
Đôi hài nhọn mũi, áo quần hẹp bó,
Sáp đen lánh vẽ đôi mày nhỏ và dài.
Người ngoài trông thấy, trông thấy hẳn cười:
"Đấy! Lối điểm trang cuối đời Thiên Bảo!" (5)
Người cung Thượng Dương khổ rất nhiều,
Trẻ cũng khổ, già cũng khổ.
Trẻ khổ già khổ, hai đường biết sao?
Người há chẳng thấy bài phú "Người đẹp" của Lă Thượng (6) ngày trước ?
Lại há chẳng thấy khúc hát "Đầu bạc" của người cung Thượng Dương ngày nay?

Dịch Thơ:


Người cung Thượng Dương

Người Thượng Dương
Má phấn phai hồng mái tóc sương,
Thái giám cắt vào việc giữ cửa,
Đă mấy mươi xuân chịu bẽ bàng.
Năm ngoái Huyền Tông mới kén vào,
Khi vào mười sáu, nay sáu mươi
Trăm người kén vào cung một lúc,
Ṃn mỏi xuân xanh suốt cả đời.
Nhớ lúc ra đi biệt họ hàng,
D́u lên xe tiễn cấm buồn thương,
Bảo vào cung cấm, được sung sướng,
Mày mặt tươi hồng, ngực nở nang.
Chưa được đức vua nh́n thấy mặt,
Đă bị Dương Phi để ư ngầm.
Ghen bắt đầy vào cung Thượng Dương,
Pḥng không từ đó sống âm thầm.
Đêm thu dài,
Đêm dài không ngủ giời tối hoài.
Bên ngọn đèn tàn ngơ ngẩn bóng,
Tí tách mưa đêm dội cửa ngoài.
Ngày xuân chẩy,
Ngày chẩy, vơ vơ trời lâu tối,
Oanh vàng hát măi chẳng buồn nghe,
Trông én đậu đôi già chẳng ngơi
Oanh đi én lại bao âm thầm
Xuân tới thu qua chẳng nhớ năm
Cung sâu chỉ biết nh́n trăng sáng
T́nh tuần trăng đă bốn năm trăm
Ngay nay trong cung tuổi già nhất
Ai nấy gọi đùa cụ Thượng thư
Giày dép đi chật, áo quần hẹp
Sáp xanh tô mày, mày nhỏ sẹp,
Người ngoài không nh́n, nh́n phải cười,
Cuối đời Thiên Bảo thế mới đẹp.
Người Thượng Dương khổ rất nhiều,
Trẻ cũng khổ, già cũng khổ,
Trẻ khổ già khổ đều ra sao ?
Anh không thấy bài phú "Mỹ nhân" xưa kia của Lă Thượng,
Lại không thấy bài ca "người Thượng Dương tóc bạc" ngày nay ru?

Doăn Kế Thiện

(1): Thượng Dương cung : Một trong những cung dành cho những cung phi bị Đường Minh Hoàng bỏ sau khi Dương Quí Phi vào cung
(2) Huyền Tông:Đường Minh Hoàng
(3)Nàng Dương : Dương quí phi
(4)Thời gian độ bốn mươi năm
(5)Thiên Bảo: niên hiệu Đường Minh Hoàng
(6) Cuối năm Thiên Bảo, Minh Hoàng ngầm sai người đi t́m gái đẹp. Người ta gọi bọn này là hoa điểu sứ. Thủa ấy có Lă Thượng làm bài Mỹ nhân phú ngụ ư chê Đường Minh Hoàng

Co Kiem Hung
03-29-2004, 02:58 AM
Thu trùng

Thiết thiết ảm song hạ,
Yêu yêu thâm thảo lí.
Thu thiên tư phụ tâm,
Vũ dạ sầu nhân nhĩ.

Dịch Nghĩa:


Cứ ri rỉ ngoài cửa sổ tối tăm
Rền rền trong đám cỏ rậm ŕ.
Gợi niềm nhớ vợ giữa trời thu,
Đêm mưa rầu rĩ cả tai người.

Dịch Thơ:


Tiếng đâu dưới vách kêu ran?
Lại trong đám cỏ nghe càng nỉ non.
Trời thu gái nhớ chồng son,
Mưa dầm đêm vắng, ai buồn lắng tai.

Tản Đà

Co Kiem Hung
03-29-2004, 03:00 AM
Mộ giang ngâm

Nhất đạo tàn dương phủ thủy trung
Bán giang sắt sắt bán giang hồng
Khả liên cửu nguyệt sơ tam dạ
Lộ tự trân châu nguyệt tự cung.

Dịch Nghĩa:


Một dải nắng chiều bao phủ mặt nước
Nửa sông vẫn xanh biêng biếc, nửa sông đổi màu đỏ
Đáng yêu thay đêm mùng ba đầu tháng chín
Những giọt sương tựa như hạt ngọc, ánh trăng tựa như cánh cung.

Dịch Thơ:


Khúc ngâm trên sông chiều

Nắng tàn một dải trên sông
Nửa hồng nửa biếc linh lung chan ḥa
Yêu sao tháng chín mùng ba
Sương như hạt ngọc trăng là cánh cung

TDPT

Co Kiem Hung
03-29-2004, 03:02 AM
Thính biên hồng

Kinh phong xuy khởi tái hồng quần
Bán nhập b́nh sa bán nhập vân
Vị vấn Chiêu Quân nguyệt hạ thính ?
Hà như Tô Vũ tuyết trung văn ?

Dịch Nghĩa:


Nghe tiếng chim hồng nơi biên giới

Cơn gió dữ thổi bạt đàn chim hồng ngoài ải
Một nửa sà xuống băi cát bằng,một nửa vào mây
Hỏi thử Chiêu Quân nghe thấy ǵ dưới trăng ?
Và Tô Vũ nghe ra sao ở trong xứ tuyết ?

Dịch Thơ:


Gió bạt chim hồng phía ải bay
Nửa sa băi cát,nửa vào mây
Chiêu Quân dưới trăng nghĩ sao nhỉ ?
Tô Vũ nghe trong tuyết có hay ?

Lê Nguyễn Lưu

Co Kiem Hung
03-29-2004, 03:04 AM
Thái Hàng lộ

Thái Hàng lộ
Thái Hàng chi lộ năng tồi xa
Nhược tỉ quân tâm thị thản đồ
Vu Giáp chi thủy năng phúc chu
Nhược tỉ quân tâm thị an lưu.
Quân tâm hiếu ố khổ bất thường
Hiếu sinh mao vũ,ố sinh sang
Dữ quân kết phát vị ngũ tải
Khởi kỳ Ngưu Nữ vi Sâm Thương !
Cổ xưng sắc suy tương khí bội,
Đương th́ mĩ nhân do oán hối
Hà huống như kim loan kính trung
Thiếp tâm vị cải,quân tâm cải !
Vị quân huân y thường,
Quân văn lan xạ bất hinh hương.
Vị quân thịnh dung sức,
Quân khan châu thúy vô nhan sắc.
Hành lộ nan ! Nan trùng trần.
Nhân sinh mạc tác phụ nhân thân
Bách niên khổ lạc do tha nhân.
Hành lộ nan ! Nan ư sơn,nan ư thủy.
Bất độc nhân gia phu dữ thê,
Cận đại quân thần diệc như thử !
Quân bất kiến :
Tả nạp ngôn,hữu nạp sử,
Triêu thừa ân,mộ tứ tử.
Hành lộ nan !
Bất tại thủy,
Bất tại sơn,
Bất tại nhân t́nh phản phúc gian !

Dịch Nghĩa:


Đường núi Thái Hàng
Đường núi Thái Hàng có thể làm đổ găy xe
So với ḷng chàng,vẫn là đường bằng phẳng.
Ḍng nước Vu Giáp có thể lật ch́m thuyền
So với ḷng chàng,vẫn là ḍng sông êm ả.
Ḷng chàng yêu ghét khốn nỗi không thường
Yêu,coi như lông cánh;ghét,coi như ghẻ lở.
Kết tóc cùng chàng chưa được năm năm,
Sao đă đến lúc Ngưu Nữ thành ra Sâm Thương ?
Người xưa nói khi sắc đẹp tàn phai th́ rẫy bỏ,
Huống chi ngày nay trong tấm gương loan
Ḷng em chưa mà ḷng chàng thay đổi !
V́ chàng xông hương quần áo,
Chàng nghe lan xạ chẳng thơm tho ǵ !
V́ chàng chải chuốt h́nh dung,
Chàng trông châu thúy chẳng đẹp đẽ ǵ !
Đường đi khó ! Khó tỏ bày !
Trong đời chớ làm thân đàn bà,
Sướng khổ trăm năm đều do tay người khác.
Đường đi khó !Khó hơn núi!Khó hơn nước!
Chẳng riêng ǵ vợ chồng ở trong nhà
Mà vua tôi gần đây cũng thế thôi !
Anh chẳng thấy :
Trái dâng lời,phải dâng sử,
Sớm ban ơn,chiều bắt chết.
Đường đi khó : Không ở nước,không ở núi,
Không ở chỗ ḷng người tráo trở...


Dịch Thơ:


Đường Thái Hàng lật găy được xe
So ḷng chàng đường c̣n bằng phẳng.
Nước Vu Giáp đánh đắm được thuyền
So ḷng chàng sông c̣n b́nh lặng.
Ḷng chàng yêu ghét thật khôn lường
Yêu cho sung sướng,ghét tai ương
Lấy chàng chưa được năm năm trọn
Đâu ngờ Ngưu Nữ hóa Sâm Thương !
Xưa bảo sắc tàn th́ bỏ chối
Bấy giờ người đẹp c̣n hờn dỗi.
Huống chi bây giờ ngó gương loan
Ḷng em chưa đổi,ḷng chàng đổi.
V́ chàng xông y thường
Chàng nghe lan xạ chẳng mùi hương.
V́ chàng lo trang điểm
Chàng chê thúy châu không kiều diễm.
Đường đi khó ! Khó tỏ bày !
Chớ làm phận gái trên đời này
Sướng khổ trăm năm kẻ khác xoay !
Đường đi khó ! Khó hơn non ! Khó hơn nước !
Chẳng cứ vợ chồng chốn buồng the
Bây giờ vua tôi cũng một bè
Anh chẳng thấy :
Trái dâng lời,phải chép sử.
Sáng ban ơn,chiều xử tử.
Đường đi khó ! Không ở nước ! Không ở non
Không ở ḷng người hay tráo trở.

Lê Nguyễn Lưu

Co Kiem Hung
03-29-2004, 03:08 AM
Thu tứ

Tịch dương hồng vu thiếu
T́nh không bích thắng lam
Thú h́nh vân bất nhất
Cung thế nguyệt sơ tam
Nhạn tứ lai thiên bắc
Châm sầu măn thuỷ nam
Tiêu điều thu khí vị
Vị lăo dĩ thâm an

Dịch Nghĩa:


Ư nghĩ mùa thu

Nắng chiều đỏ rực hơn lửa nung
Bầu trời tạnh ráo biếc xanh hơn màu lam
Mây có dạng thú vật không xác định
Trăng mùng ba h́nh vành cung
Chim nhạn nhớ về trời bắc
Tiếng chày đá buồn vang sông nam
Khí vị mùa thu thật năo nùng
Tuy chưa già mà đă từng trải nhiều.

Dịch Thơ:


Nắng xế hồng như lửa
Trời trong biếc mịt mùng
Mây thay h́nh thú vật
Trăng mới dạng vành cung
Trời bắc nhạn mong nhớ
Sông nam chày năo nùng
Màu thu xơ xác thế
C̣n trẻ đă lao lung

Lê Nguyễn Lưu

Co Kiem Hung
03-29-2004, 03:09 AM
Thu sơn

Cửu bệnh khoáng tâm thưởng
Kim triêu nhất đăng sơn
Sơn thu vân vât lănh
Xứng ngă thanh luy nhan
Bạch thạch ngạo khả chẩm
Thanh la hành khả phan
Ư trung như hữu đắc
Tận nhật bất dục hoàn
Nhân sinh vô kỷ hà
Như kư thiên địa gian
Tâm hữu thiên tải ưu
Thân vô nhất nhât nhàn
Hà th́ giải trần vơng
Thử địa lai yểm quan

Dịch Thơ:


Trên đỉnh mùa thu

Bao ngày lây lất ốm đau
Sáng nay thức giấc non cao đăng tŕnh
Núi thu mây biếc lung linh
Xanh xao vàng vơ dung h́nh ta đây
Gối đầu đá trắng nơi nầy
Dây xanh vương bước đẹp thay cảnh t́nh
Ḷng ta vui lấy riêng ḿnh
Ngày tàn phiêu phất bóng h́nh về đâu
Sinh ra nào sống bao lâu
Gởi thân trần thế cùng nhau tạm thời
Âu lo suốt cả ngh́n đ̣i
Tâm thân chẳng được vui chơi một ngày
Bao giờ giũ sạch trần ai
Lên non cửa đóng then gài an nhiên

Vơ thị Xuân Đào

Co Kiem Hung
03-29-2004, 03:13 AM
Thảo

Ly ly nguyên thượng thảo
Nhất tuế nhất khô vinh
Dă hoả thiêu bất tận
Xuân phong xuy hựu sinh
Viễn phương xâm cổ đạo
T́nh thuư tiếp hoang thành
Hựu tống Vương Tôn khứ
Thê thê măn biệt t́nh

Dịch Nghĩa
Cỏ
Cỏ trên cánh đồng bời bời
Mỗi năm một lần úa một lần tươi
Lửa đồng đốt không bao giờ cháy hết
Khi gió xuân thổi lại sinh sôi nảy nở
Mùi thơm lan xa đến lối thành cũ
Màu biếc tươi thắm kề thành hoang
Lại đưa Vương Tôn ra đi
Rườm rà chứa chan t́nh ly biệt

Dịch Thơ
Trên đồng cỏ bời bời
Hàng năm úa lại tươi
Lửa đồng đốt không xuể
Gió xuân lại sinh sôi.
Lối xưa hương cỏ ngát
Hoang thành màu biếc tươi
Tiễn Vương Tôn lần nữa
Biệt ly dạ tơi bời...

Lê Nguyễn LưuThảo

Ly ly nguyên thượng thảo
Nhất tuế nhất khô vinh
Dă hoả thiêu bất tận
Xuân phong xuy hựu sinh
Viễn phương xâm cổ đạo
T́nh thuư tiếp hoang thành
Hựu tống Vương Tôn khứ
Thê thê măn biệt t́nh

Dịch Nghĩa:


Cỏ
Cỏ trên cánh đồng bời bời
Mỗi năm một lần úa một lần tươi
Lửa đồng đốt không bao giờ cháy hết
Khi gió xuân thổi lại sinh sôi nảy nở
Mùi thơm lan xa đến lối thành cũ
Màu biếc tươi thắm kề thành hoang
Lại đưa Vương Tôn ra đi
Rườm rà chứa chan t́nh ly biệt

Dịch Thơ:


Trên đồng cỏ bời bời
Hàng năm úa lại tươi
Lửa đồng đốt không xuể
Gió xuân lại sinh sôi.
Lối xưa hương cỏ ngát
Hoang thành màu biếc tươi
Tiễn Vương Tôn lần nữa
Biệt ly dạ tơi bời...

Lê Nguyễn Lưu

Co Kiem Hung
03-29-2004, 03:14 AM
Thái địa hoàng giả

Mạch tử xuân bất vũ
Ḥa tổn thu tảo sương
Tuế án vô khẩu thực
Điền trung thái địa hoàng
Thái chi tương hà dụng?
Tŕ dĩ dịch hầu lương
Lăng thần hạ sừ khứ
Bạc mộ bất doanh khuông
Huề lai chu môn gia
Mại dữ bạch diện lang
Dữ quân đạm ph́ mă
Khả sử chiếu địa quang
Nguyện dịch mă tàn túc
Cứu thử khổ cơ trường!

Dịch Nghĩa:


Lúa mạch hỏng v́ mùa xuân không mưa
Lúa mùa kém v́ mùa thu sương sớm
Cuối năm không có miếng ăn
Ra đồng kiếm củ địa hoàng
Kiếm được sẽ dùng làm ǵ?
Đem đổi lấy chút thức ăn
Trời chưa sáng đă vác cuốc ra đi
Măi điến chiều cũng không được đầy giỏ
Đem đến nhà có cửa son nọ
Bán cho chàng mặt trắng phau phau:
- "Để ông vỗ cho ngựa
Nó sẽ béo mầm, lông mượt bóng loáng
Xin đổi cho những thóc ngựa ăn thừa
Để cứu cho cái bụng đang đói khổ này!"

Dịch Thơ:


Người hái củ địa hoàng

Xuân không mua, chiêm hỏng,
Thu sương sớm, mùa vàng.
Năm cuối không hạt gạo,
Ra đồng kiếm địa hoàng!
Kiếm được để làm ǵ?
Đem đổi lấy chút lương.
Tinh sương vác cuốc chạy,
Chiều tối chẳng đầy lường.
Mang đến cửa son nọ,
Bán cho cậu trai sang
Để cậu nuôi ngựa béo,
Lông mượt tỏa hào quang.
Đổi thóc thừa của ngựa,
Cứu cái bụng đói nhàng!

Hoàng Tạo và Tương Như

Co Kiem Hung
03-29-2004, 03:15 AM
Thái liên khúc

Lăng diệp oanh ba hà chiểm phong
Hà hoa thâm xứ tiểu thuyền thông
Phùng lang dục ngữ đê đầu tiếu
Bích ngọc tao đầu lạc thủy trung

Dịch Thơ:


Khúc hát hái sen

Sóng lao xao lá xanh rờn
Giữa rừng hoa chiếc thuyền con nhẹ nhàng
Cúi đầu muốn ngỏ cùng chàng
Ô hay trâm ngọc ngỡ ngàng nước trong

Vơ thị Xuân Đào