Thâm Tâm

[Tri_A^m]

Thâm Tâm (1917-1950)


Vài nét về tiểu sử:

Thâm Tâm tên khai sinh là Nguyễn Tuấn Trình, sinh tại thị xã Hải Dương, tỉnh Hải Dương.

Là con thứ trong một gia đình nhà nho nghèo và đông con, học hết tiểu học, ông phải ở nhà giúp gia đình đóng sách và nấu bánh kẹo. Năm 1938, chàng nghệ sĩ lên Hà Nội cùng gia đình, ở một phố thuộc quận Hai Bà ngày nay (xưa là Ô Cầu Dền). Trong cảnh người khôn của khó, Thâm Tâm phải kiếm sống bằng nghề vẽ tranh Bờ Hồ, viết báo, làm đồ gốm và bắt đầu làm thơ. Từ những năm 1940, ông tham gia viết báo, viết văn và thường được đăng tải trên Bắc Hà, Tiểu thuyết thứ bảy, Ngày nay, Tiểu thuyết thứ năm, nhà sách Tân Dân và Truyền bá quốc ngữ... Ông từng thử sức trên nhiều thể loại thơ, truyện, kịch. Vẽ và viết cho loại sách Truyền Bá, nhưng thành công hơn cả vẫn là thơ. Thơ Thâm Tâm có nhiều giọng điệu, khi buồn da diết, khi trầm hùng, bi tráng, khi reo vui...

Thâm Tâm bén duyên với những bài thơ làm theo dạng "Hành" - một lối thơ cổ lai của nhà Trung Quốc gồm: "Can trường hành", "Vọng nhân hành", và nổi bật là "Tống biệt hành". Ngoài ra có "Tráng ca" và một số thể loại dịch thuật, truyện ngắn... Thâm Tâm có tham gia nhưng chưa có bài nào nổi bật.

Thời kỳ 37-39 là thời kỳ đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng văn hóa và đến 1945 toàn bộ báo chí phải trở thành vũ khí đấu tranh cách mạng. Một thời đại trong thi ca mất sân chơi. Từ giã "Tiểu thuyết thứ bảy" và "Truyền bá" (đóng cửa), cũng như bạn bè kẻ vô Nam, người ra Bắc, Thâm Tâm tham gia văn nghệ trong "Hội cứu quốc" và tham gia ban kịch cùng người bạn thân là Trần Huyền Trân. Thâm Tâm biên tập cho báo Tiền Phong (cách mạng) với công việc làm bích báo, vẽ áp-phích, viết kịch như: "19.8", "Lối sống", "Ðầu quân vào Nam" (1945), "Người thợ", "Lá cờ máu" (1946).

Năm 1947 ông gia nhập quân đội theo chỉ thị thông tư của Bộ quốc phòng vào tháng 2/1947. Thâm Tâm là người lính cầm bút trong Tòa soạn báo Vệ quốc với tư cách một thư ký cho cơ quan ngôn luận của quân đội nhân dân Việt Nam (miền bắc hồi đó). Thời kỳ này Thâm Tâm viết truyện "Ðại đội Kim Sơn" (1948), "Văn thơ bộ đội" (Tiểu luận 1948). Bài thơ mà các nhà nghiên cứu cho là nổi bật về tinh thần những người bộ đội là "Chiều mưa đường số 5" (1946). Năm 1950, chiến dịch biên giới ở căn cứ Việt Bắc với phương án đánh Pháp ở Cao Bằng do Võ Nguyên Giáp làm chỉ huy trưởng được đổi sang Ðông Khê. Trên đường hành quân này, Thâm Tâm bệnh nặng rồi mất.

Thơ Thâm Tâm mang phảng phất hơi thơ cổ phong tự do với chí khí muốn bứt phá của người trai thời loạn và những day dứt về con người trong cuộc sống đầy khó khăn vì chiến tranh ngày giặc giã quê hương mình mỏi mệt. Thơ Thâm Tâm đi lên từ hiện thực và bay bổng theo hình tượng nên có giá trị vĩnh cửu. Nói như Vũ quần Phương: "Người đọc không thấy được hết sự phong phú của ông trong chặng đường mới. Ở giai đoạn trước, ông nhập cuộc muộn, ở giai đoạn sau, ông lại ra đi quá sớm". Muộn hay sớm gì cũng chỉ một lần ra đi vỏn vẹn cho một đời người. "Trâu chết để da, người ta chết để tiếng". Với Thâm Tâm, đó là tiếng tiếc thương vô bờ của người còn ở lại dành cho anh: "Nửa đời trai nào tiếc cái danh hời. Ðem tuyệt bút Tống biệt hành gởi lại". Thi phẩm "Tống biệt hành" đến với độc giả cũng nhiều nỗi gian truân, không trọn vẹn là một trong mười thi phẩm hay nhất thế kỷ.

Sinh thời ông chưa in thơ thành tập. Sáng tác thơ của ông được xuất bản năm 1988 trong sưu tập Thơ Thâm Tâm.

Ngoài ra, Thâm Tâm còn có 3 bài thơ Gửi T.T.Kh, Màu máu Tygôn, Dang dở. Đây là những bài thơ tình hay nhất của Thâm Tâm gởi cho thi sĩ bí ẩn T.T.Kh trong năm 1940. Trong các bài thơ, ông tự nhận là người tình cũ của T.T.Kh. Một số người còn cho rằng chính ông là T.T.Kh. Tuy nhiên, vẫn không ai biết chính xác là như thế nào.

Tác phẩm:

Thơ:

- Đâu cảnh cũ, đâu người xưa (1941)

- Tống biệt hành (Thi nhân Việt Nam, 1942)

- Vọng Nhân Hành 1944

- Can Trường Hành 1944

- Tráng Ca 1944

- Ngẫm nghĩ cố sự

- Hoa Gạo

- Chào Hương Sơn

- Lưu biệt

- Vạn lý Trường thành (thơ in trên các báo trước 1945)

- Chiều mưa đường số 5 (1946)

- Màu máu Ti gôn

- Gửi T.T.Kh

- Dang Dở

- Lưu Biệt

- Căm Thù

- Ngược Gió

- Bài Thơ Của Người Lính

- Các Anh

- Chết

- Mơ Thuở Thanh Bình

- Thơ Thâm Tâm NXB Văn Học 1988

Kịch:

- Sương tháng Tám (kịch một hồi, Tiểu thuyết thứ bảy, 1939)

- Nga Thiên Hương (kịch ngắn) 1946

- 19-8 (viết chung với Trần Huyền Trân) 1945

- Lối sống (Kịch ngắn) 1945

- Lá cờ máu (1946)

- Đời thợ (1946)

- Đại Đội Kim Sơn (truyện) 1948

- Thuốc Mê (truyện)

- Văn Thơ Bộ Đội (Tiểu luận đăng báo) 1946

- 37 Truyện Ngắn, TTTB. NXB Tân Dân

[Tieu Dieu Khach]

DANG DỠ


Khi biết lòng anh như đã chết,
Mây thôi hồng mà lá cũng thôi xanh.
Màu hoa tươi cũng héo ở trên cành.
Và vũ trụ thãy một màu đen tốị

Anh cố giữ lòng anh không bối rối,
Để mơ màng tưởng nhớ phút giây xưạ
Em cùng anh sánh gót dưới bóng dừa,
Một đêm trăng sáng trên đường đá đỏ.

Em nói những gì? Anh còn nhớ rõ,
Nhưng làm saỏ Ai hiểu tại làm saỏ
Chim muốn bay, cũng giữ chẳng được nào,
Tình đã chết, có mong gì sống lại!

Anh không trách chi em điều ngang trái,
Anh không buồn số kiếp quá mong manh!
Có gì đâu bướm muốn xa cành,
Anh cứ tiếc cái gì xưa đã chết.

Nhưng anh biết cái gì xưa đã chết,
Anh càng buồn càng muốn kết thành thơ,
Mộng đang xanh, mộng hóa bơ phờ,
Đây bài thơ chót kính dâng tặng bạn.

Và thành chúc đời em luôn tươi sáng,
Như mộng kiều đầm ấm tuổi xuân xanh,
Như hương trinh bát ngát ý dịu lành,
Hòa nhạc mới chiều dâng tơ hạnh phúc.

Cuộc ly biệt ngờ đâu vừa đúng lúc,
Lòng bâng khuâng, bối rối trước khúc quanh,
Đi không đành, mà ở cũng không đành,
Muôn chim Việt hãy về thành Nam cũ.

Chiều nay lạnh, có nhiều sương rơi quá,
Nhưng lòng anh đã bình thản lại rồị
Hết đau buồn và cảm thấy sục sôị
Niềm uất hận của một thời lạc lốị

Lấy nghệ thuật làm trò hề múa rối,
Đem tài hoa cung phụng sóng mắt huyền.
Để khẩn cầu xin một nụ cười duyên;
Nàng kiều nữ chốn lầu hoa thầm kín.

Trong khi đó, thanh niên không bịn rịn.
Giã gia đình, trường học để ra đị
Họa xâm lăng đe dọa ở biên thùy,
Kêu gọi lính giục lòng trai cứu quốc.

Thôi em nhé! từ đây anh cất bước,
Em yên lòng vui hưởng cuộc đời vuị
Đừng buồn thương, nhớ, tiếc, hoặc ngậm ngùi,
Muôn việc thảy đều do nơi số kiếp.

[Tieu Dieu Khach]

Màu Máu Tigon


Người ta trả lại cánh hoa tàn
Thôi thế duyên tình cũng dở dang !
Màu máu Tigon đà biến sắc
Tim người yêu cũ phủ màu tang !

K. hỡi! Người yêu của tôi ơi
Nào ngờ em giết chết một đời !
Dưới mồ đau khổ em ghi nhớ
Hình ảnh em hoài, mãi thế thôi .

Quên làm sao được thuở ban đầu,
Một cánh Tigon dạ khắc sâu !
Một cánh hoa xưa màu hy vọng !
Nay còn dư ảnh trái tim đau .

Anh biết làm sao được hỡi trời !
Dứt tình bao nỡ, nhớ không thôi !
Thôi em hãy giữ cành hoa úa
Kỷ niệm ngàn năm một cuộc đời !

[Tieu Dieu Khach]

Ngậm Ngùi Cố Sự

Lảo đảo năm canh lệ mấy hàng
Ngậm ngùi cố sự bóng lưu quang
Cuối thu mưa nát lòng dâu bể
Ngày muộn chuông đau chuyện đá vàng
Chán ngắt gia tình sầu ngất ngất
Già teo thân thế hận mang mang
Thẹn cùng trời đất mòn xuôi ngược
Chí lớn không đầy một tấc ngang

[Bach_Y_Nhan]

TỐNG BIỆT HÀNH


Đưa người, ta không đưa qua sông
Sao có tiếng sóng ở trong lòng?
Bóng chiều không thắm, không vàng vọt
Sao đầy hoàng hôn trong mắt trong ?

Đưa người ta chỉ đưa người ấy
Một giã gia đình một dửng dưng...

- Li khách! Li khách! Con đường nhỏ
Chí nhớn chưa về bàn tay không
Thì không bao giờ nói trở lại!
Ba năm mẹ già cũng đừng mong!

Ta biết người buồn chiều hôm trước
Bây giờ mùa hạ sen nở nốt
Một chị, hai chị cũng như sen
Khuyên nốt em trai dòng lệ sót

Ta biết người buồn sáng hôm nay:
Giời chưa mùa thu, tươi lắm thay
Em nhỏ ngây thơ đôi mắt biếc
Gói tròn thương tiếc chiếc khăn tay...

Người đi? Ừ nhỉ, người đi thực!
Mẹ thà coi như chiếc lá bay
Chị thà coi như là hạt bụi
Em thà coi như hơi rượu say...


Thâm Tâm
(1940)

[Co? Da.i]

Trả Lời Của Người Yêu


Các anh hãy chuốc thật say,
Cho tôi những cốc rượu đầy rồi im!
Giờ hình như quá nửa đêm,
Lòng đau đau lại cái tin cuối mùa.
Hơi đàn buồn như trời mưa,
Các anh tắt nốt âm thừa đi thôi!
Giờ hình như đã tối rồi,
Bánh xem đã nghiến, đã rời rã đi!...

Hồn tôi lờ mờ sương khuya,
Hờ rung tôi viết bài thơ trả lời.
Vâng, tôi vẫn biết có người
Một đêm cố tưởng rằng tôi là chồng,
Để hôm sau khóc trong lòng.
Vâng, tôi vẫn biết cánh đồng thời gian,
Hôm qua rụng hết lá vàng,
Và tôi lỡ chuyến chiều tàn về không.
Tiếng xe trong vết bụi hồng,
Nàng đi thuở ấy nhưng trong khói mờ.
Tiếng xe trong xác pháo xưa,
Nàng đi có mấy bài thơ trở về.
Tiếng xe mở lối vu quy,
Hay là tiếng cắt nàng chia cuộc đời.
Miệng chồng Khánh gắn trên môi,
Hình anh mắt Khánh sáng ngời còn mơ.
Đàn xưa từ chia đường tơ,
Sao tôi không biết hững hờ nàng đan.
Kéo dài một chiếc áo lam,
Tơ càng đứt mối, nàng càng kéo giay.

Nàng còn gỡ mãi trên tay,
Thì tơ duyên mới đã thay hẳn mầu.
Chung hai thứ tóc đôi đầu,
Bao giờ đan nổi những câu ân tình.
Khánh ơi, còn hỏi gì anh?
Lá rơi đã hết màu xanh màu vàng.
Chỉ kêu những tiếng thu tàn,
Tình ta đã chết anh càng muốn xa.
Chiều tan, chiều tắt, chiều tà,
Ngày mai, ngày mốt vẫn là ngày nay.
Em quên mất lối chim bay,
Và em sẽ chán trông mây trông mờ.
Đoàn viên từng phút từng giờ,
Sóng yên lặng thế em chờ gì hơn?
Từng năm từng đứa con son,
Mím môi vá kín vết thương lại lành.
Khánh đi còn hỏi gì anh,



Ái tình đã vỡ, ái tình lại nguyên.
Em về đan nốt tơ duyên,
Vào tà áo mới, đừng tìm mối xưa.
Bao nhiêu hạt lệ còn thừa,
Dành ngày sau khóc những giờ vị vong.
Bao nhiêu những cánh hoa lòng,
Hãy dâng cho trọn nghĩa chồng hồn cha.
Nhắc làm chi chuyện đôi ta,
Bản năng anh đã phong ba dập vùi.

Hãy vui lên các anh ơi!
Nàng đi tôi gọi hồn tôi trở về.
Tâm hồn lạnh nhạt đê mê,
Tiếng mùa lá chết đã xê dịch chiều.
Giờ hình như gió thổi nhiều,
Những loài hoa máu đã gieo nốt đời.
Tâm hồn nghệ sĩ nổi trôi,
Sá chi cái đẹp dưới trời mong manh.
Sái chi những truyện tâm tình,
Lòng đau đau chứa trong bình rượu cay!

[Ngao_0p]

BÁN HOA ĐÀO


Vang bóng thanh bình phố đỏ trưng
Mươi lăm thầy khoá viết khom lưng
Dăm nàng gái nõn ngon như mứt
Đi sánh hoa đào vẻ má nhung

Có một thân tang mang trắng phơ
Ngang đầu màu tóc lẫn màu tơ
Lão buồn đi bán cành hương thắm
Hoa đỏ...mừng vang, áo... bạc mờ!

Ai cũng như ai bận tiếp xuân
Mê man sắc tía ngả đầy tâm
Riêng cô, lão bán muôn hồn đỏ
Rồi lủi về đâu kiếp lệ thầm?

Có những lòng trinh bán một giờ
Vợ người cơ lỡ bán con thơ
Cùng đường, trai bán thân cao trọng
Có vạn linh hồn đã bán mua

Như lão rao hoa có vạn tình
Trĩu trời tang, nặng kiếp thương sinh
Tháng ngày âm ỉ nguồn đau chảy
Trong mắt u trầm ngọn lửa xanh!

Nghiến răng đem bán hết đời xuân
Có kẻ nên tang chẳng một lần
Chảy dưới mắt đời, khi tất cả
Máu đào tranh chảy đã muôn năm


Thâm Tâm
1940

[Ngao_0p]

CAN TRƯỜNG HÀNH


Trăm giàn lý đỏ đã lên hoa
Tâm sự như in cảnh ác tà
Đạo nghĩa hoài đêm chơi bạn quý
Thân hình hậu gửi kết duyên ma
Ngậm lời tráng khí chim bằng ốm
Chuyện lúc thương tâm, gái điếm già
Gió thốc hàng hiên, lười viễn mộng
Mưa rào mặt cát gợi ly ca
Phiếm du mấy chốc đời như mộng
Ném chén cười cho đã mắt ta
Thà với mãng phu ngoài bến nước
Uống dăm chén rượu quen tay thước
Cái sống ngang tàng quen bốc men
Thù với hào hùng chí thiếu niên
Vỗ vai sang sảng giọng Bình Nguyên
Chàng là bậc trẻ không biết sợ
Đôi mắt hồng say sao Hoả lên
Múa lưỡi đánh tan ba kẻ sĩ
Mềm môi nốc cạn một vò men
Mấy lần thù trả thân không chết
Khắp xóm giang hồ khét họ tên
Vợ con thí tất cho thiên hạ
Yêu rất ban ngày, ghét rất đêm
Thi với người nằm say bóng liễu
Thi với người chờ mong kẻ rượu
Lòng thênh thênh nhẹ gió thu sơ
Nghĩa khí ngàn năm gió chẳng mờ!
Hay đâu kẻ vũ đất Lương Yên
Một sớm nghe bùng cơn gió lên,
Xách gói sang Nam không hẹn lại
Chỉ hiềm chẳng đụng đến cung tên!
Ngươi chẳng thấy
Thao thao Hồng Hà vạn thuở chảy
Nước mạnh như thác, một con thuyền
Ta lênh đênh hoài sầu biết mấy!
Ngươi chẳng thấy
Lồng lộng Tây hồ xanh như thu
Giai nhân, danh sĩ đua ngao du
Cùng ta tri kỷ không ai ở
Vì đời ta cũng không an cư
Ngươi chẳng thấy
Vì đời ta buồn như thế đấy
Cho nên tri kỷ tếch phương trời
Chén rượu ngồi suông vắng cả người!

Hôm nay lại nở hoa lý đỏ
Trong rượu vân vân... bao vết cũ
Người chẳng thấy rằng hoa như tím
Hoa nát lòng ta đau vạn thuở.


Thâm Tâm
(1944)

[Ngao_0p]

ĐÂY CẢNH CŨ, ĐÂU NGƯỜI XƯA


Đây cảnh cũ, đâu người xưa
Tình cũ năm qua để hững hờ
Hoa dẫu mỉm cười nhưng có ý
Phảng buồn mặt phấn nét tương tư
Giận thời gian, tiếc ngây thơ
Lòng xuân tình cảm bây giờ gửi ai?
Trinh xuân mộng cũ đi rồi
Cảnh sinh xa vắng ngậm ngùi ly tao
Gặp Trinh trong bóng xuân đào
Đang khi quãng gió dạt dào chim ca
Má hồng, hồng đượm hương hoa
Rung rinh đọng giọt phấn nhoà sương rơi
Hoa xuân thắm, nụ xuân tươi
Quyện hoa hơn hớn, lòng ơi mộng lòng
Trinh tay nâng giấc cánh hồng
Với vần thơ hái mơ mòng tôi yêu...
Cảm nhau từ đấy xuân chiều
Cành thơ, lá gió dập dìu ngân nga
Tìm Trinh trong nắng tôi ra
Lời oanh ríu rít vuốt hoa Trinh cười
Nhưng đây nắng liễu buồn ơi!
Ba xuân nẩy nét chia phôi chim ngừng....


Thâm Tâm
(1941)


Bài thơ đầu tiên của Thâm Tâm

Khi bước vào tuổi thanh niên thì gia đình Thâm Tâm lâm vào cảnh khó khăn. Từ Hải Dương, gia đình chuyển lên Hà Nội sinh sống. Thâm Tâm làm đủ nghề: đóng sách cho nhà in Mai Lĩnh, rồi vẽ cả tranh "Bờ Hồ" bán rất chạy ở cửa các trại lính Tây – mong kiếm thêm thu nhập cho kinh tế gia đình. Dường như sự thúc ép khó khăn của đời sống không ngăn nổi tình cảm mơ mộng, dạt dào của tuổi trẻ. Cùng với khả năng hội hoạ, Thâm Tâm bắt đầu viết. Bài thơ đầu tiên ông chỉ rụt rè gửi cho tờ Tiểu thuyết ba xu với bút danh Trăm Năm. Đây là một bài thơ tình phảng phất nỗi buồn man mác nhưng cũng báo hiệu nhiều nét tài hoa của một thi sĩ tương lai. Bài thơ đăng xong, một điều bất ngờ đén với tác giả, ông chủ nhiệm Trường Xuân đến nhà tìm ông. Gặp tác giả, ông không thể ngờ một người ít tuổi với vóc dáng thư sinh, nhỏ bé lại có thể viết được những dòng thơ tài hoa ấy. Sau bài thơ được đăng cùng buổi gặp gỡ với ông chủ nhiệm, Thâm Tâm bỏ qua những mặc cảm rụt rè, ông trở nên phấn khích. Từ đây ông mạnh dạn viết, đặc biệt là viết nhiều truyện ngắn thường xuyên cho Tiểu thuyết thứ bảy. Kể lại cho tôi nghe xuất xứ bài thơ đầu tiên "Đây cảnh cũ, đâu người xưa" của Thâm Tâm. Bà Oanh, chị nhà thơ còn nhớ "khi viết bài thơ này cậu ấy viết trên chiếc bàn mọt ở phố Thái Phiên ngày nay". Cũng nói thêm với bạn đọc, bài thơ này được ghi lại cũng từ lời kể của bà Oanh. Bà vẫn nhớ như in bài thơ từ lần đầu được đọc trên báo. Cũng chẳng biết sau bài thơ này Thâm Tâm còn lấy bút danh Trăm Năm nữa không và người còn gái có tên Trinh được nhắc tới là ai?

Phương Thảo

(Trích từ Tiền Phong, in lại trong Thâm Tâm và T.T.Kh.)

[Ngao_0p]

HOA GẠO


Non tím, vì tan hết nắng tà
Đường buồn bởi phố vắng người qua
Lòng ai bầm tím, ai buồn tối
Cũng tại rừng đời lạc lối ra

Hoa gạo hôm nay rụng với chiều
Để cành khô xác nứt như kêu
Từng cây một rách nào ai vá
Ai vá lành cây đã rách nhiều?

Tôi ngỡ nàng đi lượm cánh hoa
Biếu nàng với cả một bài ca
Nhưng hồn thi sĩ - hồn tư tưởng
Nhuộm máu trong tôi đỏ chói loà!

Ngó giọt hoa kia ngã xuống đường
Chao ơi! tôi sợ ở nhà thương
Bao nhiêu miệng thổ bao nhiêu huyết
Khi những lòng đau ngã xuống giường.



Thâm Tâm
1940

[Ngao_0p]

VỌNG NHÂN HÀNH



Thăng Long đất lớn chí tung hoành

Bàng bạc gương hồ ánh mắt xanh

Một lứa chung tình từ tứ chiếng

Hội nhau vầy một tiệc quần anh

Mày gươm nét mác chữ nhân già

Hàm bạnh hình đồi, lưng cỗi đa

Tay yếu đang cùng tay mạnh dắt

Chưa ngất men trời hả rượu cha

Rau đất cá sông gào chẳng đủ

Nổi bùng giữa tiệc trận phong ba

Rằng: "Đương gió bụi mờ tơi tả

Thiên hạ phải dùng thơ chúng ta!"



Thơ ngâm giở giọng, thời chưa thuận

Tan tiệc quần anh, người nuốt giận

Chim nhạn, chim hồng rét mướt bay

Vuốt cọp, chân voi còn lận đận

Thằng thí cho nhàm sức võ sinh

Thằng bó văn chương đôi gối hận

Thằng thư trói buộc, thằng giã quê

Thằng phấn son nhơ... chửa một về!

Sông Hồng chẳng phải xưa sông Dịch

Ta ghét hoài câu "nhất khứ hề"

Ngoài phố mưa bay: xuân bốc rượu

Tấc lòng mong mỏi cháy tê tê

- Ới ơi bạn tác ngoài trôi giạt

Chẳng đọc thơ ta tất cũng về.



Thâm Tâm
(1944)

[Ngao_0p]

Chết



Lâu quá chừng ư? Độ bảy ngày

Mà người bạc mệnh cỏ chưa xây

Lòng thân nhân đã nguôi thương tiếc

Thưa cả hương thờ nhung khói bay



Mấy đứa em thơ miệng đã cười

Ngày ngày đi nghịch cánh hoa tươi

Ai đâu nỡ hỏi sao nguồn lệ

Khóc chị hôm nào đã vội thôi



Mả lạnh không hoa, hết cả hương

Hành nhân lạnh nhạt thiếu lòng thương

Dăm người tuổi tác qua thăm viếng

Một buổi rồi quên mất độ đường



Cơm cúng thưa dâng bữa khuyết đầy

Bụi mờ linh vị... Đến chiều nay

Bỗng dưng dì ghẻ buồn vô cớ

Thầm tính thời gian bấm đốt tay



Rồi thản nhiên sai hoá bát nhang

Và thiêu bài vị - kẻo màu tang

Càng lâu càng xúi cho gia vận

- Từ đó mồ ai rặt cỏ vàng



Thâm Tâm
1940

[Ngao_0p]

Vạn lý Trường thành



Trăng thấm nghìn đêm lệ chửa khô
Nghìn muôn vợ trẻ nhớ trai phu
Đầy kinh, sương muộn mang tang tóc
Chia khắp lòng dân oán toả mờ...

Mưa rửa nghìn đêm máu chửa phai
Nghìn muôn trai tráng sống còn ai?
Trăm thân già héo, trăm chiều xế
Lặng kiếm hồn con xuất ải dài...

Những xóm thanh bình khói bếp thưa
Miếng chiều thay sớm, mớm con thơ
Nàng dâu gầy võ nuôi thân lão
Nhịn đói chờ lương kẻ thú phu

Có những sơn thôn hết cả trai
Già thường quán dịch lễ Khâm sai
Dăm người già trả ca vương ý?
Cười để thầm chôn tiếng khóc dài

Hỡi ôi! Huyết hận triệu lê dân
Chất lại ngoài biên một triệu lần
Xây trọn Trường thành muôn dặm vững
Thì muôn trường hận đắp càng căm!

Ở đây dấu vết một kỳ công
Của quốc vương này cắt núi sông
Với quốc vương kia thời buổi đó
Ngai vàng đúc bởi máu Trinh trung

Cửa ải xa xa, cửa ải gần
Chiều soi bóng nhạt, đám tàn dân
Trong đời sống sót còn tham oán
Kiếp vạn cô hồn kiếp vạn xuân

Nghìn thu đi vụt có nghìn tang
Chia với thành xưa dấu vết tàn...
Ngoại khách ngậm ngùi tìm cố cảnh
Mấy tầng đổ nát mấy tầng hoang!

Đất đá không bền để kỷ công
Đến giờ thiêu huỷ cả non sông
Hoạ ra còn sót mươi nền gạch
Hát với càn khôn nắm bụi hồng

Ta hỏi: nghìn xưa đem máu xương
Đắp Trường thành dể vững ngai vương
Nhà Tần cũng mất? Và sau đó
Vô dạng thành kiên cũng đoạn trường!

Và cả Trung Hoa vỡ tựa bình
Đến giờ quốc hận máu còn tanh
Mà nguồn huyết lệ sao nhân loại
Tưới mãi không ngừng vạn chiến tranh



Thâm Tâm
1940

[Ngao_0p]

Mơ thuở thanh bình



Bừng sáng, xuân bay tang tảng sương
Canh gà heo hút nẻo giang thôn
Chài ai gấp gấp giăng giăng bạc
Tiếng mác qua giời, dịp sáo non

Sớm dậy thương nhân lắng gió lên
Để phờ mái tóc, nhác cương yên
Bàng hoàng khiến ngựa, người mơ ngỡ
Một cỗ thanh bình trong sáng êm

Chợt bỗng đồn binh rộn tiếng kèn!
Giật mình khách nhớ một đôi đêm
Hiệu còi phòng động nghe kinh hoảng:
- A! Thuở trăm thành gọi lính lên!...

Tai hại bao nhiêu sự thực đời
Trừng lên, đập hết mộng! Như người
Tưởng yên tĩnh sống trong khung cổ
Vụt tiếng kèn vang nhắc... hiện thời



Thâm Tâm
1940

[Ngao_0p]

Các anh



Các anh hãy chuốc thực say

Cho tôi những cốc rượu đầy rồi im

Giờ hình như quá nửa đêm

Lòng đau, đau lại trái tim cuối mùa



Hơi đàn buồn như trời mưa

Các anh tắt nốt âm thừa đi thôi

Giờ hình như ở ngoài trời

Tiếng xe đã nghiến đã rời rã đi



Tâm tình lạnh nhạt đâu nghe

Tiếng mùa lá chết đã xe dịch chiều

Giờ hình như gió thổi nhiều

Những loài hoa máu đã giao nối đời



Bao nhiêu nghệ sĩ nổi trôi

Sá chi cái đẹp dưới trời mong manh

Sá chi những chuyện tâm tình

Lòng đau đem chữa trong bình chua cay




Thâm Tâm

Tiểu thuyết thứ bảy, số 307, ngày 4-5-1940.